Właściwości farmakodynamiczne
Methofill 2,5 mg

Mechanizm działania metotreksatu

Metotreksat należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako inne leki immunosupresyjne (kod ATC: L04 AX03). Jest to antagonista kwasu foliowego, który jako antymetabolit należy do klasy cytotoksycznych substancji czynnych. Podstawowy mechanizm działania metotreksatu polega na konkurencyjnym hamowaniu enzymu reduktazy dihydrofolianowej, co w konsekwencji prowadzi do zahamowania syntezy DNA¹.

Wrażliwość różnych typów tkanek na metotreksat

Tkanki charakteryzujące się dużą zdolnością proliferacji wykazują większą wrażliwość na działanie metotreksatu. Do takich tkanek należą:

• Komórki nowotworowe – wykazują zazwyczaj większą proliferację niż tkanki prawidłowe, co pozwala metotreksatowi wywierać długotrwały wpływ na rozrost nowotworowy bez powodowania nieodwracalnego uszkodzenia prawidłowych tkanek²
• Szpik kostny – jako tkanka o intensywnej proliferacji komórkowej
• Komórki płodu – ze względu na ich wysoką aktywność podziałową
• Nabłonek skóry – szczególnie istotny w kontekście leczenia łuszczycy
• Błona śluzowa – co tłumaczy niektóre działania niepożądane leku

Te tkanki są ogólnie bardziej podatne na działanie metotreksatu ze względu na ich wysoką aktywność podziałową³.

Działanie metotreksatu w łuszczycy

W przypadku łuszczycy, podstawą do stosowania metotreksatu jest znacząco zwiększona proliferacja komórek nabłonka w porównaniu ze skórą prawidłową. Ta różnica w szybkości proliferacji komórkowej stanowi punkt wyjścia do terapeutycznego zastosowania metotreksatu, szczególnie w leczeniu ciężkich, uogólnionych, opornych na leczenie postaci łuszczycy oraz łuszczycowego zapalenia stawów⁴.

Wielokierunkowe mechanizmy działania w chorobach zapalnych

Warto podkreślić, że dokładny mechanizm działania metotreksatu w leczeniu chorób takich jak łuszczyca, łuszczycowe zapalenie stawów czy przewlekłe zapalenie wielostawowe nie został w pełni wyjaśniony. Rozważa się kilka potencjalnych mechanizmów:

• Działanie przeciwzapalne – hamowanie mediatorów stanu zapalnego
• Działanie immunosupresyjne – modulacja odpowiedzi immunologicznej
• Zwiększenie stężenia adenozyny – metotreksat może powodować wzrost pozakomórkowego stężenia adenozyny w miejscu procesu zapalnego, co może przyczyniać się do jego efektu terapeutycznego

Dotychczasowe badania nie pozwoliły jednoznacznie stwierdzić, który z powyższych mechanizmów odgrywa kluczową rolę w skuteczności klinicznej metotreksatu w tych wskazaniach⁵.

Skład produktu leczniczego

Methofill jest dostępny w tabletkach o dwóch różnych dawkach: 2,5 mg oraz 10 mg metotreksatu. Oprócz substancji czynnej, tabletki zawierają również substancje pomocnicze, wśród których laktozę jednowodną (w ilości 12,5 mg w tabletce 2,5 mg oraz 50 mg w tabletce 10 mg) wskazano jako substancję pomocniczą o znanym działaniu⁶.

Charakterystyka postaci farmaceutycznej

Methofill występuje w postaci tabletek o różnych cechach fizycznych, w zależności od dawki:

• Tabletki Methofill 2,5 mg są żółte, okrągłe, obustronnie wypukłe i niepowlekane. Ich średnica wynosi 4,5 ± 0,2 mm, a powierzchnia jest gładka po obu stronach⁷.
• Tabletki Methofill 10 mg są żółte, niepowlekane, obustronnie wypukłe, w kształcie kapsułki. Ich wymiary to: długość 10,0 ± 0,2 mm i szerokość 5,0 ± 0,2 mm. Posiadają linię podziału po jednej stronie, natomiast druga strona jest gładka. Należy podkreślić, że linia podziału nie służy do dzielenia tabletki na równe dawki, a jedynie ułatwia jej przełamanie w celu łatwiejszego połknięcia⁸.

Zestawienie kluczowych właściwości farmakodynamicznych metotreksatu