aminotransferazy
Aminotransferazy to grupa enzymów biorących udział w procesach transaminacji, czyli przenoszenia grup aminowych pomiędzy aminokwasami a kwasami α-ketokarboksylowymi. Najważniejsze klinicznie aminotransferazy to aminotransferaza alaninowa (ALT) i aminotransferaza asparaginianowa (AST), które stanowią podstawowe markery uszkodzenia wątroby.
ALT występuje głównie w hepatocytach, podczas gdy AST jest obecna w wielu tkankach, w tym w wątrobie, mięśniu sercowym, mięśniach szkieletowych, nerkach i mózgu. Wzrost stężenia tych enzymów w surowicy krwi jest czułym wskaźnikiem uszkodzenia komórek, w których są one zlokalizowane, co pozwala na wykorzystanie ich jako biomarkerów diagnostycznych.
Podwyższony poziom aminotransferaz może wskazywać na choroby wątroby (wirusowe zapalenie wątroby, alkoholową chorobę wątroby, niealkoholową stłuszczeniową chorobę wątroby, toksyczne uszkodzenie wątroby), choroby mięśni (miopatie, rabdomioliza), zawał mięśnia sercowego oraz inne stany chorobowe. Stosunek AST/ALT (współczynnik de Ritisa) może być pomocny w różnicowaniu etiologii chorób wątroby.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Fraxodi 19 000 j.m. AXa/ml
Nadroparyna wapniowa, substancja czynna leku Fraxodi, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu podskórnym, z maksymalną aktywnością anty-Xa osiąganą po 3 godzinach oraz biodostępnością około 88%. Okres półtrwania wynosi 8-10 godzin, a aktywność anty-Xa utrzymuje się powyżej 0,05 j.m./ml przez co najmniej 18 godzin, co umożliwia dawkowanie raz na dobę. Lek jest eliminowany głównie przez nerki, co ma kluczowe znaczenie przy doborze dawki u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek. U pacjentów z umiarkowanym (klirens kreatyniny 36-43 ml/min) i ciężkim (10-20 ml/min) upośledzeniem czynności nerek obserwuje się odpowiednio wzrost AUC o 52% i 95%, wydłużenie okresu półtrwania o 39% i 112%, oraz zmniejszenie klirensu osoczowego do 63% i 50% wartości prawidłowej. U pacjentów poddawanych hemodializie (klirens 3-6 ml/min) wzrost AUC wynosi 62%, a okres półtrwania wydłuża się o 65%, przy klirensie osoczowym zmniejszonym do 67% wartości prawidłowej.
aktywność anty-Xa, aminotransferazy, biodostępność leku, efekt terapeutyczny, Fraxodi, hemodializa, iniekcja, klirens kreatyniny, klirens nadroparyny, kumulacja leku, nadroparyna wapniowa, okres półtrwania, podanie podskórne, pole pod krzywą, powikłanie krwotoczne, schemat dawkowania, wchłanianie substancji czynnej, wydalanie nerkowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Atostat
Atorwastatyna w dawce 80 mg wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko hepatotoksyczności oraz miopatii, w tym rabdomiolizy. Zaleca się regularne badania czynności wątroby, a w przypadku wzrostu aminotransferaz powyżej 3-krotnej górnej granicy normy (GGN) konieczna jest redukcja dawki lub odstawienie leku. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z chorobami wątroby, nadużywających alkoholu oraz u osób po udarze mózgu, zwłaszcza krwotocznym lub zawałem lakunarnym, ze względu na zwiększone ryzyko udarów krwotocznych. Monitorowanie aktywności kinazy kreatynowej (CK) jest kluczowe, zwłaszcza u pacjentów z czynnikami predysponującymi do rabdomiolizy, takimi jak niewydolność nerek, niedoczynność tarczycy, choroby mięśniowe czy wiek powyżej 70 lat. Terapia nie powinna być rozpoczynana przy aktywności CK >5 razy GGN, a w przypadku objawów mięśniowych i CK >5 razy GGN leczenie należy przerwać.
aminotransferazy, badanie czynności wątroby, badanie SPARCL, ból mięśniowy, choroba niedokrwienna serca, hiperglikemia, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, kwas fusydowy, mioglobinemia, mioglobinuria, miopatia, niedoczynność tarczycy, niewydolność nerek, przejściowy atak niedokrwienny, rabdomioliza, śródmiąższowa choroba płuc, udar krwotoczny, udar mózgowy, zapalenie mięśni, zawał lakunarny - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Rosuvastatin Krka 5 mg
Lek Rosuvastatin Krka zawiera rozuwastatynę wapniową i jest dostępny w dawkach od 5 mg do 40 mg w postaci tabletek powlekanych, z zawartością laktozy od 41,9 mg do 167,6 mg w zależności od dawki. Stosowanie leku jest bezwzględnie przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na składniki, aktywną chorobą wątroby (w tym trwałym, >3-krotnym wzrostem aminotransferaz), ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min), miopatią, w trakcie terapii sofosbuwirem/welpataswirem/woksylaprewirem, cyklosporyną, a także u kobiet w ciąży, karmiących piersią oraz u kobiet w wieku rozrodczym bez skutecznej antykoncepcji. Szczególną ostrożność należy zachować przy dawkach 30 mg i 40 mg, które są przeciwwskazane u pacjentów z czynnikami ryzyka miopatii i rabdomiolizy, takimi jak umiarkowana niewydolność nerek (klirens kreatyniny <60 ml/min), niedoczynność tarczycy, choroby mięśni w wywiadzie, wcześniejsze uszkodzenia mięśni po statynach lub fibratach, nadużywanie alkoholu, pochodzenie azjatyckie, jednoczesne stosowanie fibratów oraz sytuacje zwiększające stężenie rozuwastatyny w osoczu.
aminotransferazy, choroba mięśni, ciężka niewydolność nerek, ciężkie zaburzenia czynności nerek, cyklosporyna, czynna choroba wątroby, dziedziczna choroba mięśni, EGFR, ezetymib, fibrat, funkcja nerek, inhibitor reduktazy HMG-CoA, klirens kreatyniny, kwas nikotynowy, miopatia, nadużywanie alkoholu, nadwrażliwość, niedoczynność tarczycy, parametry wątrobowe, rabdomioliza, rozuwastatyna wapniowa, sofosbuwir welpataswir woksylaprewir, umiarkowana niewydolność nerek, umiarkowane zaburzenia czynności nerek, żywica jonowymienna - Leksykon leków
Działania niepożądane – Quetiapine Fair-Med 150 mg
Kwetiapina jest związana z licznymi działaniami niepożądanymi o różnej częstości występowania, z najczęstszymi (≥10%) takimi jak senność, zawroty głowy, ból głowy, suchość błony śluzowej jamy ustnej, objawy odstawienia, hiperlipidemia (wzrost triglicerydów i cholesterolu LDL, spadek HDL), zwiększenie masy ciała, anemia oraz objawy pozapiramidowe. Działania te sklasyfikowano zgodnie z wytycznymi CIOMS III, obejmującymi m.in. zaburzenia hematologiczne (zmniejszenie hemoglobiny), endokrynologiczne (hiperprolaktynemia, obniżenie T3, T4, podwyższenie TSH), neurologiczne (zawroty głowy, objawy pozapiramidowe), kardiologiczne (tachykardia, kołatanie serca, ryzyko wydłużenia QT i torsades de pointes), a także ciężkie reakcje skórne (SJS, TEN, DRESS). U dzieci i młodzieży (10-17 lat) obserwuje się częstsze występowanie hiperprolaktynemii, zwiększonego apetytu, objawów pozapiramidowych, wzrostu ciśnienia tętniczego, wymiotów oraz drażliwości.
aminotransferazy, arytmia, arytmia przedsionkowa, ból głowy, cholesterol HDL, cholesterol LDL, drżenie, duszność, dysfagia, dysfunkcja seksualna, hipercholesterolemia, hiperprolaktynemia, hipertonia mięśniowa, hipertriglicerydemia, hipotensja, kołatanie serca, kwetiapina, nadwrażliwość, nagły zgon sercowy, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość, objawy pozapiramidowe, reakcja alergiczna skórna, retencja moczu, SCAR, senność, suchość jamy ustnej, tachykardia, toksyczna nekroliza naskórka, torsades de pointes, wydłużenie QT, zatrzymanie krążenia, zawroty głowy, zespół DRESS, zespół odstawienny, zespół odstawienny noworodków, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Clindamycin-MIP 600 600 mg
Klindamycyna, dostępna w postaci tabletek powlekanych Clindamycin-MIP 600 mg, jest antybiotykiem z grupy linkozamidów, który może wywoływać różnorodne działania niepożądane o zróżnicowanej częstości i nasileniu. Rzadko obserwuje się zaburzenia hematologiczne, takie jak małopłytkowość, leukopenia, eozynofilia, neutropenia oraz granulocytopenia (częstość ≥1/10 000 do <1/1 000), które mają charakter przemijający i mogą wynikać z mechanizmów toksycznych lub reakcji alergicznych. Reakcje nadwrażliwości obejmują rzadkie odropodobne wysypki, świąd, pokrzywkę, a w bardzo rzadkich przypadkach (<1/10 000) mogą wystąpić poważne reakcje, takie jak obrzęk Quinckego, rumień wielopostaciowy (w tym zespół Stevensa-Johnsona), zespół Lyella oraz wstrząs anafilaktyczny, który może pojawić się nawet po pierwszym podaniu leku. Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) występują objawy ze strony przewodu pokarmowego, takie jak bóle brzucha, nudności, wymioty i biegunka o lekkim przebiegu, a bardzo rzadko może dojść do rzekomobłoniastego zapalenia jelit wywołanego przez Clostridioides difficile.
aminotransferazy, blokada nerwowo-mięśniowa, Clostridioides difficile, eozynofilia, filtracja kłębuszkowa, gorączka polekowa, granulocytopenia, klindamycyna, leukopenia, linkozamid, małopłytkowość, morfologia krwi, neutropenia, obrzęk Quinckego, obrzęk stawu, ostre uszkodzenie nerek, pęcherzowe zapalenie skóry, pokrzywka, rumień wielopostaciowy, rzekomobłoniaste zapalenie jelit, toksyczna nekroliza naskórka, wstrząs anafilaktyczny, wysypka odropodobna, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zapalenie języka, zapalenie pochwy, zapalenie przełyku, zapalenie wielostawowe, zespół Lyella, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka cholestatyczna - Leksykon leków
Działania niepożądane – Vardenafil Holsten 5 mg
Vardenafil Holsten, zawierający wardenafil chlorowodorek trójwodny w dawkach 5 mg, 10 mg oraz 20 mg, wykazuje profil bezpieczeństwa charakteryzujący się głównie działaniami niepożądanymi o łagodnym do umiarkowanego nasileniu i przemijającym charakterze. Najczęściej obserwowanym działaniem niepożądanym jest ból głowy, występujący u ≥10% pacjentów. Inne działania niepożądane, sklasyfikowane według systemu MedDRA, obejmują m.in. zawroty głowy (często ≥1/100 do <1/10), nagłe zaczerwienienie, przekrwienie błony śluzowej nosa, niestrawność oraz rzadziej występujące reakcje alergiczne, zaburzenia widzenia, tachykardię, a także poważniejsze zdarzenia jak priapizm, krwawienie z prącia i hematospermię. Szczególną uwagę należy zwrócić na zgłaszane przypadki krwiomoczu, które mogą wymagać dalszej diagnostyki. U pacjentów powyżej 65 roku życia, zwłaszcza przy dawce 20 mg, obserwuje się zwiększoną częstość działań niepożądanych, w tym bólów głowy (16,2% vs 11,8% u młodszych) oraz zawrotów głowy (3,7% vs 0,7%).
aminotransferazy, amnezja, ból głowy, ciśnienie śródgałkowe, dławica piersiowa, duszność, fosfokinaza kreatynowa, gamma-glutamylotransferaza, hematospermia, inhibitor fosfodiesterazy typu 5, kołatanie serca, krwawienie z nosa, krwawienie z prącia, krwiomocz, krwotok mózgowy, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na światło, nagła utrata słuchu, napad drgawkowy, nasilona erekcja, neuropatia nerwu wzrokowego, niedociśnienie tętnicze, niestrawność, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, PDE5, priapizm, przekrwienie błony śluzowej nosa, przekrwienie oczu, przemijający napad niedokrwienny, reakcja alergiczna, refluks żołądkowo-przełykowy, światłowstręt, szum w uszach, tachyarytmia komorowa, tachykardia, wardenafil, wardenafil chlorowodorek trójwodny, zaburzenie snu, zapalenie spojówek, zapalenie żołądka, zawał serca, zawroty głowy - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Vinorelbine Zentiva 20 mg
Vinorelbine Zentiva, zawierający winoreblinę, jest dostępny w kapsułkach miękkich o dawkach 20 mg, 30 mg i 80 mg, przeznaczony do stosowania wyłącznie przez lekarzy doświadczonych w chemioterapii i monitorowaniu leków cytotoksycznych. W monoterapii zaleca się początkowo dawkę 60 mg/m² powierzchni ciała (BSA) podawaną raz w tygodniu przez trzy pierwsze podania, a następnie zwiększenie do 80 mg/m² BSA, o ile liczba neutrofilów nie spadnie poniżej 500/mm³ lub nie wystąpi więcej niż jeden incydent neutropenii w zakresie 500-1000/mm³. Dawkowanie jest modyfikowane na podstawie liczby neutrofilów, z zaleceniem zmniejszenia dawki do 60 mg/m² BSA w przypadku powtarzających się epizodów neutropenii. Maksymalna dawka nie powinna przekraczać 120 mg/tydzień przy dawce 60 mg/m² BSA oraz 160 mg/tydzień przy dawce 80 mg/m² BSA, niezależnie od BSA ≥ 2 m². Przeliczenie dawek doustnych na dożylne wynosi odpowiednio 80 mg/m² doustnie = 30 mg/m² dożylnie oraz 60 mg/m² doustnie = 25 mg/m² dożylnie, co jest istotne w terapii łączonej.
aminotransferazy, bilirubina, chemioterapia, farmakokinetyka, kapsułka miękka, lek cytotoksyczny, monoterapia, neutrofil, neutrofile, parametry hematologiczne, powierzchnia ciała, preparat doustny, preparat dożylny, terapia łączona, winorelbina, wydalanie leku, wywiad medyczny, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon leków
Działania niepożądane – Ciprinol 10 mg/ml
Cyprofloksacyna (Ciprinol, 10 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji) wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, od najczęściej występujących nudności, biegunki, przemijającego wzrostu aktywności aminotransferaz, wysypki oraz reakcji w miejscu podania, po rzadkie, ale potencjalnie ciężkie i długotrwałe powikłania. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko zapalenia i zerwania ścięgien (zwłaszcza ścięgna Achillesa), neuropatie, zaburzenia psychiczne (depresja, reakcje psychotyczne), powikłania sercowo-naczyniowe (tętniak i rozwarstwienie aorty, niedomykalność zastawek), a także ciężkie reakcje skórne (zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka). Profil działań niepożądanych różni się w zależności od drogi podania, z wyższą częstością wymiotów, wysypki i trombocytopenii przy podaniu dożylnym lub terapii sekwencyjnej. W populacji pediatrycznej istotne jest ryzyko artropatii, które występuje częściej niż u dorosłych.
AGEP, agranulocytoza, aminotransferazy, artropatia, choroba posurowicza, Clostridioides difficile, cyprofloksacyna, hamowanie szpiku kostnego, hiperglikemia, hipoglikemia, krystaluria, leukopenia, martwica wątroby, miastenia gravis, nadciśnienie wewnątrzczaszkowe, nadkażenie grzybicze, neuropatia, niedokrwistość hemolityczna, niedomykalność zastawki serca, nudności, pancytopenia, parestezje, podanie dożylne, podwójne widzenie, polineuropatia, rumień wielopostaciowy, rzekomobłoniaste zapalenie okrężnicy, śpiączka hipoglikemiczna, śródmiąższowe zapalenie nerek, stan padaczkowy, tendinopatia, tętniak aorty, torsade de pointes, trombocytopenia, wstrząs anafilaktyczny, wydłużenie odstępu QT, wydłużenie QT, zapalenie ścięgna, zapalenie trzustki, zawroty błędnikowe, zerwanie ścięgna, zespół DRESS, zespół Lyella, zespół SIADH, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka cholestatyczna, żółtaczka zastoinowa - Leksykon leków
Przedawkowanie – Paracetamol Aristo 1000 mg
Przedawkowanie paracetamolu stanowi poważne zagrożenie dla funkcji wątroby, prowadząc do nieodwracalnego uszkodzenia hepatocytów i potencjalnie śmiertelnej niewydolności wątroby. Dawka toksyczna u dorosłych zaczyna się od 6 g, a dawki powyżej 20-25 g są potencjalnie śmiertelne; u dzieci dawka toksyczna to >100 mg/kg masy ciała. Przedawkowanie przebiega w czterech fazach klinicznych: I (12-24 h) z objawami gastroenterologicznymi, II (24-48 h) z paradoksalną poprawą i biochemicznymi cechami uszkodzenia wątroby (wzrost AspAT, AlAT, bilirubiny, wydłużenie czasu protrombinowego), III (72-96 h) z maksymalną hepatotoksycznością (AspAT do 20 000 j/l) i objawami niewydolności wątroby oraz IV (7-8 dni) z regeneracją lub zgonem. Stężenie paracetamolu w surowicy >300 µg/ml po 4 godzinach od przyjęcia toksycznej dawki wiąże się z uszkodzeniem wątroby u 90% pacjentów, a wartości >120 µg/ml po 4 h lub >30 µg/ml po 12 h również wskazują na ryzyko hepatotoksyczności.
aminotransferazy, AspAT, AspAT i AlAT, bilirubina, czas protrombinowy, dawka toksyczna, dekontaminacja przewodu pokarmowego, dysfagia, encefalopatia wątrobowa, hepatotoksyczność, jadłowstręt, martwica kanalików nerkowych, N-acetylocysteina, niewydolność wątroby, niewydolność wielonarządowa, nudności i wymioty, paracetamol, płukanie żołądka, reakcja anafilaktyczna, roztwór dekstrozy, uszkodzenie mięśnia sercowego, uszkodzenie wątroby, wzmożona potliwość, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Zaranta 30 mg
Rozuwastatyna (Zaranta) wykazuje profil działań niepożądanych, który jest w większości przypadków łagodny i przemijający, a konieczność przerwania terapii z powodu działań niepożądanych występuje u mniej niż 4% pacjentów. Częstość występowania działań niepożądanych jest zależna od dawki, z większym ryzykiem przy dawkach powyżej 20 mg, a szczególnie 40 mg. Najistotniejsze klinicznie działania niepożądane dotyczą układu mięśniowo-szkieletowego, w tym bóle mięśni, miopatia, zapalenie mięśni oraz rzadkie przypadki rabdomiolizy, z towarzyszącym wzrostem aktywności kinazy kreatynowej, który jest zwykle łagodny i przemijający. Proteinuria, głównie kanalikowa, występuje u mniej niż 1% pacjentów przy dawkach 10-20 mg i około 3% przy dawce 40 mg, jednak nie wiąże się z ostrą lub postępującą chorobą nerek. Zwiększenie aktywności aminotransferaz, również zależne od dawki, jest zwykle bezobjawowe i przemijające.
aminotransferazy, ból mięśni, dysfagia, działanie niepożądane, ginekomastia, hematuria, immunozależna miopatia martwicza, inhibitory reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, miastenia, miastenia oczna, miopatia, neuropatia obwodowa, obrzęk naczynioruchowy, polineuropatia, proteinuria, rabdomioliza, reakcja polekowa z eozynofilią, rozuwastatyna, śródmiąższowe zapalenie płuc, trombocytopenia, zapalenie mięśni, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zerwanie ścięgna, zespół Stevensa-Johnsona, zespół toczniopodobny, żółtaczka, zwiększenie aktywności kinazy kreatynowej - Leksykon leków
Działania niepożądane – Entecavir Ranbaxy 1 mg
Entekawir, stosowany w leczeniu przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu B, wykazuje stabilny profil bezpieczeństwa zarówno w dawce 0,5 mg/dobę u pacjentów wcześniej nieleczonych analogami nukleozydów, jak i 1 mg/dobę u pacjentów opornych na lamiwudynę. W badaniach klinicznych obejmujących 1720 pacjentów najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi były bóle głowy (9%), zmęczenie (6%), zawroty głowy (4%) oraz nudności (3%). W trakcie terapii notowano również zaostrzenia zapalenia wątroby, manifestujące się wzrostem aktywności aminotransferaz (AlAT) – u 2% pacjentów zwiększenie aktywności AlAT przekraczało ponad 10-krotnie górną granicę normy (GGN) i ponad 2-krotnie wartość początkową. Po zakończeniu leczenia obserwowano ostre nasilenie zapalenia wątroby, z medianą czasu wystąpienia wzrostu AlAT wynoszącą 23-24 tygodnie, szczególnie u pacjentów bez HBeAg (6% u wcześniej nieleczonych analogami nukleozydów, 11% u opornych na lamiwudynę).
albuminy, aminotransferazy, amylaza, bezsenność, biegunka, bilirubina całkowita, ból głowy, dekompensacja wątroby, dysfagia, dyspepsja, entekawir, HAART, koinfekcja HIV, kwasica mleczanowa, lamiwudyna, lipaza, łysienie, neutropenia, niewyrównana czynność wątroby, nudności, płytki krwi, przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu B, rak wątrobowokomórkowy, reakcja anafilaktoidalna, senność, wodorowęglany, wskaźnik Child-Turcotte-Pugh, wymioty, wyrównana czynność wątroby, wysypka, zaostrzenie zapalenia wątroby, zawroty głowy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Valdocef 500 mg
Valdocef, zawierający cefadroksyl w dawce 500 mg w kapsułkach twardych, wykazuje działania niepożądane u około 6-7% pacjentów. Najczęściej obserwuje się objawy ze strony przewodu pokarmowego, takie jak nudności, wymioty, biegunka, niestrawność, ból brzucha oraz zapalenie języka. Szczególnie istotnym powikłaniem jest rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, wywołane przez Clostridioides difficile, które może mieć przebieg od łagodnego do zagrażającego życiu. Cefadroksyl może również powodować zaburzenia hematologiczne, w tym eozynofilię, trombocytopenię, leukopenię, neutropenię, agranulocytozę (zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu) oraz immunologiczną niedokrwistość hemolityczną. Reakcje nadwrażliwości obejmują zarówno objawy podobne do choroby posurowiczej, jak i reakcje alergiczne typu natychmiastowego, w tym potencjalnie śmiertelny wstrząs anafilaktyczny.
agranulocytoza, aminotransferazy, antybiotyk cefalosporynowy, artralgia, cefadroksyl, cholestaza, choroba posurowicza, Clostridioides difficile, eozynofilia, fosfataza zasadowa, glossitis, gorączka polekowa, grzybica pochwy, idiosynkratyczna niewydolność wątroby, kandydoza jamy ustnej, leukopenia, neutropenia, niedokrwistość hemolityczna, odczyn Coombsa, pleśniawki, pokrzywka, rumień wielopostaciowy, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, śródmiąższowe zapalenie nerek, trombocytopenia, Valdocef, wstrząs anafilaktyczny, zapalenie języka, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Atrox 10 10 mg
Atorwastatyna, substancja czynna leku Atrox, jest statyną stosowaną w celu obniżenia stężenia lipidów we krwi. Bezwzględnymi przeciwwskazaniami do jej stosowania są: nadwrażliwość na atorwastatynę lub substancje pomocnicze (w tym laktozę jednowodną w dawkach od 38,12 mg do 304,96 mg w zależności od dawki leku: 10 mg, 20 mg, 40 mg, 80 mg), czynna choroba wątroby lub trwałe, niewyjaśnione podwyższenie aminotransferaz powyżej 3-krotnej górnej granicy normy, ciąża, karmienie piersią oraz brak skutecznej antykoncepcji u kobiet w wieku rozrodczym. Ponadto, lek jest przeciwwskazany w przypadku jednoczesnego stosowania z lekami przeciwwirusowymi zawierającymi glekaprewir z pibrentaswirem ze względu na ryzyko znacznego wzrostu stężenia atorwastatyny i potencjalnej rabdomiolizy.
alkoholowe zapalenie wątroby, aminotransferazy, atorwastatyna, choroba wątroby, działanie teratogenne, dziedziczne choroby mięśni, glekaprewir z pibrentaswirem, hepatotoksyczność, laktoza jednowodna, lipidy we krwi, miopatia, nadwrażliwość, niealkoholowe stłuszczeniowe zapalenie wątroby, niedobór laktazy, niedoczynność tarczycy, nietolerancja galaktozy, ostra niewydolność nerek, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, statyna, synteza cholesterolu, wirusowe zapalenie wątroby, zaburzenia czynności nerek, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Montelukast Aurovitas 5 mg
Montelukast Aurovitas w dawkach 5 mg (tabletki do rozgryzania i żucia) oraz 10 mg (tabletki powlekane) był oceniany w licznych badaniach klinicznych obejmujących około 4000 dorosłych i młodzieży oraz 1750 dzieci w wieku 6-14 lat. Najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi u dorosłych i młodzieży były bóle głowy, natomiast u dzieci – bóle brzucha. Długotrwałe badania bezpieczeństwa (do 2 lat u dorosłych i do 12 miesięcy u dzieci) nie wykazały istotnych zmian w profilu bezpieczeństwa. Często obserwowano zaburzenia żołądka i jelit (biegunka, nudności, wymioty), zwiększoną aktywność aminotransferaz (AlAT, AspAT) w surowicy oraz pokrzywkę. Rzadziej występowały reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaksja, oraz zaburzenia neuropsychiatryczne, takie jak zaburzenia snu, niepokój, depresja, a bardzo rzadko omamy i myśli samobójcze.
aminotransferazy, anafilaksja, astma, bezsenność, biegunka, ból brzucha, ból głowy, ból mięśni, ból stawów, drgawki, eozynofilia płucna, hipoestezja, kołatanie serca, koszmary senne, krwawienie z nosa, kurcz mięśni, myśli samobójcze, naciek eozynofilowy, nadpobudliwość psychoruchowa, niestrawność, nudności, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, pokrzywka, reakcja nadwrażliwości, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, somnambulizm, suchość w jamie ustnej, świąd, trombocytopenia, wysypka, zaburzenia immunologiczne, zaburzenia obsesyjno-kompulsywne, zaburzenia oddechowe, zaburzenia pamięci, zaburzenia psychiczne, zaburzenia układu nerwowego, zaburzenia uwagi, zakażenie górnych dróg oddechowych, zapalenie wątroby, zawroty głowy, zespół Churga-Strauss - Leksykon leków
Działania niepożądane – Agomelatyna Egis 25 mg
Produkt leczniczy Agomelatyna Egis w dawce 25 mg charakteryzuje się profilem działań niepożądanych o nasileniu głównie łagodnym do umiarkowanego, pojawiających się najczęściej w pierwszych dwóch tygodniach terapii. Najczęściej zgłaszane objawy to ból głowy, nudności oraz zawroty głowy, które zwykle mają charakter przejściowy i nie wymagają przerwania leczenia. Szczególną uwagę należy zwrócić na potencjalną hepatotoksyczność agomelatyny – w badaniach klinicznych odnotowano wzrost aktywności enzymów wątrobowych (AlAT i/lub AspAT) przekraczający 3-krotność górnej granicy normy u 1,2% pacjentów przy dawce 25 mg oraz 2,6% przy dawce 50 mg, w porównaniu do 0,5% w grupie placebo. Rzadkie, ale poważne powikłania obejmują zapalenie wątroby, żółtaczkę oraz niewydolność wątroby, w tym przypadki zakończone zgonem lub wymagające przeszczepienia, zwłaszcza u pacjentów z istniejącymi czynnikami ryzyka uszkodzenia wątroby.
agomelatyna, agresja, akatyzja, aminotransferazy, działania niepożądane, enzymy wątrobowe, fosfataza zasadowa, gamma-glutamylotransferaza, hepatotoksyczność, hipomania, koszmary senne, myśli samobójcze, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, omamy, parestezja, pobudzenie psychoruchowe, pokrzywka, szumy uszne, tabletka powlekana, wysypka rumieniowata, zapalenie wątroby, zatrzymanie moczu, zespół niespokojnych nóg, żółtaczka - Leksykon substancji czynnych
Urokinaza – Działania niepożądane
Urokinaza (Urokinasum), dostępna w preparacie Urokinase medac w dawkach od 10 000 do 500 000 j.m., jest lekiem fibrynolitycznym o istotnym ryzyku działań niepożądanych, przede wszystkim krwotoków. Zaburzenia hemostazy wywołane przez urokinazę są znacznie bardziej nasilone niż w terapii heparyną czy pochodnymi kumaryny, z częstszym występowaniem samoistnych krwawień, w tym śmiertelnych krwotoków mózgowych. U około 20% pacjentów obserwuje się umiarkowany spadek hematokrytu bez jawnych objawów krwawienia. Reakcje alergiczne, choć rzadsze niż przy streptokinazie, mogą obejmować skurcz oskrzeli, wysypkę, a bardzo rzadko anafilaksję o przebiegu zagrażającym życiu. W trakcie infuzji mogą pojawić się gorączka, dreszcze, duszność, sinica, niedotlenienie, kwasica oraz objawy ze strony przewodu pokarmowego i układu mięśniowo-szkieletowego, zwykle w ciągu pierwszej godziny podania.
aminotransferazy, anafilaksja, doustne antykoagulanty, duszność, dysfagia, heparyna, krwiak, krwiomocz, krwotok, krwotok domięśniowy, krwotok mózgowy, krwotok wewnątrzczaszkowy, krwotok wewnątrzwątrobowy, krwotok z nosa, krwotok z przewodu pokarmowego, krwotok zaotrzewnowy, kwas acetylosalicylowy, kwasica, lek fibrynolityczny, niedociśnienie tętnicze, niedotlenienie, pochodne kumaryny, pokrzywka, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja gorączkowa, reakcja nadwrażliwości, samoistne krwawienie, sinica, skurcz oskrzeli, streptokinaza, urokinaza, zaburzenia hemostazy, zator cholesterolowy, zatorowość - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Atozet 10 mg + 20 mg
Lek Atozet, zawierający ezetymib i atorwastatynę, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki preparatu, w tym na laktozę, której zawartość w tabletkach waha się od 153 mg (10 mg + 10 mg) do 334 mg (10 mg + 80 mg). Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest stosowanie leku w okresie ciąży, karmienia piersią oraz u kobiet w wieku rozrodczym bez skutecznej antykoncepcji, ze względu na ryzyko teratogenne i negatywny wpływ na rozwój płodu, głównie związany z komponentem statynowym. Ponadto, Atozet nie powinien być stosowany u pacjentów z czynną chorobą wątroby lub z utrzymującą się, niewyjaśnioną aktywnością aminotransferaz przekraczającą 3-krotnie górną granicę normy, co wiąże się z ryzykiem kumulacji leku i hepatotoksyczności.
aminotransferazy, choroba wątroby, ciąża, działanie niepożądane, działanie teratogenne, ezetymib i atorwastatyna, glekaprewir z pibrentaswirem, hepatotoksyczność, interakcja lekowa, karmienie piersią, leczenie hipolipemizujące, leki przeciwwirusowe, nadwrażliwość, nietolerancja laktozy, przeciwwskazanie, tabletka powlekana, terapia statynowa, wiek rozrodczy, WZW typu C - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Abiraterone Sandoz 500 mg
Abiraterone Sandoz, zawierający 500 mg octanu abirateronu w tabletkach powlekanych, jest wskazany do leczenia HSPC z przerzutami lub wysokiego ryzyka bez przerzutów oraz mCRPC. Standardowa dawka wynosi 1000 mg (2 tabletki) raz dziennie, podawana w skojarzeniu z prednizonem lub prednizolonem: 5 mg/dobę w HSPC oraz 10 mg/dobę w mCRPC. U pacjentów bez kastracji chirurgicznej konieczne jest kontynuowanie farmakologicznej kastracji analogami LHRH. Długość terapii zależy od wskazania – do progresji choroby, toksyczności lub maksymalnie 2 lat w HSPC wysokiego ryzyka bez przerzutów. Monitorowanie obejmuje aminotransferazy (co 2 tygodnie przez 3 miesiące, potem co miesiąc), ciśnienie tętnicze, stężenie potasu oraz objawy zastoju płynów (co miesiąc), z częstszą kontrolą u pacjentów z ryzykiem niewydolności serca.
abirateron, AlAT, aminotransferazy, analog gonadoliberyny, AspAT, ciśnienie tętnicze, hepatotoksyczność, hipokaliemia, HSPC z przerzutami, kastracja chirurgiczna, kastracja farmakologiczna, klasyfikacja Child-Pugh, LHRH, mCRPC, mineralokortykosteroidy, nadciśnienie, octan abirateronu, podanie doustne, prednizon, radioterapia, rak gruczołu krokowego, rak oporny na kastrację, stężenie potasu, terapia skojarzona, testy czynnościowe wątroby, toksyczność leku, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zastój płynów - Leksykon leków
Działania niepożądane – Rivanoptim 2,5 mg
Rywaroksaban, substancja czynna leku Rivanoptim, był oceniany w 19 badaniach fazy III obejmujących 69 608 dorosłych oraz w 4 badaniach fazy II i III z udziałem 488 pacjentów pediatrycznych. Najczęstszym działaniem niepożądanym były krwawienia, w tym krwawienia z nosa (4,5%) i przewodu pokarmowego (3,8%). Częstość krwawień i anemii różniła się w zależności od wskazania terapeutycznego, np. profilaktyka ŻChZZ po alloplastyce stawu biodrowego lub kolanowego wiązała się z 6,8% krwawień i 5,9% anemii, natomiast leczenie ŻChZZ u dzieci poniżej 18 lat – z 39,5% krwawień i 4,6% anemii. W profilaktyce udaru u pacjentów z migotaniem przedsionków częstość krwawień wynosiła 28 na 100 pacjentolat, a anemii 2,5 na 100 pacjentolat. Profil bezpieczeństwa obejmował także inne działania niepożądane, takie jak niedokrwistość, trombocytopenia, reakcje alergiczne, krwotoki mózgowe, krwawienia z różnych narządów, zaburzenia czynności wątroby i nerek oraz powikłania krwotoczne, w tym zespół ciasnoty przedziałów powięziowych i nefropatię antykoagulantową.
alloplastyka stawu biodrowego, aminotransferazy, eozynofilowe zapalenie płuc, krwawienie z nosa, krwiomocz, krwioplucie, krwotok oczny, krwotok śródczaszkowy, krwotok z przewodu pokarmowego, migotanie przedsionków, nadpłytkowość, nefropatia antykoagulacyjna, niedokrwistość pokrwotoczna, niedokrwistość pooperacyjna, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, ostry zespół wieńcowy, profilaktyka ŻChZZ, reakcja anafilaktyczna, Rivanoptim, rywaroksaban, tętniak rzekomy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, trombocytopenia, wstrząs anafilaktyczny, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zespół ciasnoty przedziałów powięziowych, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Przedawkowanie – Imatinib Sandoz 400 mg
Przedawkowanie imatynibu stanowi poważne zagrożenie zdrowotne, wymagające natychmiastowej interwencji medycznej i ścisłego monitorowania stanu klinicznego pacjenta. Objawy przedawkowania u dorosłych zależą od dawki i obejmują m.in. nudności, wymioty, biegunkę, wysypkę, obrzęki, zmęczenie, kurcze mięśni, małopłytkowość, pancytopenię, ból brzucha i głowy oraz zmniejszenie apetytu przy dawkach 1200-1600 mg (1-10 dni). Przy dawkach 1800-3200 mg (do 6 dni) obserwuje się nasilenie objawów mięśniowych, podwyższenie aktywności kinazy kreatynowej i bilirubiny oraz bóle żołądkowo-jelitowe. Jednorazowa dawka 6400 mg wiązała się z nudnościami, wymiotami, gorączką, obrzękiem twarzy, neutropenią i wzrostem aminotransferaz, natomiast dawki 8-10 g powodowały głównie wymioty i dolegliwości żołądkowo-jelitowe.
aminotransferazy, bilirubina, ból żołądkowo-jelitowy, dawka terapeutyczna, dolegliwości żołądkowo-jelitowe, imatynib, interwencja medyczna, jadłowstręt, kinaza kreatynowa, leczenie objawowe, leczenie wspomagające, leukopenia, małopłytkowość, neutropenia, nudności i wymioty, objawy kliniczne, objawy ogólnoustrojowe, objawy skórne, objawy z przewodu pokarmowego, obrzęk, obrzęk twarzy, obserwacja kliniczna, pancytopenia, przedawkowanie imatynibu, wysypka i rumień, zaburzenia hematologiczne - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Zentasta 10 mg + 10 mg
Produkt Zentasta, zawierający ezetymib 10 mg oraz atorwastatynę w dawkach 10 mg, 20 mg, 40 mg lub 80 mg, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki aktywne lub substancje pomocnicze, w tym laktozę (145–317 mg w zależności od dawki). Szczególne przeciwwskazania dotyczą kobiet w ciąży, karmiących piersią oraz kobiet w wieku rozrodczym niestosujących skutecznej antykoncepcji, ze względu na ryzyko teratogenne i przenikanie składników do mleka matki. Ponadto, ze względu na potencjalną hepatotoksyczność atorwastatyny, lek nie powinien być stosowany u pacjentów z aktywną chorobą wątroby lub z utrzymującym się, niewyjaśnionym wzrostem aminotransferaz powyżej 3-krotnej górnej granicy normy (GGN).
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Neoparin 80 mg/0,8 ml
Enoksaparyna sodowa, substancja czynna Neoparinu, została oceniona w badaniach klinicznych na ponad 15 000 pacjentów w różnych wskazaniach, takich jak profilaktyka i leczenie zakrzepicy żył głębokich, niestabilna dławica piersiowa oraz zawał mięśnia sercowego (STEMI i NSTEMI). Standardowe dawki profilaktyczne wynosiły 4000 j.m. (40 mg) podskórnie raz na dobę, natomiast w leczeniu stosowano dawki 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) co 12 godzin lub 150 j.m./kg mc. (1,5 mg/kg mc.) raz na dobę. W STEMI podawano 3000 j.m. (30 mg) dożylnie w bolusie, a następnie 100 j.m./kg mc. co 12 godzin. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi były krwotoki (w tym poważne, np. zaotrzewnowe i wewnątrzczaszkowe), małopłytkowość oraz trombocytoza. Profil bezpieczeństwa w przedłużonym leczeniu pacjentów onkologicznych był zbliżony do standardowego leczenia zakrzepicy i zatorowości płucnej.
aminotransferazy, antykoagulant, cholestaza, choroba nowotworowa, enoksaparyna sodowa, enzymy wątrobowe, eozynofilia, hemoglobina, hepatotoksyczność, hiperkaliemia, kanał kręgowy, krwiak okołordzeniowy, krwotok, krwotok wewnątrzczaszkowy, krwotok zaotrzewnowy, leki przeciwpłytkowe, małopłytkowość, małopłytkowość immunoalergiczna, martwica skóry, niestabilna dławica piersiowa, niesteroidowe leki przeciwzapalne, osteoporoza, ostra uogólniona osutka krostkowa, pęcherzowe zapalenie skóry, pokrzywka, profilaktyka zakrzepicy żył głębokich, reakcja anafilaktyczna, rumień, trombocytoza, uniesienie odcinka ST, wstrząs anafilaktyczny, zakrzepica żył głębokich, zapalenie naczyń skóry, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zawał mięśnia sercowego bez załamka Q - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Simvastatin Bluefish 40 mg
Simvastatin Bluefish w dawce 40 mg, zawierający symwastatynę, posiada szereg bezwzględnych przeciwwskazań, które należy uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Lek jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, w tym 280 mg laktozy jednowodnej na tabletkę, co jest istotne u osób z nietolerancją laktozy. Nie należy stosować leku u pacjentów z czynną chorobą wątroby lub utrzymującym się, niewyjaśnionym wzrostem aminotransferaz, ze względu na ryzyko nasilenia hepatotoksyczności. Ponadto, Simvastatin Bluefish jest przeciwwskazany u kobiet w ciąży i karmiących piersią z powodu ryzyka teratogenności i przenikania leku do mleka matki. Istotne jest także unikanie jednoczesnego stosowania z silnymi inhibitorami CYP3A4 (np. itrakonazol, ketokonazol, erytromycyna, klarytromycyna, nelfinawir), które mogą zwiększać AUC symwastatyny co najmniej pięciokrotnie, podnosząc ryzyko miopatii i rabdomiolizy.
aminotransferazy, antybiotyki makrolidowe, cyklosporyna, czynna choroba wątroby, danazol, dysfunkcja hepatocytów, gemfibrozyl, hepatotoksyczność, hipercholesterolemia rodzinna, inhibitory proteazy HIV, izoenzym CYP3A4, klirens kreatyniny, laktoza jednowodna, leki hipolipemizujące, leki przeciwgrzybicze azolowe, lomitapid, nadwrażliwość na lek, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, rabdomioliza, reduktaza HMG-CoA, symwastatyna, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Abiraterone Fresenius Kabi 500 mg
Abiraterone Fresenius Kabi jest wskazany do leczenia przerzutowego raka gruczołu krokowego, stosowany w dawce 1000 mg (2 tabletki po 500 mg) raz na dobę, na czczo (co najmniej 1 godzinę przed lub 2 godziny po posiłku). Terapia jest skojarzona z prednizolonem, którego dawka wynosi 5 mg/dobę w mHSPC oraz 10 mg/dobę w mCRPC. U pacjentów niepoddanych kastracji chirurgicznej konieczne jest kontynuowanie farmakologicznej kastracji analogami LHRH. Monitorowanie obejmuje aktywność aminotransferaz (przed leczeniem, co 2 tygodnie przez 3 miesiące, następnie co miesiąc), ciśnienie tętnicze, stężenie potasu oraz ocenę zastoju płynów (co miesiąc). Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z ryzykiem zastoinowej niewydolności serca, u których badania powinny być wykonywane co 2 tygodnie przez pierwsze 3 miesiące terapii, a następnie co miesiąc. W przypadku hipokaliemii należy utrzymywać stężenie potasu ≥4,0 mM.
abirateron, ALT, aminotransferazy, analogi gonadoliberyny, AspAT, ciśnienie tętnicze, gonadoliberyna, górna granica normy, hepatotoksyczność, hipokaliemia, hormonowrażliwy rak gruczołu krokowego, kastracja chirurgiczna, mineralokortykosteroidy, potas w surowicy, prednizolon, rak gruczołu krokowego oporny na kastrację, skala Child-Pugh, terapia skojarzona, testy czynnościowe wątroby, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zastoinowa niewydolność serca - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Rosuvastatin MSN 5 mg
Rozuwastatyna, dostępna w dawkach 5 mg, 10 mg, 20 mg oraz 40 mg, jest przeciwwskazana u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze (w tym laktozę jednowodną w ilości 1,26 mg w tabletkach 5 i 10 mg oraz 2,52 mg w tabletkach 20 i 40 mg), czynna chorobą wątroby (w tym niewyjaśnionym, utrzymującym się wzrostem aminotransferaz przekraczającym 3-krotność górnej granicy normy), ciężką niewydolnością nerek z klirensem kreatyniny <30 ml/min, miopatią, a także podczas jednoczesnego stosowania sofosbuwiru/welpataswiru/woksylaprewiru lub cyklosporyny. Ponadto, rozuwastatyna jest przeciwwskazana w ciąży, okresie karmienia piersią oraz u kobiet w wieku rozrodczym bez skutecznej antykoncepcji.
aminotransferazy, choroba wątroby, choroby mięśni, cyklosporyna, fibraty, hepatotoksyczność, inhibitor reduktazy HMG-CoA, klirens kreatyniny, laktoza jednowodna, markery uszkodzenia mięśni, miopatia, nadużywanie alkoholu, nadwrażliwość, niedoczynność tarczycy, niewydolność nerek, rabdomioliza, rozuwastatyna, sofosbuwir welpataswir woksylaprewir, statyna, tabletka powlekana, umiarkowana niewydolność nerek - Leksykon leków
Działania niepożądane – Eloprine 500 mg
Inozyna pranobeks w dawce 500 mg, stosowana w terapii, wykazuje charakterystyczny profil działań niepożądanych, z podwyższonym stężeniem kwasu moczowego w surowicy i moczu jako stałym efektem farmakodynamicznym, który ustępuje samoistnie po kilku dniach od zakończenia leczenia. W trakcie długotrwałej terapii (≥3 miesiące) często (>1/100 do <1/10) obserwuje się nudności (z wymiotami lub bez), bóle w nadbrzuszu, podwyższenie aktywności aminotransferaz, fosfatazy zasadowej oraz azotu mocznikowego (BUN), a także objawy skórne (świąd, wysypka), bóle głowy, zawroty głowy, zmęczenie, złe samopoczucie oraz bóle stawów. Działania niepożądane występujące niezbyt często (>1/1000 do <1/100) obejmują biegunkę, zaparcia, nerwowość, senność lub bezsenność oraz wielomocz.
aminotransferazy, azot mocznikowy, badanie kliniczne, bezsenność, biegunka, ból głowy, ból nadbrzusza, ból stawów, działanie niepożądane, Eloprine, fosfataza zasadowa, inozyna pranobeks, kwas 4-acetamidobenzoesowy, kwas moczowy, nerwowość, nudności, senność, świąd, wielomocz, wysypka, zaburzenia mięśniowo-szkieletowe, zaburzenia nerek i dróg moczowych, zaburzenia skórne, zaburzenia układu nerwowego, zaburzenia wątroby i dróg żółciowych, zaburzenia żołądka i jelit, zaparcie, zawroty głowy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Abiraterone Glenmark
Abiraterone Glenmark (octan abirateronu) wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych wynikających z hamowania enzymu CYP17, co prowadzi do wzrostu stężeń mineralokortykosteroidów. W konsekwencji może wystąpić nadciśnienie tętnicze, hipokaliemia oraz zastój płynów, zwłaszcza u pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi, niewydolnością serca (klasy III/IV wg NYHA), niestabilną dusznicą bolesną, arytmiami czy niedawno przebytym zawałem mięśnia sercowego. W badaniach klinicznych fazy 3 wykluczono pacjentów z niepoddającym się leczeniu nadciśnieniem, frakcją wyrzutową serca <50% oraz istotnymi chorobami serca. Zaleca się podawanie kortykosteroidów w celu ograniczenia wydzielania ACTH i zmniejszenia ryzyka działań niepożądanych. Przed terapią konieczne jest wyrównanie i kontrola nadciśnienia, hipokaliemii oraz zastojów płynów, a także ocena czynności serca (np. echokardiografia) u pacjentów z ryzykiem niewydolności serca.
aminotransferazy, arytmia komorowa, choroba niedokrwienna serca, choroba sercowo-naczyniowa, dusznica bolesna, enzym CYP17, enzymy wątrobowe, frakcja wyrzutowa serca, glikokortykosteroid, hepatotoksyczność, hiperglikemia, hipoglikemia, hipokaliemia, hormon adrenokortykotropowy, induktor CYP3A4, migotanie przedsionków, mineralokortykosteroidy, miopatia, nadciśnienie tętnicze, nadostre zapalenie wątroby, niedobór laktazy, niedokrwistość, nietolerancja galaktozy, niewydolność nadnerczy, niewydolność serca, octan abirateronu, odstęp QT, ostra niewydolność wątroby, rabdomioliza, wirusowe zapalenie wątroby, zaawansowany rak gruczołu krokowego, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności seksualnych, zaburzenia czynności wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zastój płynów, zawał serca, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, zmniejszenie gęstości kości - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Sortis 80 80 mg
Lek Sortis (atorwastatyna) posiada bezwzględne przeciwwskazania obejmujące nadwrażliwość na atorwastatynę lub substancje pomocnicze, w tym laktozę jednowodną (do 218,00 mg w tabletce 80 mg) oraz kwas benzoesowy (do 0,00032 mg w tabletce 80 mg). Nie należy stosować leku u pacjentów z czynną chorobą wątroby lub trwale podwyższonymi aminotransferazami powyżej 3-krotnej górnej granicy normy. Ponadto, atorwastatyna jest przeciwwskazana u kobiet w ciąży, karmiących piersią oraz u kobiet w wieku rozrodczym bez skutecznej antykoncepcji ze względu na ryzyko teratogenności i przenikania leku do mleka matki. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje z lekami przeciwwirusowymi zawierającymi glekaprewir z pibrentaswirem, które mogą znacząco zwiększać stężenie atorwastatyny i ryzyko miopatii oraz rabdomiolizy.
aminotransferazy, atorwastatyna, ciąża, czynna choroba wątroby, dolegliwości żołądkowo-jelitowe, glekaprewir z pibrentaswirem, hepatotoksyczność, inhibitory cytochromu P450, karmienie piersią, kwas benzoesowy, laktoza jednowodna, lek przeciwwirusowy, nadwrażliwość, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, rabdomioliza, terapia hipolipemizująca, terapia przeciwwirusowa, wiek rozrodczy, wirusowe zapalenie wątroby, WZW typu C, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Rosuvastatin/Ezetimibe Teva 20 mg + 10 mg
Produkt leczniczy Rosuvastatin/Ezetimibe Teva, zawierający rozuwastatynę i ezetymib, wykazuje profil bezpieczeństwa charakteryzujący się głównie łagodnymi i przemijającymi działaniami niepożądanymi. W badaniach klinicznych rozuwastatyna powodowała przerwanie terapii u mniej niż 4% pacjentów z powodu działań niepożądanych. Ezetymib stosowany w dawce 10 mg/dobę, zarówno w monoterapii (2396 pacjentów), jak i w skojarzeniu ze statyną (11 308 pacjentów) lub fenofibratem (185 pacjentów), wykazywał częstość działań niepożądanych porównywalną z placebo. Terapia skojarzona u około 1200 pacjentów najczęściej wiązała się ze zwiększoną aktywnością aminotransferaz, zaburzeniami żołądkowo-jelitowymi oraz bólami mięśniowymi, co może wskazywać na potencjalną farmakodynamiczną interakcję między składnikami.
aminotransferazy, ból mięśniowy, cukrzyca, ezetymib, gospodarka węglowodanowa, hepatotoksyczność, hipercholesterolemia, interakcja farmakodynamiczna, kinaza kreatynowa, leczenie hipolipemizujące, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy, małopłytkowość, miopatia, obrzęk naczynioruchowy, płytki krwi, reakcja nadwrażliwości, rozuwastatyna, skaza krwotoczna, terapia przeciwcukrzycowa, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zaburzenie hematologiczne - Leksykon leków
Przedawkowanie – Imatinib Sandoz 100 mg
Przedawkowanie imatynibu stanowi poważne zagrożenie zdrowotne, z objawami zależnymi od dawki. Przy dawkach 1200-1600 mg (stosowanych przez 1-10 dni) dominują objawy żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, biegunka, ból brzucha, zmniejszenie apetytu), skórne (wysypka, rumień, obrzęk) oraz hematologiczne (małopłytkowość, pancytopenia). Dawki wyższe, od 1800 do 3200 mg/dobę przez 6 dni, wiążą się dodatkowo z objawami mięśniowymi (osłabienie, ból mięśni, wzrost kinazy kreatynowej) i wątrobowymi (hiperbilirubinemia). Ekstremalnie wysokie dawki pojedyncze, rzędu 6400 mg lub 8-10 g, powodują nasilone zaburzenia żołądkowo-jelitowe, neutropenię oraz wzrost aktywności aminotransferaz, a także objawy układowe, takie jak gorączka i obrzęk twarzy. Dane pediatryczne są ograniczone, ale u 3-letnich dzieci odnotowano głównie objawy żołądkowo-jelitowe i hematologiczne przy dawkach 400 mg i 980 mg.
aminotransferazy, biegunka, ból brzucha, ból głowy, enzymy wątrobowe, gorączka, imatynib, jadłowstręt, kinaza kreatynowa, kurcze mięśni, leczenie objawowe, małopłytkowość, morfologia krwi, nawodnienie pacjenta, neutropenia, nudności, objawy mięśniowe, objawy przewodu pokarmowego, objawy skórne, objawy żołądkowo-jelitowe, obrzęk, obrzęk twarzy, osłabienie mięśni, pancytopenia, parametry wątrobowe, parametry życiowe, populacja pediatryczna, przedawkowanie imatynibu, rumień, układ krwiotwórczy, wymioty, wysypka, zaburzenia hematologiczne, zaburzenia wątrobowe, zmniejszenie apetytu, zmniejszenie liczby białych krwinek, zwiększenie aktywności aminotransferaz, zwiększenie stężenia bilirubiny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Depakine
Walproinian sodu (Depakine) wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko ciężkich działań niepożądanych, w tym hepatotoksyczności, szczególnie u niemowląt i dzieci poniżej 3 lat stosujących politerapię przeciwpadaczkową oraz u pacjentów z mutacjami POLG, zaburzeniami metabolicznymi i uszkodzeniem mózgu. Uszkodzenia wątroby najczęściej pojawiają się w ciągu pierwszych 6 miesięcy terapii, zwłaszcza między 2 a 12 tygodniem, i manifestują się objawami takimi jak osłabienie, brak apetytu, senność, wymioty oraz nawrót napadów padaczkowych. Monitorowanie czynności wątroby, w tym czasu protrombinowego, jest kluczowe przed i w trakcie leczenia. W przypadku nieprawidłowości należy przerwać terapię walproinianem, zwłaszcza przy współistniejącym stosowaniu salicylanów. Rzadko obserwuje się ciężkie zapalenie trzustki, które może być śmiertelne, a także zwiększone ryzyko myśli i zachowań samobójczych, co wymaga uważnej obserwacji pacjentów.
aminotransferazy, ataksja móżdżkowa, bilirubina, choroba mitochondrialna, czas protrombinowy, encefalopatia, encefalopatia hiperamonemiczna, fibrynogen, hiperamonemia, hipoglikemia hipoketotyczna, karbapenemy, kardiomiopatia, lek przeciwpadaczkowy, migrena z aurą, morfologia krwi, mutacja POLG, niedobór karnityny, niewydolność wątroby, oftalmoplegia, padaczka, rabdomioliza, teratogenność, toczeń rumieniowaty, uszkodzenie mózgu, uszkodzenie wątroby, walproinian sodu, wkładka wewnątrzmaciczna, zaburzenia cyklu mocznikowego, zaburzenia mitochondrialne, zaburzenia neurorozwojowe, zapalenie trzustki, zespół Alpersa-Huttenlochera, zespół Fanconiego - Leksykon substancji czynnych
Prawastatyna – Przeciwwskazania stosowania
Prawastatyna, inhibitor reduktazy HMG-CoA, jest stosowana w terapii dyslipidemii, jednak jej podanie wymaga uwzględnienia licznych przeciwwskazań. Bezwzględnie nie powinna być stosowana u pacjentów z nadwrażliwością na sól sodową prawastatyny lub substancje pomocnicze, w tym laktozę bezwodną (124,9 mg w tabletce 20 mg i 249,8 mg w tabletce 40 mg), co jest istotne u osób z nietolerancją laktozy. Przeciwwskazaniem jest także czynna choroba wątroby oraz utrzymujące się, niewyjaśnione podwyższenie aminotransferaz powyżej 3-krotnej górnej granicy normy. U kobiet w ciąży i karmiących piersią stosowanie prawastatyny jest zakazane ze względu na ryzyko teratogenne i przenikanie leku do mleka matki. Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest wykonanie badań funkcji wątroby oraz ich regularne monitorowanie podczas leczenia, zwłaszcza u pacjentów z chorobami wątroby lub nadużywających alkohol.
aminotransferazy, antybiotyk makrolidowy, badanie funkcji wątroby, czynna choroba wątroby, dyslipidemia, fibrat, inhibitor reduktazy HMG-CoA, laktoza bezwodna, lek immunosupresyjny, lek przeciwgrzybiczny z grupy azoli, miopatia, niacyna hipolipemizująca, niedobór laktazy, nietolerancja laktozy, Pravator, rabdomioliza, sól sodowa prawastatyny, statyna, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żółtaczka - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Atorvastatin Krka 10 mg
Atorvastatin Krka, zawierający atorwastatynę wapniową w dawkach 10 mg, 20 mg oraz 40 mg, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, w tym laktozę jednowodną (56,9 mg, 113,8 mg i 227,6 mg odpowiednio dla dawek 10 mg, 20 mg i 40 mg). Leku nie należy stosować u osób z czynną chorobą wątroby lub przy utrzymującym się, niewyjaśnionym wzroście aminotransferaz powyżej 3-krotnej normy, ze względu na ryzyko kumulacji i toksyczności. Ponadto, Atorvastatin Krka jest przeciwwskazany u kobiet w ciąży, karmiących piersią oraz u kobiet w wieku rozrodczym bez skutecznej antykoncepcji, ze względu na potencjalne teratogenne i toksyczne działanie na płód i niemowlę.
aminotransferazy, atorwastatyna wapniowa, biosynteza cholesterolu, czynna choroba wątroby, glekaprewir z pibrentaswirem, interakcja farmakokinetyczna, kumulacja leku, laktoza jednowodna, lek przeciwwirusowy, miopatia, nadwrażliwość, nietolerancja laktozy, rabdomioliza, statyna, tabletka powlekana, wirusowe zapalenie wątroby typu C - Leksykon leków
Przedawkowanie – Triveram 20 mg + 5 mg + 5 mg
Przedawkowanie leku Triveram, zawierającego atorwastatynę, peryndopryl z argininą oraz amlodypinę, wiąże się z różnorodnymi objawami klinicznymi wynikającymi z działania poszczególnych składników. Atorwastatyna może powodować zaburzenia czynności wątroby i rabdomiolizę, co wymaga monitorowania enzymów wątrobowych oraz kinazy kreatynowej (CK). Hemodializa jest nieskuteczna ze względu na silne wiązanie leku z białkami osocza. Peryndopryl, jako inhibitor ACE, może wywołać znaczne niedociśnienie tętnicze, wstrząs, zaburzenia elektrolitowe i niewydolność nerek; leczenie obejmuje dożylne podanie 0,9% roztworu chlorku sodu (9 mg/ml), ułożenie pacjenta oraz ewentualne zastosowanie rozrusznika serca i hemodializy. Amlodypina, antagonista kanału wapniowego, może prowadzić do ciężkiej hipotensji, odruchowej tachykardii oraz niekardiogennego obrzęku płuc z opóźnionym początkiem (24-48 h), wymagającego intensywnego monitorowania i wsparcia układu oddechowego. Dializa jest nieskuteczna z powodu silnego wiązania z białkami, a leczenie obejmuje dożylne podanie glukonianu wapnia oraz kontrolę objętości płynów i funkcji sercowo-naczyniowej.
aminotransferazy, amlodypina, antagonista kanału wapniowego, atorwastatyna, blokada kanałów wapniowych, dysfagia, działanie hipolipemizujące, enzym konwertujący angiotensynę, glukonian wapnia, hemodializa, inhibitor ACE, kinaza kreatynowa, niedociśnienie tętnicze, niekardiogenny obrzęk płuc, niewydolność nerek, parametry wątrobowe, peryndopryl z argininą, płukanie żołądka, rabdomioliza, rozszerzenie naczyń, tachykardia odruchowa, układ renina-angiotensyna-aldosteron, węgiel aktywowany, wstrząs, zaburzenia wodno-elektrolitowe - Leksykon leków
Działania niepożądane – Roxan 15 mg
Lek Roxan zawierający 15 mg rywaroksabanu jest stosowany jako przeciwzakrzepowy, jednak jego stosowanie wiąże się z ryzykiem krwawień, które są najczęstszym działaniem niepożądanym. W badaniach fazy III obejmujących 53 103 pacjentów najczęściej obserwowano krwawienia z nosa (4,5%) oraz krwotok z przewodu pokarmowego (3,8%). Częstość krwawień różni się w zależności od wskazań: od 6,8% w profilaktyce żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej po aloplastyce stawu biodrowego lub kolanowego, przez 12,6% u pacjentów hospitalizowanych z powodów niechirurgicznych, do 23% przy leczeniu zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej. Najwyższe ryzyko krwawienia występuje u pacjentów z migotaniem przedsionków (28 na 100 pacjentolat) oraz po ostrym zespole wieńcowym (22 na 100 pacjentolat). Niedokrwistość, jako powikłanie krwawień, występuje z częstością od 1,6% do 5,9% w zależności od wskazań terapeutycznych.
alergiczne zapalenie skóry, aminotransferazy, ból w klatce piersiowej, dławica piersiowa, hipoperfuzja, kreatynina, krwawienie, krwawienie menstruacyjne, krwawienie utajone, krwawienie z błon śluzowych, krwawienie z nosa, krwiomocz, krwioplucie, krwotok mózgowy, krwotok oczny, krwotok podspojówkowy, krwotok śródczaszkowy, krwotok z przewodu pokarmowego, lek przeciwzakrzepowy, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, niedokrwienie mięśnia sercowego, niedokrwistość, niedokrwistość pokrwotoczna, niedokrwistość pooperacyjna, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, ostry zespół wieńcowy, rywaroksaban, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zespół ciasnoty przedziałów powięziowych, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Nintedanib STADA 150 mg
Nintedanib jest dostępny w postaci kapsułek o dawkach 100 mg i 150 mg, z zalecanym standardowym schematem dawkowania 150 mg dwa razy na dobę, przyjmowanymi co około 12 godzin podczas posiłku. Dawkę 100 mg dwa razy na dobę stosuje się u pacjentów nietolerujących dawki standardowej, przy maksymalnej dawce dobowej 300 mg. W przypadku pominięcia dawki, kolejna powinna być przyjęta zgodnie z harmonogramem, bez podwajania dawki. U pacjentów w podeszłym wieku (≥65 lat) nie jest wymagane dostosowanie dawki, choć u osób ≥75 lat może być konieczne zmniejszenie dawki. Pacjenci z łagodnym lub umiarkowanym zaburzeniem czynności nerek nie wymagają modyfikacji dawki, natomiast brak danych dotyczących stosowania u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min). U pacjentów z łagodnym zaburzeniem czynności wątroby (Child-Pugh A) zaleca się dawkę 100 mg dwa razy na dobę, natomiast u pacjentów z umiarkowanym i ciężkim zaburzeniem (Child-Pugh B i C) stosowanie nintedanibu jest przeciwwskazane. Lek nie jest zalecany dla dzieci i młodzieży.
aminotransferazy, ciężka biegunka, ciężkie zaburzenie czynności wątroby, działanie niepożądane nintedanibu, enzymy wątrobowe, GGN, klirens kreatyniny, łagodne zaburzenie czynności wątroby, leczenie objawowe, lek przeciwwymiotny, miękka kapsułka, nintedanib, podanie doustne, podwyższone aminotransferazy, produkt leczniczy, skala Child-Pugh, substancja czynna, umiarkowane zaburzenie czynności wątroby, wywiad medyczny, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Interakcje leku – Davercin 150 mg/5 ml
Cykliczny węglan erytromycyny, składnik produktu leczniczego Davercin, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne, głównie poprzez hamowanie enzymów cytochromu P-450, co prowadzi do zwiększenia stężenia leków metabolizowanych tym szlakiem. Szczególnie istotne są interakcje z lekami o wąskim indeksie terapeutycznym, takimi jak teofilina (wymaga monitorowania stężenia i ewentualnej redukcji dawki), digoksyna (konieczne dostosowanie dawkowania), cyklosporyna (wymaga kontroli funkcji nerek z uwagi na ryzyko nefrotoksyczności) oraz doustne leki przeciwzakrzepowe (np. warfaryna, rywaroksaban) ze względu na ryzyko nasilenia działania przeciwzakrzepowego i krwawień. Ponadto, erytromycyna jest przeciwwskazana w połączeniu z ergotaminą, dihydroergotaminą, terfenadyną, astemizolem, inhibitorami reduktazy HMG-CoA (lowastatyna, symwastatyna) oraz lomitapidem ze względu na wysokie ryzyko poważnych działań niepożądanych, takich jak rabdomioliza, groźne zaburzenia rytmu serca czy ostre zatrucie alkaloidami sporyszu.
alkaloidy sporyszu, aminotransferazy, astemizol, benzodiazepiny, cisapryd, cykliczny węglan erytromycyny, cyklosporyna, cytochrom P-450, digoksyna, doustne leki przeciwzakrzepowe, doustne środki antykoncepcyjne, działanie hepatotoksyczne, ergotamina, hepatotoksyczność, hydroksychlorochina, incydent sercowo-naczyniowy, inhibitory reduktazy HMG-CoA, komorowe zaburzenia rytmu serca, kortykosteroidy, lomitapid, nefrotoksyczność, rabdomioliza, rywaroksaban, skurcz naczyń obwodowych, symwastatyna, teofilina, wąski indeks terapeutyczny, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia rytmu serca - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Zocor 40
Symwastatyna, jako inhibitor reduktazy HMG-CoA, niesie ryzyko miopatii, której objawy obejmują bóle mięśni, tkliwość i osłabienie, z towarzyszącym wzrostem aktywności kinazy kreatynowej (CK) powyżej 10-krotnej górnej granicy normy (GGN). W ciężkich przypadkach może dojść do rabdomiolizy z ostrą niewydolnością nerek. Ryzyko to jest dawkozależne: częstość miopatii wynosi około 0,03% przy dawce 20 mg/dobę, 0,08% przy 40 mg/dobę oraz 0,61% przy 80 mg/dobę, a u pacjentów po zawale serca przy 80 mg/dobę wzrasta do 1,0%. Szczególnie narażeni są pacjenci azjatyckiego pochodzenia oraz osoby z czynnikami ryzyka, takimi jak wiek ≥65 lat, płeć żeńska, niewydolność nerek, nieleczona niedoczynność tarczycy, wcześniejsze toksyczne reakcje na statyny lub fibraty, a także nosiciele allelu C genu SLCO1B1 (genotyp CC – ryzyko miopatii 15% przy 80 mg/dobę). Monitorowanie aktywności CK jest kluczowe, zwłaszcza przed rozpoczęciem terapii i w przypadku wystąpienia objawów mięśniowych, a leczenie należy przerwać przy CK >5x GGN lub nasilonych objawach.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferazy, białka OATP, dawka symwastatyny, genotyp CC, hiperbilirubinemia, hipercholesterolemia heterozygotyczna, hipercholesterolemia rodzinna, hiperglikemia, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, kinaza kreatynowa, kwas symwastatyny, laktoza jednowodna, miastenia oczna, miastenia rzekomoporaźna, mioglobinuria, miopatia, niedobór laktazy, niedoczynność tarczycy, nietolerancja galaktozy, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, rabdomioliza, śródmiąższowa choroba płuc, zaburzenia mięśniowe, zawał mięśnia sercowego, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żółtaczka