Specjalne ostrzeżenia
Atostat

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania produktu Atostat 80 mg

Stosowanie atorwastatyny w dawce 80 mg wymaga szczególnej uwagi ze względu na potencjalne działania niepożądane oraz interakcje z innymi lekami. Poniżej przedstawiono kluczowe informacje dotyczące bezpieczeństwa stosowania tego produktu leczniczego oraz zalecane środki ostrożności.¹

Wpływ na wątrobę

Przed rozpoczęciem terapii atorwastatyną oraz w trakcie jej trwania należy regularnie wykonywać badania kontrolne czynności wątroby. Pacjenci, u których występują objawy uszkodzenia wątroby, powinni być niezwłocznie poddani ocenie funkcji tego narządu. W przypadku zwiększenia aktywności aminotransferaz konieczne jest monitorowanie pacjenta do momentu normalizacji wyników.²

Jeżeli aktywność aminotransferaz utrzymuje się na poziomie przekraczającym trzykrotnie górną granicę normy (GGN), zaleca się redukcję dawki lub całkowite odstawienie leku Atostat. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów spożywających znaczne ilości alkoholu oraz u osób z chorobami wątroby w wywiadzie.³

Ryzyko udarów krwotocznych – badanie SPARCL

Analiza post-hoc badania SPARCL (Stroke Prevention by Aggressive Reduction in Cholesterol Levels) wykazała częstsze występowanie udarów krwotocznych u pacjentów bez choroby niedokrwiennej serca w wywiadzie, którzy niedawno przebyli udar mózgowy lub przejściowy atak niedokrwienny (TIA), a byli leczeni atorwastatyną w dawce 80 mg w porównaniu z grupą otrzymującą placebo.⁴

Podwyższone ryzyko było szczególnie widoczne u pacjentów z wcześniejszym udarem krwotocznym lub zawałem lakunarnym w wywiadzie. W przypadku pacjentów z wcześniejszym udarem niedokrwiennym lub krwotocznym stosunek korzyści do ryzyka stosowania atorwastatyny w dawce 80 mg nie jest jednoznaczny. Przed rozpoczęciem terapii u takich pacjentów należy dokładnie rozważyć potencjalne ryzyko wystąpienia udaru krwotocznego.⁵

Wpływ na mięśnie szkieletowe

Atorwastatyna, podobnie jak inne inhibitory reduktazy HMG-CoA, może w rzadkich przypadkach oddziaływać na mięśnie szkieletowe, powodując bóle mięśniowe, zapalenie mięśni i miopatię, która może prowadzić do rabdomiolizy – stanu potencjalnie zagrażającego życiu. Stan ten charakteryzuje się znacznym zwiększeniem aktywności kinazy kreatynowej (CK) (>10 razy GGN), mioglobinemią i mioglobinurią, które mogą prowadzić do niewydolności nerek. ^{10 razy GGN), mioglobinemią i mioglobinurią, które mogą prowadzić do niewydolności nerek.”>6}

Bardzo rzadko podczas leczenia statynami lub po jego zakończeniu zgłaszano przypadki immunozależnej miopatii martwiczej (IMNM). Cechy kliniczne IMNM to utrzymujące się osłabienie mięśni proksymalnych oraz zwiększona aktywność kinazy kreatynowej w surowicy, które utrzymują się pomimo przerwania leczenia statynami.⁷

Zalecenia przed rozpoczęciem leczenia

Atorwastatynę należy przepisywać z ostrożnością pacjentom, u których występują czynniki predysponujące do rabdomiolizy. Przed rozpoczęciem terapii statynami konieczne jest zbadanie aktywności CK w następujących przypadkach:⁸

• Niewydolność nerek⁹
• Niedoczynność tarczycy¹⁰
• Choroby mięśni lub występowanie dziedzicznych chorób mięśni w wywiadzie rodzinnym¹¹
• Wcześniejsze wystąpienie działania uszkadzającego mięśnie po stosowaniu statyn lub fibratów¹²
• Choroby wątroby w wywiadzie i/lub spożywanie dużych ilości alkoholu¹³
• U osób w podeszłym wieku (powyżej 70 lat) – konieczność wykonania badań powinna być rozpatrywana w kontekście innych czynników ryzyka predysponujących do wystąpienia rabdomiolizy¹⁴
• W sytuacjach, w których stężenie leku w osoczu może być zwiększone, np. z powodu interakcji lub u specjalnych grup pacjentów, w tym podgrup genetycznych¹⁵

W wymienionych sytuacjach należy rozważyć ryzyko rozpoczęcia leczenia w stosunku do możliwych korzyści oraz zaleca się kontrolowanie objawów klinicznych. Jeśli aktywność CK jest początkowo istotnie podwyższona (>5 razy GGN), nie należy rozpoczynać leczenia. ^{5 razy GGN) nie należy rozpoczynać leczenia.”>16}

Pomiar aktywności kinazy kreatynowej

Aktywności kinazy kreatynowej nie należy oznaczać po ciężkim wysiłku fizycznym oraz w przypadku występowania innych przyczyn zwiększających jej aktywność, gdyż utrudnia to właściwą interpretację wyników. Jeśli podczas pierwszego oznaczania aktywność CK jest istotnie podwyższona (>5 razy GGN), pomiar należy powtórzyć po 5-7 dniach w celu potwierdzenia rezultatów. ^{5 razy GGN), pomiaru należy dokonać ponownie po 5-7 dniach w celu potwierdzenia wyników.”>17}

Zalecenia podczas leczenia

Pacjent powinien zostać poinstruowany, aby niezwłocznie zgłaszał wystąpienie bólów mięśniowych, kurczów lub osłabienia mięśni, zwłaszcza gdy towarzyszy temu ogólne złe samopoczucie lub gorączka.¹⁸

W przypadku wystąpienia takich objawów u pacjenta przyjmującego atorwastatynę należy oznaczyć aktywność CK. Jeśli jest ona istotnie podwyższona (>5 razy GGN), terapię należy przerwać. Jeżeli objawy mięśniowe są nasilone i powodują codzienny dyskomfort, nawet przy aktywności CK ≤5 razy GGN, należy rozważyć przerwanie leczenia. ^{5 razy GGN), lek należy odstawić. […] Jeśli objawy ze strony mięśni są znacznie nasilone i na co dzień wywołują dyskomfort u pacjenta, to wówczas nawet, gdy aktywność CK jest ≤5 razy GGN, należy rozważyć przerwanie terapii.”>19}

Jeśli objawy kliniczne ustąpią, a aktywność CK powróci do normy, można rozważyć ponowne włączenie atorwastatyny lub innej statyny w najmniejszej dawce, przy jednoczesnej ścisłej kontroli klinicznej.²⁰

Leczenie atorwastatyną musi zostać przerwane, jeśli wystąpi istotne podwyższenie aktywności CK (>10 razy GGN) lub gdy wystąpi bądź podejrzewa się wystąpienie rabdomiolizy. ^{10 razy GGN) lub gdy wystąpi, bądź podejrzewa się wystąpienie rabdomiolizy.”>21}

Jednoczesne stosowanie z innymi lekami

Ryzyko rabdomiolizy zwiększa się podczas stosowania atorwastatyny jednocześnie z lekami, które mogą podwyższać jej stężenie w osoczu, takimi jak:²²

• Silne inhibitory CYP3A4 (np. cyklosporyna, telitromycyna, klarytromycyna, delawirdyna, styrypentol, ketokonazol, worykonazol, itrakonazol, pozakonazol)
• Inhibitory proteazy HIV, w tym rytonawir, lopinawir, atazanawir, indynawir, darunawir i inne
• Inne leki zwiększające ryzyko miopatii: gemfibrozyl i inne pochodne kwasu fibrynowego, boceprewir, erytromycyna, niacyna, ezetymib, telaprewir lub typranawir w połączeniu z rytonawirem²³

W miarę możliwości należy rozważyć zastosowanie leków alternatywnych, które nie wchodzą w interakcje z atorwastatyną. Jeśli jednoczesne stosowanie wymienionych leków z atorwastatyną jest konieczne, należy starannie rozważyć korzyści i ryzyko związane z leczeniem.²⁴

U pacjentów przyjmujących leki zwiększające stężenie atorwastatyny w osoczu zaleca się zastosowanie mniejszej dawki maksymalnej atorwastatyny. W przypadku silnych inhibitorów CYP3A4 należy rozważyć zastosowanie mniejszej dawki początkowej atorwastatyny i zaleca się odpowiednią obserwację kliniczną pacjenta.²⁵

Stosowanie z kwasem fusydowym

Atorwastatyny nie wolno podawać jednocześnie z produktami leczniczymi zawierającymi kwas fusydowy działającymi ogólnoustrojowo ani w okresie 7 dni od zakończenia leczenia kwasem fusydowym. U pacjentów, u których podawanie ogólnoustrojowo kwasu fusydowego uważa się za konieczne, leczenie statynami należy przerwać na okres terapii kwasem fusydowym.²⁶

Zgłaszano przypadki rabdomiolizy (w tym niektóre zakończone zgonem) wśród pacjentów leczonych kwasem fusydowym w skojarzeniu ze statynami. Pacjentowi należy zalecić, aby w razie wystąpienia jakichkolwiek objawów osłabienia, bólu lub tkliwości mięśni niezwłocznie zgłosił się do lekarza.²⁷

Leczenie statynami można ponownie rozpocząć po siedmiu dniach od podania ostatniej dawki kwasu fusydowego. W wyjątkowych okolicznościach, w których konieczne jest długotrwałe ogólnoustrojowe stosowanie kwasu fusydowego, np. w leczeniu ciężkich zakażeń, jednoczesne podawanie leku Atostat i kwasu fusydowego należy rozważać indywidualnie i pod ścisłym nadzorem lekarza.²⁸

Bezpieczeństwo u dzieci i młodzieży

W trzyletnim badaniu klinicznym obejmującym dzieci i młodzież nie stwierdzono istotnego klinicznie wpływu atorwastatyny na wzrost i dojrzewanie płciowe. Badanie opierało się na ogólnej ocenie dojrzewania i rozwoju, ocenie na podstawie skali Tannera oraz pomiarze wzrostu i wagi.²⁹

Śródmiąższowa choroba płuc

Podczas długoterminowego leczenia niektórymi statynami zgłaszano pojedyncze przypadki śródmiąższowej choroby płuc. Objawy mogą obejmować duszność, nieproduktywny kaszel i ogólne pogorszenie stanu zdrowia (zmęczenie, utratę masy ciała i gorączkę). W przypadku podejrzenia śródmiąższowej choroby płuc u pacjenta należy przerwać leczenie statynami.³⁰

Ryzyko rozwoju cukrzycy

Dane kliniczne wskazują, że wszystkie leki z grupy statyn mogą zwiększać stężenie glukozy we krwi i u niektórych pacjentów z wysokim ryzykiem wystąpienia cukrzycy mogą powodować hiperglikemię o nasileniu wymagającym odpowiedniej opieki diabetologicznej. Korzyści w postaci zmniejszenia ryzyka rozwoju chorób naczyniowych przeważają jednak nad tym ryzykiem, dlatego nie powinno się z tego powodu przerywać leczenia statynami.³¹

Pacjentów z grupy ryzyka (pacjentów, u których stężenie glukozy na czczo wynosi od 5,6 do 6,9 mmol/l, BMI >30 kg/m², ze zwiększonym stężeniem trójglicerydów, z nadciśnieniem tętniczym) należy poddać kontroli klinicznej i biochemicznej zgodnie z wytycznymi. ^{30 kg/m², ze zwiększonym stężeniem trójglicerydów, z nadciśnieniem tętniczym) należy poddać kontroli klinicznej i biochemicznej zgodnie z wytycznymi.”>32}