Przeciwwskazania stosowania
Dimenhydramina

Przeciwwskazania stosowania dimenhydraminy. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tej substancji?

Dimenhydramina jest substancją czynną należącą do grupy leków przeciwhistaminowych pierwszej generacji, wykorzystywaną m.in. w leczeniu objawów choroby lokomocyjnej oraz jako składnik preparatów łączonych. Występuje w produktach leczniczych takich jak Aviomarin, Aviorexan, Efektan, Efektan Max, a także w połączeniu z cynaryzyną w lekach Arlevert, Artigo oraz Symtiver. Znajomość przeciwwskazań do stosowania dimenhydraminy jest kluczowa dla bezpiecznej farmakoterapii.^{1 2}

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania dimenhydraminy jest nadwrażliwość na tę substancję czynną. Należy również uwzględnić możliwość występowania nadwrażliwości krzyżowej na inne leki przeciwhistaminowe o podobnej budowie (np. difenhydraminę) oraz na którąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w danym preparacie.^{3 4 5}

W przypadku preparatów złożonych, takich jak Arlevert, Artigo czy Symtiver, przeciwwskazanie obejmuje również nadwrażliwość na drugą substancję czynną – cynaryzynę.^{6 7}

Zaburzenia czynności nerek

Dimenhydramina jest całkowicie usuwana przez nerki, dlatego szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z zaburzeniami czynności nerek. W przypadku preparatów złożonych zawierających dimenhydraminę i cynaryzynę (Arlevert, Artigo, Symtiver), przeciwwskazane jest stosowanie u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek, definiowanymi jako klirens kreatyniny ≤ 25 ml/min.^{8 9 10}

Zaburzenia czynności wątroby

Dimenhydramina jest intensywnie metabolizowana w wątrobie przez enzymy cytochromu P450. W przypadku preparatów złożonych zawierających dimenhydraminę i cynaryzynę (Arlevert, Artigo, Symtiver), obie substancje czynne podlegają intensywnemu metabolizmowi wątrobowemu. U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby stężenia w osoczu postaci niezmienionych tych substancji oraz ich okresy półtrwania ulegają wydłużeniu. Szczególnie udokumentowano to w przypadku difenhydraminy u pacjentów z marskością wątroby.^{11 12 13}

W przypadku leku Aviorexan (dimenhydramina z kofeiną) również występuje przeciwwskazanie do stosowania u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami wątroby.¹⁴

Schorzenia układu nerwowego

Stosowanie dimenhydraminy jest przeciwwskazane u pacjentów z określonymi schorzeniami neurologicznymi. Do najważniejszych należą:

• Padaczka – dimenhydramina jest przeciwwskazana u pacjentów z padaczką, niezależnie od postaci preparatu^{15 16 17 18}
• Drgawki – przeciwwskazanie wymieniane dla preparatów złożonych z dimenhydraminą i cynaryzyną^{19 20 21}
• Podejrzenie podwyższonego ciśnienia wewnątrzczaszkowego – przeciwwskazanie dla preparatów złożonych z dimenhydraminą i cynaryzyną^{22 23 24}

Schorzenia okulistyczne

Jaskra z wąskim kątem przesączania (jaskra zamykającego się kąta) stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania dimenhydraminy, zarówno w preparatach pojedynczych, jak i złożonych.^{25 26 27 28 29 30 31}

Schorzenia urologiczne

Dimenhydraminy nie należy stosować u pacjentów z problemami urologicznymi, w szczególności w przypadku:

• Przerostu gruczołu krokowego z zatrzymaniem moczu^{32 33 34}
• Zatrzymywania moczu w związku z chorobami cewki moczowej i gruczołu krokowego^{35 36 37}

Choroby metaboliczne i endokrynologiczne

Porfiria stanowi przeciwwskazanie do stosowania dimenhydraminy, zarówno w preparatach pojedynczych jak i złożonych.^{38 39 40 41}

Guz chromochłonny (pheochromocytoma) jest przeciwwskazaniem do stosowania preparatów zawierających dimenhydraminę.^{42 43 44 45}

Choroby układu oddechowego

Ostry napad astmy jest bezwzględnym przeciwwskazaniem do stosowania dimenhydraminy w każdej postaci.^{46 47 48 49}

Przeciwwskazania szczególne dla leku Aviorexan

Preparat Aviorexan, zawierający oprócz dimenhydraminy również kofeinę, posiada dodatkowe przeciwwskazania wynikające ze specyfiki działania kofeiny:

• Ciężkie zaburzenia sercowo-naczyniowe⁵⁰
• Niekontrolowane nadciśnienie tętnicze⁵¹
• Bezsenność i stany lękowe⁵²
• Wrzody żołądka i (lub) dwunastnicy⁵³

Przeciwwskazania wiekowe

W przypadku leku Aviomarin (50 mg, tabletki), ze względu na wielkość dawki, produkt nie jest przeznaczony dla dzieci w wieku poniżej 6 lat.⁵⁴

Przeciwwskazania związane z nadużywaniem alkoholu

Preparaty złożone z dimenhydraminą i cynaryzyną (Arlevert, Artigo, Symtiver) są przeciwwskazane u osób nadużywających alkoholu.^{55 56 57}

Zestawienie przeciwwskazań do stosowania dimenhydraminy

Poniższa tabela przedstawia zestawienie przeciwwskazań do stosowania dimenhydraminy w zależności od preparatu: