Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
17-maślan hydrokortyzonu

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania 17-maślanu hydrokortyzonu

17-maślan hydrokortyzonu jest kortykosteroidem do stosowania miejscowego, obecnym w preparatach takich jak Locoid, Locoid Lipocream (oba w stężeniu 1 mg/g) oraz w plastrach do testów płatkowych TRUE Test 36 (20 μg/cm², czyli 16 μg/płatek). Stosowanie tej substancji wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności ze względu na potencjalne działania niepożądane oraz specyficzne sytuacje kliniczne, w których jej podawanie może wiązać się z ryzykiem dla pacjenta.¹²³

Obszary szczególnej ostrożności przy aplikacji

Stosując 17-maślan hydrokortyzonu należy bezwzględnie chronić oczy i błony śluzowe przed kontaktem z preparatem. Przeciwwskazane jest stosowanie produktu na powieki, ponieważ kontakt ze spojówkami może prowadzić do wystąpienia jaskry prostej lub zaćmy podtorebkowej.⁴⁵

Należy unikać aplikacji preparatów zawierających 17-maślan hydrokortyzonu na:

• Skórę twarzy
• Skórę owłosioną
• Skórę w okolicy narządów płciowych

⁶⁷

Powyższe obszary charakteryzują się szczególną wrażliwością na działanie kortykosteroidów. W tych lokalizacjach zaleca się stosowanie wyłącznie kortykosteroidów o słabym działaniu.⁸⁹

Ryzyko zwiększonego wchłaniania ogólnoustrojowego

Należy unikać stosowania 17-maślanu hydrokortyzonu na rozległe powierzchnie skóry, szczególnie w następujących warunkach:

• Pod opatrunkiem okluzyjnym (np. ceratka, pielucha)
• W fałdach skórnych
• W zgięciach skóry

¹⁰¹¹

W powyższych sytuacjach wchłanianie kortykosteroidów może być znacznie większe, co prowadzi do zahamowania czynności kory nadnerczy i wystąpienia działań ogólnoustrojowych.¹²¹³

Stosowanie u dzieci

Przy stosowaniu 17-maślanu hydrokortyzonu u dzieci należy zachować szczególną ostrożność oraz unikać długotrwałego leczenia. U pacjentów pediatrycznych szybko może dojść do zahamowania czynności kory nadnerczy, a dodatkowo istnieje ryzyko zahamowania wydzielania hormonu wzrostu.¹⁴¹⁵

Stosowanie w łuszczycy

U pacjentów z łuszczycą należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania 17-maślanu hydrokortyzonu. Miejscowe stosowanie kortykosteroidów w tej jednostce chorobowej może być niebezpieczne z kilku powodów:

• Ryzyko nawrotu choroby spowodowanego rozwojem tolerancji
• Ryzyko wystąpienia uogólnionej łuszczycy krostkowej
• Możliwość miejscowych i ogólnych działań toksycznych spowodowanych zaburzeniem ciągłości skóry

¹⁶¹⁷

Zaburzenia widzenia

W wyniku ogólnoustrojowego i miejscowego stosowania kortykosteroidów, w tym 17-maślanu hydrokortyzonu, mogą wystąpić zaburzenia widzenia. Jeśli u pacjenta wystąpią takie objawy, jak:

• Nieostre widzenie
• Inne zaburzenia widzenia

należy rozważyć skierowanie go do okulisty w celu ustalenia możliwych przyczyn, do których mogą należeć:

• Zaćma
• Jaskra
• Rzadkie choroby, takie jak centralna chorioretinopatia surowicza (CSCR)

¹⁸¹⁹

Stosowanie w testach płatkowych

17-maślan hydrokortyzonu jest jedną z substancji testujących zawartych w plastrach do testów prowokacyjnych TRUE Test 36 (panel 3, płatek nr 31). Substancje testujące obecne w panelu mogą rzadko wywoływać uczulenie. Wystąpienie reakcji po 10 dniach lub później może świadczyć o nabyciu nadwrażliwości kontaktowej.²⁰

Należy szczególnie uważać na wyniki testu u pacjentów, u których wystąpią liczne dodatnie wyniki testu na poszczególne substancje. Może to wskazywać na zespół nadwrażliwości skóry pleców (ang. angry back), który jest stanem nadreaktywności spowodowanym przez zapalenie skóry w innej części ciała lub przez silnie dodatnią reakcję skórną. W celu weryfikacji wyników fałszywie dodatnich może być konieczne powtórzenie testu po pewnym czasie.²¹

Zastosowanie testów płatkowych zawierających 17-maślan hydrokortyzonu u pacjentów, u których uprzednio występowały reakcje anafilaktoidalne, powinno być dokładnie rozważone.²²

Podczas przeprowadzania testów płatkowych należy:

• Unikać sytuacji powodujących nadmierne pocenie się
• Unikać ekspozycji na światło słoneczne tej części ciała, na którą nakleja się plaster
• Nie stosować testów na skórę w miejscu zmian trądzikowych, blizn, ognisk zapalnych lub innych zmian, które mogłyby wpływać na wyniki testu

Opalenizna może zmniejszać reaktywność testu płatkowego i powodować uzyskanie wyników fałszywie ujemnych.²³

W przypadku wystąpienia silnej reakcji pod wpływem testu płatkowego można zastosować miejscowo kortykosteroidy. W sporadycznych przypadkach może być konieczne zastosowanie kortykosteroidów o działaniu ogólnym.²⁴

Ostrzeżenia dotyczące substancji pomocniczych

Preparaty zawierające 17-maślan hydrokortyzonu mogą zawierać substancje pomocnicze, które mogą wywoływać działania niepożądane:

Locoid

Produkt Locoid zawiera:

• Alkohol cetostearylowy – może powodować miejscową reakcję skórną (np. kontaktowe zapalenie skóry)
• Parahydroksybenzoesan propylu i butylu – mogą powodować reakcje alergiczne (możliwe reakcje typu późnego)

²⁵

Locoid Lipocream

Produkt Locoid Lipocream zawiera:

• Alkohol cetostearylowy – może powodować miejscową reakcję skórną (np. kontaktowe zapalenie skóry)
• Parahydroksybenzoesan propylu – może powodować reakcje alergiczne (możliwe reakcje typu późnego)

²⁶

TRUE Test 36

W plastrach do testów płatkowych TRUE Test 36 należy zwrócić uwagę, że butylohydroksyanizol (BHA) (E320) oraz butylohydroksytoluen (BHT) (E312) obecne jako przeciwutleniacze w płatku nr 7 Kalafonia (panel 1) mogą powodować miejscowe reakcje skórne (np. kontaktowe zapalenie skóry), co może wpłynąć na wystąpienie fałszywie dodatniej reakcji na Kalafonię.²⁷