porfiria
Porfiria to grupa schorzeń metabolicznych, charakteryzujących się zaburzeniami w biosyntezie hemu, kluczowego składnika hemoglobiny i innych hemoproteiny. Zaburzenia te prowadzą do nadmiernego gromadzenia się porfiryn lub ich prekursorów w organizmie, co jest podstawą objawów klinicznych.
Wyróżnia się porfirie wątrobowe (ostra przerywana porfiria, porfiria mieszana, porfiria z niedoboru dehydratazy, dziedziczna koproporfiria) oraz porfirie erytropoetyczne (porfiria erytropoetyczna wrodzona, porfiria erytropoetyczna nabyta). Klasyfikacja opiera się na miejscu głównej ekspresji defektu enzymatycznego oraz dominujących objawach.
Objawy porfiriii mogą obejmować objawy skórne (nadwrażliwość na światło, pęcherze, blizny) oraz objawy neurologiczne (ból brzucha, zaburzenia psychiczne, neuropatia obwodowa). Nasilenie objawów często wiąże się z czynnikami wyzwalającymi, takimi jak niektóre leki, alkohol, infekcje czy stres.
Diagnostyka porfiriii opiera się na badaniach biochemicznych, w tym oznaczeniu porfiryn i ich prekursorów w moczu, kale i krwi, oraz badaniach genetycznych. Leczenie jest głównie objawowe i obejmuje unikanie czynników wyzwalających, leczenie bólu oraz, w ciężkich przypadkach, podawanie hematyny.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ranisan 150 mg
Ranitydyna, dostępna w dawce 150 mg (w postaci 168 mg ranitydyny chlorowodorku), wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z wrzodem żołądka oraz dolegliwościami dyspeptycznymi, zwłaszcza u osób w średnim i starszym wieku, u których należy wykluczyć nowotworowy charakter schorzenia przed rozpoczęciem terapii. Leczenie ranitydyną może maskować objawy raka żołądka, co może opóźnić diagnozę. U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek konieczne jest indywidualne dostosowanie dawki ze względu na ryzyko podwyższonego stężenia leku w osoczu. Ponadto, u osób stosujących jednocześnie NLPZ, zwłaszcza w podeszłym wieku lub z historią choroby wrzodowej, zaleca się regularną kontrolę lekarską ze względu na ryzyko powikłań przewodu pokarmowego.
choroba wrzodowa, choroba wrzodowa dwunastnicy, cukrzyca, dolegliwość dyspeptyczna, dyspepsja, niesteroidowy lek przeciwzapalny, ostry napad porfirii, palenie tytoniu, porfiria, pozaszpitalne zapalenie płuc, przewlekła choroba płuc, rak żołądka, ranitydyna, ryzyko względne, wrzód żołądka, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie odporności - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Estrofem mite 1 mg
Estrofem mite, zawierający 1 mg estradiolu w postaci estradiolu półwodnego, posiada liczne bezwzględne przeciwwskazania, które muszą być skrupulatnie identyfikowane przed rozpoczęciem terapii hormonalnej. Preparat jest przeciwwskazany u pacjentek z nadwrażliwością na estradiol lub substancje pomocnicze, w tym laktozę (37,3 mg w tabletce), a także u kobiet z rozpoznanym lub podejrzewanym rakiem piersi oraz nowotworami estrogenozależnymi, takimi jak rak endometrium. Dodatkowo, nie należy stosować Estrofem mite w przypadku niezdiagnozowanych krwawień z dróg rodnych, nieleczonej hiperplazji endometrium, a także u pacjentek z ostrą lub nieustabilizowaną chorobą wątroby oraz porfirią, ze względu na ryzyko nasilenia objawów i powikłań. Preparat jest również przeciwwskazany u pacjentek z historią lub aktywną żylno-zakrzepową chorobą zakrzepowo-zatorową, wrodzonymi lub nabytymi zaburzeniami krzepnięcia oraz chorobami zakrzepowo-zatorowymi tętnic, w tym po zawale mięśnia sercowego i chorobie niedokrwiennej serca.
badanie wątrobowe, charakterystyka produktu leczniczego, choroba niedokrwienna serca, czynnik ryzyka chorób zakrzepowo-zatorowych, estradiol półwodny, hiperplazja endometrium, krwawienie z dróg rodnych, nadwrażliwość na estradiol, napad porfirii, niedobór antytrombiny, niedobór białka C, niedobór białka S, nietolerancja laktozy, nowotwór estrogenozależny, obraz mammograficzny, ostra choroba wątroby, porfiria, rak endometrium, rak piersi, terapia hormonalna, zaburzenie biosyntezy hemu, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Divigel 0,1% 1 mg
Stosowanie preparatu Divigel 0,1% zawierającego estradiol półwodny wymaga rygorystycznego przestrzegania przeciwwskazań, aby zapobiec poważnym powikłaniom. Preparat jest bezwzględnie przeciwwskazany u pacjentek z nadwrażliwością na estradiol lub substancje pomocnicze (glikol propylenowy 125 mg/g żelu, etanol 585 mg/g żelu), a także u kobiet z rozpoznanym lub podejrzewanym rakiem piersi, złośliwymi nowotworami estrogenozależnymi (np. rak trzonu macicy), niezdiagnozowanymi krwawieniami z dróg rodnych, nieleczonym rozrostem endometrium, chorobami zakrzepowo-zatorowymi (w tym zakrzepicą żył głębokich, zatorowością płucną, trombofilią) oraz ostrą lub przebyłą chorobą wątroby. Dodatkowo, preparat nie powinien być stosowany u pacjentek z porfirią ze względu na ryzyko zaostrzenia choroby. Wskazane jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu i badań diagnostycznych przed rozpoczęciem terapii, aby wykluczyć powyższe przeciwwskazania.
astma, choroba nerek, choroba sercowo-naczyniowa, choroba wieńcowa, cukrzyca, dusznica bolesna, estradiol półwodny, glikol propylenowy, hiperlipidemia, hiperplazja endometrium, hormonalna terapia zastępcza, incydent sercowo-naczyniowy, krwawienie z dróg rodnych, migrena, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na substancję czynną, niedobór antytrombiny, niedobór białka C, niedobór białka S, nowotwór estrogenozależny, objawy menopauzalne, ostra choroba wątroby, otyłość, padaczka, porfiria, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, rak endometrium, rak piersi, rak trzonu macicy, reakcja alergiczna, toczeń rumieniowaty układowy, trombofilia, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, żylaki kończyn dolnych, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Syndi-35
Produkt Syndi-35, zawierający 2 mg octanu cyproteronu i 0,035 mg etynyloestradiolu, jest stosowany w terapii wymagającej co najmniej 3 miesięcy leczenia, z koniecznością okresowej oceny przez lekarza. Stosowanie tego preparatu wiąże się ze zwiększonym ryzykiem żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE), które jest 1,5-2 razy wyższe niż w przypadku doustnych środków antykoncepcyjnych zawierających lewonorgestrel, a porównywalne do ryzyka przy dezogestrelu, gestodenie lub drospirenonie. Największe ryzyko VTE występuje w pierwszym roku stosowania, przy ponownym rozpoczęciu po przerwie ≥1 miesiąca oraz przy zmianie preparatu. Objawy zakrzepicy obejmują m.in. jednostronny ból i obrzęk kończyny dolnej, nagły ból w klatce piersiowej, duszność, silny ból głowy, zaburzenia widzenia i mowy, a także nagłe osłabienie połowicze ciała. Występowanie wielu czynników ryzyka (wiek >35 lat, palenie, otyłość BMI >30 kg/m², dodatni wywiad rodzinny, unieruchomienie, choroby współistniejące) wymaga ostrożności i może stanowić przeciwwskazanie do stosowania Syndi-35.
afazja, choroba Leśniowskiego-Crohna, ciśnienie tętnicze krwi, cukrzyca, depresja, depresja endogenna, hipertrójglicerydemia, hirsutyzm, incydent naczyniowo-mózgowy, insulinooporność, kamienie żółciowe, łagodny nowotwór wątroby, migotanie przedsionków, niedokrwistość sierpowata, nieregularne krwawienie, obrzęk naczynioruchowy, oponiak, opryszczka ciężarna, ostuda, otoskleroza, padaczka, pląsawica Sydenhama, porfiria, przemijający napad niedokrwienny, rak piersi, rak szyjki macicy, tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, toczeń rumieniowaty układowy, wirus brodawczaka ludzkiego, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wymioty, zapalenie trzustki, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół policystycznych jajników, złośliwy nowotwór wątroby, żółtaczka, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa, żylne zaburzenia zakrzepowo-zatorowe - Leksykon substancji czynnych
Atropina – Przeciwwskazania stosowania
Atropina, jako lek o działaniu antycholinergicznym, posiada liczne przeciwwskazania, które należy uwzględnić przed jej zastosowaniem. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na atropinę lub substancje pomocnicze oraz jaskra z wąskim kątem przesączania, ze względu na ryzyko gwałtownego wzrostu ciśnienia wewnątrzgałkowego. Ponadto, atropina jest przeciwwskazana u pacjentów z niedrożnością szyi pęcherza moczowego, zatrzymaniem moczu, porażenną niedrożnością jelit, ciężkim wrzodziejącym zapaleniem okrężnicy, miastenią (z wyjątkiem leczenia działań niepożądanych cholinomimetyków), astmą oskrzelową oraz w wielu schorzeniach układu krążenia, takich jak tachykardia czy niewydolność krążenia. Szczególne przeciwwskazania dotyczą także preparatów łączonych, np. Reasec (difenoksylatu chlorowodorek + atropiny siarczan), który jest przeciwwskazany u dzieci poniżej 4 lat oraz w biegunce bakteryjnej, ostrej czerwonce z krwią w stolcu i ciężkich chorobach wątroby. W ciąży i okresie laktacji stosowanie atropiny jest ograniczone, zwłaszcza w preparatach takich jak Bellapan i Bellergot.
astma oskrzelowa, choroba naczyń obwodowych, choroba niedokrwienna serca, choroba Parkinsona, ciąża, cukrzyca, czerwonka, działanie antycholinergiczne, działanie cholinolityczne, jaskra pierwotna, jaskra z wąskim kątem, karmienie piersią, marskość wątroby, miastenia, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na substancję czynną, niedrożność dróg moczowych, niedrożność pęcherza moczowego, niedrożność porażenna jelit, niedrożność przewodu pokarmowego, niewydolność krążenia, niewydolność oddechowa, niewydolność wątroby, nowotwór jelita grubego, obrzęk śluzowaty, porfiria, posocznica, refluks żołądkowo-przełykowy, refluksowe zapalenie przełyku, rozedma płuc, rozrost gruczołu krokowego, rzekomobłoniaste zapalenie jelit, świąd, tachykardia, wrzodziejące zapalenie okrężnicy, zaburzenia neuropsychiatryczne, zaburzenia rytmu serca, zapalenie wątroby, zatrzymanie moczu, zespół jelita drażliwego, żółtaczka mechaniczna, zwężenie odźwiernika - Leksykon substancji czynnych
Cynaryzyna – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Cynaryzyna, wykazująca działanie przeciwhistaminowe i przeciwcholinergiczne, wymaga ostrożności u pacjentów z niedociśnieniem tętniczym, szczególnie przy dawkach 150 mg/dobę, ze względu na ryzyko dalszego obniżenia ciśnienia. Lek może powodować podrażnienie błony śluzowej żołądka, dlatego zaleca się podawanie po posiłkach. Ze względu na działanie cholinolityczne, cynaryzyna jest przeciwwskazana lub wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z podwyższonym ciśnieniem wewnątrzgałkowym, niedrożnością lub zwężeniem odźwiernika, rozrostem gruczołu krokowego, nadciśnieniem tętniczym, nadczynnością tarczycy, ciężką chorobą wieńcową, zwężeniem szyi pęcherza moczowego, chorobami układu sercowo-naczyniowego oraz padaczką. U chorych z chorobą Parkinsona stosowanie powinno być rozważone jedynie, gdy korzyści przewyższają ryzyko nasilenia objawów. W populacji osób starszych wskazana jest kontrola pod kątem objawów pozapiramidowych.
alergiczny test skórny, błona śluzowa żołądka, choroba Parkinsona, choroba układu sercowo-naczyniowego, choroba wieńcowa, ciśnienie wewnątrzgałkowe, dimenhydramina, działanie cholinolityczne, działanie przeciwhistaminowe, fałszywie ujemny wynik, lek przeciwhistaminowy, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, napad jaskry, niedobór laktazy, niedobór sacharazy-izomaltazy, niedociśnienie tętnicze, niedrożność odźwiernika, nietolerancja fruktozy, nietolerancja galaktozy, objaw pozapiramidowy, padaczka, porfiria, rozrost gruczołu krokowego, właściwość przeciwhistaminowa, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, zwężenie szyi pęcherza moczowego - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Convival Chrono 500 mg
Convival Chrono (500 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu) zawierający sodu walproinian jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, ostrym i przewlekłym zapaleniem wątroby, a także u osób z wywiadem ciężkiego zapalenia wątroby, zwłaszcza polekowego, oraz u pacjentów z rodzinnym występowaniem tego schorzenia. Leku nie należy stosować u chorych z porfirią oraz u pacjentów z zaburzeniami mitochondrialnymi związanymi z mutacjami genu POLG, w tym u dzieci poniżej 2 roku życia z podejrzeniem tych zaburzeń, ze względu na ryzyko ciężkiego, często śmiertelnego uszkodzenia wątroby. Jednoczesne stosowanie z meflochiną jest przeciwwskazane z powodu potencjalnych interakcji lekowych. Warto również uwzględnić, że jedna tabletka zawiera 70 mg sodu, co może być istotne u pacjentów na diecie niskosodowej.
choroba afektywna dwubiegunowa, ciężkie zapalenie wątroby, dieta niskosodowa, interakcja lekowa, meflochina, mutacja genu jądrowego, nadwrażliwość, padaczka, POLG, polimeraza γ, porfiria, Program Zapobiegania Ciąży, sodu walproinian, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, uszkodzenie wątroby, wada wrodzona, zaburzenie mitochondrialne, zaburzenie neurorozwojowe, zaburzenie syntezy hemu, zapalenie wątroby, zespół Alpersa-Huttenlochera - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Xylometazoline + Dexpanthenol Teva Kids
Produkt leczniczy Xylometazoline + Dexpanthenol Teva Kids (0,5 mg + 50 mg)/mL w formie aerozolu do nosa wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z określonymi schorzeniami, takimi jak: stosowanie inhibitorów MAO lub leków podnoszących ciśnienie tętnicze, jaskra z wąskim kątem przesączania, ciężkie choroby sercowo-naczyniowe (np. choroba wieńcowa, nadciśnienie tętnicze), guz chromochłonny, nadczynność tarczycy, cukrzyca, porfiria oraz rozrost gruczołu krokowego. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z zespołem długiego odstępu QT ze względu na ryzyko ciężkich arytmii komorowych. Przed rozpoczęciem terapii konieczna jest ocena stosunku korzyści do ryzyka przez lekarza prowadzącego.
arytmia komorowa, choroba wieńcowa, ciśnienie wewnątrzgałkowe, cukrzyca, efekt z odbicia, guz chromochłonny, inhibitor MAO, jaskra z wąskim kątem przesączania, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, polekowe przekrwienie błony śluzowej nosa, porfiria, powiększona prostata, przewlekłe zapalenie błony śluzowej nosa, reaktywne przekrwienie błony śluzowej, rhinitis medicamentosa, rozrost gruczołu krokowego, tachyfilaksja, zanik błony śluzowej nosa, zanikowe zapalenie błony śluzowej nosa, zespół długiego odstępu QT - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Rifamazid 150 mg + 100 mg
Lek Rifamazid, zawierający ryfampicynę i izoniazyd w dawkach 150 mg + 100 mg oraz 300 mg + 150 mg, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki aktywne lub pomocnicze, w tym azorubinę (E 122), oraz u osób z ciężką niewydolnością wątroby i żółtaczką, ze względu na hepatotoksyczność obu substancji. Ponadto, stosowanie Rifamazidu jest bezwzględnie przeciwwskazane w terapii skojarzonej z inhibitorami proteazy HIV, takimi jak sakwinawir i rytonawir, z powodu indukcji enzymów cytochromu P450 przez ryfampicynę, co prowadzi do obniżenia stężeń tych leków poniżej poziomu terapeutycznego i ryzyka niepowodzenia terapii antyretrowirusowej.
W przypadku łagodnych i umiarkowanych zaburzeń czynności wątroby konieczne jest zachowanie ostrożności i regularne monitorowanie parametrów wątrobowych, a u pacjentów z czynnikami ryzyka neuropatii obwodowej (np. cukrzyca, niedożywienie, alkoholizm, niewydolność nerek) zaleca się rozważenie profilaktyki witaminą B6 lub stosowanie oddzielnych preparatów. Rifamazid może również obniżać skuteczność doustnych leków antykoncepcyjnych i przeciwzakrzepowych oraz innych leków metabolizowanych w wątrobie, co wymaga szczególnej uwagi. U osób starszych, z chorobami autoimmunologicznymi, z historią reakcji alergicznych lub porfirią, stosowanie leku powinno być rozważone bardzo ostrożnie lub odradzane. W przypadku przeciwwskazań do Rifamazidu wskazane jest zastosowanie alternatywnych schematów leczenia przeciwgruźliczego dostosowanych do indywidualnej sytuacji klinicznej pacjenta.
alkoholizm, azorubina, choroba autoimmunologiczna, cukrzyca, doustny lek antykoncepcyjny, doustny lek przeciwzakrzepowy, hepatotoksyczność, induktor cytochromu P450, inhibitor proteazy, lek antyretrowirusowy, lek przeciwgruźliczy, nadwrażliwość na leki, neuropatia obwodowa, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, parametry czynności wątroby, porfiria, reakcja alergiczna, ryfampicyna i izoniazyd, rytonawir, sakwinawir, witamina B6, zaburzenie czynności wątroby, zakażenie HIV, żółtaczka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Dessette
Przed zastosowaniem Dessette, zawierającego 20 µg etynyloestradiolu i 150 µg dezogestrelu, konieczna jest szczegółowa ocena korzyści i ryzyka, ze szczególnym uwzględnieniem zwiększonego ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ). Preparaty z dezogestrelem wykazują dwukrotnie wyższe ryzyko ŻChZZ (9-12 przypadków na 10 000 kobiet rocznie) w porównaniu do leków z lewonorgestrelem (około 6/10 000). Ryzyko to jest najwyższe w pierwszym roku stosowania oraz przy ponownym rozpoczęciu po przerwie ≥4 tygodni. Czynniki ryzyka ŻChZZ obejmują m.in. otyłość (BMI >30 kg/m²), długotrwałe unieruchomienie, dodatni wywiad rodzinny, choroby współistniejące (nowotwory, toczeń rumieniowaty, choroby zapalne jelit), oraz wiek >35 lat. Należy poinformować pacjentkę o objawach zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej oraz konieczności natychmiastowego kontaktu z lekarzem w przypadku ich wystąpienia.
aminotransferaza alaninowa, choroba Leśniowskiego-Crohna, dezogestrel, etonogestrel, etynyloestradiol, hipertriglicerydemia, hormonalny środek antykoncepcyjny, incydent naczyniowo-mózgowy, insulinooporność, kamica żółciowa, nowotwór wątroby, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciężarnych, ostuda, ostuda ciążowa, otoskleroza, pląsawica Sydenhama, porfiria, przemijający napad niedokrwienny, rak piersi, rak szyjki macicy, tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, toczeń rumieniowaty układowy, udar, wirus brodawczaka ludzkiego, wirusowe zapalenie wątroby typu C, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żylna, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, żółtaczka cholestatyczna, zwiększona aktywność AlAT, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon substancji czynnych
Furosemid – Przeciwwskazania stosowania
Furosemid, jako silny diuretyk pętlowy, posiada liczne przeciwwskazania, które należy uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na furosemid i substancje pomocnicze, zwłaszcza u pacjentów uczulonych na sulfonamidy, niewydolność nerek z bezmoczem niereagującą na lek, niewydolność nerek wywołaną zatruciami nefro- i hepatotoksycznymi oraz śpiączkę wątrobową. W przypadku preparatu Eplexemid (eplerenon + furosemid) dodatkowo przeciwwskazana jest ciężka niewydolność nerek z eGFR < 30 ml/min/1,73 m² oraz ciężka niewydolność wątroby (klasa C wg Child-Pugh). Furosemid jest także przeciwwskazany przy ciężkiej hipokaliemii, hiponatremii, hipowolemii lub odwodnieniu, chorobie Addisona, zatruciu glikozydami naparstnicy, porfirii oraz podczas karmienia piersią. Preparaty doustne zawierają laktozę (np. Eplexemid 25 mg + 40 mg zawiera 490,03 mg laktozy), a preparaty parenteralne sód (np. Furosemide Kabi 20 mg/2 ml zawiera 3,7 mg sodu/ml), co może mieć znaczenie kliniczne u wybranych pacjentów.
antagonista receptora angiotensyny II, antybiotyk aminoglikozydowy, bezmocz, choroba Addisona, diuretyk pętlowy, dna moczanowa, encefalopatia wątrobowa, galaktozemia, glikozyd nasercowy, hiperkaliemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, hipowolemia, inhibitor CYP3A4, inhibitor konwertazy angiotensyny, lek moczopędny oszczędzający potas, lek nefrotoksyczny, lek ototoksyczny, nadwrażliwość na furosemid, nietolerancja laktozy, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, porfiria, przesączanie kłębuszkowe, skurcz mięśniowy, śpiączka wątrobowa, stan przedśpiączkowy, sulfonamid, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie elektrolitowe, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ranisan 75 mg
Przed rozpoczęciem terapii ranitydyną, szczególną uwagę należy zwrócić na wykluczenie nowotworowego charakteru choroby u pacjentów z wrzodem żołądka lub dyspepsją, zwłaszcza u osób w średnim i starszym wieku, z nowymi lub zmieniającymi się dolegliwościami żołądkowo-jelitowymi, gdyż ranitydyna może maskować objawy raka żołądka, opóźniając diagnozę i leczenie onkologiczne. U pacjentów z niewydolnością nerek konieczne jest indywidualne dostosowanie dawki leku ze względu na jego wydalanie nerkowe. Ponadto, u osób stosujących jednocześnie NLPZ i ranitydynę, zwłaszcza u osób starszych oraz z historią choroby wrzodowej, wskazana jest regularna kontrola kliniczna ze względu na zwiększone ryzyko powikłań ze strony przewodu pokarmowego. Ranitydyna jest przeciwwskazana u pacjentów z ostrą porfirią ze względu na ryzyko wywołania napadów porfirii.
astma oskrzelowa, choroba nowotworowa, choroba nowotworowa układu krwiotwórczego, choroba wrzodowa, dolegliwość dyspeptyczna, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, POChP, porfiria, pozaszpitalne zapalenie płuc, przewlekła choroba płuc, rak żołądka, ranitydyna, ryzyko względne, wrzód żołądka, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie odporności, zwłóknienie płuc - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Slinda
Przed rozpoczęciem terapii lekiem Slinda, zawierającym drospirenon jako jedyny progestagen, konieczna jest indywidualna ocena stosunku korzyści do ryzyka oraz omówienie potencjalnych zagrożeń z pacjentką. Drospirenon, będący antagonistą aldosteronu o właściwościach oszczędzających potas, wymaga monitorowania stężenia potasu w surowicy zwłaszcza u kobiet z niewydolnością nerek lub wysokim wyjściowym poziomem potasu. Istotne jest także zwrócenie uwagi na ryzyko zakrzepowo-zatorowe, które może być nieznacznie podwyższone u pacjentek z nadciśnieniem tętniczym lub innymi czynnikami ryzyka (wiek, otyłość, unieruchomienie). W przypadku wystąpienia objawów zakrzepowo-zatorowych lub ich podejrzenia, a także podczas długotrwałego unieruchomienia, zaleca się przerwanie terapii. Stosowanie Slindy prowadzi do obniżenia stężenia estradiolu do poziomów wczesnej fazy pęcherzykowej, co może mieć wpływ na gęstość mineralną kości, szczególnie u młodych kobiet w okresie akrecji kostnej.
antagonista aldosteronu, ciąża pozamaciczna, cukrzyca, depresja, drospirenon, estradiol, fibrynoliza, gęstość mineralna kości, globulina wiążąca kortykosteroidy, incydent zakrzepowo-zatorowy, kamień żółciowy, krwotok do jamy brzusznej, łagodny nowotwór wątroby, lek oszczędzający potas, nadciśnienie tętnicze, nieregularne krwawienie, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, obwodowa oporność na insulinę, opryszczka ciężarnych, ostuda, otoskleroza, pląsawica Sydenhama, porfiria, progestagen, promieniowanie ultrafioletowe, rak piersi, steroidowy hormon płciowy, steroidowy produkt antykoncepcyjny, toczeń rumieniowaty układowy, tolerancja glukozy, udar mózgu, wywiad lekarski, zaburzenie czynności wątroby, zachowanie samobójcze, zakrzepica żył głębokich, zastój żółci, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, złożony doustny środek antykoncepcyjny, żółtaczka, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Drosfemine forte 0,03 mg + 3 mg
Drosfemine forte to złożony doustny środek antykoncepcyjny zawierający 0,03 mg etynyloestradiolu i 3 mg drospirenonu. Profil bezpieczeństwa leku obejmuje liczne działania niepożądane dotyczące różnych układów, w tym zaburzenia immunologiczne (np. nadwrażliwość, obrzęk naczynioruchowy), psychiczne (wahania nastroju, zmiany libido), neurologiczne (ból głowy), naczyniowe (migrena, nadciśnienie, żylna i tętnicza choroba zakrzepowo-zatorowa), żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, biegunka), skórne (trądzik, egzema, rumień wielopostaciowy) oraz rozrodcze (zaburzenia miesiączkowania, krwawienia międzymiesiączkowe, kandydoza). Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych, które mogą prowadzić do zawału mięśnia sercowego, udaru mózgu czy zatorowości płucnej, a także na możliwość wystąpienia nadciśnienia tętniczego i zaburzeń czynności wątroby. Warto monitorować pacjentki pod kątem tych powikłań oraz ewentualnych reakcji alergicznych, zwłaszcza u osób z historią nadwrażliwości.
choroba Crohna, drospirenon, etynyloestradiol, hormonalny środek antykoncepcyjny, induktor enzymatyczny, kandydoza pochwy, krwawienie międzymiesiączkowe, mięśniak macicy, migrena, nadciśnienie, nastrój depresyjny, nowotwór wątroby, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciężarnych, ostuda, padaczka, pląsawica Sydenhama, porfiria, przemijający napad niedokrwienny, rak piersi, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, toczeń rumieniowaty układowy, trądzik, udar mózgu, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia miesiączkowania, zatorowość płucna, zatrzymanie płynów, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, żółtaczka cholestatyczna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon substancji czynnych
Bakterie kwasu mlekowego – Przeciwwskazania stosowania
Preparat Gynoflor zawiera 50 mg liofilizatu Lactobacillus acidophilus oraz 30 µg estriolu w formie tabletek dopochwowych. Przeciwwskazania do jego stosowania wynikają głównie z obecności estriolu, co wyklucza podawanie leku u pacjentek z rozpoznanym, przebytym lub podejrzewanym rakiem piersi, nowotworami zależnymi od estrogenów (np. rak endometrium), a także u kobiet z nieleczoną hiperplazją endometrium, endometriozą, czy niezdiagnozowanym krwawieniem z narządów płciowych. Ponadto, preparatu nie należy stosować u pacjentek z przebytą lub obecną żylną chorobą zakrzepowo-zatorową, zaburzeniami zakrzepowo-zatorowymi tętnic, chorobami wątroby (ostra choroba, żółtaczka, zespół Rotora, Dubin-Johnsona), chorobami naczyń mózgowych i wieńcowych, otosklerozą, porfirią oraz u dziewcząt przed osiągnięciem dojrzałości płciowej.
bakterie kwasu mlekowego, choroba naczyń mózgowych, dusznica bolesna, endometrioza, estriol, hiperplazja endometrium, krwawienie z narządów płciowych, naczynia wieńcowe, niedobór antytrombiny, niedobór białka C, niedobór białka S, nowotwór zależny od estrogenów, ostra choroba wątroby, otoskleroza, porfiria, rak endometrium, rak piersi, tabletka dopochwowa, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe tętnic, zakrzepica żył głębokich, zapalenie żył, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół Dubin-Johnsona, zespół Rotora, żółtaczka, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Sylvie 30 30 mcg + 75 mcg
Lek Sylvie 30 to złożony doustny środek antykoncepcyjny zawierający 30 µg etynyloestradiolu i 75 µg gestodenu. Stosowanie preparatu wiąże się z ryzykiem poważnych działań niepożądanych, w tym zaburzeń zakrzepowo-zatorowych żył i tętnic, które mogą prowadzić do incydentów sercowo-naczyniowych takich jak zawał mięśnia sercowego, udar czy zatorowość płucna. Ponadto obserwuje się ryzyko nadciśnienia tętniczego oraz nowotworów wątroby, co wymaga odpowiedniej diagnostyki i monitorowania. Szczególną uwagę należy zwrócić na możliwość zaostrzenia objawów dziedzicznego i nabytego obrzęku naczynioruchowego oraz potencjalne zwiększenie liczby rozpoznań raka piersi, choć związek przyczynowo-skutkowy nie jest jednoznacznie potwierdzony. Działania niepożądane klasyfikowane są według częstości występowania, od bardzo często (≥1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000), co ułatwia ocenę ryzyka klinicznego.
biegunka, ból brzucha, ból głowy, choroba Leśniowskiego-Crohna, dziedziczny obrzęk naczynioruchowy, etynyloestradiol, gestoden, migrena, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość, nastrój depresyjny, nowotwór wątroby, nudności, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciężarnych, pląsawica Sydenhama, pokrzywka, porfiria, przemijający napad niedokrwienny, rak piersi, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, tabletka drażowana, tętnicze zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, toczeń rumieniowaty układowy, udar, upławy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wymioty, wysypka, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe tętnic, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe żył, zakrzepica, zakrzepica żylna, zatorowość płucna, zatrzymanie płynów, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, zmiana nastroju, zmniejszenie libido, żółtaczka cholestatyczna, zwiększenie libido, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Diamicron 30 mg
Diamicron 30 mg, zawierający gliklazyd, jest pochodną sulfonylomocznika, której stosowanie wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko hipoglikemii. Hipoglikemia może mieć ciężki i przedłużony przebieg, zwłaszcza u pacjentów stosujących diety niskokaloryczne, po intensywnym wysiłku fizycznym, spożywających alkohol lub przyjmujących inne leki przeciwcukrzycowe. Czynniki predysponujące do hipoglikemii obejmują m.in. niewydolność nerek i wątroby, zaburzenia endokrynologiczne (niedoczynność tarczycy, przysadki, nadnerczy), a także brak współpracy pacjenta i zaburzenia odżywiania. U pacjentów z niewydolnością narządową farmakokinetyka i farmakodynamika gliklazydu mogą ulec zmianie, co wymaga dostosowania terapii i monitorowania. Kluczowe jest edukowanie pacjentów i ich rodzin w zakresie rozpoznawania objawów hipoglikemii, postępowania oraz przestrzegania zaleceń dietetycznych i monitorowania glikemii.
doustny lek przeciwcukrzycowy, dysfunkcja tarczycy, dziurawiec zwyczajny, fluorochinolon, gliklazyd, hemoglobina glikowana, hipoglikemia, kontrola glikemii, niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, niedoczynność przysadki, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nadnerczy, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, pochodna sulfonylomocznika, porfiria, wtórne niepowodzenie terapeutyczne, zaburzenie endokrynologiczne, zaburzenie stężenia glukozy - Leksykon substancji czynnych
Norgestimat – Działania niepożądane
Norgestimat, stosowany w złożonych doustnych środkach antykoncepcyjnych (np. Liberelle zawierający 250 µg norgestimatu i 35 µg etynyloestradiolu), wiąże się ze zwiększonym ryzykiem poważnych działań niepożądanych, w tym zakrzepicy żylnej i tętniczej, prowadzącej do zatorowości płucnej, zawału mięśnia sercowego czy udaru mózgu. Dodatkowo obserwuje się możliwość wystąpienia nadciśnienia tętniczego, guzów wątroby (zarówno łagodnych, jak i złośliwych), a także zaburzeń czynności wątroby, które mogą wymagać przerwania terapii. Częstość występowania tych działań jest różna, np. zakrzepica żylna i tętnicza występują rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), nadciśnienie tętnicze niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), a guzy wątroby bardzo rzadko (<1/10 000). Ponadto, stosowanie norgestimatu może powodować ostudę (brązowe przebarwienia skóry) oraz krwawienia śródcykliczne (≥1/100 do <1/10). Występuje także nieznaczne zwiększenie ryzyka raka piersi, choć związek przyczynowy nie jest jednoznaczny.
chloasma, choroba Crohna, etynyloestradiol, guz wątroby, hormonalny środek antykoncepcyjny, induktor enzymatyczny, krwawienie śródcykliczne, krwotok wewnątrzbrzuszny, małopłytkowość, mięśniak macicy, nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość hemolityczna, norgestimat, opryszczka ciążowa, ostra niewydolność nerek, ostuda, padaczka, pląsawica Sydenhama, porfiria, przemijający napad niedokrwienny, rak piersi, skrzep krwi, tętnicza choroba zakrzepowo-zatorowa, udar mózgu, udar niedokrwienny, układowy toczeń rumieniowaty, wrzodziejące zapalenie jelita, zaburzenie czynności wątroby, zakrzepica tętnicza, zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żył i tętnic, zakrzepica żylna, zatorowość płucna, zawał serca, zdarzenie zakrzepowo-zatorowe, zespół hemolityczno-mocznicowy, żółtaczka cholestatyczna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon substancji czynnych
Walproinian magnezu – Przeciwwskazania stosowania
Walproinian magnezu, substancja czynna preparatu Dipromal, jest stosowany w terapii padaczki oraz choroby afektywnej dwubiegunowej, jednak jego podanie wymaga uwzględnienia licznych przeciwwskazań. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze, obecność porfirii, a także choroby wątroby (zarówno aktualne, jak i przebyte), ciężkie zaburzenia czynności wątroby i trzustki oraz choroby wątroby w wywiadzie rodzinnym. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko hepatotoksyczności, zwłaszcza u pacjentów, których rodzeństwo zmarło z powodu niewydolności wątroby podczas terapii walproinianem. Ponadto, lek jest przeciwwskazany u pacjentów z zaburzeniami mitochondrialnymi związanymi z mutacjami genu POLG, w tym u dzieci poniżej 2. roku życia z podejrzeniem tych zaburzeń, oraz u kobiet w ciąży lub w wieku rozrodczym bez spełnienia warunków programu zapobiegania ciąży ze względu na wysokie ryzyko teratogenne.
choroba afektywna dwubiegunowa, choroba wątroby, Dipromal, hepatotoksyczność, nadwrażliwość, niewydolność wątroby, padaczka, polimeraza gamma, porfiria, Program Zapobiegania Ciąży, substancja czynna, teratogenność, walproinian magnezu, zaburzenie czynności trzustki, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie krzepnięcia, zaburzenie mitochondrialne, zespół Alpersa-Huttenlochera - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Metafen rozkurczowy
Terapia produktem leczniczym Metafen rozkurczowy, zawierającym 40 mg drotaweryny chlorowodorku, wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z porfirią, niedociśnieniem tętniczym, kobiet w ciąży oraz u dzieci. U osób z porfirią istnieje ryzyko zaburzeń metabolizmu porfiryn, co wymaga dokładnej oceny korzyści i ryzyka przed rozpoczęciem leczenia. U pacjentów z niedociśnieniem konieczne jest regularne monitorowanie parametrów hemodynamicznych ze względu na potencjalne nasilenie objawów niedociśnienia. Stosowanie u populacji pediatrycznej nie jest dobrze udokumentowane, co wymaga indywidualnej oceny stosunku korzyści do ryzyka. U kobiet ciężarnych decyzja o terapii powinna być podjęta po wnikliwej analizie stanu klinicznego.
ciąża, dawkowanie leku, drotaweryna chlorowodorek, działanie niepożądane, działanie rozkurczowe, lekarz prowadzący, mięśniówka gładka, naczynie krwionośne, niedociśnienie tętnicze, obniżone ciśnienie krwi, ocena kliniczna, parametr hemodynamiczny, pediatria, położnik, porfiria, porfiryny, poród, rozkurcz mięśni gładkich, stan kliniczny - Leksykon substancji czynnych
Lorazepam – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Lorazepam, będący benzodiazepiną, jest stosowany w leczeniu stanów lękowych i bezsenności, jednak wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych. Może wywoływać ciężkie reakcje anafilaktyczne, w tym obrzęk naczynioruchowy zagrażający życiu, zwłaszcza u pacjentów z historią podobnych reakcji na benzodiazepiny. Lek może powodować depresję oddechową, szczególnie u pacjentów z przewlekłą niewydolnością oddechową, dlatego zaleca się stosowanie zmniejszonych dawek. Istotne jest także ryzyko uzależnienia fizycznego i psychicznego, które wzrasta wraz z dawką i czasem terapii, nawet przy stosowaniu dawek terapeutycznych przez kilka tygodni. Nagłe odstawienie może prowadzić do objawów odstawienia, takich jak drgawki, majaczenie, lęk, czy tachykardia, co wymaga stopniowego zmniejszania dawki. Długotrwałe stosowanie może także prowadzić do zmniejszenia skuteczności nasennej lorazepamu.
agranulocytoza, ataksja rdzeniowo-móżdżkowa, benzodiazepina, bezsenność, depersonalizacja, depresja oddechowa, efekt z odbicia, encefalopatia wątrobowa, hiperrefleksja, hipertermia, interakcja z opioidami, jaskra z otwartym kątem, jaskra z wąskim kątem, lorazepam, niedociśnienie tętnicze, niedrożność dróg oddechowych, niepamięć następcza, niewydolność oddechowa, niewydolność wątroby, objawy odstawienia, obrzęk naczynioruchowy, pancytopenia, porfiria, reakcja anafilaktyczna, reakcja paradoksalna, sedacja, stan lękowy, trombocytopenia, uzależnienie fizyczne, zaburzenie czynności oddechowej - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Clonazepamum TZF
Przed rozpoczęciem terapii klonazepamem (Clonazepamum TZF) konieczna jest szczegółowa ocena stanu pacjenta, ze względu na ryzyko rozwoju tolerancji i uzależnienia psychicznego oraz fizycznego, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu i wyższych dawkach. Nagłe odstawienie leku może wywołać zespół odstawienia z objawami takimi jak ból głowy, bóle mięśni, pobudzenie, niepokój ruchowy, stany splątania, drażliwość, bezsenność, a w ciężkich przypadkach omamy, parestezje, napady drgawek i zaburzenia świadomości. Szczególną ostrożność należy zachować przy jednoczesnym stosowaniu klonazepamu z opioidami ze względu na ryzyko sedacji, depresji oddechowej, śpiączki i zgonu, stosując minimalne dawki i monitorując pacjenta. Klonazepam może wywoływać amnezję anterogradową oraz reakcje paradoksalne, takie jak pobudzenie, agresywność, psychozy i somnambulizm, zwłaszcza u osób starszych i z historią uzależnień.
amnezja anterogradowa, ataksja móżdżkowa i rdzeniowa, badanie krwi, benzodiazepina, brak laktazy, ciężka niewydolność wątroby, ciśnienie wewnątrzgałkowe, depresja endogenna, depresja oddechowa, encefalopatia wątrobowa, jaskra, klonazepam, morfologia krwi, napad drgawkowy, napad padaczkowy, niepamięć następcza, nietolerancja galaktozy, omam, opioid, parestezja, porfiria, przeczulica, przewlekła niewydolność oddechowa, psychoza, reakcja alergiczna, reakcja paradoksalna, sedacja, skłonność samobójcza, somnambulizm, śpiączka, test czynnościowy wątroby, tolerancja, uzależnienie fizyczne, uzależnienie psychiczne, zespół odstawienia, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon substancji czynnych
Sulfametoksazol – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Sulfametoksazol, będący sulfonamidem i najczęściej stosowany w połączeniu z trimetoprimem (kotrimoksazol), wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, takich jak ostra martwica wątroby, agranulocytoza, niedokrwistość aplastyczna, reakcje nadwrażliwości oddechowej oraz zagrażające życiu reakcje skórne (SJS, TEN, DRESS). Objawy takie jak wysypka, gorączka, ból gardła, duszność czy żółtaczka powinny skłonić do natychmiastowego odstawienia leku. U pacjentów z niewydolnością nerek (klirens kreatyniny 15-30 ml/min) konieczne jest monitorowanie toksyczności i funkcji nerek, a także zapewnienie odpowiedniej diurezy w celu zapobiegania krystalurii. Długotrwałe stosowanie wymaga kontroli obrazu krwi, zwłaszcza u osób z niedoborem kwasu foliowego, w podeszłym wieku, czy z niewydolnością nerek. Sulfametoksazol jest przeciwwskazany lub wymaga ostrożności u pacjentów z niedoborem G-6-PD, porfirią, astmą oraz u osób z ryzykiem hiperkaliemii, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu leków moczopędnych lub spironolaktonu.
agranulocytoza, astma oskrzelowa, Clostridium difficile, cytopenia, hemofagocytoza, hepatosplenomegalia, hiperkaliemia, hipertriglicerydemia, hipoalbuminemia, hipofibrynogenemia, hiponatremia, kotrimoksazol, krystaluria, leukopenia, limfohistiocytoza hemofagocytowa, martwica wątroby, niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, niedobór G-6-PD, niedobór kwasu foliowego, niedokrwistość aplastyczna, niewydolność nerek, paciorkowcowe zapalenie gardła, pancytopenia, porfiria, rzekomobłoniaste zapalenie jelit, sulfametoksazol, sulfonamid, toksyczna nekroliza naskórka, trimetoprim, zahamowanie czynności szpiku, zakażenie Pneumocystis jirovecii, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Luttagen 200 mg
Luttagen, zawierający progesteron w dawkach 100 mg lub 200 mg w postaci kapsułek miękkich, jest przeciwwskazany u pacjentek z nadwrażliwością na progesteron lub substancje pomocnicze, w tym lecytynę sojową, ze względu na ryzyko reakcji alergicznych. Nie należy stosować leku u pacjentek z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby, gdyż metabolizm progesteronu jest upośledzony, co może prowadzić do kumulacji substancji czynnej i nasilenia działań niepożądanych. Ponadto, przeciwwskazaniem są krwawienia z pochwy o nieznanym pochodzeniu, nowotwory lub podejrzenie nowotworów piersi i dróg rodnych, zaburzenia zakrzepowo-zatorowe (w tym zakrzepowe zapalenie żył), krwotok do mózgu w wywiadzie oraz porfiria, ze względu na ryzyko progresji chorób i powikłań naczyniowych.
alergia na soję, choroba zakrzepowo-zatorowa, krwawienie z pochwy, krwotok mózgowy, lecytyna sojowa, mammografia, narządy płciowe, nowotwór hormonozależny, nowotwór piersi, porfiria, progesteron, reakcja anafilaktyczna, substancja czynna, trombofilia wrodzona, umiarkowane zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, zakrzepowe zapalenie żył - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Diagen
Leczenie gliklazydem w postaci produktu Diagen (60 mg, tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu) wymaga szczególnej uwagi ze względu na ryzyko hipoglikemii, zwłaszcza w sytuacjach takich jak nieregularne spożywanie posiłków, diety niskokaloryczne, intensywny wysiłek fizyczny, spożycie alkoholu oraz terapia skojarzona z innymi lekami przeciwcukrzycowymi. Hipoglikemia może być ciężka i wymagać hospitalizacji oraz podawania glukozy. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z niewydolnością nerek i wątroby, u osób starszych, niedożywionych, z zaburzeniami endokrynologicznymi oraz przy jednoczesnym stosowaniu fluorochinolonów, które mogą powodować zarówno hipoglikemię, jak i hiperglikemię. Monitorowanie glikemii, w tym regularne oznaczanie HbA1c i glukozy na czczo, oraz edukacja pacjenta w zakresie rozpoznawania i postępowania w przypadku hipoglikemii są kluczowe dla bezpieczeństwa terapii.
ciężka hipoglikemia, Diagen, dieta niskokaloryczna, dysfagia, dziurawiec zwyczajny, farmakodynamika, farmakokinetyka, fluorochinolony, G6PD, gliklazyd, glukoneogeneza, glukoza na czczo, gorączka, HbA1c, hemoglobina glikozylowana, hipoglikemia, insulinoterapia, kanał potasowy, komórki beta trzustki, niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, niedoczynność przysadki, niedokrwistość hemolityczna, niedożywienie, niewydolność nadnerczy, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, pochodna sulfonylomocznika, porfiria, przedawkowanie leku, samokontrola glikemii, spożycie alkoholu, terapia skojarzona, wtórne niepowodzenie terapeutyczne, wysiłek fizyczny, zaburzenia tarczycy, zaburzenie funkcji nerek - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Baclofen Polpharma
Baclofen Polpharma wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z porfirią, chorobą alkoholową, nadciśnieniem tętniczym, zaburzeniami psychicznymi (w tym schizofrenią, depresją, maniakalnymi stanami splątania) oraz chorobą Parkinsona. Istotne jest monitorowanie ryzyka samobójstw, zwłaszcza u osób z historią depresji, nadużywania alkoholu lub wcześniejszych prób samobójczych. Należy zwracać uwagę na objawy nadużywania i uzależnienia, takie jak zwiększanie dawki bez konsultacji, poszukiwanie leku i rozwój tolerancji. Odstawianie baklofenu powinno odbywać się stopniowo w ciągu 1-2 tygodni, aby uniknąć powikłań takich jak stany lękowe, majaczenie, drgawki, tachykardia czy rabdomioliza. U pacjentów z niewydolnością nerek, szczególnie przy dawkach powyżej 5 mg/dobę, obserwowano objawy toksycznej encefalopatii, co wymaga ścisłego monitorowania czynności nerek i dostosowania dawki.
aktywność AspAT, baklofen, choroba alkoholowa, choroba Parkinsona, cukrzyca, dyskineza, encefalopatia toksyczna, fosfataza alkaliczna, hipertermia, majaczenie, nadciśnienie tętnicze, omamy, padaczka, porfiria, rabdomioliza, schizofrenia, schyłkowa choroba nerek, spastyczność, stan lękowy, stan padaczkowy, stan splątania, tachykardia, tolerancja na lek, udar mózgowy, uzależnienie od leku, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie depresyjne, zaburzenie psychotyczne, zaburzenie układu oddechowego, zatrzymanie moczu - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Clormetin 0,03 mg + 2 mg
Lek Clormetin, zawierający 0,03 mg etynyloestradiolu i 2 mg octanu chlormadinonu, jest złożonym hormonalnym środkiem antykoncepcyjnym, którego stosowanie jest przeciwwskazane u pacjentek z określonymi zaburzeniami metabolicznymi (np. niekontrolowana cukrzyca, ciężkie dyslipoproteinemie), chorobami układu krążenia (np. nadciśnienie tętnicze >140/90 mmHg), a także u osób z aktywną lub przebytą żylno- i tętniczo-zakrzepową chorobą zakrzepowo-zatorową, w tym z dziedzicznymi predyspozycjami (np. oporność na aktywowane białko C, niedobory antytrombiny III, białka C lub S). Ponadto, przeciwwskazania obejmują choroby wątroby, nowotwory zależne od hormonów, zaburzenia neurologiczne (np. migrena z aurą, napady padaczki), a także nadwrażliwość na składniki preparatu oraz interakcje z niektórymi lekami przeciwwirusowymi (ombitaswir/parytaprewir/rytonawir/dazabuwir, glekaprewir/pibrentaswir).
choroba naczyń mózgowych, cukrzyca z powikłaniami naczyniowymi, dławica piersiowa, dyslipoproteinemia, etynyloestradiol, glekaprewir, hiperhomocysteinemia, hipertriglicerydemia, hormonalny środek antykoncepcyjny, krwawienie z dróg rodnych, migrena z ogniskowymi objawami neurologicznymi, migrenowy ból głowy, nadciśnienie tętnicze, niedobór antytrombiny, niedobór białka C, niedobór białka S, nowotwór wątroby, octan chlormadinonu, ombitaswir, oporność na aktywowane białko C, otoskleroza, padaczka, porfiria, przeciwciało antyfosfolipidowe, przemijający napad niedokrwienny, przerost śluzówki macicy, tętnicze zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, zaburzenie czynności wątroby, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół Dubina-Johnsona, zespół Rotora, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Liberelle
Przed zastosowaniem preparatu Liberelle, zawierającego 0,25 mg norgestimatu i 0,035 mg etynyloestradiolu, konieczna jest szczegółowa ocena stanu zdrowia pacjentki oraz indywidualnych czynników ryzyka, zwłaszcza dotyczących zakrzepicy żylnej i tętniczej. Ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE) jest największe w pierwszym roku stosowania i może wzrosnąć przy ponownym rozpoczęciu terapii po przerwie ≥4 tygodni. Epidemiologicznie, u kobiet niestosujących złożonych środków antykoncepcyjnych ryzyko VTE wynosi około 2/10 000 rocznie, natomiast u stosujących preparaty z lewonorgestrelem lub norgestimatem (jak Liberelle) wzrasta do około 6/10 000 rocznie. Należy zwrócić uwagę na objawy zakrzepicy, takie jak obrzęk, ból kończyn, duszność, ból w klatce piersiowej czy nagłe zaburzenia widzenia, które wymagają natychmiastowej konsultacji lekarskiej. Stosowanie Liberelle jest przeciwwskazane u pacjentek z wieloma czynnikami ryzyka VTE, w tym nowotworami, toczniem rumieniowatym, zespołem hemolityczno-mocznicowym, chorobami zapalnymi jelit, niedokrwistością sierpowatokrwinkową oraz u kobiet powyżej 35 roku życia palących tytoń lub z nadciśnieniem tętniczym.
brak laktazy, cholestaza, choroba Crohna, cukrzyca, gruczolak wątroby, hipertriglicerydemia, incydent naczyniowo-mózgowy, insulinooporność, kamica żółciowa, krwawienie śródcykliczne, krwotok do jamy brzusznej, nadciśnienie tętnicze, napad naczyniowo-mózgowy, nastrój depresyjny, nietolerancja galaktozy, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciążowa, ostuda, otoskleroza, padaczka, pląsawica Sydenhama, porfiria, przemijający napad niedokrwienny, rak endometrium, rak jajnika, rak piersi, rak szyjki macicy, tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, toczeń rumieniowaty układowy, udar, wirus brodawczaka ludzkiego, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenia zakrzepowo-zatorowe tętnic, zakrzepica żył, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, złożony hormonalny środek antykoncepcyjny, żółtaczka, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Cliovelle 1 mg/0,5mg tabletki 1 mg + 0,5 mg
Lek Cliovelle zawiera 1 mg estradiolu w postaci walerianianu estradiolu oraz 0,5 mg octanu noretysteronu i jest przeciwwskazany u pacjentek z rakiem piersi (aktualnym, podejrzewanym lub w wywiadzie), złośliwymi nowotworami estrogenozależnymi (np. rak endometrium), niezdiagnozowanymi krwawieniami z dróg rodnych, nieleczoną hiperplazją błony śluzowej trzonu macicy, a także u pacjentek z przebytą lub aktualną żylną chorobą zakrzepowo-zatorową (zakrzepica żył głębokich, zator tętnicy płucnej) oraz zaburzeniami zakrzepowymi (niedobór białka C, białka S, antytrombiny). Przeciwwskazaniem są również choroby zakrzepowo-zatorowe tętnic (dusznica bolesna, zawał mięśnia sercowego), ostra lub przebyta choroba wątroby do czasu normalizacji prób wątrobowych, nadwrażliwość na składniki leku (w tym 65,78 mg laktozy w tabletce) oraz porfiria, ze względu na ryzyko zaostrzenia objawów.
choroba wątroby, choroba zakrzepowo-zatorowa tętnic, dusznica bolesna, hiperplazja endometrium, krwawienie z dróg rodnych, menopauza, nadwrażliwość, niedobór antytrombiny, niedobór białka C, niedobór białka S, nietolerancja laktozy, nowotwór estrogenozależny, octan noretysteronu, ostra choroba wątroby, porfiria, rak endometrium, rak piersi, terapia hormonalna, walerianian estradiolu, zaburzenie zakrzepowe, zakrzepica żył głębokich, zator tętnicy płucnej, zawał mięśnia sercowego, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Verospiron
Stosowanie spironolaktonu (Verospiron) wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko hiperkaliemii, zwłaszcza u pacjentów z chorobami predysponującymi do kwasicy i/lub hiperkaliemii, takich jak nefropatia cukrzycowa. Monitorowanie parametrów laboratoryjnych, w tym stężenia potasu i kreatyniny, jest kluczowe, szczególnie u pacjentów z ciężką niewydolnością serca. Zalecany schemat kontroli obejmuje badania raz w tygodniu po rozpoczęciu terapii lub zwiększeniu dawki, następnie raz na miesiąc przez 3 miesiące, potem co kwartał przez rok, a później co 6 miesięcy. Leczenie należy przerwać przy stężeniu potasu > 5 mEq/L lub kreatyniny > 4 mg/dL. Należy unikać jednoczesnego stosowania innych leków oszczędzających potas, inhibitorów ACE, antagonistów receptora angiotensyny II, heparyny oraz suplementów potasu, a także diety bogatej w potas, aby zapobiec poważnym powikłaniom, w tym zgonowi.
antagonista aldosteronu, antagonista receptora angiotensyny, azot mocznikowy, białaczka szpikowa, heparyna niskocząsteczkowa, hiperkaliemia, inhibitor ACE, kwasica hiperchloremiczna, laktoza jednowodna, lek moczopędny oszczędzający potas, nadciśnienie tętnicze, nefropatia cukrzycowa, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, niewydolność serca, porfiria, reakcja alergiczna, spironolakton, suplement potasu, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Luttagen 100 mg
Luttagen, dostępny w kapsułkach miękkich zawierających 100 mg lub 200 mg progesteronu, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na progesteron lub substancje pomocnicze, w tym lecytynę sojową, oraz u osób z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby, ze względu na ryzyko kumulacji leku i nasilenia działań niepożądanych. Lek nie powinien być stosowany u pacjentek z krwawieniami z pochwy o nieznanym pochodzeniu, nowotworami piersi lub dróg rodnych, zaburzeniami zakrzepowo-zatorowymi, przebytym krwotokiem do mózgu oraz u chorych na porfirię, gdyż progesteron może maskować objawy, nasilać progresję nowotworów hormonozależnych, zwiększać ryzyko powikłań naczyniowych oraz wywoływać ataki porfirii. W każdym z tych przypadków zaleca się całkowite wykluczenie leku z terapii.
anafilaksja, atak porfirii, choroba autoimmunologiczna, ciężkie zaburzenia czynności wątroby, czynniki ryzyka zakrzepowo-zatorowe, krwotok mózgowy, lecytyna sojowa, nadwrażliwość na substancję czynną, nowotwór, nowotwór hormonozależny, nowotwór piersi, ośrodkowy układ nerwowy, porfiria, powikłanie naczyniowe, powikłanie zakrzepowe, progesteron, reakcja alergiczna, zaburzenia biosyntezy hemu, zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, zakrzepowe zapalenie żył - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Dionelle
Przed rozpoczęciem terapii produktem Dionelle, zawierającym 0,03 mg etynyloestradiolu i 2,0 mg dienogestu, konieczna jest szczegółowa ocena stanu pacjentki, ze szczególnym uwzględnieniem czynników ryzyka chorób zakrzepowo-zatorowych (ŻChZZ). Stosowanie tego preparatu wiąże się z 1,6-krotnie wyższym ryzykiem ŻChZZ w porównaniu do środków zawierających lewonorgestrel, norgestymat lub noretysteron. Częstość występowania ŻChZZ u kobiet stosujących Dionelle wynosi 8-11 przypadków na 10 000 kobiet rocznie, podczas gdy u kobiet niestosujących antykoncepcji jest to około 2 przypadki na 10 000. Ryzyko jest najwyższe w pierwszym roku stosowania oraz przy ponownym rozpoczęciu po przerwie ≥4 tygodni. Należy uwzględnić dodatkowe czynniki ryzyka, takie jak wiek >35 lat, otyłość (BMI >30 kg/m²), unieruchomienie, operacje, choroby przewlekłe (np. toczeń rumieniowaty układowy, choroby zapalne jelit) oraz dodatni wywiad rodzinny. Pacjentki powinny być edukowane w zakresie rozpoznawania objawów DVT (obrzęk, ból, zaczerwienienie kończyn) oraz zatorowości płucnej (nagła duszność, ból w klatce piersiowej, krwioplucie).
choroba Leśniowskiego-Crohna, depresja endogenna, dienogest z etynyloestradiolem, dyslipoproteinemia, hiperhomocysteinemia, hipertriglicerydemia, incydent naczyniowo-mózgowy, insulinooporność obwodowa, kamica żółciowa, krwawienie śródcykliczne, migrena, nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciężarnych, ostuda, otoskleroza, pląsawica Sydenhama, porfiria, przemijający napad niedokrwienny, rak piersi, rak szyjki macicy, tętnicze zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, toczeń rumieniowaty układowy, tolerancja glukozy, wirus brodawczaka ludzkiego, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, złożony hormonalny środek antykoncepcyjny, żółtaczka cholestatyczna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Activelle 1 mg + 0,5 mg
Lek Activelle, zawierający 1 mg estradiolu półwodnego oraz 0,5 mg noretysteronu octanu, jest przeciwwskazany u pacjentek z rozpoznanym lub podejrzewanym rakiem piersi, estrogenozależnymi guzami złośliwymi (np. rakiem endometrium), a także u kobiet z niezdiagnozowanymi krwawieniami z dróg rodnych oraz nieleczoną hiperplazją endometrium. Ponadto, preparat nie powinien być stosowany u pacjentek z przebyłą lub obecną żylno-zakrzepową chorobą zakrzepowo-zatorową, w tym zakrzepicą żył głębokich i zatorowością płucną, a także u osób z niedoborami białka C, białka S lub antytrombiny. Przeciwwskazaniem są również aktywne zaburzenia zakrzepowo-zatorowe tętnicze, takie jak choroba niedokrwienna serca czy zawał mięśnia sercowego.
błona śluzowa macicy, choroba niedokrwienna serca, guz estrogenozależny, hiperplazja endometrium, hormonalna terapia zastępcza, krwawienie z dróg rodnych, laktoza jednowodna, nadwrażliwość na substancje, niedobór antytrombiny, niedobór białka C, niedobór białka S, nietolerancja laktozy, nowotwór gruczołu sutkowego, ostra choroba wątroby, porfiria, próby wątrobowe, rak endometrium, rak piersi, rozrost błony śluzowej macicy, skłonność do zakrzepicy, zaburzenie krzepnięcia, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Lesinelle
Przed rozpoczęciem terapii produktem Lesinelle, zawierającym drospirenon, konieczne jest przeprowadzenie szczegółowej oceny ryzyka i korzyści, ze szczególnym uwzględnieniem ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ). Stosowanie Lesinelle wiąże się z wyższym ryzykiem ŻChZZ (9-12 przypadków na 10 000 kobiet/rok) w porównaniu do preparatów zawierających lewonorgestrel (5-7 przypadków na 10 000 kobiet/rok) oraz kobiet niestosujących hormonalnej antykoncepcji (2 przypadki na 10 000 kobiet/rok). Ryzyko to jest największe w pierwszym roku stosowania oraz przy ponownym rozpoczęciu terapii po przerwie ≥4 tygodni. Występowanie dodatkowych czynników ryzyka, takich jak otyłość (BMI >30 kg/m²), długotrwałe unieruchomienie, obciążony wywiad rodzinny, wiek >35 lat czy choroby współistniejące (np. toczeń rumieniowaty układowy, nowotwory), znacząco zwiększa prawdopodobieństwo powikłań zakrzepowo-zatorowych. W przypadku podejrzenia lub potwierdzenia zakrzepicy należy natychmiast przerwać stosowanie Lesinelle i rozważyć alternatywne metody antykoncepcji, zwłaszcza jeśli pacjentka jest na terapii przeciwzakrzepowej (np. kumaryny ze względu na potencjalne działanie teratogenne).
choroba Leśniowskiego-Crohna, depresja, drospirenon, dyslipoproteinemia, działanie teratogenne, etynyloestradiol, hiperhomocysteinemia, hipertrójglicerydemia, HPV, insulinooporność, kamica żółciowa, krwioplucie, lewonorgestrel, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, noretysteron, norgestymat, nowotwór wątroby, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciężarnych, ostuda, otoskleroza, padaczka, pląsawica Sydenhama, porfiria, przemijający napad niedokrwienny, rak endometrium, rak jajnika, rak piersi, rak szyjki macicy, terapia przeciwzakrzepowa, toczeń rumieniowaty układowy, udar, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, zakażenie układu oddechowego, zakrzepica żył głębokich, zakrzepowe zapalenie żył powierzchniowych, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, żółtaczka cholestatyczna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon substancji czynnych
Drospirenon – Przeciwwskazania stosowania
Drospirenon, stosowany głównie w złożonych hormonalnych środkach antykoncepcyjnych oraz hormonalnej terapii zastępczej, posiada szereg istotnych przeciwwskazań klinicznych. Podstawowymi są nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze (w tym lecytynę sojową u preparatów zawierających soję lub orzeszki ziemne), a także aktywna lub przebyta żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (VTE), w tym zakrzepica żył głębokich i zatorowość płucna, oraz genetyczne predyspozycje takie jak oporność na aktywowane białko C, niedobór antytrombiny III, białka C lub S. Przeciwwskazania obejmują również tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe (ATE), np. zawał mięśnia sercowego, udar mózgu, obecność przeciwciał antyfosfolipidowych, migrenę z aurą, a także wysokie ryzyko zakrzepicy związane z cukrzycą z powikłaniami naczyniowymi, ciężkim nadciśnieniem tętniczym i dyslipoproteinemią. Drospirenon jest także przeciwwskazany u pacjentów z ciężką chorobą wątroby, nowotworami wątroby, nowotworami hormonozależnymi (np. rak piersi, nowotwory narządów płciowych), ciężką lub ostrą niewydolnością nerek (ze względu na ryzyko hiperkaliemii), krwawieniami z dróg rodnych o nieustalonej etiologii oraz w przypadku jednoczesnego stosowania niektórych leków przeciwwirusowych na WZW C (np. ombitaswir/parytaprewir/rytonawir i dazabuwir, glekaprewir/pibrentaswir, sofosbuwir/welpataswir/woksylaprewir).
antykoagulant toczniowy, białko C aktywowane, ciężkie nadciśnienie tętnicze, cukrzyca z powikłaniami naczyniowymi, czynnik V Leiden, dazabuwir, dławica piersiowa, drospirenon, dyslipoproteinemia, działanie przeciwmineralokortykoidowe, glekaprewir, hiperhomocysteinemia, hiperplazja endometrium, hormonalna terapia zastępcza, hormonalny środek antykoncepcyjny, krwawienie z dróg rodnych, lecytyna sojowa, migrena z aurą, nadwrażliwość na substancje, niedobór antytrombiny III, niedobór białka C, niedobór białka S, niewydolność nerek, nowotwór hormonozależny, nowotwór wątroby, ombitaswir, porfiria, przeciwciało antyfosfolipidowe, przeciwciało antykardiolipinowe, przemijający napad niedokrwienny, rak endometrium, sofosbuwir, tętnicze zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, TIA, wirusowe zapalenie wątroby typu C, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Dionelle 0,03 mg + 2 mg
Analiza działań niepożądanych leku Dionelle, zawierającego 0,03 mg etynyloestradiolu i 2,0 mg dienogestu, opiera się na danych z badań klinicznych obejmujących 4942 pacjentki oraz raportach po wprowadzeniu do obrotu. Działania niepożądane sklasyfikowano według częstości występowania: często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) oraz nieznana. Najczęściej obserwowane działania obejmują zakażenia pochwy (np. kandydoza), zapalenia różnych narządów (jajników, pęcherza, szyjki macicy), a także mięśniaki macicy i tłuszczaki piersi. Zgłaszano również niedokrwistość oraz inne infekcje wirusowe i bakteryjne. Wśród ciężkich działań niepożądanych odnotowano nieznacznie zwiększone ryzyko raka piersi, nowotworów wątroby (łagodnych i złośliwych) oraz raka szyjki macicy, choć związek przyczynowy nie jest jednoznacznie potwierdzony.
cholestaza, choroba Leśniowskiego-Crohna, dienogest, etynyloestradiol, hipertriglicerydemia, insulinooporność obwodowa, kamica pęcherzyka żółciowego, kandydoza pochwy, krwawienie międzymiesiączkowe, mięśniak gładki macicy, nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość, nowotwór wątroby, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciężarnych, ostuda, otoskleroza, pląsawica Sydenhama, porfiria, rak piersi, rak szyjki macicy, toczeń rumieniowaty układowy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie wątrobowe, zakażenie dróg moczowych, zakażenie grzybicze, zapalenie jajników i jajowodów, zapalenie oskrzeli, zapalenie pęcherza, zapalenie pochwy, zapalenie sutka, zapalenie szyjki macicy, zapalenie trzustki, zapalenie zatok, zespół hemolityczno-mocznicowy, złożony doustny środek antykoncepcyjny