BCRP
BCRP (Breast Cancer Resistance Protein), znany również jako ABCG2, to białko transportowe należące do nadrodziny transporterów ABC (ATP-binding cassette). Jest to ważny transporter błonowy, który odgrywa kluczową rolę w mechanizmach oporności wielolekowej poprzez aktywne usuwanie różnych substancji z komórek.
BCRP jest fizjologicznie obecny w łożysku, wątrobie, jelitach i barierze krew-mózg, gdzie pełni funkcję ochronną przed ksenobiotykami. W kontekście klinicznym, nadekspresja BCRP w komórkach nowotworowych prowadzi do zmniejszonej wewnątrzkomórkowej akumulacji wielu leków przeciwnowotworowych, w tym antracyklin, inhibitorów topoizomerazy I oraz inhibitorów kinaz tyrozynowych, co skutkuje obniżoną skutecznością terapii.
Inhibitory BCRP, takie jak fumitremorgin C i jego pochodne, są badane jako potencjalne środki zwiększające skuteczność chemioterapii poprzez blokowanie mechanizmu wyrzutu leków. BCRP wpływa również na farmakokinetykę wielu leków nieonkologicznych, co może prowadzić do istotnych interakcji lekowych. Polimorfizmy genu ABCG2 kodującego BCRP mogą znacząco wpływać na indywidualną odpowiedź na leczenie i podatność na działania niepożądane.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Rosuvastatin/Ezetimibe Teva 5 mg + 10 mg
Produkt leczniczy Rosuvastatin/Ezetimibe Teva jest wskazany do stosowania u dorosłych pacjentów z odpowiednio kontrolowaną hipercholesterolemią, którzy wcześniej osiągnęli stabilizację lipidową stosując oddzielnie rozuwastatynę i ezetymib w dawkach odpowiadających preparatowi złożonemu (5 mg + 10 mg, 10 mg + 10 mg lub 20 mg + 10 mg). Lek podaje się doustnie, 1 tabletkę na dobę, niezależnie od posiłku. Preparat nie jest przeznaczony do inicjowania terapii ani do modyfikacji dawkowania, które powinny być prowadzone za pomocą pojedynczych substancji czynnych. U pacjentów powyżej 70. roku życia, z umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny <60 ml/min), u osób pochodzenia azjatyckiego, z predyspozycjami do miopatii lub specyficznymi polimorfizmami genetycznymi zaleca się początkową dawkę rozuwastatyny 5 mg. Preparat jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek oraz aktywną chorobą wątroby, a także niezalecany przy umiarkowanej i ciężkiej niewydolności wątroby (Child-Pugh 7-9 i >9 punktów).
aktywna choroba wątroby, atazanawir, BCRP, białko transportowe, ciężka niewydolność nerek, cyklosporyna, czynniki ryzyka miopatii, dieta obniżająca stężenie lipidów, ekspozycja ogólnoustrojowa, ezetimibe, hipercholesterolemia, inhibitor proteazy, klirens kreatyniny, leki wiążące kwasy żółciowe, lopinawir, miopatia, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, OATP1B1, polimorfizm genetyczny, rabdomioliza, rozuwastatyna, rytonawir, skala Childa-Pugha, typranawir, zaburzenia czynności nerek - Leksykon leków
Interakcje leku – Zaranta 20 mg
Rozuwastatyna, będąca substratem transporterów OATP1B1 i BCRP, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne, które mogą znacząco zwiększać jej stężenie w osoczu i ryzyko miopatii. Najistotniejsze interakcje obejmują cyklosporynę (7,1-krotne zwiększenie AUC, przeciwwskazana), inhibitory proteazy HIV (np. atazanawir/rytonawir powodujące 3,1-krotne zwiększenie AUC i 7-krotne Cₘₐₓ przy dawce 10 mg rozuwastatyny), gemfibrozyl (1,9-krotne zwiększenie AUC i Cₘₐₓ), oraz inne leki hamujące transportery, takie jak sofosbuwir/welpataswir/woksylaprewir (7,4-krotne ↑ AUC) i darolutamid (5,2-krotne ↑ AUC). Zaleca się rozpoczynanie terapii rozuwastatyną od dawki 5 mg przy spodziewanym ≥2-krotnym wzroście ekspozycji oraz dostosowanie maksymalnej dawki tak, aby nie przekroczyć ekspozycji odpowiadającej 40 mg rozuwastatyny bez interakcji. Przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie rozuwastatyny w dawkach 30-40 mg z fibratami ze względu na ryzyko miopatii.
antagonista witaminy K, atazanawir, AUC, BCRP, białko transportujące, Cmax, cyklosporyna, cytochrom P450, digoksyna, doustny środek antykoncepcyjny, erytromycyna, ezetymib, fenofibrat, fibrat, gemfibrozyl, hepatotoksyczność, hipercholesterolemia, hormonalna terapia zastępcza, inhibitor proteazy, inhibitor reduktazy HMG-CoA, INR, kinaza kreatynowa, kwas fusydowy, kwas nikotynowy, lek przeciw nadkwaśności, miopatia, OATP1B1, pochodne kumaryny, rabdomioliza, rytonawir, tikagrelor, warfaryna - Leksykon leków
Interakcje leku – Zahron Combi 20 mg + 5 mg
Produkt leczniczy Zahron Combi, zawierający rozuwastatynę i amlodypinę, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne o istotnym znaczeniu klinicznym. Rozuwastatyna jest substratem transporterów OATP1B1 i BCRP, a jej stężenie w osoczu może ulec znacznemu zwiększeniu (np. AUC wzrasta 7,1-krotnie przy jednoczesnym stosowaniu z cyklosporyną, 3,1-krotnie z atazanawirem/rytonawirem, 1,9-krotnie z gemfibrozylem), co podnosi ryzyko miopatii i rabdomiolizy. Wskazane jest dostosowanie dawki rozuwastatyny, tak aby nie przekraczała ekspozycji odpowiadającej 40 mg leku bez interakcji (np. maksymalna dawka 20 mg przy gemfibrozylu, 10 mg przy atazanawirze/rytonawirze). Ponadto, stosowanie kwasu fusydowego wymaga przerwania terapii rozuwastatyną ze względu na wysokie ryzyko miopatii. Leki zobojętniające kwas solny zmniejszają stężenie rozuwastatyny o około 50%, co można częściowo zminimalizować przez podanie ich 2 godziny po rozuwastatynie. Interakcje z antagonistami witaminy K (np. warfaryną) mogą powodować zmiany wartości INR, wymagając monitorowania tego parametru. Jednoczesne stosowanie rozuwastatyny z doustnymi środkami antykoncepcyjnymi zwiększa AUC etynyloestradiolu o 26% i norgestrelu o 34%, co należy uwzględnić w doborze dawki antykoncepcji.
antagonista witaminy K, azol przeciwgrzybiczny, BCRP, CPK, cyklosporyna, dantrolen, diltiazem, doustny środek antykoncepcyjny, działanie hipotensyjne, dziurawiec, erytromycyna, etynyloestradiol, ewerolimus, fibrat, gemfibrozyl, hepatotoksyczność, hipertermia złośliwa, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor kinazy mTOR, inhibitor proteazy, inhibitory transporterów, INR, klarytromycyna, kwas fusydowy, lek hipolipemizujący, lek immunosupresyjny, lek zobojętniający kwas solny, makrolid, miopatia, niacyna, norgestrel, OATP1B1, parametry wątrobowe, rabdomioliza, ryfampicyna, symwastatyna, syrolimus, takrolimus, temsyrolimus, uszkodzenie wątroby, warfaryna, werapamil, wodorotlenek glinu - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Lenalidomide Gedeon Richter 15 mg
Lenalidomid, występujący w formie racemicznej S(-) i R(+), charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym na czczo, z maksymalnym stężeniem w osoczu (Cmax) osiąganym w 0,5-2 godziny. Wchłanianie leku jest proporcjonalne do dawki, a wielokrotne podawanie nie powoduje kumulacji. Spożycie posiłków wysokotłuszczowych i wysokokalorycznych obniża AUC o około 20% i Cmax o 50%, jednak w badaniach klinicznych lenalidomid podawano bez względu na posiłki. Lek wykazuje niski stopień wiązania z białkami osocza (23-29%) i nie jest metabolizowany przez enzymy cytochromu P450, co minimalizuje ryzyko interakcji lekowych. Lenalidomid nie jest substratem ani inhibitorem kluczowych enzymów i transporterów, co dodatkowo ogranicza potencjalne interakcje farmakokinetyczne.
aminotransferaza asparaginianowa, asymetryczny atom węgla, AUC, BCRP, bilirubina całkowita, BSEP, chłoniak z komórek płaszcza, cytochrom P450, dysfagia, filtracja kłębuszkowa, hemodializa, hydroksy-lenalidomid, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, mieszanina racemiczna, MRP, N-acetylo-lenalidomid, nowotwór hematologiczny, OAT, OATP1B1, OCT, okres półtrwania, posiłek wysokotłuszczowy, szpiczak mnogi, wchłanianie leku, wiązanie z białkami osocza, wydalanie nerkowe, wzór Cockcrofta-Gaulta, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Crosuvo 10 mg
Rozuwastatyna, inhibitor reduktazy HMG-CoA, wykazuje specyficzny profil farmakokinetyczny z Cmax osiąganym około 5 godzin po podaniu doustnym oraz bezwzględną biodostępnością około 20%, co wskazuje na istotny efekt pierwszego przejścia przez wątrobę. Objętość dystrybucji wynosi około 134 l, a lek wiąże się z białkami osocza w 90%, głównie z albuminami. Metabolizm jest ograniczony (~10%), głównie przez CYP2C9, z mniejszym udziałem CYP2C19, CYP3A4 i CYP2D6, co minimalizuje ryzyko interakcji lekowych. Eliminacja odbywa się głównie z kałem (~90% w formie niezmienionej) oraz w mniejszym stopniu z moczem (~10%, z czego 5% w formie niezmienionej). Okres półtrwania wynosi około 19 godzin, umożliwiając dawkowanie raz na dobę, a klirens osoczowy to około 50 l/h (SD 21,7%). Farmakokinetyka jest liniowa i stabilna przy wielokrotnym podawaniu, bez akumulacji.
AUC, BCRP, biodostępność bezwzględna, biosynteza cholesterolu, CYP2C19, CYP2C9, CYP2D6, CYP3A4, cytochrom P450, dyslipidemia, efekt pierwszego przejścia, ekspozycja ustrojowa, hepatocyt, hipercholesterolemia rodzinna heterozygotyczna, inhibitor reduktazy HMG-CoA, izoenzym, klirens kreatyniny, klirens LDL-C, klirens osoczowy, LDL cholesterol, liniowość farmakokinetyki, OATP-C, OATP1B1, objętość dystrybucji, okres półtrwania, pacjent dializowany, pochodne laktonowe, pochodne N-demetylowane, polimorfizm genetyczny, profil farmakokinetyczny, rozuwastatyna, skala Child-Pugh, stężenie maksymalne, wiązanie z białkami osocza - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Zahron 10 mg
Zahron (rozuwastatyna) jest inhibitorem reduktazy HMG-CoA stosowanym w leczeniu hipercholesterolemii i zapobieganiu zdarzeniom sercowo-naczyniowym. Lek można podawać niezależnie od posiłków, a dawkę należy indywidualnie dostosować do celu terapeutycznego oraz odpowiedzi pacjenta. Dawka początkowa u dorosłych wynosi 5 lub 10 mg raz na dobę, z możliwością zwiększenia po 4 tygodniach do maksymalnie 40 mg, jednak dawka 40 mg jest zarezerwowana dla pacjentów z ciężką hipercholesterolemią i wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym, pod ścisłą kontrolą specjalisty. W profilaktyce zdarzeń sercowo-naczyniowych stosuje się dawkę 20 mg/dobę. U dzieci z heterozygotyczną hipercholesterolemią rodzinną dawki początkowe wahają się od 5 mg (wiek 6-9 lat) do 5-20 mg (wiek 10-17 lat), natomiast u dzieci z homozygotyczną hipercholesterolemią rodzinną dawka maksymalna wynosi 20 mg/dobę. Stosowanie u dzieci poniżej 6 lat nie jest zalecane ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności.
atazanawir, BCRP, białko transportujące, choroba sercowo-naczyniowa, choroba wątroby, ciężka hipercholesterolemia, cyklosporyna, dieta obniżająca cholesterol, działanie niepożądane, ekspozycja ustrojowa, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, hipercholesterolemia, homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, inhibitor proteazy, inhibitor reduktazy HMG-CoA, klirens kreatyniny, lopinawir, miopatia, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, OATP1B1, polimorfizm genetyczny, rabdomioliza, rodzinna hipercholesterolemia, rozuwastatyna, rytonawir, skala Child-Pugh, statyna, typranawir, zaburzenie czynności nerek - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Zaranta 15 mg
Rozuwastatyna, substancja czynna leku Zaranta, charakteryzuje się farmakokinetyką obejmującą maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) osiągane po około 5 godzinach oraz bezwzględną biodostępnością około 20%. Lek wykazuje znaczną dystrybucję w tkankach (objętość dystrybucji około 134 l) i wysokie wiązanie z białkami osocza (~90%, głównie albuminy). Metabolizm rozuwastatyny jest ograniczony do około 10% dawki, głównie przez izoenzym CYP2C9, z udziałem CYP2C19, CYP3A4 i CYP2D6. Główne metabolity to N-demetylowane pochodne (około 50% mniej aktywne) oraz pochodne laktonowe (klinicznie nieaktywne). Okres półtrwania wynosi około 19 godzin, a eliminacja odbywa się głównie przez przewód pokarmowy (około 90% w postaci niezmienionej z kałem) oraz w mniejszym stopniu przez nerki (około 5% z moczem). Farmakokinetyka jest liniowa i stabilna przy wielokrotnym podawaniu, a wychwyt przez hepatocyty odbywa się za pośrednictwem transportera OATP-C.
ABCG2, AUC, BCRP, biodostępność bezwzględna, biotransformacja, biotransformacja rozuwastatyny, CYP2C19, CYP2C9, CYP2D6, CYP3A4, cytochrom P450, dysfunkcja nerek, dysfunkcja wątroby, dyslipidemia, eliminacja wątrobowa, genotyp, hepatocyt, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, inhibitory reduktazy HMG-CoA, klirens kreatyniny, klirens osoczowy, LDL-C, liniowość farmakokinetyki, N-demetylowane pochodne, OATP1B1, objętość dystrybucji, okres półtrwania, pochodne laktonowe, pole pod krzywą stężenie-czas, polimorfizm SLCO1B1, reduktaza HMG-CoA, rozuwastatyna, skala Child-Pugh, stan stacjonarny, stężenie maksymalne w osoczu, transporter OATP-C, wiązanie z białkami osocza, wychwyt wątrobowy - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Simvasterol 20 mg
Symwastatyna, zawarta w preparacie Simvasterol, jest prolekiem inhibującym reduktazę HMG-CoA, kluczowy enzym w syntezie cholesterolu, co prowadzi do obniżenia stężenia LDL-C, triglicerydów oraz apolipoproteiny B, a także niewielkiego wzrostu HDL-C. Lek dostępny jest w tabletkach powlekanych o dawkach 10 mg, 20 mg i 40 mg, z różną zawartością laktozy (od 65,73 mg do 262,92 mg). Po podaniu doustnym symwastatyna jest dobrze wchłaniana, jednak jej biodostępność ogólnoustrojowa aktywnego metabolitu beta-hydroksykwasu wynosi poniżej 5% z powodu intensywnego efektu pierwszego przejścia w wątrobie. Maksymalne stężenie w osoczu osiągane jest po 1-2 godzinach, a przyjmowanie leku z posiłkiem nie wpływa na jego wchłanianie. Symwastatyna i jej metabolity wiążą się z białkami osocza w ponad 95%, co ma znaczenie dla potencjalnych interakcji lekowych. Metabolizm odbywa się głównie przez enzym CYP3A4, a lek jest substratem transporterów OATP1B1 i BCRP, co dodatkowo wpływa na jego dystrybucję i interakcje farmakologiczne. Okres półtrwania aktywnego metabolitu wynosi około 1,9 godziny, a eliminacja odbywa się głównie drogą żółciową (60% z kałem) i w mniejszym stopniu nerkową (13% z moczem). Nie obserwuje się kumulacji leku przy stosowaniu wielokrotnym.
apolipoproteina B, BCRP, beta-hydroksykwas, biodostępność beta-hydroksykwasu, CYP3A4, cytochrom P450, działanie niepożądane, efekt pierwszego przejścia, HDL cholesterol, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, hiperlipidemia, inhibitor reduktazy HMG-CoA, laktoza jednowodna, LDL cholesterol, miopatia, OATP1B1, okres półtrwania, pompa lekowa, profil lipidowy, prolek, ryzyko sercowo-naczyniowe, symwastatyna, triglicerydy - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Rosufy 10 mg
Rozuwastatyna powinna być stosowana w połączeniu z odpowiednią dietą hipolipemizującą, a dawkowanie ustalane indywidualnie, uwzględniając cele terapeutyczne oraz odpowiedź pacjenta. U dorosłych z hipercholesterolemią dawka początkowa wynosi 5-10 mg/dobę, z możliwością zwiększenia do maksymalnie 40 mg/dobę u pacjentów z ciężką hipercholesterolemią i wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym, szczególnie z rodzinną hipercholesterolemią. W profilaktyce zdarzeń sercowo-naczyniowych stosuje się dawkę 20 mg/dobę. U dzieci i młodzieży (6-17 lat) dawkowanie zależy od typu hipercholesterolemii i wieku, z dawkami początkowymi 5-10 mg/dobę i maksymalnymi do 20 mg/dobę, pod ścisłym nadzorem specjalisty. U pacjentów powyżej 70 lat zaleca się dawkę początkową 5 mg/dobę. Tabletki 40 mg nie są wskazane u dzieci i młodzieży, a stosowanie u dzieci poniżej 6 lat jest przeciwwskazane z powodu braku danych.
atazanawir, BCRP, białko transportujące, ciężka hipercholesterolemia, cyklosporyna, czynna choroba wątroby, dawka początkowa, ekspozycja ustrojowa, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, hipercholesterolemia, homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, inhibitor proteazy, inhibitor reduktazy HMG-CoA, klirens kreatyniny, lopinawir, miopatia, OATP1B1, polimorfizm genetyczny, rabdomioliza, rodzinna hipercholesterolemia, rozuwastatyna, rytonawir, ryzyko chorób sercowo-naczyniowych, skala Child-Pugh, statyna, substrat białkowy, typranawir, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zdarzenie sercowo-naczyniowe - Leksykon substancji czynnych
Hydroksychlorochina – Właściwości farmakokinetyczne
Hydroksychlorochina wykazuje wysoką biodostępność po podaniu doustnym (średnio 79% ± 12%), z szybkim wchłanianiem i osiąganiem maksymalnego stężenia w osoczu po 3-4 godzinach (zakres 2-6 h). Charakteryzuje się bardzo dużą objętością dystrybucji (5500 ± 2200 l na podstawie danych z krwi oraz 43 000-44 000 l z osocza), co wynika z akumulacji w tkankach (oczy, nerki, wątroba, płuca) oraz w elementach morfotycznych krwi (stosunek stężenia we krwi do osocza 7,2). Wiązanie z białkami osocza wynosi 30-50%, z enancjoselektywnym preferowaniem enancjomeru (+)-(S). Hydroksychlorochina jest metabolizowana głównie w wątrobie przez CYP2C8, CYP3A4 i w mniejszym stopniu CYP2D6, z udziałem enzymów FMO-1 i MAO-A, do metabolitów: N-dezetylhydroksychlorochiny, dezetylochlorochiny i bidezetylochlorochiny. Okres półtrwania eliminacji jest długi i wynosi 30-50 dni w krwi pełnej oraz około 32 dni w osoczu, co powoduje osiągnięcie stanu stacjonarnego dopiero po około 4 miesiącach regularnego stosowania.
BCRP, białko osocza, białko transportowe, biodostępność, choroba autoimmunologiczna, CYP2C8, CYP2D6, CYP3A4, cytochrom P450, enancjomer, hydroksychlorochina, interakcja farmakokinetyczna, kardiotoksyczność, klirens, lek przeciwmalaryczny, MATE1, OAT1, OAT3, OATP1B1, OATP1B3, objętość dystrybucji, OCT1, OCT2, okres półtrwania, P-glikoproteina, profil eliminacji, reumatoidalne zapalenie stawów, stan stacjonarny, stężenie w osoczu, toczeń, toksyczność siatkówkowa, wchłanianie, zaburzenie czynności nerek, zapalenie stawów - Leksykon leków
Interakcje leku – Crosuvo Plus 10 mg + 10 mg
Produkt Crosuvo Plus, zawierający rozuwastatynę i ezetymib, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne z innymi lekami, które mogą znacząco wpływać na jego bezpieczeństwo i skuteczność. Szczególnie istotne jest przeciwwskazane jednoczesne stosowanie z cyklosporyną, które powoduje około 7-krotne zwiększenie AUC rozuwastatyny oraz 3,4-krotne zwiększenie AUC ezetymibu, a także z gemfibrozylem, gdzie obserwuje się 2-krotne zwiększenie Cmax i AUC rozuwastatyny oraz wzrost ryzyka miopatii. Inhibitory proteazy (np. atazanawir z rytonawirem) mogą zwiększyć ekspozycję na rozuwastatynę 3- do 7-krotnie, co wymaga dostosowania dawki. Ponadto, jednoczesne stosowanie kwasu fusydowego zwiększa ryzyko miopatii i rabdomiolizy, co wymaga przerwania terapii rozuwastatyną na czas podawania kwasu fusydowego. Interakcje z lekami zobojętniającymi sok żołądkowy mogą zmniejszać stężenie rozuwastatyny o około 50%, a kolestyramina obniża AUC całkowitego ezetymibu o około 55%, co może osłabiać efekt terapeutyczny w redukcji LDL-C.
antagoniści witaminy K, BCRP, choroba pęcherzyka żółciowego, cyklosporyna, etynyloestradiol, fenofibrat, gemfibrozyl, hepatotoksyczność, hipertriglicerydemia, hormonalna terapia zastępcza, inhibitory białek transportujących, inhibitory proteazy, INR, interakcje lekowe, kamica żółciowa, kolestyramina, kwas fusydowy, LDL-C, miopatia, OATP1B1, pochodne kumaryny, rabdomioliza, rozuwastatyna i ezetymib, stłuszczenie wątroby, tikagrelor, warfaryna - Leksykon leków
Interakcje leku – Zahron Combi 10 mg + 10 mg
Produkt leczniczy Zahron Combi zawiera rozuwastatynę i amlodypinę, które wykazują liczne interakcje farmakologiczne. Rozuwastatyna jest substratem transporterów OATP1B1 i BCRP, a jej ekspozycja może wzrastać nawet 7,1-krotnie przy jednoczesnym stosowaniu z cyklosporyną, co jest przeciwwskazaniem do kojarzenia tych leków. Inhibitory proteaz (np. atazanawir/rytonawir) zwiększają AUC rozuwastatyny 2,1-3,1-krotnie, a gemfibrozyl i inne fibraty podwajają jej stężenie, co zwiększa ryzyko miopatii. Zaleca się dostosowanie dawki rozuwastatyny tak, aby nie przekraczała ekspozycji odpowiadającej 40 mg monoterapii. Ponadto, rozuwastatyna może zwiększać INR u pacjentów stosujących antagoniści witaminy K, co wymaga monitorowania. Leki zobojętniające kwas solny zmniejszają stężenie rozuwastatyny o około 50%, a erytromycyna obniża jej AUC o 20% i Cmax o 30%.
amlodypina, antybiotyk makrolidowy, atorwastatyna, azol przeciwgrzybiczny, BCRP, białko transportowe, cyklosporyna, digoksyna, doustny środek antykoncepcyjny, efekt kliniczny, erytromycyna, ezetymib, farmakokinetyczny, gemfibrozyl, hepatotoksyczność, hipercholesterolemia, hipertermia złośliwa, hipotensja, hormonalna terapia zastępcza, induktor CYP3A4, inhibicja CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor kinazy mTOR, inhibitor proteazy, inhibitor reduktazy HMG-CoA, INR, izoenzym cytochromu P450, kumarynowy lek przeciwzakrzepowy, kwas fusydowy, miopatia, OATP1B1, rabdomioliza, rozuwastatyna, symwastatyna, takrolimus, warfaryna - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Pazopanib Viatris
Pazopanib wymaga ścisłego monitorowania parametrów klinicznych i laboratoryjnych, zwłaszcza czynności wątroby, ze względu na ryzyko ciężkiej hepatotoksyczności, w tym niewydolności wątroby i zgonów. Dawkowanie powinno być dostosowane do stopnia zaburzeń wątrobowych: 800 mg/dobę u pacjentów z łagodnymi nieprawidłowościami (bilirubina ≤ 1,5 x GGN), 200 mg/dobę przy umiarkowanych zaburzeniach (bilirubina > 1,5 do 3 x GGN), a stosowanie jest przeciwwskazane przy ciężkich zaburzeniach (bilirubina > 3 x GGN). Monitorowanie aktywności aminotransferaz (AlAT) jest kluczowe, z częstymi kontrolami w pierwszych tygodniach terapii oraz okresowo po 4 miesiącu. W przypadku wzrostu AlAT > 8 x GGN należy przerwać leczenie, a po powrocie do normy rozważyć wznowienie w dawce 400 mg/dobę. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów powyżej 60. roku życia oraz nosicieli allelu HLA-B*57:01, u których ryzyko hepatotoksyczności jest zwiększone.
aktywność AlAT, BCRP, białkomocz, bilirubina, frakcja wyrzutowa lewej komory, glikoproteina p, hepatotoksyczność, hiperbilirubinemia, hiperglikemia, incydent krwotoczny, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor UGT1A1, inhibitor VEGF, krwioplucie, krwotok mózgowy, mikroangiopatia zakrzepowa, nadciśnienie tętnicze, napady drgawkowe, neutropenia, niedoczynność tarczycy, niewydolność wątroby, odma opłucnowa, parametry wątrobowe, perforacja i przetoka, powikłania zakrzepowo-zatorowe, PRES, przełom nadciśnieniowy, przemijający napad niedokrwienny, RPLS, śródmiąższowa choroba płuc, tętniak i rozwarstwienie tętnicy, torsade de pointes, udar niedokrwienny mózgu, VEGF, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia czynności wątroby, zakrzepica żył, zapalenie płuc, zastoinowa niewydolność serca, zator płucny, zawał mięśnia sercowego, zespół Gilberta, zespół nerczycowy, zespół rozpadu guza - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Apixaban Aurovitas 5 mg
Apiksaban, podawany w dawce do 10 mg, charakteryzuje się przewidywalną farmakokinetyką z bezwzględną dostępnością biologiczną około 50% oraz szybkim osiąganiem maksymalnego stężenia w osoczu (Cmax) w ciągu 3-4 godzin po podaniu doustnym. Lek wykazuje liniową farmakokinetykę w tym zakresie dawek, a jego ekspozycja zwiększa się proporcjonalnie do dawki. Apiksaban wiąże się z białkami osocza w około 87%, ma objętość dystrybucji około 21 litrów oraz okres półtrwania około 12 godzin. Eliminacja odbywa się wielotorowo, z udziałem metabolizmu przez CYP3A4/5 oraz innych izoenzymów CYP, a także wydalania nerkowego (około 27% całkowitego klirensu) i z kałem. Nie stwierdzono obecności aktywnych metabolitów w osoczu, a lek jest substratem dla białek transportowych P-gp i BCRP. Podawanie apiksabanu niezależnie od posiłków nie wpływa na jego ekspozycję, a rozkruszanie tabletek oraz podanie przez zgłębnik nosowo-żołądkowy nie powoduje klinicznie istotnych zmian farmakokinetycznych.
aPTT, BCRP, CYP3A4/5, czas protrombinowy, dostępność biologiczna, dysfagia, działanie anty-Xa, farmakokinetyka populacyjna, INR, interakcja lekowa, klirens dializacyjny, lek przeciwzakrzepowy, O-demetylacja, objętość dystrybucji, P-glikoproteina, schyłkowa niewydolność nerek, skala Childa-Pugha, stężenie w osoczu, wiązanie z białkami osocza, wydalanie nerkowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zgłębnik nosowo-żołądkowy - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Lenalidomide Glenmark 15 mg
Lenalidomid jest lekiem podawanym doustnie, charakteryzującym się szybkim wchłanianiem (Cmax osiągane po 0,5-2 godzinach) i liniową zależnością farmakokinetyczną od dawki. Wchłanianie jest obniżone o około 20% (AUC) i 50% (Cmax) po spożyciu posiłków wysokotłuszczowych, jednak w badaniach klinicznych lek był podawany niezależnie od posiłku. Wiązanie z białkami osocza jest niskie (23-29%), a metabolizm ograniczony – 82% dawki wydalane jest w postaci niezmienionej głównie przez nerki (90%), z okresem półtrwania 3-5 godzin u osób z prawidłową funkcją nerek. Lenalidomid nie jest metabolizowany przez enzymy cytochromu P450 i nie wykazuje istotnego wpływu na ich aktywność ani na funkcję transporterów lekowych, co minimalizuje ryzyko interakcji farmakokinetycznych.
BCRP, białko oporności wielolekowej, bilirubina całkowita, chłoniak z komórek płaszcza, Cmax, cytochrom P450, czynność nerek, filtracja kłębuszkowa, hemodializa, hydroksy-lenalidomid, interakcja lekowa, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, mieszanina racemiczna, N-acetylo-lenalidomid, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, okres półtrwania, sekrecja kanalikowa, szpiczak mnogi, transporter anionów organicznych, transporter kationów organicznych, transporter lekowy, wchłanianie lenalidomidu, wiązanie z białkami osocza, wzór Cockcrofta-Gaulta, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Interakcje leku – Zaranta 5 mg
Rozuwastatyna, będąca substratem transporterów OATP1B1 i BCRP, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne, które mogą znacząco wpływać na jej stężenie w osoczu i ryzyko działań niepożądanych, zwłaszcza miopatii. W przeciwieństwie do innych statyn, rozuwastatyna nie jest istotnie metabolizowana przez cytochrom P450, co ogranicza interakcje związane z tym układem enzymatycznym. Jednoczesne stosowanie cyklosporyny powoduje 7,1-krotne zwiększenie AUC rozuwastatyny, co stanowi przeciwwskazanie do kojarzenia tych leków. Fibraty, takie jak gemfibrozyl w dawce 1 g/dobę, zwiększają ekspozycję na rozuwastatynę (1,9-krotny wzrost AUC), co wymaga ograniczenia dawki rozuwastatyny do maksymalnie 20 mg/dobę. Inhibitory proteazy (np. atazanawir/rytonawir) podnoszą AUC rozuwastatyny 3,1-krotnie, wskazując na konieczność ograniczenia dawki do 10 mg/dobę. Zaleca się rozpoczynanie terapii rozuwastatyną od dawki 5 mg/dobę przy przewidywanym dwukrotnym lub większym wzroście ekspozycji, z monitorowaniem enzymów wątrobowych i kinazy kreatynowej, szczególnie u pacjentów z czynnikami ryzyka miopatii.
antagoniści witaminy K, atazanawir/rytonawir, baikalina, BCRP, białka transportujące, cyklosporyna, cytochrom P450, darolutamid, darunawir rytonawir, doustne środki antykoncepcyjne, eltrombopag, enzymy wątrobowe, erytromycyna, ezetymib, farmakokinetyka i farmakodynamika, fibraty, gemfibrozyl, glekaprewir/pibrentaswir, hepatotoksyczność, hormonalna terapia zastępcza, inhibitory proteazy, INR, interakcje farmakokinetyczne, interakcje lekowe, itrakonazol, kinaza kreatynowa, kwas fusydowy, miopatia, OATP1B1, rabdomioliza, regorafenib, rozuwastatyna, sofosbuwir welpataswir woksylaprewir, tikagrelor, welpataswir - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Simvagen 40 40 mg
Symwastatyna jest prolekiem podawanym w formie nieaktywnego laktonu, który w wątrobie ulega hydrolizie do aktywnego beta-hydroksykwasu, silnego inhibitora reduktazy HMG-CoA. Po podaniu doustnym lek charakteryzuje się dobrym wchłanianiem, jednak biodostępność układowa aktywnego metabolitu wynosi mniej niż 5% dawki z powodu efektu pierwszego przejścia wątrobowego. Maksymalne stężenie w osoczu osiągane jest w ciągu 1-2 godzin, a przyjmowanie leku z posiłkiem nie wpływa na jego absorpcję. Symwastatyna i jej metabolity wykazują wysokie (>95%) wiązanie z białkami osocza, a metabolizm odbywa się głównie przez izoenzym CYP3A4, co ma istotne znaczenie dla potencjalnych interakcji lekowych. Wydalanie następuje głównie z kałem (około 60% dawki) oraz z moczem (około 13% dawki w ciągu 96 godzin). Okres półtrwania aktywnego metabolitu po podaniu dożylnym wynosi średnio 1,9 godziny.
BCRP, beta-hydroksykwas, białko oporności raka piersi, biodostępność, biotransformacja, CYP3A4, działanie niepożądane, efekt pierwszego przejścia, ekspozycja ogólnoustrojowa, farmakokinetyka, inhibitory CYP3A4, interakcja lekowa, lakton, maksymalne stężenie leku, OATP1B1, okres półtrwania, polimorfizm SLCO1B1, rabdomioliza, reduktaza HMG-CoA, substrat leku, symwastatyna, wiązanie z białkami osocza - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Ezehron Duo 5 mg + 10 mg
Produkt leczniczy Ezehron Duo, zawierający rozuwastatynę (5 mg, 10 mg lub 20 mg) oraz ezetymib (10 mg), jest wskazany u dorosłych pacjentów z kontrolowaną hipercholesterolemią, u których dawki obu substancji czynnych zostały wcześniej ustalone w terapii pojedynczymi lekami. Lek należy podawać doustnie raz na dobę, o stałej porze, z możliwością przyjmowania z posiłkiem lub bez. W przypadku stosowania leków wiążących kwasy żółciowe, Ezehron Duo powinien być podawany co najmniej 2 godziny przed lub 4 godziny po tych lekach. Produkt nie jest przeznaczony do rozpoczynania terapii i nie powinien być stosowany u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat. U pacjentów powyżej 70. roku życia oraz u osób pochodzenia azjatyckiego zaleca się początkową dawkę rozuwastatyny 5 mg, a następnie przejście na odpowiednią dawkę Ezehron Duo.
aktywna choroba wątroby, atazanawir, BCRP, białko transportowe, ciężka niewydolność nerek, cyklosporyna, dieta obniżająca stężenie lipidów, ekspozycja na rozuwastatynę, ezetymib, hipercholesterolemia, inhibitor proteazy, klirens kreatyniny, lek wiążący kwasy żółciowe, lopinawir, miopatia, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, OATP1B1, polimorfizm genetyczny, rabdomioliza, rozuwastatyna wapniowa, rytonawir, skala Childa-Pugha, substancja czynna, typranawir, zaburzenia czynności nerek - Leksykon leków
Interakcje leku – Rosuvastatin + Ezetimibe RAFARM 10 mg + 10 mg
Produkt leczniczy Rosuvastatin + Ezetimibe RAFARM zawiera rozuwastatynę i ezetymib, które wykazują liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne z innymi lekami. Szczególnie istotne jest przeciwwskazanie do jednoczesnego stosowania z cyklosporyną, co powoduje 7-krotne zwiększenie AUC rozuwastatyny oraz 3,4- do 12-krotne zwiększenie AUC ezetymibu, co znacząco podnosi ryzyko działań niepożądanych. Inhibitory proteaz (np. atazanawir/rytonawir) mogą zwiększać ekspozycję na rozuwastatynę do 3,1-krotnie, co wymaga stosowania najniższych dawek i indywidualnego monitorowania. Gemfibrozyl podwaja Cmax i AUC rozuwastatyny, a fenofibrat zwiększa stężenie ezetymibu o 1,5 raza, jednocześnie podnosząc ryzyko kamicy żółciowej. Kwas fusydowy stosowany ogólnoustrojowo znacząco zwiększa ryzyko miopatii i rabdomiolizy, co wymaga przerwania terapii rozuwastatyną na czas jego stosowania. Leki zobojętniające sok żołądkowy obniżają stężenie rozuwastatyny o około 50%, a erytromycyna zmniejsza AUC rozuwastatyny o 20% i Cmax o 30%, jednak bez konieczności zmiany dawkowania. Antagoniści witaminy K (np. warfaryna) mogą powodować wzrost INR, co wymaga regularnego monitorowania.
antagonista witaminy K, AUC rozuwastatyny, BCRP, cyklosporyna, czas protrombinowy, doustna antykoncepcja, erytromycyna, gemfibrozyl, glukuronid ezetymibu, hepatotoksyczność, hipercholesterolemia, hormonalna terapia zastępcza, inhibitor białka transportowego, inhibitor cytochromu P450, inhibitor proteazy, izoenzym cytochromu P450, kamica żółciowa, kolestyramina, kwas fusydowy, lek hipolipemizujący, lek zobojętniający sok żołądkowy, międzynarodowy wskaźnik znormalizowany, miopatia, OATP1B1, rabdomioliza, rozuwastatyna z ezetymibem - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Ezehron Duo 10 mg + 10 mg
Produkt leczniczy Ezehron Duo zawiera rozuwastatynę i ezetymib, których farmakokinetyka wykazuje istotne cechy wpływające na terapię hipercholesterolemii. Rozuwastatyna osiąga maksymalne stężenie w osoczu po około 5 godzinach, z biodostępnością około 20%, jest silnie wychwytywana przez wątrobę (objętość dystrybucji około 134 l, 90% wiązania z albuminą). Metabolizm rozuwastatyny jest ograniczony (~10%), głównie przez CYP2C9, z aktywnym metabolitem N-demetylowym o 50% mniejszej aktywności. Okres półtrwania wynosi około 19 godzin, a wydalanie odbywa się głównie z kałem (90%) i w mniejszym stopniu z moczem (5%). Jednoczesne stosowanie 10 mg rozuwastatyny i 10 mg ezetymibu zwiększa AUC rozuwastatyny 1,2-krotnie, co wymaga uwagi ze względu na potencjalne interakcje farmakodynamiczne. U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami nerek stężenia rozuwastatyny i jej metabolitu mogą wzrosnąć odpowiednio 3- i 9-krotnie, co wskazuje na konieczność monitorowania i ewentualnej modyfikacji dawkowania.
albumina, BCRP, białko transportowe OATP1B1, cholesterol LDL, cyklosporyna, cytochrom P450, glukuronid fenolowy, hemodializa, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, hipercholesterolemia, homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, krążenie jelitowo-wątrobowe, reduktaza HMG-CoA, sitosterolemia, skala Childa-Pugha, transporter OATP-C - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Rosuvastatin Krka 30 mg
Dawkowanie rozuwastatyny wymaga indywidualizacji w oparciu o cel terapeutyczny, stan kliniczny pacjenta oraz odpowiedź na leczenie. Dawka początkowa u dorosłych wynosi zwykle 5-10 mg raz na dobę, z możliwością zwiększenia do 20 mg po 4 tygodniach, a w przypadku ciężkiej hipercholesterolemii i wysokiego ryzyka sercowo-naczyniowego do 30-40 mg pod ścisłą kontrolą specjalisty. W prewencji zdarzeń sercowo-naczyniowych zalecana dawka to 20 mg/dobę. U dzieci z heterozygotyczną hipercholesterolemią rodzinną dawka początkowa wynosi 5 mg, z zakresem do 10 mg (6-9 lat) lub do 20 mg (10-17 lat). W przypadku homozygotycznej hipercholesterolemii rodzinnej u dzieci 6-17 lat dawka początkowa to 5-10 mg, maksymalnie 20 mg/dobę. U pacjentów powyżej 70 lat zaleca się dawkę początkową 5 mg, bez konieczności modyfikacji dawki ze względu na wiek.
atazanawir, BCRP, białko transportujące, ciężka hipercholesterolemia, cyklosporyna, czynna choroba wątroby, ekspozycja ogólnoustrojowa, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, hipercholesterolemia, homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, inhibitor proteazy, inhibitor reduktazy HMG-CoA, klirens kreatyniny, lopinawir, miopatia, OATP1B1, polimorfizm genetyczny, rabdomioliza, rodzinna hipercholesterolemia, rozuwastatyna, rytonawir, skala Child-Pugh, statyna, typranawir, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zdarzenie sercowo-naczyniowe - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Rosuvastatin/Ezetimib Zentiva 10 mg + 10 mg
Rosuvastatin/Ezetimib Zentiva jest wskazany dla dorosłych pacjentów z kontrolowaną hipercholesterolemią, u których dawki rozuwastatyny i ezetymibu zostały wcześniej ustalone w terapii preparatami oddzielnymi. Produkt nie jest przeznaczony do inicjacji leczenia. Zalecana dawka to jedna tabletka raz dziennie, dostępna w trzech mocach: 5 mg + 10 mg, 10 mg + 10 mg oraz 20 mg + 10 mg (rozuwastatyna + ezetymib). U pacjentów powyżej 70. roku życia, z umiarkowaną niewydolnością nerek (klirens kreatyniny <60 ml/min), pochodzenia azjatyckiego, z polimorfizmami genetycznymi lub czynnikami ryzyka miopatii, dawka początkowa rozuwastatyny powinna wynosić 5 mg, a dalsze dawkowanie ustala się po terapii preparatami oddzielnymi. Produkt należy przyjmować co najmniej 2 godziny przed lub 4 godziny po lekach wiążących kwasy żółciowe. Nie ustalono bezpieczeństwa stosowania u pacjentów poniżej 18 lat.
aktywna choroba wątroby, BCRP, białko transportowe, ciężka niewydolność nerek, ciężka niewydolność wątroby, cyklosporyna, czynniki ryzyka miopatii, dieta obniżająca stężenie lipidów, ekspozycja układowa, ezetymib, hipercholesterolemia, inhibitor proteazy, klirens kreatyniny, łagodna niewydolność wątroby, lek wiążący kwasy żółciowe, miopatia, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, OATP1B1, polimorfizm genetyczny, rabdomioliza, rozuwastatyna, skala Childa-Pugha, umiarkowana niewydolność wątroby