Wpływ na układ krwiotwórczy, wątrobę i ośrodkowy układ nerwowy

W badaniach przedklinicznych na zwierzętach laboratoryjnych zaobserwowano, że moksyfloksacyna wykazuje wpływ na układ krwiotwórczy, powodując niewielkie zmniejszenie liczby erytrocytów i płytek krwi u szczurów i małp. Podobnie jak w przypadku innych antybiotyków z grupy chinolonów, wykazano również objawy hepatotoksyczności u szczurów, małp i psów, objawiające się zwiększeniem aktywności enzymów wątrobowych oraz zwyrodnieniem wodniczkowym komórek wątrobowych. Ponadto, u małp stwierdzono objawy toksycznego działania na ośrodkowy układ nerwowy w postaci drgawek. Co istotne, wszystkie wymienione objawy toksyczne obserwowano wyłącznie po zastosowaniu wysokich dawek moksyfloksacyny lub po długotrwałym leczeniu.²

Właściwości genotoksyczne i karcinogenne

Moksyfloksacyna, podobnie jak inne chinolony, wykazała właściwości genotoksyczne w testach in vitro przeprowadzonych z wykorzystaniem bakterii oraz komórek ssaków. Zaobserwowane efekty można wyjaśnić oddziaływaniem substancji na gyrazę bakteryjną, a w wysokich stężeniach – na topoizomerazę II w komórkach ssaków. Istotne jest, że istnieje stężenie progowe warunkujące genotoksyczność moksyfloksacyny. Warto podkreślić, że testy in vivo nie wykazały właściwości genotoksycznych badanej substancji, mimo stosowania bardzo dużych dawek leku. Dzięki temu można zapewnić wystarczający margines bezpieczeństwa dla dawki terapeutycznej stosowanej u ludzi.³

W badaniach inicjacja-promocja, przeprowadzonych na szczurach, moksyfloksacyna nie wykazała właściwości karcinogennych.⁴

Właściwości fototoksyczne i fotogenotoksyczne

Wiele antybiotyków z grupy chinolonów charakteryzuje się fotoreaktywnością i może wykazywać działanie fototoksyczne, fotomutagenne i fotokarcinogenne. W ramach obszernego programu badawczego przeprowadzono analizy in vitro i in vivo, które udowodniły, że moksyfloksacyna nie posiada właściwości fototoksycznych ani fotogenotoksycznych. Jest to istotne odkrycie, ponieważ w tych samych warunkach badawczych inne chinolony wykazywały takie niekorzystne właściwości.⁵

Wpływ na pracę serca

W wysokich dawkach moksyfloksacyna hamuje szybką składową późnego prądu potasowego w mięśniu sercowym, co może skutkować wydłużeniem odstępu QT w zapisie elektrokardiograficznym. Badania toksykologiczne prowadzone na psach po doustnym podaniu dawek przekraczających 90 mg/kg masy ciała (odpowiadających stężeniom w osoczu powyżej 16 mg/l) wykazały wydłużenie odstępu QT, jednak bez towarzyszących zaburzeń rytmu serca. Dopiero po dożylnym podaniu bardzo wysokich skumulowanych dawek, 50-krotnie większych niż dawki stosowane u ludzi (>300 mg/kg masy ciała), co odpowiada stężeniu w surowicy krwi ≥200 mg/l (stężenie 40-krotnie przekraczające stężenie terapeutyczne), zaobserwowano przemijające, niezagrażające życiu komorowe zaburzenia rytmu.^{300 mg/kg mc.), co odpowiada stężeniu w surowicy krwi ≥200 mg/l (stężenie 40-krotnie przekraczające stężenie terapeutyczne), zaobserwowano przemijające, niezagrażające życiu komorowe zaburzenia rytmu.”>6}

Wpływ na układ kostno-stawowy

Chinolony mogą powodować uszkodzenie chrząstek w dużych, obciążonych stawach u niedojrzałych zwierząt. Najmniejsze, podawane doustnie dawki moksyfloksacyny, które wykazywały toksyczne działanie na stawy u szczeniąt, były 4-krotnie większe (w przeliczeniu na mg/kg masy ciała) od maksymalnej zalecanej dawki terapeutycznej 400 mg (przy założeniu masy ciała człowieka 50 kg). Odpowiada to stężeniu w surowicy 2-3-krotnie większemu niż maksymalne stężenie terapeutyczne osiągane u ludzi.⁷

Wpływ na struktury gałki ocznej

Badania toksykologiczne przeprowadzone na szczurach i małpach (z powtarzanym podawaniem dawki przez okres 6 miesięcy) wykazały brak toksycznego wpływu moksyfloksacyny na struktury gałki ocznej. Natomiast u psów, którym podawano doustnie wysokie dawki (≥60 mg/kg masy ciała), prowadzące do osiągnięcia stężenia w osoczu ≥20 mg/l, zaobserwowano zmiany w elektroretinogramie, a w pojedynczych przypadkach także atrofię siatkówki.⁸

Wpływ na rozród i rozwój płodu

Badania dotyczące rozmnażania, przeprowadzone na szczurach, królikach i małpach, wykazały, że moksyfloksacyna przenika przez łożysko. Badania na szczurach (podanie doustne i dożylne) oraz małpach (podanie doustne) nie wykazały działań teratogennych ani zaburzeń płodności po podawaniu moksyfloksacyny.⁹

U króliczych płodów obserwowano nieznaczne zwiększenie przypadków występowania wad rozwojowych kręgów i żeber, jednak tylko po stosowaniu dawek (20 mg/kg masy ciała podawanych dożylnie), które powodowały ciężką toksyczność u samicy. U małp i królików stężenia moksyfloksacyny w surowicy na poziomie stężeń terapeutycznych obserwowanych u ludzi, powodowały zwiększenie liczby poronień.¹⁰

Po podaniu moksyfloksacyny w dawkach 63-krotnie większych niż zalecana maksymalna dawka terapeutyczna (wyrażona w mg/kg masy ciała), przy stężeniu w osoczu mieszczącym się w zakresie stężenia terapeutycznego u ludzi, zaobserwowano u szczurów następujące efekty:

• zmniejszenie masy płodu
• zwiększenie liczby przypadków utraty ciąży
• nieznaczne wydłużenie czasu trwania ciąży
• zwiększoną spontaniczną aktywność u potomstwa obu płci

¹¹