łuszczyca
Łuszczyca (psoriasis) to przewlekła, niezakaźna choroba zapalna skóry o podłożu autoimmunologicznym, charakteryzująca się przyspieszoną proliferacją naskórka. Objawia się dobrze odgraniczonymi, rumieniowymi blaszkami pokrytymi srebrzystą łuską, najczęściej lokalizującymi się na wyprostnych powierzchniach kończyn, owłosionej skórze głowy oraz okolicy lędźwiowo-krzyżowej.
Patogeneza łuszczycy obejmuje złożone interakcje między predyspozycją genetyczną a czynnikami środowiskowymi, prowadzące do nieprawidłowej aktywacji układu immunologicznego. Kluczową rolę odgrywają limfocyty T oraz cytokiny prozapalne, szczególnie IL-17, IL-23 i TNF-α, które stymulują nadmierną proliferację keratynocytów.
Leczenie łuszczycy jest wielokierunkowe i zależy od nasilenia zmian skórnych, ich lokalizacji oraz współistniejących chorób. Obejmuje terapię miejscową (kortykosteroidy, pochodne witaminy D, retinoidami), fototerapię (UVB, PUVA), leczenie ogólne (metotreksat, cyklosporyna, acytretyna) oraz nowoczesne leki biologiczne ukierunkowane na specyficzne cytokiny prozapalne.
U 10-30% pacjentów z łuszczycą rozwija się łuszczycowe zapalenie stawów, które wymaga wczesnej diagnostyki i odpowiedniego leczenia reumatologicznego. Łuszczyca wiąże się również ze zwiększonym ryzykiem zespołu metabolicznego, chorób sercowo-naczyniowych i zaburzeń psychicznych, co podkreśla potrzebę holistycznego podejścia do pacjenta.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Spirytus skażony hibitanem 0,5% Amara 0,5%
Spirytus Skażony Hibitanem 0,5% Amara to preparat do stosowania zewnętrznego zawierający chloroheksydyny diglukonian w stężeniu 0,5 g/100 g oraz 67-73% (V/V) etanolu, co odpowiada do 584 mg etanolu w 1 ml płynu. Preparat jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na chloroheksydynę lub składniki pomocnicze oraz nie powinien być stosowany na uszkodzoną skórę, w tym rany otwarte, oparzenia, zmiany zapalne (np. wypryski, łuszczyca w fazie aktywnej) oraz owrzodzenia, ze względu na ryzyko podrażnienia i opóźnienia gojenia. Wysoka zawartość etanolu stanowi dodatkowe ograniczenie u osób z nietolerancją alkoholu miejscowo, nadwrażliwością na preparaty alkoholowe oraz u pacjentów z tendencją do nadmiernego wysuszania skóry.
absorpcja systemowa, błona śluzowa, chloroheksydyny diglukonian, etanol, łuszczyca, nadwrażliwość, nietolerancja alkoholu, oparzenie, owrzodzenie, rana otwarta, reakcja alergiczna, reakcja niepożądana, środek antyseptyczny, środek dezynfekcyjny, stosowanie zewnętrzne, uszkodzona skóra, wyprysk, wywiad alergologiczny, zmiana zapalna skóry - Leksykon chorób i schorzeń
Grzybica paznokci – Patofizjologia i mechanizm
Grzybica paznokci (onychomycosis) jest powszechną infekcją grzybiczą, dotykającą około 10% populacji, najczęściej wywoływaną przez dermatofity, zwłaszcza Trichophyton rubrum, który odpowiada za około 90% przypadków grzybicy paznokci stóp i 50% paznokci rąk. Inne patogeny to Candida albicans (około 2% przypadków) oraz pleśnie niedermofitowe. Infekcja rozwija się poprzez adhezję i penetrację zarodników grzybów do płytki paznokciowej, gdzie enzymy keratynolityczne rozkładają keratynę, prowadząc do proliferacji grzybów i uszkodzenia struktury paznokcia. Proces ten jest wspomagany przez czynniki ryzyka takie jak wilgoć, mikrotraumy, osłabiony układ odpornościowy, cukrzyca, zaburzenia krążenia oraz starzenie się. Grzybica paznokci charakteryzuje się przewlekłością i wysokim wskaźnikiem nawrotów (40-70%), co wynika m.in. z tworzenia biofilmu i obecności artrkonidiów o zwiększonej oporności na leczenie. Patogeny te wykazują zdolność do hamowania odpowiedzi immunologicznej gospodarza, co utrudnia eliminację infekcji.
artrokonidia, biofilm, Candida albicans, cellulitis, choroba tętnic obwodowych, dermatofity, dermatofytoma, drożdżaki, egzema, Epidermophyton floccosum, grzybica paznokci, grzybica stóp, łuszczyca, onychomycosis, paronychia, proteazy keratynolityczne, terapia fotodynamiczna, terapia laserowa, tinea pedis, Trichophyton mentagrophytes, Trichophyton rubrum, zapalenie szpiku, zapalenie tkanki podskórnej - Leksykon leków
Działania niepożądane – Sotalol Aurovitas 80 mg
Sotalol Aurovitas, dostępny w dawkach 40 mg, 80 mg i 160 mg, wykazuje działania niepożądane głównie wynikające z jego właściwości beta-adrenolitycznych. Najczęściej obserwowane efekty obejmują bradykardię zatokową, zaburzenia przewodzenia przedsionkowo-komorowego oraz niedociśnienie tętnicze, występujące z częstością ≥1/100 do <1/10. Istotnym ryzykiem jest proarytmia, w tym torsades de pointes, klasyfikowana jako działanie niezbyt często występujące (≥1/1000 do <1/100). Ponadto, mogą pojawić się objawy ze strony układu oddechowego (duszność, ból w klatce piersiowej, skurcz oskrzeli), nerwowego (zawroty głowy, ból głowy, omdlenia), skórnego (wysypki, świąd, zaostrzenie łuszczycy), przewodu pokarmowego (nudności, wymioty, biegunka) oraz innych układów. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z obturacyjnymi chorobami dróg oddechowych oraz z łuszczycą, u których ryzyko powikłań jest zwiększone.
beta-adrenolityk, bradykardia zatokowa, chromanie przestankowe, eozynofilia, hipoglikemia, leukopenia, łuszczyca, małopłytkowość, nadwrażliwość na światło, niedociśnienie, niewydolność serca, obturacyjna choroba dróg oddechowych, obturacyjne zaburzenie oddychania, parestezja, proarytmia, przeciwciało przeciwjądrowe, skurcz oskrzeli, toczeń rumieniowaty układowy, torsade de pointes, zaburzenie przewodzenia przedsionkowo-komorowego, zespół Raynauda - Leksykon chorób i schorzeń
Rak skóry – Objawy
Rak skóry, obejmujący głównie rak podstawnokomórkowy (BCC), rak kolczystokomórkowy (SCC) oraz czerniaka, jest jednym z najczęściej diagnozowanych nowotworów. Wczesne rozpoznanie zmian skórnych, takich jak nowe guzki, zmiany w znamionach, rany niegojące się powyżej 4 tygodni czy zmiany pigmentacji, jest kluczowe dla skutecznego leczenia. BCC charakteryzuje się perłowymi guzkami, otwartymi ranami i zmianami przypominającymi blizny, natomiast SCC manifestuje się twardymi, czerwonymi guzkami lub łuszczącymi się zmianami, często na obszarach eksponowanych na słońce. Czerniak, będący najbardziej agresywnym typem, cechuje się asymetrycznymi, nieregularnymi znamionami o średnicy powyżej 6 mm, zróżnicowanym zabarwieniem i tendencją do szybkiego przerzutowania. Stadia czerniaka, od in situ (stadium 0) do zaawansowanego (stadium IV), determinują rokowanie i wybór terapii, przy czym wczesne stadium I charakteryzuje się grubością guza do 2 mm bez przerzutów, a stadium IV obejmuje przerzuty do odległych narządów.
anemia, badanie histopatologiczne, czerniak, czerniak in situ, czynnik ryzyka, drgawki, egzema, hiperkalcemia, kontrola dermatologiczna, łuszczyca, naskórek, owrzodzenie, przerzuty do kości, przerzuty do mózgu, przerzuty do płuc, przerzuty do wątroby, przerzuty do węzłów chłonnych, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, rak skóry, samobadanie skóry, węzeł chłonny, wodobrzusze, wysięk opłucnowy, żółtaczka - Leksykon substancji czynnych
17-maślan hydrokortyzonu – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
17-maślan hydrokortyzonu, dostępny w preparatach miejscowych takich jak Locoid i Locoid Lipocream (1 mg/g) oraz w plastrach do testów płatkowych TRUE Test 36 (20 μg/cm², 16 μg/płatek), wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu. Preparat jest przeciwwskazany do aplikacji na powieki, skórę twarzy, owłosioną oraz okolice narządów płciowych ze względu na ryzyko jaskry, zaćmy oraz zwiększonego wchłaniania prowadzącego do supresji osi podwzgórze-przysadka-nadnercza. Szczególną uwagę należy zwrócić na dzieci, u których długotrwałe stosowanie może powodować zahamowanie wydzielania hormonu wzrostu i czynności kory nadnerczy. U pacjentów z łuszczycą stosowanie 17-maślanu hydrokortyzonu wiąże się z ryzykiem nawrotów choroby, uogólnionej łuszczycy krostkowej oraz działań toksycznych wynikających z zaburzeń ciągłości skóry.
17-maślan hydrokortyzonu, błona śluzowa, butylohydroksyanizol, butylohydroksytoluen, centralna chorioretinopatia surowicza, działanie ogólnoustrojowe, jaskra prosta, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid, łuszczyca, łuszczyca krostkowa, parahydroksybenzoesan butylu, parahydroksybenzoesan propylu, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktoidalna, test płatkowy, zaburzenie widzenia, zaćma podtorebkowa, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zahamowanie wydzielania hormonu wzrostu, zespół nadwrażliwości skóry pleców - Leksykon substancji czynnych
Atenolol – Działania niepożądane
Atenolol, beta-adrenolityk stosowany w leczeniu nadciśnienia tętniczego i schorzeń kardiologicznych, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które należy monitorować podczas terapii preparatami Atenolol Sanofi 25 i 50 mg. Do najczęstszych należą bradykardia (często), nasilenie niewydolności serca (często) oraz zaostrzenie bloku serca (często), które mogą wymagać modyfikacji leczenia. U pacjentów z predyspozycjami, zwłaszcza w podeszłym wieku, obserwuje się również zahamowanie zatokowe (częstość nieznana). Często występują zaburzenia żołądkowo-jelitowe, takie jak nudności i bóle brzucha, a także uczucie zmęczenia, które może wpływać na codzienne funkcjonowanie. Rzadziej pojawiają się poważne powikłania, w tym skurcz oskrzeli u chorych z astmą, zaburzenia psychiczne (np. psychoza, depresja), hepatotoksyczność (w tym cholestaza), plamica i trombocytopenia, a także reakcje nadwrażliwości, które mogą zagrażać życiu.
akcja serca, astma oskrzelowa, beta-adrenolityk, blok serca, bradykardia, cholestaza wątrobowa, chromanie przestankowe, depresja, hepatotoksyczność, hipoglikemia, hipotensja ortostatyczna, impotencja, koszmar senny, łuszczyca, morfologia krwi, nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, objaw Raynauda, obrzęk naczynioruchowy, omam, oziębienie kończyn, parestezja, plamica, pokrzywka, przeciwciało przeciwjądrowe, psychoza, schorzenie kardiologiczne, skurcz oskrzeli, stan splątania, suchość jamy ustnej, trombocytopenia, zaburzenie psychiczne, zaburzenie snu, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zahamowanie zatokowe, zawrót głowy, zespół toczniopodobny, zmiana nastroju - Leksykon chorób i schorzeń
Wysypka po kontakcie z bluszczem trującym – Diagnostyka i diagnoza
Wysypka po kontakcie z bluszczem trującym jest alergicznym kontaktowym zapaleniem skóry wywołanym przez urushiol, oleistą substancję obecna w roślinach rodzaju Toxicodendron. Objawy pojawiają się zwykle 24-72 godziny po ekspozycji u osób uprzednio uczulonych, a u osób bez wcześniejszej ekspozycji po 2-3 tygodniach. Klinicznie manifestuje się jako czerwone, swędzące grudki, linijne plamy oraz pęcherze z obrzękiem i zaczerwienieniem skóry. Diagnostyka opiera się głównie na wywiadzie i charakterystycznym obrazie klinicznym, a badania dodatkowe, takie jak biopsja czy testy płatkowe, są rzadko konieczne. Różnicowanie obejmuje łuszczycę, inne formy kontaktowego zapalenia skóry oraz półpasiec. Wskazania do konsultacji lekarskiej obejmują rozległe zmiany, zajęcie twarzy, objawy ogólnoustrojowe, podejrzenie zakażenia oraz trudności w oddychaniu.
alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, biopsja skóry, bluszcz trujący, dąb jadowity, dermatolog, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroidy doustne, kortykosteroidy miejscowe, lek przeciwhistaminowy, łuszczyca, pęcherze skórne, półpasiec, prednizon, reakcja alergiczna, sumak jadowity, telemedycyna, test płatkowy, test skórny punktowy, urushiol, zakażenie bakteryjne skóry, zmiany skórne - Leksykon chorób i schorzeń
Chłoniak t-komórkowy skóry – Epidemiologia
Chłoniak T-komórkowy skóry (CTCL) to heterogenna grupa rzadkich nowotworów złośliwych wywodzących się z limfocytów T, stanowiąca 65-75% pierwotnych chłoniaków skóry i około 2-3% wszystkich chłoniaków nieziarniczych. Średnia częstość występowania CTCL na świecie wynosi 6,4-8,55 przypadków na milion osób rocznie, z tendencją wzrostową, szczególnie w USA, gdzie roczna zapadalność wzrosła do 8,55/milion z APC 0,61%. Choroba dotyczy głównie osób w wieku 55-60 lat, z przewagą mężczyzn (stosunek 2:1) i wyższą zapadalnością u osób rasy czarnej. Najczęstszym podtypem jest ziarniniak grzybiasty (MF), stanowiący 62% przypadków CTCL, z zapadalnością około 6,4/milion, natomiast zespół Sézary’ego (SS) stanowi 3% przypadków i dotyczy głównie osób powyżej 60 roku życia. Występują istotne różnice geograficzne i demograficzne w częstości występowania oraz podtypach CTCL, z wyższą zapadalnością w populacjach azjatyckich i wśród osób narażonych zawodowo na czynniki przemysłowe.
Agent Orange, atopowe zapalenie skóry, chłoniak nieziarniczy, chłoniak skóry, chłoniak T-komórkowy skóry, choroba skóry, dehydrogenaza mleczanowa, diagnoza, ekspresja genetyczna, HIV, limfocyt B, limfocyt T, łuszczyca, narząd pozaskórny, nowotwór złośliwy, patofizjologia, przeszczep, technika immunohistochemiczna, wirus T-limfotropowy, zapadalność, zespół Sézary’ego, ziarniniak grzybiasty - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Pirolam
Produkt leczniczy Pirolam w postaci żelu zawiera cyklopiroks z olaminą w stężeniu 10 mg/g i jest stosowany miejscowo w terapii zakażeń grzybiczych skóry. Podczas stosowania należy unikać drapania zmian chorobowych, chronić oczy przed kontaktem z preparatem oraz pamiętać, że nie jest on przeznaczony do leczenia grzybic pochwy. Kluczowe jest przestrzeganie zasad higieny: unikanie noszenia odzieży i obuwia nieprzepuszczających wilgoci, dokładne osuszanie skóry po myciu, codzienna zmiana i pranie odzieży oraz ręczników w temperaturze 90°C, a także unikanie mydeł o kwaśnym pH, które mogą sprzyjać rozwojowi Candida. W przypadku wystąpienia objawów nadwrażliwości, takich jak zaczerwienienie, świąd czy pieczenie, należy przerwać terapię i skonsultować się z lekarzem.
- Leksykon chorób i schorzeń
Choroba pageta brodawki sutkowej – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Choroba Pageta brodawki sutkowej to rzadki nowotwór piersi, stanowiący 1-4% przypadków raka piersi, charakteryzujący się zmianami skórnymi brodawki i otoczki, często mylonymi z egzemą. W 80-90% przypadków współistnieje z podskórnym rakiem przewodowym in situ (DCIS) lub inwazyjnym rakiem piersi. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym i biopsji skóry brodawki (punch lub kliniczna), gdyż mammografia jest prawidłowa u około 50% pacjentek. Po potwierdzeniu diagnozy konieczne jest wykonanie badań obrazowych (mammografia, USG, MRI) w celu oceny zaawansowania nowotworu. Leczenie polega głównie na chirurgii – mastektomii lub chirurgii oszczędzającej pierś z usunięciem brodawki i otoczki, często uzupełnianej radioterapią. W przypadku inwazyjnego raka piersi zalecana jest biopsja węzła wartowniczego pachowego (SLNB) z ewentualną limfadenektomią. Chemioterapia, hormonoterapia i terapia celowana (np. trastuzumab przy HER2+) stosowane są w zależności od charakterystyki guza i stopnia zaawansowania.
badanie fizykalne, biopsja klinowa, biopsja skóry, biopsja węzła wartowniczego, brodawka sutkowa, chemioterapia, chirurgia oszczędzająca pierś, choroba Pageta, egzema, hormonoterapia, inwazyjny rak piersi, komórki Pageta, leczenie neoadjuwantowe, limfadenektomia pachowa, limfedem, lumpektomia, łuszczyca, mammografia, mastektomia, nadekspresja receptora HER2, obrzęk limfatyczny, radioterapia, rak piersi, rak przewodowy in situ, rekonstrukcja piersi, rezonans magnetyczny piersi, terapia celowana, trastuzumab, węzły chłonne pachowe - Leksykon leków
Działania niepożądane – Bicardef 10 mg 10 mg
Bisoprolol fumaranu, stosowany w dawce 10 mg (Bicardef), wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które najczęściej pojawiają się na początku terapii i ustępują w ciągu 1-2 tygodni. Do najczęstszych należą objawy ze strony układu nerwowego, takie jak zmęczenie, zawroty głowy i bóle głowy (częstość ≥1/100 do <1/10). Niezbyt często obserwuje się zaburzenia snu, depresję, bradykardię, blok przedsionkowo-komorowy, niedociśnienie ortostatyczne, skurcz oskrzeli u pacjentów z astmą lub POChP, a także zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, biegunka, zaparcia). Rzadko występują reakcje alergiczne, podwyższenie enzymów wątrobowych (AlAT, AspAT), zapalenie wątroby, zaburzenia potencji oraz objawy ze strony narządów zmysłów, takie jak upośledzenie wydzielania łez czy zapalenie spojówek. Bardzo rzadko notuje się utratę włosów oraz łuszczycopodobne wysypki.
alergiczny nieżyt nosa, astma oskrzelowa, beta-adrenolityk, beta-bloker, biegunka, bisoprolol fumaran, blok przedsionkowo-komorowy, bloker kanału wapniowego, ból głowy, bradykardia, halucynacja, hipertriglicerydemia, koszmary senne, kurcz mięśni, lek przeciwarytmiczny, łuszczyca, niedociśnienie ortostatyczne, niedociśnienie tętnicze, niedosłuch, niewydolność serca, nudności, obrzęk naczynioruchowy, obturacyjna choroba płuc, osłabienie mięśniowe, podwyższone enzymy wątrobowe, pokrzywka, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, skurcz oskrzeli, świszczący oddech, wysypka łuszczycopodobna, zaburzenia erekcji, zaburzenia snu, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zapalenie błony śluzowej nosa, zapalenie spojówek, zapalenie wątroby, zaparcie, zawroty głowy, zespół suchego oka, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Corsib 2,5 mg
Produkt leczniczy Corsib zawiera bisoprololu fumaranu w dawkach 2,5 mg, 5 mg oraz 10 mg i może wywoływać działania niepożądane sklasyfikowane według układów i narządów oraz częstości występowania zgodnie z konwencją MedDRA. Najczęstsze działania niepożądane obejmują bradykardię (bardzo często, >1/10 u pacjentów z przewlekłą niewydolnością serca), zawroty głowy i ból głowy (często, zwłaszcza na początku leczenia), uczucie zimna kończyn, niedociśnienie tętnicze oraz zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, biegunka, zaparcia). Rzadziej obserwuje się omamy, zapalenie wątroby, reakcje nadwrażliwości skórnej, zaburzenia erekcji oraz skurcz oskrzeli u pacjentów z chorobami obturacyjnymi dróg oddechowych. Działania niepożądane takie jak niedociśnienie ortostatyczne, pogorszenie niewydolności serca czy zaburzenia przewodzenia przedsionkowo-komorowego wymagają monitorowania stanu klinicznego pacjenta.
alergiczny nieżyt błony śluzowej nosa, astma oskrzelowa, biegunka, bisoprolol fumaran, blok przedsionkowo-komorowy, ból głowy, bradykardia, depresja, dławica piersiowa, enzymy wątrobowe, koszmary senne, łuszczyca, MedDRA, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie ortostatyczne, niedociśnienie tętnicze, nudności, obrzęk naczynioruchowy, obturacyjna choroba dróg oddechowych, omamy, omdlenie, przewlekła niewydolność serca, skurcz oskrzeli, szumy uszne, wymioty, zaburzenia erekcji, zaburzenia przewodzenia przedsionkowo-komorowego, zaburzenia słuchu, zaburzenia snu, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zapalenie spojówek, zapalenie wątroby, zaparcie, zawroty głowy - Leksykon chorób i schorzeń
Iryt – Zapobieganie i profilaktyka
Iryt (zapalenie tęczówki) wymaga szybkiego rozpoznania i agresywnego leczenia, aby zapobiec trwałym uszkodzeniom wzroku. Profilaktyka pierwotna jest ograniczona ze względu na często nieznaną etiologię, jednak zaleca się regularne badania okulistyczne co 1-2 lata, noszenie ochrony oczu przy ryzykownych aktywnościach oraz leczenie infekcji. U pacjentów z chorobami autoimmunologicznymi (np. zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów) kluczowe jest systematyczne przyjmowanie leków podstawowych oraz regularna kontrola okulistyczna. W przypadku nawracających irytów stosuje się długoterminową profilaktykę immunosupresyjną, m.in. metotreksat (MTX) i sulfasalazynę (SSZ), które wykazują skuteczność w redukcji nawrotów, a także leczenie przeciwwirusowe przy etiologii wirusowej. Agresywne stosowanie steroidów (np. co 1-2 godziny) oraz leków cykloplegicznych w pierwszym epizodzie zmniejsza ryzyko nawrotów i powikłań.
ciśnienie wewnątrzgałkowe, jaskra, jaskra wtórna, lek cykloplegiczny, lek immunosupresyjny, lek przeciwwirusowy, łuszczyca, metotreksat, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, niedobór witaminy D, obrzęk plamki żółtej, profilaktyka przeciwwirusowa, stan zapalny, steroid, sulfasalazyna, światłowstręt, zaćma, zapalenie błony naczyniowej, zapalenie tęczówki, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Vitaminum A Hasco 45 000 j.m./ml
Vitaminum A Hasco w postaci kropli doustnych (roztwór o stężeniu 45 000 j.m./ml) zawiera retinol palmitynian stabilizowany tokoferolem, dostarczając około 1 607 j.m. witaminy A na kroplę, co umożliwia precyzyjne dawkowanie. Preparat jest wskazany przede wszystkim w leczeniu objawów awitaminozy witaminy A, takich jak kseroftalmia, niedowidzenie zmierzchowe, suchość rogówki, rogowacenie i owrzodzenie rogówki oraz keratomalacja, które mogą prowadzić do nieodwracalnej utraty wzroku. Ponadto, Vitaminum A Hasco stosuje się profilaktycznie u niemowląt i dzieci z zaburzeniami wchłaniania (np. mukowiscydoza, choroby wątroby, trzustki, jelit), w stanach długotrwałego niedożywienia, po resekcji jelit oraz w przewlekłych biegunkach.
awitaminoza, butylohydroksyanizol, ichtioza, keratomalacja, keratynizacja, kseroftalmia, łuszczyca, mukowiscydoza, niedowidzenie zmierzchowe, odra, owrzodzenie rogówki, przewlekła choroba wątroby, retynol palmitynian, rogowacenie naskórka, rybia łuska, suchość rogówki, trądzik, witamina A, zaburzenia wchłaniania, zespół krótkiego jelita - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Linomag 200 mg/g
Linomag w postaci maści o stężeniu 200 mg/g, zawierającej olej lniany z nasion lnu zwyczajnego (Linum usitatissimum L.), stosuje się miejscowo na zmiany skórne z częstotliwością od 1 do 3 razy na dobę, w zależności od rodzaju schorzenia oraz wieku pacjenta. W przypadku łuszczycy i wyprysku u dzieci i niemowląt zaleca się aplikację 2-3 razy na dobę, co zapewnia optymalne efekty terapeutyczne. Maść można stosować bezpośrednio na skórę w cienkiej warstwie lub w formie grubszego nałożenia na opatrunek, który następnie umieszcza się na zmienionym chorobowo obszarze skóry. Dorośli z łuszczycą i wypryskiem stosują lek 1-3 razy na dobę, analogicznie do innych schorzeń skóry u wszystkich grup wiekowych.
- Leksykon chorób i schorzeń
Odparzenie pieluszkowe – Diagnostyka i diagnoza
Odparzenie pieluszkowe (diaper dermatitis) jest powszechnym schorzeniem skóry u niemowląt i małych dzieci, dotykającym od 7% do 35% populacji w tym wieku. Rozpoznanie opiera się głównie na obrazie klinicznym, gdzie charakterystyczne są rumień na wypukłych powierzchniach pośladków z oszczędzeniem fałdów skórnych, a także jasno określone, czerwone, łuszczące się zmiany na udach, mosznie, sromie czy okolicy nadłonowej. Diagnostyka różnicowa obejmuje m.in. kandydozę (zajęcie fałdów i satelitarne krostki), zakażenia bakteryjne (Staphylococcus aureus, paciorkowce grupy A), łuszczycę, atopowe i łojotokowe zapalenie skóry oraz alergiczne kontaktowe zapalenie skóry. W cięższych przypadkach należy rozważyć także ziarniniaka pośladków niemowlęcych, chorobę Crohna skóry, histiocytozę z komórek Langerhansa oraz acrodermatitis enteropathica (poziom cynku w surowicy < 50 mcg/dL).
acrodermatitis enteropathica, alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, atopowe zapalenie skóry, badanie fizykalne, bakteryjne zapalenie skóry, biopsja skóry, fałdy skórne, gronkowiec złocisty, histiocytoza z komórek Langerhansa, kandydoza, kiła wrodzona, kontaktowe zapalenie skóry, lek przeciwgrzybiczny, łojotokowe zapalenie skóry, łuszczyca, obraz kliniczny, odparzenie pieluszkowe, paciorkowiec grupy A, pleśniawka, posiew bakteryjny, posiew grzybiczny, poziom cynku, rumień, test KOH, zakażenie bakteryjne, zapalenie okołoodbytnicze, zmiany skórne - Leksykon substancji czynnych
Acytretyna – Interakcje
Acytretyna, stosowana w leczeniu ciężkich postaci łuszczycy i zaburzeń rogowacenia skóry, wykazuje istotne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne. Bezwzględnie przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie acytretyny z metotreksatem (ryzyko hepatotoksyczności), tetracyklinami (ryzyko nadciśnienia śródczaszkowego) oraz witaminą A i innymi retynoidami (ryzyko hiperwitaminozy A). Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcję z alkoholem etylowym, który powoduje przemianę acytretyny do etretynatu – metabolitu o silnym działaniu teratogennym i długim okresie półtrwania (nawet do kilku lat), kumulującego się w tkankach tłuszczowych. W związku z tym u kobiet w wieku rozrodczym konieczne jest stosowanie skutecznej antykoncepcji oraz całkowita abstynencja od alkoholu podczas terapii i przez co najmniej 2 miesiące po jej zakończeniu.
acytretyna, białka osocza, choroba wrzodowa, ciśnienie śródczaszkowe, cymetydyna, digoksyna, doustne środki antykoncepcyjne, estrogen, etretynat, fenytoina, hepatotoksyczność, hiperwitaminoza A, interakcja farmakokinetyczna, izotretynoina, leki przeciwpadaczkowe, leki przeciwzakrzepowe, łuszczyca, metotreksat, nadciśnienie śródczaszkowe, niewydolność serca, okres półtrwania, pochodne kumaryny, progesteron, retynoidy, teratogenność, tetracykliny, warfaryna, witamina A, zaburzenia rogowacenia, zaburzenia rytmu serca - Leksykon chorób i schorzeń
Pęcherzyca pęcherzowa – Etiologia i przyczyny
Pęcherzyca pęcherzowa (BP) to najczęstsza autoimmunologiczna choroba pęcherzowa skóry, charakteryzująca się tworzeniem podnaskórkowych pęcherzy, głównie u osób w wieku 75-85 lat. Patogeneza opiera się na autoprzeciwciałach klasy IgG i IgE skierowanych przeciwko białkom hemidesmosomów BP180 (kolagen typu XVII, domena NC16A) i BP230, co prowadzi do aktywacji dopełniacza, rekrutacji neutrofilów i eozynofilów oraz degradacji hemidesmosomów. Istotnym elementem jest zapalenie typu 2 z podwyższonymi poziomami IL-4, IL-5, IL-13 oraz chemokinami CCL11, CCL26, CCL13 i CCL17. Czynniki predysponujące obejmują zaawansowany wiek, genotyp HLA-DQ1*0301 oraz choroby neurologiczne (np. Parkinson, demencja), co może wynikać z reakcji krzyżowej układu immunologicznego na kolagen XVII obecny w OUN i skórze.
aktywacja dopełniacza, autoprzeciwciało IgG, błona podstawna skóry, BP180, BP230, choroba autoimmunologiczna pęcherzowa, choroba neurodegeneracyjna, cukrzyca, cytokiny typu 2, czynnik predysponujący, czynnik wyzwalający, diuretyk, enzym proteolityczny, eozynofilia, hemidesmosomy, inhibitor DPP-4, inhibitor punktu kontrolnego, inhibitor TNF-alfa, liszaj płaski, łuszczyca, mimikra molekularna, niesteroidowe leki przeciwzapalne, ośrodkowy układ nerwowy, pęcherz podnaskórkowy, pęcherzyca pęcherzowa, promieniowanie UV, radioterapia, reumatoidalne zapalenie stawów, stres psychiczny, stwardnienie rozsiane, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zapalenie typu 2 - Leksykon substancji czynnych
Merkaptobenzotiazol – Przeciwwskazania stosowania
Merkaptobenzotiazol, obecny w plastrze do prób prowokacyjnych TRUE Test 36 (płatek nr 32) w stężeniu 75 μg/cm² (61 μg/płatek), jest istotnym alergenem kontaktowym stosowanym w diagnostyce alergicznego kontaktowego zapalenia skóry. Przeciwwskazaniem do jego stosowania jest obecność ciężkiego lub uogólnionego aktywnego zapalenia skóry, aktywne zmiany wypryskowe, łuszczyca w fazie aktywnej oraz inne ostre dermatozy zapalne w miejscu aplikacji testu. Ponadto, należy wykluczyć nadwrażliwość na substancje pomocnicze plastra TRUE Test 36. Stosowanie leków immunosupresyjnych (np. prednizon >15 mg/dobę), miejscowych kortykosteroidów o średniej i dużej sile działania w miejscu aplikacji w ciągu 7-14 dni przed badaniem, a także intensywna ekspozycja na promieniowanie UV mogą wpływać na wiarygodność wyników testu.
alergen kontaktowy, alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, choroba układowa, dermatoza zapalna, disiarczek dibenzotiazylu, kortykosteroid miejscowy, kortykosteroid ogólnoustrojowy, lek immunosupresyjny, łuszczyca, merkaptobenzotiazol, mieszanina pochodnych merkaptanowych, morfolinylomerkaptobenzotiazol, N-cykloheksylobenzotiazylosufonamid, nadwrażliwość na substancję pomocniczą, odczyn alergiczny, pochodna merkaptanowa, promieniowanie UV, reakcja anafilaktyczna, reakcja krzyżowa, test płatkowy, TRUE Test, wyprysk atopowy, zapalenie skóry, zmiana wypryskowa - Leksykon substancji czynnych
Metyloetyloketon – Przeciwwskazania stosowania
Metyloetyloketon (MEK) jest stosowany jako środek denaturujący w produktach leczniczych zawierających etanol, np. w roztworze desderman, który zawiera 78,2 g etanolu 96% (v/v) oraz 0,99 g MEK na 100 g etanolu. Główne przeciwwskazania do stosowania preparatów z MEK obejmują nadwrażliwość na tę substancję, obecność uszkodzeń skóry (rany, otarcia, stany zapalne), choroby wątroby, przewlekłe choroby skóry (atopowe zapalenie skóry, łuszczyca, egzema), a także schorzenia układu oddechowego (astma, POChP). Preparaty te nie powinny być stosowane na błony śluzowe, okolice oczu i narządów płciowych ze względu na ryzyko silnego podrażnienia. U pacjentów z alergicznymi reakcjami skórnymi po MEK lub podobnych związkach należy unikać ich stosowania, a w przypadku wystąpienia objawów alergii (zaczerwienienie, świąd, wysypka, obrzęk) natychmiast przerwać terapię i skonsultować się z lekarzem.
astma, atopowe zapalenie skóry, błona śluzowa, choroba wątroby, dermatoza, działanie drażniące, egzema, łuszczyca, metyloetyloketon, nadwrażliwość, opatrunek okluzyjny, POChP, reakcja alergiczna skórna, schorzenia układu oddechowego, środek denaturujący, środek dezynfekcyjny, substancja pomocnicza, substancja utleniająca, uszkodzenie skóry, zaburzenia oddychania - Leksykon leków
Działania niepożądane – Acebutolol Gedeon Richter 200 mg
Acebutolol, jako beta-adrenolityk o niskiej lipofilności, charakteryzuje się mniejszym ryzykiem ośrodkowych działań niepożądanych, takich jak zaburzenia snu czy depresja, w porównaniu z innymi lekami z tej grupy. U pacjentów normotensyjnych nie powoduje obniżenia ciśnienia tętniczego. Do najczęstszych działań niepożądanych należą: bradykardia, hipotonia, bóle głowy, zawroty głowy, nudności, wymioty, uczucie zimna kończyn oraz osłabienie libido. Rzadziej obserwuje się poważniejsze zaburzenia przewodnictwa przedsionkowo-komorowego, skurcz oskrzeli, zapalenie płuc, reakcje skórne (np. pokrzywka, toczeń rumieniowaty, nasilenie łuszczycy) oraz objawy autoimmunologiczne, w tym obecność przeciwciał przeciwjądrowych i toczniopodobne. Występowanie hipoglikemii i zmian w enzymach wątrobowych wymaga monitorowania podczas terapii.
acebutolol, beta-adrenolityk, blok przedsionkowo-komorowy, blok zatokowy, bradykardia, choroba autoimmunologiczna, chromanie przestankowe, ciśnienie tętnicze krwi, dysfunkcja węzła zatokowego, działanie inotropowo ujemne, efekt z odbicia, hipoglikemia, hipotonia, koszmary senne, łuszczyca, niewydolność serca, ośrodkowy układ nerwowy, parestezja, przeciwciała przeciwjądrowe, przewodnictwo przedsionkowo-komorowe, receptor beta-adrenergiczny, skurcz oskrzeli, toczeń układowy, uczucie ziębnięcia, uszkodzenie wątroby, wysypka skórna, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zapalenie płuc, zapalenie wątroby, zespół Raynauda, zespół suchego oka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Concor 5 5 mg
Bisoprolol fumaran, będący substancją czynną leku Concor, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które należy monitorować podczas terapii. Do często obserwowanych należą zawroty głowy, bóle głowy oraz zmęczenie, które zwykle ustępują w ciągu 1-2 tygodni od rozpoczęcia leczenia. W zakresie układu sercowo-naczyniowego niezbyt często występują zaburzenia przewodzenia przedsionkowo-komorowego, pogorszenie niewydolności serca oraz bradykardia. Często pojawiają się objawy niedociśnienia, w tym niedociśnienie ortostatyczne, które może prowadzić do zawrotów głowy lub utraty przytomności. Bisoprolol może także powodować uczucie zimna i drętwienia kończyn. Wśród działań niepożądanych układu nerwowego dominują zawroty i bóle głowy, a rzadziej omdlenia. Zaburzenia narządu wzroku i słuchu, takie jak zmniejszone wydzielanie łez (istotne u użytkowników soczewek kontaktowych) oraz zapalenie spojówek, występują rzadko lub bardzo rzadko.
alergiczny nieżyt nosa, antagonista receptorów beta-adrenergicznych, astenia, astma oskrzelowa, beta-adrenolityk, bisoprolol fumaran, bradykardia, depresja, koszmar senny, kurcz mięśni, łuszczyca, niedociśnienie ortostatyczne, niewydolność serca, nudność, obrzęk naczynioruchowy, obturacyjna choroba płuc, omamy, POChP, podwyższona aktywność enzymów wątrobowych, reakcja nadwrażliwości, skurcz oskrzeli, świąd, wysypka łuszczycopodobna, zaburzenie erekcji, zaburzenie przewodzenia przedsionkowo-komorowego, zaburzenie snu, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zapalenie spojówek, zapalenie wątroby, zawroty głowy, zmęczenie, zmniejszone wydzielanie łez - Leksykon leków
Działania niepożądane – Propranolol WZF 1 mg/ml
Propranolol chlorowodorek w roztworze do wstrzykiwań (1 mg/ml) jest generalnie dobrze tolerowany, jednak może wywoływać działania niepożądane o różnej częstości i nasileniu, sklasyfikowane zgodnie z MedDRA. Najczęstsze działania obejmują bradykardię (często), uczucie zmęczenia i znużenia (często), zaburzenia snu i koszmary senne (często), a także ziębnięcie kończyn i zespół Raynauda (często). Rzadziej obserwuje się małopłytkowość, nasilenie niewydolności serca, blok serca, niedociśnienie ortostatyczne, reakcje skórne, parestezje, zawroty głowy oraz suchość oczu i zaburzenia widzenia. Szczególnie niebezpieczne są skurcz oskrzeli (rzadko), hipoglikemia (częstość nieznana), drgawki związane z hipoglikemią (częstość nieznana) oraz poważne zaburzenia psychiczne, takie jak omamy i psychozy (rzadko).
astma oskrzelowa, blok serca, bradykardia, chromanie przestankowe, dekompensacja krążenia, dezorientacja, dializoterapia, hipoglikemia, koszmary senne, łuszczyca, łysienie, małopłytkowość, MedDRA, miastenia, niedociśnienie ortostatyczne, niewydolność serca, obrzęk płuc, omamy, ostra niewydolność oddechowa, parestezja, plamica, propranolol, przeciwciała przeciwjądrowe, przewlekła choroba wątroby, skurcz oskrzeli, suchość oczu, wysypka, zaburzenia snu, zaburzenia układu pokarmowego, zaburzenia widzenia, zatrzymanie krążenia, zawroty głowy, zespół Raynauda, ziębnięcie kończyn, zmiany nastroju - Leksykon chorób i schorzeń
Rak z komórek merkla – Etiologia i przyczyny
Rak z komórek Merkla (MCC) to agresywny nowotwór neuroendokrynny skóry, którego etiologia jest wieloczynnikowa. Około 80% przypadków wiąże się z infekcją wirusem polioma komórek Merkla (MCPyV), który integruje swój genom z genomem gospodarza i indukuje ekspresję onkogennych białek hamujących funkcję genów supresorowych. Pozostałe 20% przypadków jest związane z uszkodzeniami DNA spowodowanymi promieniowaniem ultrafioletowym (UV), które indukuje charakterystyczne mutacje w genach TP53 i RB1. Czynniki ryzyka obejmują wiek powyżej 50 lat (mediana 75-79 lat), płeć męską, jasną karnację oraz immunosupresję, która zwiększa ryzyko MCC około 15-krotnie. Immunosupresja może wynikać z chorób autoimmunologicznych, zakażenia HIV, nowotworów hematologicznych (np. CLL) oraz stosowania leków immunosupresyjnych, w tym inhibitorów mTOR i TNF.
aberracja chromosomalna, badanie dermatologiczne, choroba autoimmunologiczna, czerniak, fotochemioterapia PUVA, geny supresorowe nowotworów, immunoterapia, inhibitor mTOR, inhibitor TNF, komórka Merkla, lek immunosupresyjny, leki immunosupresyjne, limfocyt, łuszczyca, nowotwór neuroendokrynny, osłabiony układ odpornościowy, pluripotencjalna komórka macierzysta, poliomawirus komórek Merkla, promieniowanie ultrafioletowe, przerzuty nowotworowe, przewlekła białaczka limfocytowa, przewlekły stan zapalny, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, rak z komórek Merkla, reumatoidalne zapalenie stawów, terapia celowana, transformacja nowotworowa, uszkodzenie DNA, zatrucie arsenem - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Novate
Klobetazol propionian, jako silny kortykosteroid miejscowy, wymaga ostrożnego stosowania ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, takich jak zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza oraz objawy zespołu Cushinga. Należy unikać długotrwałego stosowania, aplikacji na rozległe powierzchnie skóry, pod opatrunkiem okluzyjnym, kontaktu z błonami śluzowymi oraz na uszkodzoną skórę, co zwiększa absorpcję systemową. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z łuszczycą, dzieci oraz osoby stosujące jednocześnie inne kortykosteroidy lub leki immunosupresyjne. W przypadku wystąpienia podrażnienia, reakcji uczuleniowych lub zakażeń bakteryjnych i grzybiczych, konieczne jest przerwanie terapii i wdrożenie odpowiedniego leczenia. Aplikacja na skórę twarzy wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko zmian atroficznych.
centralna chorioretinopatia surowicza, ciężkie zakażenie, egzema, glikol propylenowy, immunosupresja ogólnoustrojowa, jaskra, klobetazol propionian, kortykosteroid, leczenie przeciwbakteryjne, leczenie przeciwgrzybiczne, liszaj rumieniowaty przewlekły, łuszczyca, martwica kości, martwicze zapalenie powięzi, metotreksat, metylu parahydroksybenzoesan, mięsak Kaposiego, mykofenolan mofetylu, nieostre widzenie, opatrunek okluzyjny, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, propylu parahydroksybenzoesan, uogólniona łuszczyca krostkowa, zaćma, zespół Cushinga - Leksykon chorób i schorzeń
Młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów – Objawy
Młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów (MIZS) to najczęstsza przewlekła choroba reumatyczna u dzieci poniżej 16 roku życia, charakteryzująca się zapaleniem stawów utrzymującym się co najmniej 6 tygodni. Występuje u około 3 na 1000 dzieci i obejmuje różne podtypy, m.in. nielicznostawowy (do 4 stawów, głównie duże stawy jak kolana i kostki), wielostawowy (5 lub więcej stawów, z podtypem RF+ i RF-), oraz układowy, który cechuje się wysoką gorączką (>39°C), łososiowo-różową wysypką i ryzykiem zespołu aktywacji makrofagów (MAS). Objawy kliniczne obejmują ból, obrzęk, poranną sztywność trwającą co najmniej 30 minut, ograniczenie ruchomości, a także objawy pozastawowe, takie jak zapalenie błony naczyniowej oka, gorączka, powiększenie węzłów chłonnych i zmęczenie. Szczególnie istotne jest monitorowanie oczu ze względu na ryzyko powikłań prowadzących do utraty wzroku.
ból stawów, choroba reumatyczna, czynnik reumatoidalny, dactylitis, deformacja stawów, jaskra, łuszczyca, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, młodzieńcze łuszczycowe zapalenie stawów, nadciśnienie płucne, obrzęk stawów, okno terapeutyczne, poranna sztywność, przykurcz stawów, schorzenie autoimmunologiczne, śródmiąższowa choroba płuc, sztywność stawów, uszkodzenie chrząstki, uveitis, zaćma, zaostrzenie i remisja, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie opłucnej, zapalenie osierdzia, zapalenie stawów, zapalenie tęczówki, zapalenie tęczówki i ciała rzęskowego, zespół aktywacji makrofagów - Leksykon leków
Działania niepożądane – Betaloc 1 mg/ml
Metoprolol winianowy, zawarty w preparacie Betaloc, jest generalnie dobrze tolerowany, jednak może wywoływać działania niepożądane o różnym nasileniu, najczęściej dotyczące układu sercowo-naczyniowego, nerwowego oraz przewodu pokarmowego. Do najczęściej obserwowanych należą bradykardia, zmęczenie, zawroty głowy, nudności i bóle brzucha. Rzadziej występują poważniejsze powikłania, takie jak wstrząs kardiogenny u pacjentów z ostrym zawałem mięśnia sercowego, nasilenie niewydolności serca czy zgorzel u osób z ciężkimi zaburzeniami krążenia obwodowego. Częstość działań niepożądanych klasyfikowana jest zgodnie z MedDRA, obejmując m.in. małopłytkowość (rzadko), depresję i bezsenność (często), hipotensję ortostatyczną (często), duszność wysiłkową (często) oraz zapalenie wątroby (rzadko). Warto podkreślić, że większość działań niepożądanych wynika z farmakologicznej blokady receptorów β1-adrenergicznych, co wpływa na funkcje serca, układ nerwowy, naczyniowy oraz metabolizm glukozy.
antagonista receptorów β1-adrenergicznych, blok przedsionkowo-komorowy, ból brzucha, bradykardia, chromanie przestankowe, hipoglikemia, hipotensja ortostatyczna, łuszczyca, małopłytkowość, metoprolol winianowy, niewydolność serca, nudności, ostry zawał mięśnia sercowego, parestezje, skurcz oskrzeli, szumy uszne, wstrząs kardiogenny, zaburzenie krążenia obwodowego, zaburzenie przewodzenia przedsionkowo-komorowego, zapalenie błony śluzowej nosa, zapalenie spojówek, zapalenie wątroby, zawroty głowy, zespół Raynauda - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Agrocia
Agrocia, zawierająca minoksydyl w stężeniu 50 mg/ml, wymaga stosowania wyłącznie na zdrową skórę głowy, z wykluczeniem pacjentów z chorobami skóry, stanami zapalnymi, zakażeniami, łuszczycą, oparzeniami słonecznymi czy uszkodzeniami skóry. Przeciwwskazania obejmują m.in. brak rodzinnego wywiadu łysienia, nagłe lub częściowe wypadanie włosów o nieznanej etiologii, łysienie związane z chemioterapią, niedobór żelaza, zaburzenia tarczycy, toczeń, kiłę wtórną, ciężkie zaburzenia odżywiania oraz stosowanie opatrunków okluzyjnych lub innych leków miejscowych na skórę głowy. Przed terapią konieczne jest wykluczenie chorób endokrynologicznych, ogólnoustrojowych i niedożywienia, a u pacjentów z chorobami serca i układu krążenia zaleca się monitorowanie ciśnienia tętniczego i tętna. Produkt jest przeciwwskazany u kobiet ze względu na ryzyko hirsutyzmu.
chemioterapia, choroba wieńcowa, dławica piersiowa, działania niepożądane układu krążenia, faza anagenu, faza telogenu, kiła wtórna, łuszczyca, minoksydyl, niedobór żelaza, niedociśnienie ortostatyczne, niedociśnienie tętnicze, opatrunek okluzyjny, przeciwwskazanie u kobiet, tachykardia, toczeń, wchłanianie ogólnoustrojowe, wypadanie włosów, wywiad lekarski, zaburzenie czynności tarczycy, zastoinowa niewydolność serca