pobudzenie układu autonomicznego

Pobudzenie układu autonomicznego (autonomicznego układu nerwowego) oznacza zwiększenie aktywności nerwów odpowiedzialnych za kontrolowanie nieświadomych funkcji organizmu. Układ autonomiczny dzieli się na dwie główne części: współczulną (sympatyczną) i przywspółczulną (parasympatyczną), które działają w sposób zrównoważony, regulując funkcje narządów wewnętrznych.

Pobudzenie części współczulnej układu autonomicznego powoduje szereg fizjologicznych reakcji, w tym: przyspieszenie akcji serca, rozszerzenie oskrzeli, zwiększenie ciśnienia tętniczego, rozszerzenie źrenic, zwiększenie wydzielania adrenaliny i noradrenaliny oraz przygotowanie organizmu do reakcji „walcz lub uciekaj”. Jest to typowa reakcja na stres, wysiłek fizyczny czy sytuacje zagrożenia.

Z kolei pobudzenie części przywspółczulnej układu autonomicznego wywołuje efekty przeciwne: zwolnienie akcji serca, obniżenie ciśnienia tętniczego, zwężenie źrenic, stymulację procesów trawiennych i wydzielniczych oraz ogólne przygotowanie organizmu do odpoczynku i regeneracji („odpowiedź relaksacyjna”).

W praktyce klinicznej zaburzenia równowagi pobudzenia układu autonomicznego mogą prowadzić do dysfunkcji autonomicznych, takich jak: dysautonomia, omdlenia wazowagalne, tachykardia zatokowa, nadciśnienie tętnicze neurogeniczne czy zespół posturalnej tachykardii ortostatycznej (POTS). Diagnostyka tych zaburzeń obejmuje testy oceniające reakcje układu autonomicznego, takie jak próba ortostatyczna czy test zmienności rytmu serca (HRV).

Powiązane wpisy

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl