fototoksyczność
Fototoksyczność to reakcja skórna spowodowana zwiększoną wrażliwością na promieniowanie ultrafioletowe (UV) lub światło widzialne, wywoływana przez substancje egzogenne. W przeciwieństwie do fotoalergii, fototoksyczność nie jest reakcją immunologiczną, lecz bezpośrednim efektem fotochemicznym, gdzie substancja chemiczna absorbuje energię światła i przekształca ją w reakcję toksyczną w skórze.
Klinicznie fototoksyczność objawia się jako rumień, obrzęk, pęcherze, pieczenie i ból w miejscach eksponowanych na światło, przypominające ostry oparzeń słoneczny. Reakcja może wystąpić już po pierwszej ekspozycji na czynnik fotouwrażliwiający i promieniowanie UV, a jej nasilenie zależy od stężenia substancji fotouwrażliwiającej oraz intensywności ekspozycji na światło.
Do najczęstszych substancji wywołujących fototoksyczność należą leki (np. tetracykliny, fluorochinolony, pochodne psoralenu, leki przeciwgrzybicze, diuretyki tiazydowe, niesteroidowe leki przeciwzapalne), substancje roślinne (furanokumaryny w roślinach z rodziny selerowatych i rutowatych), a także niektóre kosmetyki i produkty chemiczne. Postępowanie obejmuje identyfikację i eliminację czynnika wywołującego, ochronę przed światłem oraz leczenie objawowe zmian skórnych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Alantan 20 mg/g
Produkt leczniczy Alantan w postaci maści zawierającej alantoinę w stężeniu 20 mg/g nie posiada udokumentowanych danych przedklinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania. W sekcji 5.3 charakterystyki produktu leczniczego brak jest informacji o badaniach toksykologicznych, mutagenności, karcynogenności oraz wpływie na płodność i rozwój zarodkowo-płodowy. Dokumentacja rejestracyjna nie zawiera danych dotyczących toksyczności ostrej i przewlekłej, potencjału mutagennego i rakotwórczego, miejscowego działania drażniącego, potencjału uczulającego ani fototoksyczności dla tego preparatu.
alantoina, badanie toksykologiczne, działanie drażniące, fototoksyczność, karcynogenność, mutagenność, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, potencjał uczulający, produkt leczniczy, rozwój zarodkowo-płodowy, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność rozwojowa, wpływ na płodność - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Axaltra 2,5 mg
Przedkliniczne badania rywaroksabanu (substancji czynnej leku Axaltra w dawce 2,5 mg) wykazały brak istotnych zagrożeń toksycznych przy stosowaniu terapeutycznym. Ocena toksyczności po podaniu wielokrotnym wskazała na efekty wynikające z farmakodynamicznego mechanizmu działania, tj. hamowania czynnika Xa, a nie na toksyczność niezwiązaną z mechanizmem leku. U szczurów zaobserwowano wzrost stężeń immunoglobulin IgG i IgA w osoczu, co może mieć znaczenie kliniczne u pacjentów z zaburzeniami immunologicznymi. Badania nie wykazały negatywnego wpływu na płodność samców i samic, jednak toksyczność reprodukcyjna była związana z powikłaniami krwotocznymi wynikającymi z działania przeciwzakrzepowego.
badanie przedkliniczne, choroba autoimmunologiczna, działanie rakotwórcze, efekt immunologiczny, fototoksyczność, genotoksyczność, hamowanie krzepnięcia krwi, immunoglobulina IgA, immunoglobulina IgG, inhibitor czynnika Xa, kaskada krzepnięcia, opóźnione kostnienie, powikłanie krwotoczne, rywaroksaban, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność rozwojowa, wada rozwojowa, zaburzenie immunologiczne, zmiana w łożysku - Leksykon substancji czynnych
Alitretinoina – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Alitretynoina, substancja czynna leku Toctino, wykazuje profil toksyczności typowy dla retynoidów. W badaniach toksyczności ostrej LD50 po podaniu dootrzewnowym u myszy i szczurów wynosiła powyżej 4000 mg/kg (24h) oraz 1400 mg/kg (10 dni), a po podaniu doustnym u szczurów około 3000 mg/kg. W badaniach wielokrotnych, trwających do 9 miesięcy u psów i 6 miesięcy u szczurów, toksyczność była dawkozależna i pojawiała się przy ekspozycji zbliżonej do terapeutycznej u ludzi (ocenianej na podstawie AUC). Objawy toksyczne odpowiadały nadmiarowi witaminy A i były odwracalne po zakończeniu terapii. Alitretynoina wykazuje działanie teratogenne, co wymaga stosowania rygorystycznej antykoncepcji u kobiet w wieku rozrodczym podczas leczenia i przez 1 miesiąc po jego zakończeniu. Badania na szczurach nie wykazały wpływu na płodność przy dawkach odpowiadających ekspozycji klinicznej, jednak odnotowano odwracalne zmiany w męskich narządach rozrodczych, w tym zaburzenia spermatogenezy i zmiany zwyrodnieniowe jąder.
alitretynoina, antykoncepcja, badania rakotwórczości, dawka letalna, działanie teratogenne, fototoksyczność, hiperwitaminoza A, nadwrażliwość na światło, pole pod krzywą stężenia leku, potencjał mutagenny, retynoid, Toctino, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, wpływ na płodność, zaburzenia spermatogenezy, zmiany zwyrodnieniowe jąder - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Rivaroxaban Polpharma 2,5 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa rywaroksabanu wykazały brak istotnych toksycznych efektów ostrego podania oraz brak zagrożeń dla układu sercowo-naczyniowego, oddechowego i nerwowego. W badaniach toksyczności po podaniu wielokrotnym zaobserwowano zwiększenie stężeń immunoglobulin IgG i IgA w osoczu szczurów przy ekspozycji o znaczeniu klinicznym, co wiąże się z farmakodynamicznym działaniem inhibitora czynnika Xa. Rywaroksaban nie wykazywał potencjału fototoksycznego, genotoksycznego ani mutagennego, a także nie wykazano działania karcynogennego w modelach długoterminowych. Badania na zwierzętach nie wykazały negatywnego wpływu na płodność samców i samic, jednak toksyczność rozwojowa obejmowała poronienia, zaburzenia kostnienia, plamki wątrobowe oraz wady rozwojowe przy stężeniach o znaczeniu klinicznym.
antykoagulant, fototoksyczność, genotoksyczność, immunoglobuliny, inhibitor czynnika Xa, karcynogenność, mechanizm działania leku, patologia łożyska, poronienie, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, powikłanie krwotoczne, testy in vitro i in vivo, toksyczność ostra, toksyczność prenatalna i postnatalna, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, wada rozwojowa, zaburzenie kostnienia, zaburzenie krzepnięcia - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Flomixa 5 mg/ml
Dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa moksyfloksacyny w postaci kropli do oczu Flomixa (5 mg/ml) wskazują na korzystny profil toksykologiczny przy zachowaniu odpowiedniego marginesu bezpieczeństwa w praktyce klinicznej. Toksyczność obserwowano jedynie przy dawkach przekraczających maksymalne poziomy narażenia u ludzi, co ogranicza znaczenie tych efektów w zastosowaniu okulistycznym. Mimo wykazania działania genotoksycznego in vitro, związane jest ono z interakcją z gyrazą bakteryjną oraz topoizomerazą II komórek ssaków przy znacznie wyższych stężeniach niż terapeutyczne. Badania in vivo nie potwierdziły działania genotoksycznego, co sugeruje, że stosowane dawki terapeutyczne zapewniają bezpieczny margines pod tym względem.
badanie in vitro, badanie in vivo, badanie toksykologiczne, chinolon, działanie rakotwórcze, fotogenotoksyczność, fototoksyczność, genotoksyczność, gyraza bakteryjna, krople do oczu, margines bezpieczeństwa, moksyfloksacyna, podanie okulistyczne, potencjał karcinogenny, stosowanie okulistyczne, topoizomeraza II - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Gefitinib Synthon 250 mg
Dane przedkliniczne dotyczące gefitynibu wskazują na potencjalne działania niepożądane, które nie zostały zaobserwowane w badaniach klinicznych, ale mogą mieć znaczenie w praktyce klinicznej. W badaniach na zwierzętach przy ekspozycji porównywalnej do klinicznej stwierdzono zmiany oczne (zanik nabłonka rogówki, ścieńczenie rogówki), nerkowe (martwica brodawek nerkowych) oraz wątrobowe (martwica hepatocytów i nacieki eozynofilowe makrofagów w zatokach wątrobowych). Gefitynib wykazuje potencjał do hamowania repolaryzacji mięśnia sercowego, co mogłoby wydłużać odstęp QT, jednak doświadczenia kliniczne nie potwierdziły tego efektu. W badaniach reprodukcyjnych u szczurów dawka 20 mg/kg mc./dobę powodowała zmniejszenie płodności samic oraz obniżenie przeżywalności noworodków, natomiast u królików dawki ≥ 20 mg/kg mc./dobę skutkowały zmniejszoną masą ciała płodów bez wad rozwojowych. Gefitynib przenika do mleka w stężeniach 11-19-krotnie wyższych niż we krwi, co wskazuje na konieczność ostrożności podczas karmienia piersią.
badanie przedkliniczne, EGFR, fototoksyczność, gefitynib, genotoksyczność, gruczolak wątroby, martwica brodawki nerkowej, nabłonek rogówki, naciek eozynofilowy, naczyniakomięsak krwionośny, odstęp QT, organogeneza, potencjał czynnościowy, receptor naskórkowego czynnika wzrostu, repolaryzacja mięśnia sercowego, rogówka, toksyczność narządowa, wada rozwojowa, węzeł krezki, zatoka wątrobowa, znakowanie radioizotopowe - Leksykon substancji czynnych
Laktoza – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Laktoza, będąca disacharydem naturalnie występującym w mleku ssaków i powszechnie stosowana jako substancja pomocnicza w produktach leczniczych, wykazuje niski profil toksyczności w badaniach przedklinicznych. Dane z testów genotoksyczności, takich jak test Amesa in vitro oraz badania in vivo, nie wskazują na działanie mutagenne czy genotoksyczne laktozy. Dwuletnie badania rakotwórczości leków zawierających laktozę nie wykazały zwiększonego ryzyka nowotworowego przypisywanego tej substancji. Ponadto, badania reprodukcyjne i rozwojowe nie potwierdziły istotnego wpływu laktozy na płodność, rozwój embrionalno-płodowy ani toksyczność reprodukcyjną, a obserwowane efekty były związane z substancjami aktywnymi leków, np. dazatynibem czy pregabaliną, przy czym toksyczność płodowa występowała jedynie przy dawkach znacznie przekraczających terapeutyczne.
badania na zwierzętach, dazatynib, disacharyd, działanie farmakodynamiczne, embriotoksyczność, etorykoksyb, fototoksyczność, genotoksyczność, immunotoksyczność, mutagenność, obumieranie płodu, płodność, pregabalina, reakcja fototoksyczna, rozwój embrionalno-płodowy, substancja pomocnicza, test Amesa, toksyczność ogólna, toksyczność płodowa, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność przedkliniczna, toksyczność przewodu pokarmowego, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność żołądkowo-jelitowa, układ krwiotwórczy - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Gynoxin Optima 200 mg
Azotan fentikonazolu, substancja czynna preparatu Gynoxin Optima, wykazuje niski profil toksyczności ostrej, z dawką DL50 wynoszącą 3000 mg/kg mc. po podaniu doustnym u myszy i szczurów, natomiast po podaniu dootrzewnowym toksyczność wzrasta (myszy: 1276 mg/kg mc. u samców, 1265 mg/kg mc. u samic; szczury: 440 mg/kg mc. u samców, 309 mg/kg mc. u samic). Podawanie doustne przez 6 miesięcy dawek 40-160 mg/kg mc. u szczurów i psów wykazało dobrą tolerancję, z jedynie umiarkowanymi objawami toksyczności, takimi jak zwiększenie masy wątroby i przemijające podwyższenie aktywności AlAT. Badania mutagenności potwierdziły brak działania mutagennego, co jest kluczowe dla bezpieczeństwa stosowania leku przeciwgrzybiczego. Preparat charakteryzuje się również dobrą tolerancją miejscową, potwierdzoną na modelach zwierzęcych o skórze podobnej do ludzkiej, bez objawów uczulenia, fototoksyczności czy fotoalergii.
aminotransferaza alaninowa, azotan fentikonazolu, błona śluzowa pochwy, dystocja, działanie embriotoksyczne, działanie fetotoksyczne, działanie teratogenne, ekspozycja ogólnoustrojowa, fentikonazol, fotoalergia, fototoksyczność, kapsułka dopochwowa, lek przeciwgrzybiczny, podanie dootrzewnowe, świnia karłowata, toksyczność ostra, toksyczność podprzewlekła - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – VIXARGIO 20 mg
Dane przedkliniczne rywaroksabanu obejmują szeroki zakres badań bezpieczeństwa farmakologicznego, toksyczności ostrej i przewlekłej, genotoksyczności, kancerogenności oraz wpływu na rozrodczość. Nie wykazano istotnego ryzyka dla człowieka przy stosowaniu terapeutycznych dawek leku. W badaniach toksyczności po wielokrotnym podaniu zaobserwowano efekty związane z nasileniem działania farmakodynamicznego, w tym u szczurów wzrost stężeń immunoglobulin IgG i IgA w osoczu. Rywaroksaban nie wpływał negatywnie na płodność samców i samic szczurów, jednak wykazano toksyczny wpływ na reprodukcję powiązany z mechanizmem działania leku, obejmujący poronienia, zaburzenia kostnienia, zmiany w łożysku oraz zwiększoną częstość wad rozwojowych przy stężeniach klinicznie istotnych.
badania farmakologiczne, fototoksyczność, genotoksyczność, immunoglobuliny, kancerogenność, krwawienie okołoporodowe, plamki wątrobowe, poronienie, rywaroksaban, toksyczność ostra, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność rozwojowa, toksyczność wielokrotna, wady rozwojowe, zaburzenia kostnienia, zmiany łożyskowe - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Dasatinib SUN 140 mg
Profil bezpieczeństwa dazatynibu został szczegółowo oceniony w badaniach przedklinicznych na różnych gatunkach zwierząt, w tym myszach, szczurach, małpach i królikach. Główne działania toksyczne dotyczyły układu pokarmowego (jelito jako narząd docelowy), krwiotwórczego (zmiany parametrów erytrocytów i szpiku kostnego) oraz limfatycznego (zmniejszenie liczby limfocytów i masy organów limfatycznych), z odwracalnością tych efektów po przerwaniu leczenia. Zaobserwowano immunosupresję zależną od dawki, kontrolowaną przez modyfikację dawkowania. W długoterminowych badaniach u małp stwierdzono zwiększoną mineralizację śródmiąższową nerek bez innych istotnych zmian funkcjonalnych. Dodatkowo, dazatynib wpływał na agregację płytek i wydłużał czas krwawienia in vivo, jednak bez wywoływania samoistnych krwotoków, a badania EKG u małp nie wykazały wydłużenia odstępu QT pomimo wpływu na kanał potasowy hERG in vitro.
aberracje chromosomowe, agregacja płytek krwi, brodawczak, dazatynib, efekt klastogenny, fototoksyczność, genotoksyczność, hemostaza, immunosupresja, kanał potasowy hERG, limfocyty, mineralizacja śródmiąższowa, odstęp QT, potencjał rakotwórczy, profil bezpieczeństwa, rak płaskonabłonkowy, repolaryzacja komór, rozwój embrionalno-płodowy, szpik kostny, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność nerkowa, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność układowa, układ krwiotwórczy, układ limfatyczny, układ pokarmowy, węzły chłonne, włókna Purkinjego - Leksykon substancji czynnych
Korzeń kozłka lekarskiego – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Dostępne dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania korzenia kozłka lekarskiego (Valeriana officinalis L., radix) wskazują na istotne luki badawcze, zwłaszcza w kontekście nalewki kozłkowej (Valerianae tinctura) stosowanej w preparacie Krople Żołądkowe (ekstrakt 1:4,0-4,5, etanol 70% V/V). Brak jest kompleksowych badań genotoksyczności, toksyczności ostrej oraz toksyczności po podaniu wielokrotnym dla tej formy. W przypadku wyciągu suchego z korzenia kozłka lekarskiego, stosowanego w preparacie Neurapas (DER pierwotny 3,8-5,6:1, etanol 47% V/V), standardowe testy in vitro i in vivo nie wykazały genotoksycznego potencjału, jednak nie przeprowadzono badań dotyczących rakotwórczości ani toksycznego wpływu na reprodukcję, co stanowi istotną lukę w ocenie bezpieczeństwa, zwłaszcza u kobiet w wieku rozrodczym.
badanie in vitro, badanie in vivo, badanie toksykologiczne, działanie rakotwórcze, ekstrahent etanolowy, fototoksyczność, genotoksyczność, Hyperici intractum, korzeń kozłka lekarskiego, nalewka kozłkowa, promieniowanie UVA, toksyczność ostra, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczny wpływ na reprodukcję, Valeriana officinalis, Valerianae tinctura, wyciąg suchy z korzenia kozłka, wyciąg z dziurawca - Leksykon substancji czynnych
Eltrombopag – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Eltrombopag wykazuje unikalną specyficzność wobec receptora trombopoetyny, co powoduje brak stymulacji produkcji płytek krwi u myszy, szczurów i psów, co ogranicza translacyjność danych toksykologicznych z tych modeli zwierzęcych na ludzi. W badaniach przedklinicznych zaobserwowano zależne od dawki i czasu trwania terapii zmętnienia soczewki (zaćmę) u gryzoni przy ekspozycjach ≥4-6-krotnie wyższych niż kliniczne (np. u myszy po 6-13 tygodniach przy dawkach odpowiadających ≥4-krotnej ekspozycji klinicznej u pacjentów z ITP stosujących 75 mg/dobę). U młodych szczurów przed odsadzeniem zmętnienia gałki ocznej pojawiały się przy dawkach 9-krotnie przekraczających maksymalną ekspozycję kliniczną u dzieci i młodzieży z ITP. Nie stwierdzono natomiast zaćmy u dorosłych psów przy ekspozycjach do 2-krotnych klinicznych. Działania toksyczne na nerki (uszkodzenie cewek nerkowych) obserwowano u myszy przy dawkach związanych z zachorowalnością i śmiertelnością, natomiast u szczurów i psów przy ekspozycjach 2-4-krotnie wyższych niż kliniczne nie stwierdzono takich zmian. Hepatotoksyczność (degeneracja i martwica hepatocytów) występowała jedynie przy dawkach źle tolerowanych, natomiast długoterminowe badania nie wykazały toksycznego wpływu na wątrobę przy ekspozycjach do 4-krotnych klinicznych.
działanie klastogenne, działanie letalne na zarodki, działanie mutagenne, enzymy wątrobowe, fototoksyczność, funkcja neurobehawioralna, genotoksyczność, hepatotoksyczność, hiperostoza śródkostna, martwica hepatocytów, niezaplanowana synteza DNA, pierwotna małopłytkowość immunologiczna, płytki krwi, poronienie przedimplantacyjne, potencjał rakotwórczy, reakcja fotoalergiczna, retikulocyty, rozwój embrionalno-płodowy, test mikrojądrowy, toksyczność nerkowa, toksyczność reprodukcyjna, układ krwiotwórczy, uszkodzenie cewek nerkowych, WZW C, zaburzenia oczne, zaćma, zmętnienie gałki ocznej - Leksykon substancji czynnych
Owocnia pomarańczy gorzkiej – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Owocnia pomarańczy gorzkiej (Citrus aurantium L. subspecies aurantium), stanowiąca 25% nalewki gorzkiej (Amara tinctura) w produktach leczniczych Krople Żołądkowe oraz Krople żołądkowe Amara, nie została poddana kompleksowym badaniom przedklinicznym oceniającym bezpieczeństwo stosowania. Brak jest danych dotyczących genotoksyczności, potencjału rakotwórczego oraz toksyczności ostrej, podostrej i przewlekłej tej substancji w modelach zwierzęcych. Nalewka gorzka, ekstrahowana 70% etanolem (V/V), zawiera również inne składniki roślinne, takie jak korzeń goryczki (Gentiana lutea) i liście bobrka (Menyathes trifoliata), co może wpływać na profil farmakologiczny i toksykologiczny preparatu.
badania toksykologiczne, Citrus aurantium, działanie kancerogenne, fototoksyczność, genotoksyczność, Gentiana lutea, Hypericum perforatum, korzeń goryczki, krople żołądkowe, liść bobrka, Menyathes trifoliata, nalewka gorzka, owocnia pomarańczy gorzkiej, profil farmakologiczny, promieniowanie UVA, rakotwórczość, toksyczność ostra, toksyczność podostra, toksyczność przewlekła, wrażliwość skóry, wyciąg z dziurawca - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Amiodaron Accord 30 mg/ml
Przedkliniczne badania toksyczności amiodaronu wykazały istotne zmiany narządowe, w tym zwłóknienie i fosfolipidozę płuc u chomików, szczurów i psów, co wiąże się z powstawaniem wolnych rodników i zaburzeniami mitochondrialnej produkcji energii. Hepatotoksyczność stwierdzono u szczurów, psów, świń i pawianów. Amiodaron wpływa również na metabolizm lipidów poprzez modulację stężeń hormonów tarczycy w osoczu. Testy genotoksyczności in vitro (test Amesa) i in vivo (test mikrojądrowy na komórkach szpiku myszy) były negatywne, co wskazuje na brak bezpośredniego działania mutagennego. Chlorowodorek amiodaronu wykazuje silne właściwości fototoksyczne, generując cytotoksyczne wolne rodniki pod wpływem promieniowania UV, co może prowadzić do uszkodzeń DNA i potencjalnych skutków fotokarcynogennych, choć mechanizmy te nie zostały jeszcze w pełni zbadane eksperymentalnie.
amiodaron, badanie toksyczności, chlorowodorek amiodaronu, działanie embriotoksyczne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, fosfolipidoza, fotokarcynogenność, fotomutagenność, fototoksyczność, genotoksyczność, guz pęcherzykowy tarczycy, hepatotoksyczność, mechanizm epigenetyczny, rozrost pęcherzykowy tarczycy, szpik kostny, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność reprodukcyjna, uszkodzenie płuc, uszkodzenie wątroby, wolne rodniki, zwłóknienie - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Dasatinib Krka 140 mg
Dasatinib Krka, zawierający substancję czynną dazatynib, jest silnym, subnanomolarnym inhibitorem kinazy BCR-ABL (aktywność w stężeniach 0,6-0,8 nM), wykazującym skuteczność zarówno wobec form aktywnych, jak i nieaktywnych enzymu. Lek przełamuje oporność na imatynib poprzez hamowanie mutacji domeny kinazy BCR-ABL, zwiększonej ekspresji BCR-ABL, aktywację kinaz SRC (LYN, HCK) oraz ekspresję genów oporności wielolekowej. W modelach przedklinicznych CML dazatynib zapobiega progresji choroby i wydłuża przeżycie, wykazując skuteczność także w ośrodkowym układzie nerwowym. Badania kliniczne fazy I i II potwierdziły jego skuteczność hematologiczną i cytogenetyczną u pacjentów z CML i Ph+ ALL, w tym u osób opornych lub nietolerujących imatynibu, stosując dawkę początkową 70 mg dwa razy dziennie z możliwością modyfikacji.
agregacja płytek krwi, dazatynib, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, efekt klastogenny, faza akceleracji białaczki, faza blastyczna, fototoksyczność, gruczolak prostaty, hemostaza, kinaza BCR-ABL, kinaza proteinowa, kinaza SRC, komórka białaczkowa, mieloblastyczny przełom blastyczny, mineralizacja nerek, odstęp QT, oporność na imatynib, ośrodkowy układ nerwowy, ostra białaczka limfoblastyczna, ostra białaczka limfoblastyczna Ph+, przewlekła białaczka szpikowa, rak płaskonabłonkowy, repolaryzacja komór serca, subnanomolarny inhibitor, szpik kostny, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność przewodu pokarmowego, układ krwiotwórczy, układ limfatyczny - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Altażel Oceanic 10 mg/g
Octanowinian glinu (Aluminii acetotartras) w stężeniu 10 mg/g, stosowany miejscowo w preparacie Altażel Oceanic, wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa potwierdzony badaniami przedklinicznymi. Nie stwierdzono działania pierwotnie drażniącego, alergizującego ani fototoksycznego, co wskazuje na niskie ryzyko podrażnień, reakcji nadwrażliwości oraz nasilonych reakcji skórnych pod wpływem promieniowania UV. Te właściwości są szczególnie istotne w kontekście stosowania u pacjentów ze skórą wrażliwą oraz w okresach zwiększonej ekspozycji na światło słoneczne.
alergia kontaktowa, aluminii acetotartras, badanie mutagenności, badanie toksykologiczne, działanie alergizujące, działanie drażniące, działanie niepożądane, fototoksyczność, genotoksyczność, kancerogenność, octanowinian glinu, podrażnienie tkanek skórnych, promieniowanie świetlne, promieniowanie UV, reakcja nadwrażliwości, skóra wrażliwa, toksyczny wpływ na rozrodczość, właściwość fototoksyczna, żel do stosowania miejscowego - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Voriconazole Sandoz
Worykonazol wymaga szczegółowego monitorowania ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, w tym wydłużenia odstępu QTc i potencjalnych zaburzeń rytmu typu torsade de pointes, zwłaszcza u pacjentów z wrodzonym lub nabytym wydłużeniem QTc, kardiomiopatią, hipokaliemią czy przy jednoczesnym stosowaniu innych leków wydłużających QTc. Konieczne jest regularne monitorowanie EKG oraz elektrolitów (potas, magnez, wapń) przed i w trakcie terapii. W badaniach u zdrowych ochotników podawano dawki do 4-krotnie przekraczające zalecaną, nie obserwując klinicznie istotnego wydłużenia QTc powyżej 500 ms. Ponadto, terapia wiąże się z ryzykiem hepatotoksyczności, w tym zapalenia wątroby, cholestazy i piorunującej niewydolności wątroby, szczególnie u pacjentów z nowotworami układu krwiotwórczego. Monitorowanie czynności wątroby (AspAT, AlAT) powinno odbywać się na początku leczenia, co najmniej raz w tygodniu przez pierwszy miesiąc, a następnie co miesiąc, z możliwością przerwania terapii w przypadku znacznego wzrostu enzymów wątrobowych.
arytmia, AspAT i AlAT, bradykardia zatokowa, cholestaza, choroba Bowena, czynność wątroby, fototoksyczność, hipokaliemia, hipomagnezemia, induktor CYP450, kardiomiopatia, lek przeciwgrzybiczny, nadwrażliwość na azole, niewydolność wątroby, nowotwór układu krwiotwórczego, pseudoporfiria, rak kolczystokomórkowy skóry, reakcja fototoksyczna, reakcja wątrobowa, rogowacenie słoneczne, substrat CYP3A4, torsade de pointes, worykonazol, wydłużenie odstępu QTc, zapalenie wątroby, zatrucie alkaloidami sporyszu, zespół rozpadu guza, żółtaczka - Leksykon substancji czynnych
Liść bobrka trójlistnego – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Liść bobrka trójlistnego (Menyanthes trifoliata L.) jest składnikiem nalewki gorzkiej (Amara tinctura) w produkcie leczniczym Krople Żołądkowe. Dostępne dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania tej substancji są ograniczone – nie przeprowadzono kompleksowych badań toksykologicznych, genotoksyczności ani oceny potencjalnego działania rakotwórczego. Podobnie brak jest formalnych badań toksykologicznych dla pozostałych składników Kropli Żołądkowych, takich jak nalewka miętowa i nalewka kozłkowa. W praktyce klinicznej bezpieczeństwo liścia bobrka trójlistnego opiera się głównie na tradycyjnym zastosowaniu i braku doniesień o istotnych działaniach niepożądanych przy stosowaniu w zalecanych dawkach terapeutycznych.
Amara tinctura, dawka terapeutyczna, działanie mutagenne, działanie niepożądane, działanie rakotwórcze, fototoksyczność, genotoksyczność, Hyperici intractum, liść bobrka trójlistnego, Menyanthes trifoliata, nalewka gorzka, nalewka kozłkowa, nalewka miętowa, proces nowotworowy, profil bezpieczeństwa, promieniowanie UVA, toksyczność ostra, toksyczność po podaniu wielokrotnym, wpływ na reprodukcję, wyciąg z dziurawca, zdolność rozrodcza - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Imatinib Sandoz
Imatynib, stosowany w dawkach 100 mg i 400 mg, wymaga szczegółowego monitorowania ze względu na liczne potencjalne interakcje lekowe, zwłaszcza z inhibitorami i induktorami CYP3A4, co może wpływać na jego metabolizm i skuteczność terapeutyczną. U pacjentów po tyreoidektomii konieczne jest ścisłe monitorowanie TSH z powodu ryzyka niedoczynności tarczycy. Metabolizm leku odbywa się głównie w wątrobie, dlatego u chorych z zaburzeniami czynności wątroby oraz u pacjentów z GIST z przerzutami do wątroby zaleca się regularną kontrolę enzymów wątrobowych i morfologii krwi. Istotne jest także monitorowanie masy ciała z uwagi na ryzyko zatrzymania płynów (około 2,5% pacjentów z CML), które może manifestować się wysiękiem opłucnowym, obrzękami, wodobrzuszem czy obrzękiem płuc, szczególnie u osób starszych i z chorobami serca w wywiadzie.
antybiotyk makrolidowy, azolowy lek przeciwgrzybiczny, cytopenia, echokardiogram, enzym wątrobowy, faza akceleracji CML, fototoksyczność, hepatotoksyczność, hormon tyreotropowy, induktor CYP3A4, inhibitor proteazy, kwaśna alfa-glikoproteina, małopłytkowość, martwica wątroby, mikroangiopatia zakrzepowa, morfologia krwi obwodowej, neutropenia, niedoczynność tarczycy, niewydolność wątroby, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, ostra białaczka limfoblastyczna, piorunujące zapalenie wątroby, przełom blastyczny, przewlekła białaczka eozynofilowa, przewlekła białaczka szpikowa, rearanżacja genu PDGFR, stężenie troponiny, substrat CYP3A4, tyreoidektomia, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wodobrzusze, wstrząs kardiogenny, wysięk opłucnowy, zespół hipereozynofilowy, zespół mielodysplastyczny, zespół rozpadu guza, żołądek arbuzowaty - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Epiduo forte 0,3% + 2,5%
Produkt leczniczy Epiduo Forte, zawierający adapalen 0,3% oraz benzoilu nadtlenek 2,5%, przeszedł kompleksowe badania przedkliniczne oceniające bezpieczeństwo stosowania. Badania toksyczności po podaniu wielokrotnym, genotoksyczności, fototoksyczności oraz potencjalnego działania rakotwórczego nie wykazały istotnego zagrożenia dla człowieka. W badaniach toksyczności reprodukcyjnej adapalen wykazał działanie teratogenne przy wysokiej ekspozycji ogólnoustrojowej (doustne dawki ≥25 mg/kg mc./dobę), natomiast przy miejscowym podaniu na skórę w dawce 6 mg/kg mc./dobę stwierdzono zmiany w liczbie żeber lub kręgów u zwierząt. Nie zaobserwowano negatywnego wpływu na płodność i rozwój potomstwa przy dawkach doustnych do 20 mg/kg mc./dobę. Nadtlenek benzoilu nie wykazał efektów teratogennych ani wpływu na funkcje rozrodcze przy dawkach doustnych do 500 mg/kg mc./dobę.
adapalen, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, ekspozycja ogólnoustrojowa, Epiduo, farmakokinetyka, fototoksyczność, genotoksyczność, kwas benzoesowy, nadtlenek benzoilu, podanie na skórę, podrażnienie miejscowe, ryzyko środowiskowe, toksyczność adapalenu, toksyczność dawki wielokrotnej, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność reprodukcyjna, tolerancja miejscowa, uczulenie - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Profenid
Leczenie ketoprofenem (Profenid 100 mg) wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z astmą oskrzelową, przewlekłym nieżytem nosa, polipami nosa oraz nadwrażliwością na NLPZ, ze względu na ryzyko skurczu oskrzeli i napadów astmy. Istotne jest monitorowanie pacjentów z chorobą wrzodową, zwłaszcza z wywiadem krwawień i perforacji, osób w podeszłym wieku, o niskiej masie ciała oraz z zaburzeniami czynności płytek krwi, ze względu na zwiększone ryzyko poważnych powikłań żołądkowo-jelitowych, takich jak krwawienia, owrzodzenia i perforacje. Należy unikać łączenia ketoprofenu z innymi NLPZ, doustnymi kortykosteroidami, antykoagulantami, SSRI, lekami przeciwpłytkowymi oraz nikorandylem, które mogą potęgować ryzyko krwawień. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z chorobami zapalnymi jelit (wrzodziejące zapalenie okrężnicy, choroba Crohna) oraz na wczesne objawy ze strony przewodu pokarmowego, które wymagają natychmiastowego odstawienia leku.
aminotransferaza, antykoagulant, astma oskrzelowa, bakteryjne zapalenie płuc, choroba Crohna, choroba naczyń mózgowych, choroba niedokrwienna serca, choroba tętnic obwodowych, choroba wrzodowa, cukrzyca, diureza, doustny kortykosteroid, fototoksyczność, hiperkaliemia, hiperlipidemia, hipowolemia, inhibitor cyklooksygenazy typu 2, krwawienie do przewodu pokarmowego, laktoza jednowodna, lek przeciwpłytkowy, marskość wątroby, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na światło słoneczne, niedobór laktazy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nietolerancja galaktozy, niewydolność nerek, niewydolność serca, ospa wietrzna, pęcherzyk Graafa, polipy nosa, pomostowanie tętnic wieńcowych, przewlekłe zaburzenie czynności nerek, przewlekłe zapalenie zatok, przewlekły nieżyt nosa, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, skurcz oskrzeli, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, wrzodziejące zapalenie okrężnicy, zaburzenie czynności płytek krwi, zapalenie wątroby, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złuszczające zapalenie skóry, żółtaczka - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Rivaroxaban Medreg 20 mg
Przeprowadzone badania przedkliniczne rywaroksabanu wykazały, że stosowanie leku w dawkach terapeutycznych nie niesie ze sobą szczególnego ryzyka dla człowieka. W badaniach toksyczności po podaniu wielokrotnych dawek zaobserwowano efekty związane z nasilonym działaniem farmakodynamicznym, w tym istotne zwiększenie stężeń immunoglobulin IgG i IgA w osoczu szczurów przy ekspozycji na poziomach klinicznych. Badania reprodukcyjne potwierdziły brak wpływu na płodność samców i samic, jednak wykazały toksyczny wpływ na reprodukcję związany z mechanizmem przeciwzakrzepowym rywaroksabanu, manifestujący się powikłaniami krwotocznymi. W modelach zwierzęcych przy stężeniach klinicznych odnotowano toksyczny wpływ na rozwój zarodka i płodu, obejmujący poronienia, zaburzenia kostnienia, zmiany wątrobowe, zwiększoną częstość wad rozwojowych oraz zmiany w łożysku.
badanie toksykologiczne, działanie rakotwórcze, embriogeneza, fototoksyczność, genotoksyczność, immunoglobuliny, krwawienie okołoporodowe, lek przeciwzakrzepowy, mechanizm farmakologiczny, poronienie, powikłanie krwotoczne, rywaroksaban, toksyczność jednokrotna, toksyczność reprodukcyjna, uszkodzenie DNA, wada rozwojowa, zaburzenie kostnienia, zmiana w łożysku, zmiana wątrobowa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Moxifloxacinum Stulln 5 mg/ml
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa moksyfloksacyny, stosowanej w postaci kropli do oczu o stężeniu 5 mg/ml, wykazały, że działania toksyczne pojawiały się jedynie przy ekspozycjach znacznie przekraczających maksymalne dawki stosowane u ludzi. Ocena toksyczności ogólnej, genotoksyczności, potencjału rakotwórczego oraz fototoksyczności potwierdziła szeroki margines bezpieczeństwa leku. W badaniach in vitro wykazano genotoksyczność moksyfloksacyny na poziomie interakcji z gyrazą bakteryjną i topoizomerazą II komórek ssaków, jednak w badaniach in vivo, nawet przy dużych dawkach, nie stwierdzono działania genotoksycznego, co potwierdza bezpieczeństwo stosowania terapeutycznego.
badanie in vitro, badanie in vivo, badanie przedkliniczne, chinolon, działanie genotoksyczne, fotogenotoksyczność, fototoksyczność, genotoksyczność, gyraza bakteryjna, komórka ssaka, krople do oczu, moksyfloksacyna, Moxifloxacinum Stulln, podanie oczne, potencjał rakotwórczy, profil bezpieczeństwa, substancja czynna, toksyczność ogólna, topoizomeraza II - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Rivaroxaban Bluefish 15 mg; 20 mg
Rywaroksaban, substancja czynna leku Rivaroxaban Bluefish, przeszedł szerokie badania przedkliniczne potwierdzające jego bezpieczeństwo stosowania w dawkach terapeutycznych. Badania farmakologiczne wykazały brak istotnych negatywnych efektów na układ sercowo-naczyniowy, oddechowy oraz ośrodkowy układ nerwowy. Toksyczność ostra i przewlekła była związana głównie z farmakodynamicznym działaniem inhibitora czynnika Xa, bez wykazania potencjału genotoksycznego czy kancerogennego. W badaniach na szczurach odnotowano wzrost stężeń immunoglobulin IgG i IgA przy ekspozycji klinicznej, co może sugerować wpływ na układ immunologiczny. Rywaroksaban nie wykazywał fototoksyczności ani negatywnego wpływu na płodność samców i samic, a także nie stwierdzono szczególnych zagrożeń u osobników młodocianych.
aberracje chromosomowe, antykoagulant, fototoksyczność, genotoksyczność, immunoglobuliny, inhibitor czynnika Xa, kancerogenność, krwawienie, lek przeciwzakrzepowy, mutacje genowe, poronienie, powikłania krwotoczne, reakcje fototoksyczne, rywaroksaban, toksyczność dla samic, toksyczność reprodukcyjna, układ immunologiczny, wady rozwojowe, zaburzenia kostnienia, zmiany łożyskowe, żywotność potomstwa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Dasatinib Stada 70 mg
Profil bezpieczeństwa dazatynibu został szczegółowo oceniony w badaniach przedklinicznych in vitro i in vivo na różnych gatunkach zwierząt, w tym na szczurach, małpach, myszach i królikach. Główne obszary toksyczności obejmują układ pokarmowy (jelito jako narząd docelowy, toksyczność ograniczająca dawkę), układ krwiotwórczy (łagodne do umiarkowanych zmiany parametrów erytrocytów i szpiku kostnego) oraz układ limfatyczny (redukcja liczby limfocytów i masy organów limfatycznych). W badaniach długoterminowych na małpach stwierdzono nasilenie śródmiąższowej mineralizacji nerek. Dazatynib hamuje agregację płytek krwi in vitro i wydłuża czas krwawienia in vivo, jednak samoistne krwotoki nie były obserwowane w badaniach przewlekłych. Pomimo potencjalnego wpływu na kanał potasowy hERG i włókna Purkinjego, badania telemetryczne EKG u małp nie wykazały wydłużenia odstępu QT ani innych zaburzeń rytmu.
agregacja płytek krwi, brodawczak macicy, czas krwawienia, dazatynib, dysfagia, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, fototoksyczność, gruczolak prostaty, hemostaza, immunosupresja, kanał hERG, mineralizacja nerek, obumieranie embrionów, odstęp QT, rak płaskonabłonkowy, rozwój embrionalno-płodowy, szpik kostny, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność przewodu pokarmowego, układ limfatyczny, węzły chłonne, włókna Purkinjego, zapis EKG - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Marelim 180 mg
Dane przedkliniczne dotyczące mykofenolanu sodu (substancji czynnej leku Marelim) wskazują na toksyczność układu krwiotwórczego i limfatycznego u gryzoni, gdzie obserwowano regeneracyjną niedokrwistość aplastyczną oraz zmniejszenie liczby erytroblastów w szpiku kostnym. Zmiany te występowały przy ekspozycji ogólnoustrojowej równej lub mniejszej niż kliniczna (po dawce 1,44 g/dobę). U psów stwierdzono toksyczność układu pokarmowego przy podobnej ekspozycji. Potencjał genotoksyczny oceniono w testach in vitro i in vivo, gdzie wykazano możliwość indukcji aberracji chromosomowych, co może wynikać z hamowania syntezy nukleotydów, choć inne testy in vitro nie potwierdziły genotoksyczności. Badania rakotwórczości na szczurach i myszach nie wykazały działania kancerogennego przy ekspozycji do 5-krotnie wyższej niż kliniczna.
aberracja chromosomowa, ekspozycja układowa na lek, erytroblasty polichromatyczne, fototoksyczność, hamowanie syntezy nukleotydów, hemopoeza pozaszpikowa, komórki erytroidalne, kwas mykofenolowy, mykofenolan sodu, normoblasty, odruch źreniczny, przepuklina pępkowa, splenomegalia, szpik kostny, układ krwiotwórczy, wada rozwojowa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Naklofen Duo 75 mg
Dane toksykologiczne przedkliniczne dla diklofenaku sodowego, substancji czynnej w produkcie Naklofen Duo 75 mg, wskazują na względnie wysoką toksyczność ostrą z wartościami LD50 poniżej 500 mg/kg masy ciała w większości badanych gatunków (myszy: 116-530 mg/kg, szczury: 52-240 mg/kg, króliki: 100-157 mg/kg, psy: 42-59 mg/kg, małpy: 3200 mg/kg). Szczury i psy wykazują większą wrażliwość na toksyczność. W badaniach toksyczności przewlekłej dawki do 16 mg/kg/dobę u szczurów oraz powyżej 0,5 mg/kg u psów powodowały uszkodzenia przewodu pokarmowego i wątroby, a u małp toksyczne efekty pojawiały się przy dawce 75 mg/kg/dobę przez 6 miesięcy. Metabolizm diklofenaku u małp jest zbliżony do ludzkiego, co podkreśla istotność tych wyników dla oceny bezpieczeństwa klinicznego. Badania kancerogenności i mutagenności nie wykazały istotnego ryzyka nowotworowego ani mutagennego przy dawkach do 2 mg/kg/dobę.
badania in vitro, badania in vivo, badania toksykologiczne, dawka śmiertelna, diklofenak sodowy, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, embriotoksyczność i teratogenność, erytrocyty i leukocyty, fototoksyczność, hamowanie syntezy prostaglandyn, kancerogenność, LD50, mutagenność, Naklofen Duo, niesteroidowe leki przeciwzapalne, owrzodzenie przewodu pokarmowego, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, uszkodzenie przewodu pokarmowego, uszkodzenie wątroby, wpływ na płodność, wpływ na reprodukcję - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Ciphin 500 500 mg
Dane przedkliniczne dotyczące cyprofloksacyny, substancji czynnej leku Ciphin 500, nie wykazują istotnych zagrożeń dla dorosłych pacjentów przy stosowaniu w dawkach terapeutycznych. Badania toksykologiczne obejmowały ocenę toksyczności po podaniu pojedynczej i wielokrotnej dawki, potencjalnego działania rakotwórczego oraz wpływu na reprodukcję. Cyprofloksacyna, podobnie jak inne chinolony, wykazuje działanie fototoksyczne u zwierząt laboratoryjnych przy ekspozycji na poziomie klinicznym, z niewielkim działaniem fotomutagennym i fotorakotwórczym potwierdzonym zarówno in vitro, jak i in vivo. Warto podkreślić, że profil fototoksyczności jest porównywalny do innych inhibitorów gyrazy DNA, co może implikować zwiększoną wrażliwość na promieniowanie UV u pacjentów stosujących lek.
badanie in vitro, badanie przedkliniczne, badanie toksykologiczne, chinolon, cyprofloksacyna, działanie fotomutagenne, działanie fotorakotwórcze, działanie rakotwórcze, fotomutagenność, fotorakotwórczość, fototoksyczność, inhibitor gyrazy DNA, nadwrażliwość na promieniowanie UV, toksyczność reprodukcyjna, uszkodzenie chrząstki stawowej, uszkodzenie stawu, zmiana stawowa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Xyvelam 250 mg
Lewofloksacyna, substancja czynna produktu Xyvelam (dostępna w dawkach 250 mg i 500 mg), została poddana szerokim badaniom toksykologicznym, które nie wykazały istotnego ryzyka przy stosowaniu terapeutycznym. Badania przedkliniczne obejmowały ocenę toksyczności po podaniu jednorazowym i wielokrotnym, wpływ na reprodukcję oraz potencjał genotoksyczny i fototoksyczny. Lewofloksacyna nie zaburzała płodności u szczurów, choć odnotowano opóźnienie dojrzewania płodu związane z toksycznym działaniem na organizm matki. W testach genotoksyczności in vitro wykazano aberracje chromosomalne w komórkach płucnych chomika chińskiego, co wiąże się z hamowaniem topoizomerazy II, jednak badania in vivo (test mikrojąderkowy, wymiany siostrzanych chromatyd, syntezy nieprogramowanego DNA oraz dominacji letalnej) nie potwierdziły działania genotoksycznego.
aberracja chromosomalna, chrząstka stawowa, działanie przeciwbakteryjne, działanie rakotwórcze, fluorochinolony, fotokarcinogenność, fotomutagenność, fototoksyczność, genotoksyczność, lewofloksacyna, mutacja genowa, potencjał fototoksyczny, potencjał genotoksyczny, test dominacji letalnej, test mikrojąderkowy, topoizomeraza II - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Kimoks 400 mg
Przedkliniczne badania moksyfloksacyny wykazały, że lek może powodować niewielkie zmniejszenie liczby erytrocytów i płytek krwi u szczurów i małp przy wysokich dawkach. Zaobserwowano również hepatotoksyczność u szczurów, małp i psów, objawiającą się wzrostem aktywności enzymów wątrobowych oraz zwyrodnieniem wodniczkowym hepatocytów. U małp stwierdzono neurotoksyczność w postaci drgawek, występującą przy wysokich dawkach lub długotrwałym leczeniu. W zakresie kardiotoksyczności, doustne dawki powyżej 90 mg/kg mc. u psów powodowały wydłużenie odstępu QT bez zaburzeń rytmu, natomiast dożylne dawki >300 mg/kg mc. indukowały przemijające komorowe zaburzenia rytmu serca. Toksyczność stawowa u szczeniąt pojawiała się przy dawkach 4-krotnie przekraczających maksymalną dawkę terapeutyczną 400 mg (przy masie ciała 50 kg), a toksyczność oczna u psów przy dawkach ≥60 mg/kg mc. skutkowała zmianami w elektroretinogramie i sporadyczną atrofią siatkówki. Badania genotoksyczności wykazały działanie in vitro, jednak testy in vivo nie potwierdziły genotoksyczności, co zapewnia margines bezpieczeństwa dla dawek terapeutycznych u ludzi.
atrofia siatkówki, badanie przedkliniczne, chinolon, działanie niepożądane, działanie teratogenne, elektroretinogram, enzym wątrobowy, erytrocyt, fotokarcinogenność, fotomutagenność, fotoreaktywność, fototoksyczność, genotoksyczność, gyraza bakteryjna, hepatotoksyczność, komorowe zaburzenia rytmu, moksyfloksacyna, odstęp QT, ośrodkowy układ nerwowy, płytka krwi, stężenie terapeutyczne, szybka składowa późnego prądu potasowego, topoizomeraza II, układ krwiotwórczy, wady rozwojowe kręgów, właściwości karcinogenne, zwyrodnienie wodniczkowe - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Dasatinib Zentiva 140 mg
Profil bezpieczeństwa dazatynibu został szczegółowo oceniony w badaniach nieklinicznych na różnych gatunkach zwierząt, w tym myszach, szczurach, małpach i królikach. Główne objawy toksyczności dotyczyły układu pokarmowego (toksyczność jelitowa ograniczająca dawkę), krwiotwórczego (zmiany parametrów erytrocytów i szpiku kostnego) oraz limfatycznego (redukcja liczby limfocytów i masy narządów limfatycznych), przy czym zmiany te miały charakter odwracalny po zakończeniu leczenia. Długoterminowe stosowanie u małp wiązało się ze zwiększoną mineralizacją śródmiąższową nerek. Dazatynib hamował agregację płytek krwi in vitro i wydłużał czas krwawienia in vivo u szczurów, jednak nie wywoływał samoistnych krwotoków. Pomimo potencjalnego wpływu na kanał potasowy hERG i włókna Purkinje’go sugerującego ryzyko wydłużenia odstępu QT, badania telemetryczne u małp nie wykazały istotnych zmian elektrokardiograficznych.
agregacja płytek krwi, brodawczak, czas krwawienia, działanie immunosupresyjne, efekt klastogenny, fototoksyczność, genotoksyczność, gruczolak prostaty, hemostaza, kanał potasowy hERG, krwotok skórny, mineralizacja śródmiąższowa nerek, obumieranie płodów, odstęp QT, organogeneza, parametry krwinek czerwonych, potencjał rakotwórczy, rak płaskonabłonkowy, repolaryzacja komór serca, rozwój embrionalno-płodowy, rozwój płodowy, szpik kostny, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność pierwotna, toksyczność przewodu pokarmowego, układ krwiotwórczy, układ limfatyczny, układ sercowo-naczyniowy, węzły chłonne, włókna Purkinjego - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Dasatinib Krka 80 mg
Dazatynib, dostępny w formie tabletek powlekanych o dawkach od 20 mg do 140 mg, jest silnym, subnanomolarnym inhibitorem kinazy BCR-ABL (aktywność w zakresie 0,6-0,8 nM), wykazującym również hamowanie kinaz SRC, c-KIT, receptorów efryny (EPH) oraz PDGFβ. Mechanizm działania obejmuje blokadę zarówno aktywnej, jak i nieaktywnej formy BCR-ABL, co pozwala na przełamywanie oporności na imatynib wynikającej z mutacji domeny kinazy, zwiększonej ekspresji BCR-ABL, aktywacji alternatywnych szlaków sygnalizacyjnych oraz oporności wielolekowej. W badaniach przedklinicznych dazatynib wykazywał skuteczność w modelach białaczki, w tym przewlekłej białaczki szpikowej (CML) i Ph+ ostrej białaczki limfoblastycznej (ALL), co potwierdzono w badaniach klinicznych fazy I i II, gdzie stosowano dawkę początkową 70 mg dwa razy na dobę z możliwością modyfikacji w celu optymalizacji skuteczności i tolerancji terapii.
agregacja płytek krwi, białaczka szpikowa, działanie klastogenne, fototoksyczność, hemostaza, immunosupresja, inhibitor kinazy proteinowej, kinaza BCR-ABL, kinaza onkogenna, kinaza SRC, komórka białaczkowa, mineralizacja nerek, mutacja domeny kinazy, odpowiedź cytogenetyczna, odpowiedź hematologiczna, oporność na imatynib, oporność wielolekowa, ostra białaczka limfoblastyczna, przełom blastyczny, przewodnictwo elektryczne serca, rak płaskonabłonkowy, receptor PDGFβ, toksyczność przewodu pokarmowego, układ krwiotwórczy, układ limfatyczny - Leksykon substancji czynnych
Rutyna – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Rutyna, jako składnik wyciągu z ziela dziurawca (Hypericum perforatum L.), występuje w produktach leczniczych takich jak Depremin 612 mg oraz Hyperis, zawierających od 36,72 mg do 91,80 mg sumy flawonoidów w przeliczeniu na rutynę w jednej tabletce powlekanej. Każda tabletka zawiera 612 mg wyciągu suchego o współczynniku DER 3-6:1, ekstrahowanego 60% etanolem, z zawartością 0,6-1,8 mg sumy hiperycyn, do 36,72 mg hyperforyny oraz wspomnianych flawonoidów. Preparaty te są dostępne w formie jasnożółtych, obustronnie wypukłych tabletek o wymiarach 18,8 x 9 x 6,5 mm. Stosowanie tych leków wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko fotosensybilizacji – pacjenci powinni unikać intensywnej ekspozycji na promieniowanie UV oraz stosować kremy z wysokim filtrem przeciwsłonecznym i odzież ochronną. Preparaty nie są zalecane dla dzieci i młodzieży poniżej 18 roku życia z powodu braku danych klinicznych potwierdzających bezpieczeństwo i skuteczność w tej grupie wiekowej.
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Dasatinib SUN 80 mg
Dazatynib wykazuje toksyczność przede wszystkim w obrębie układu pokarmowego, krwiotwórczego oraz limfatycznego, co potwierdzono w badaniach nieklinicznych na myszach, szczurach, królikach i małpach. U szczurów i małp toksyczność przewodu pokarmowego, zwłaszcza jelit, była czynnikiem ograniczającym dawkę. Obserwowano zmiany w parametrach erytrocytów oraz szpiku kostnym, a także zmniejszenie liczby limfocytów i masy organów limfatycznych, co wskazuje na działanie immunosupresyjne dazatynibu. Zmiany te miały charakter odwracalny po zakończeniu terapii. W badaniach na małpach stwierdzono śródmiąższową mineralizację nerek bez istotnych zaburzeń funkcji. Dazatynib hamuje agregację płytek i wydłuża czas krwawienia u szczurów, jednak nie wywołuje samoistnych krwotoków. Pomimo potencjalnego wpływu na kanał potasowy hERG i włókna Purkinje’go, nie zaobserwowano wydłużenia odstępu QT w badaniach in vivo na małpach.
aberracje chromosomowe, agregacja płytek krwi, badania in vitro, badania in vivo, brodawczaki macicy, czas krwawienia, działanie klastogenne, fototoksyczność, gruczolak prostaty, hemostaza pierwotna, immunosupresja, kanał hERG, krwinki czerwone, krwotok skórny, limfocyty, mineralizacja nerek, odstęp QT, organogeneza, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, rak płaskonabłonkowy, repolaryzacja komór, rozwój embrionalno-płodowy, szpik kostny, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność, włókna Purkinjego, zapis elektrokardiograficzny - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – RIXACAM 10 mg
Rywaroksaban, substancja czynna leku RIXACAM, przeszedł szerokie badania przedkliniczne potwierdzające jego bezpieczeństwo stosowania w warunkach klinicznych. Standardowe testy farmakologiczne oraz badania toksyczności po podaniu jednorazowym i wielokrotnym nie wykazały istotnych zagrożeń dla zdrowia ludzkiego, choć efekty toksyczne po wielokrotnym podaniu wiązały się z nasilonym działaniem przeciwzakrzepowym (inhibicja czynnika Xa). W badaniach na szczurach zaobserwowano wzrost stężeń immunoglobulin IgG i IgA w osoczu przy ekspozycji na poziomach klinicznych, co może sugerować wpływ na układ immunologiczny. Rywaroksaban nie wykazał potencjału genotoksycznego ani rakotwórczego, a także nie wywoływał efektów fototoksycznych. Badania reprodukcyjne potwierdziły brak negatywnego wpływu na płodność samców i samic, jednak przy stężeniach klinicznych odnotowano powikłania krwotoczne wpływające na rozwój zarodka i płodu, w tym zwiększoną częstość poronień, zaburzenia kostnienia, zmiany wątrobowe, wady rozwojowe oraz zmiany łożyskowe.
działanie przeciwkrzepliwe, działanie rakotwórcze, fototoksyczność, genotoksyczność, homeostaza, immunoglobuliny, inhibitor czynnika Xa, płodność, potencjał genotoksyczny, powikłania krwotoczne, reakcja fotouczulająca, rozwój pourodzeniowy, rozwój zarodkowo-płodowy, rywaroksaban, toksyczność młodocianych, toksyczność reprodukcyjna, układ immunologiczny, wada rozwojowa, właściwości przeciwkrzepliwe, zaburzenia kostnienia, zmiany łożyskowe - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Xiltess 10 mg
Przedkliniczne badania rywaroksabanu, substancji czynnej leku Xiltess 10 mg, wykazały brak istotnych zagrożeń toksykologicznych i farmakologicznych dla człowieka. Testy farmakologiczne i toksykologiczne nie ujawniły mutagenności, genotoksyczności ani działania karcynogennego. W badaniach wielokrotnego podawania obserwowano efekty wynikające z farmakodynamicznego hamowania czynnika Xa, w tym zwiększenie stężeń IgG i IgA u szczurów, co może wskazywać na wpływ immunologiczny. Rywaroksaban nie wykazywał potencjału fototoksycznego, a profil bezpieczeństwa u młodych zwierząt był porównywalny z dorosłymi. Wartości ekspozycji o znaczeniu klinicznym nie wywoływały toksycznych efektów po jednorazowym podaniu.
czynnik Xa, działanie karcynogenne, działanie przeciwzakrzepowe, działanie rakotwórcze, fototoksyczność, immunoglobuliny, kaskada krzepnięcia, kostnienie, krwawienia, nadwrażliwość na światło, nowotwory, parametry immunologiczne, płodność, potencjał mutagenny, powikłania krwotoczne, rywaroksaban, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność zarodkowa, wady rozwojowe, Xiltess, zmiany łożyskowe