Specjalne ostrzeżenia
Clonazepamum TZF

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania klonazepamu

Przed rozpoczęciem leczenia preparatem Clonazepamum TZF konieczne jest przeprowadzenie dokładnej analizy istniejących zaburzeń u pacjenta. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące specjalnych ostrzeżeń i środków ostrożności, które należy uwzględnić podczas terapii klonazepamem.¹

Tolerancja i uzależnienie

Regularne stosowanie klonazepamu przez okres kilku tygodni może prowadzić do rozwoju tolerancji, objawiającej się zmniejszeniem skuteczności działania terapeutycznego leku. Ponadto, długotrwałe podawanie klonazepamu może skutkować rozwojem uzależnienia zarówno psychicznego, jak i fizycznego.²

Ryzyko rozwoju uzależnienia zwiększa się wraz z:

• Stosowaniem wyższych dawek leku
• Wydłużeniem czasu trwania terapii
• Wcześniejszym uzależnieniem od alkoholu, narkotyków lub leków w wywiadzie

³

Zespół odstawienia

Nagłe odstawienie klonazepamu u pacjentów, u których rozwinęło się uzależnienie, może prowadzić do wystąpienia zespołu odstawienia. Charakterystyczne objawy to:⁴

• Ból głowy – może być zmienny w nasileniu i lokalizacji
• Bóle mięśni – często o charakterze uogólnionym
• Pobudzenie i napięcie emocjonalne – trudność w kontrolowaniu emocji
• Niepokój ruchowy – potrzeba ciągłego ruchu
• Stany splątania i dezorientacji – zaburzenia świadomości i percepcji
• Drażliwość – nadmierna reakcja na bodźce zewnętrzne
• Bezsenność – trudności w zasypianiu i utrzymaniu snu

W ciężkich przypadkach zespołu odstawienia mogą wystąpić:⁵

• Utrata poczucia rzeczywistości – zaburzenia percepcji otoczenia
• Zaburzenia osobowościowe – zmiany w zachowaniu i postrzeganiu siebie
• Nadwrażliwość na dotyk, bodźce akustyczne i świetlne – przeczulica sensoryczna
• Mrowienie i drętwienie kończyn – parestezje
• Omamy – percepcja nieistniejących bodźców
• Napady drgawek – w tym napady padaczkowe

Warto podkreślić, że w przypadku krótko działających benzodiazepin, objawy zespołu odstawienia mogą wystąpić nawet w przerwach pomiędzy kolejnymi dawkami, szczególnie przy stosowaniu wysokich dawek.⁶

Jednoczesne stosowanie z opioidami

Równoczesne stosowanie klonazepamu z opioidami niesie ze sobą poważne zagrożenia, takie jak:⁷

• Sedacja – nadmierne uspokojenie i senność
• Depresja oddechowa – zahamowanie czynności oddechowej
• Śpiączka – głębokie zaburzenie świadomości
• Zgon – ryzyko zatrzymania krążenia i oddychania

Ze względu na te zagrożenia, jednoczesne przepisywanie klonazepamu z opioidami powinno być zarezerwowane wyłącznie dla pacjentów, u których alternatywne metody leczenia nie są możliwe. W przypadku konieczności jednoczesnego stosowania klonazepamu z opioidami należy:⁸

• Zastosować najmniejszą skuteczną dawkę
• Ograniczyć czas trwania leczenia do niezbędnego minimum
• Prowadzić ścisłą obserwację pacjenta pod kątem objawów depresji oddechowej i sedacji
• Poinformować pacjenta i jego opiekunów o potencjalnych objawach niepożądanych

⁹

Niepamięć następcza

Klonazepam, podobnie jak inne benzodiazepiny, może wywoływać niepamięć następczą (amnezję anterogradową). Stan ten objawia się brakiem zapamiętywania zdarzeń, które miały miejsce po przyjęciu leku. Niepamięć następcza występuje najczęściej po kilku godzinach od zażycia leku, szczególnie przy stosowaniu dużych dawek.¹⁰

Reakcje paradoksalne

Klonazepam może wywoływać reakcje paradoksalne, które obejmują:¹¹

• Niepokój ruchowy – trudność w utrzymaniu spoczynku
• Pobudzenie – zwiększona aktywność psychoruchowa
• Drażliwość – nadmierna reakcja na bodźce
• Agresywność i wrogość – zachowania konfrontacyjne
• Koszmary senne – nieprzyjemne marzenia senne
• Omamy – fałszywe percepcje
• Psychozy – poważne zaburzenia myślenia i percepcji
• Somnambulizm – chodzenie we śnie
• Zaburzenia osobowości – zmiany w zachowaniu i postrzeganiu siebie
• Nasilona bezsenność – paradoksalne pogorszenie jakości snu

Reakcje paradoksalne obserwuje się częściej u osób w podeszłym wieku oraz u pacjentów uzależnionych od alkoholu. W przypadku wystąpienia takich objawów należy przerwać stosowanie klonazepamu.¹²

Stosowanie u pacjentów z depresją

Klonazepam należy stosować ze szczególną ostrożnością u pacjentów z objawami depresji endogennej oraz u osób ze skłonnościami samobójczymi. Ze względu na ryzyko celowego przedawkowania, pacjentom tym należy przepisywać klonazepam w możliwie najmniejszej dawce.¹³

Nie należy stosować klonazepamu w monoterapii depresji lub lęku związanego z depresją, gdyż może to nasilać tendencje samobójcze.¹⁴

Szczególne grupy pacjentów

Pacjenci w podeszłym wieku

Pacjenci w podeszłym wieku powinni otrzymywać mniejsze dawki klonazepamu ze względu na większe ryzyko wystąpienia działań niepożądanych w tej grupie wiekowej, szczególnie zaburzeń orientacji i koordynacji ruchowej, które mogą prowadzić do upadków i urazów.¹⁵

Pacjenci z niewydolnością oddechową

Klonazepam należy ostrożnie stosować u pacjentów z przewlekłą niewydolnością oddechową, ponieważ benzodiazepiny wykazują hamujący wpływ na ośrodek oddechowy.¹⁶

Pacjenci z niewydolnością wątroby

Nie zaleca się stosowania klonazepamu u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby, gdyż może to przyspieszać rozwój encefalopatii wątrobowej. Ponadto, niewydolność wątroby może prowadzić do nasilenia działań niepożądanych związanych ze stosowaniem benzodiazepin.¹⁷

Inne szczególne grupy pacjentów

Klonazepam należy stosować z ostrożnością u:¹⁸

• Pacjentów z jaskrą – ze względu na możliwość podwyższenia ciśnienia wewnątrzgałkowego
• Pacjentów z ataksją móżdżkową i rdzeniową – ze względu na możliwość nasilenia zaburzeń koordynacji ruchowej

Klonazepam może powodować nadmierne wydzielanie śliny i wydzielin w drogach oddechowych, szczególnie u niemowląt i małych dzieci. W trakcie leczenia należy kontrolować drożność dróg oddechowych.¹⁹

U pacjentów z porfirią klonazepam może prowokować napady padaczki.²⁰

Klonazepam nie jest zalecany u pacjentów z psychozami.²¹

Klonazepam należy stosować z dużą ostrożnością u pacjentów z uzależnieniem od alkoholu, narkotyków lub leków w wywiadzie. Pacjenci ci powinni być objęci ścisłą kontrolą podczas terapii klonazepamem ze względu na zwiększone ryzyko rozwinięcia się przyzwyczajenia i uzależnienia psychicznego.²²

Monitorowanie pacjenta

W trakcie długotrwałej terapii klonazepamem zaleca się okresowe przeprowadzanie:²³

• Badań krwi – morfologia z rozmazem
• Testów czynnościowych wątroby – monitorowanie funkcji wątroby

Ostrzeżenia dotyczące alkoholu i substancji pomocniczych

W trakcie leczenia klonazepamem oraz przez 3 dni po jego zakończeniu nie należy spożywać napojów alkoholowych.²⁴

Preparat Clonazepamum TZF zawiera substancje pomocnicze, które mogą powodować dodatkowe działania niepożądane:²⁵

²⁶

Preparat Clonazepamum TZF zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na tabletkę, dlatego uznaje się go za „wolny od sodu”.²⁷