Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Atorwastatyna, substancja czynna preparatu Atostat, podlega metabolizmowi przez cytochrom P-450 3A4 (CYP3A4) oraz jest substratem transporterów białkowych, w tym transportera wychwytu wątrobowego OATP1B1. Jednoczesne stosowanie leków, które hamują działanie CYP3A4 lub transporterów białkowych, może prowadzić do zwiększenia stężenia atorwastatyny w osoczu, potęgując ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, szczególnie miopatii.¹

Wpływ jednocześnie stosowanych leków na atorwastatynę

Inhibitory CYP3A4

Silne inhibitory CYP3A4 (np. cyklosporyna, telitromycyna, klarytromycyna, delawirdyna, styrypentol, ketokonazol, worykonazol, itrakonazol, pozakonazol oraz inhibitory proteazy HIV) znacząco podwyższają stężenie atorwastatyny w osoczu. Jeżeli to możliwe, należy unikać równoczesnego podawania silnych inhibitorów CYP3A4 z atorwastatyną. W przypadku konieczności jednoczesnego stosowania tych leków, zaleca się:

• użycie mniejszej dawki początkowej atorwastatyny
• zmniejszenie maksymalnej dawki atorwastatyny
• ścisłe monitorowanie stanu klinicznego pacjenta

²

Umiarkowane inhibitory CYP3A4 (np. erytromycyna, diltiazem, werapamil i flukonazol) mogą również podwyższać stężenie atorwastatyny w osoczu. Szczególną uwagę należy zwrócić na jednoczesne stosowanie erytromycyny ze statynami, gdyż zaobserwowano zwiększone ryzyko miopatii. Amiodaron i werapamil, znane inhibitory CYP3A4, mogą zwiększać ekspozycję na atorwastatynę. W przypadku jednoczesnego stosowania umiarkowanych inhibitorów CYP3A4 zaleca się:

• rozważenie niższej maksymalnej dawki atorwastatyny
• odpowiednie monitorowanie kliniczne pacjenta, szczególnie po rozpoczęciu leczenia lub po dostosowaniu dawki inhibitora

³

Induktory CYP3A4

Jednoczesne stosowanie atorwastatyny i induktorów cytochromu P450 3A (np. efawirenz, ryfampicyna, ziele dziurawca) może prowadzić do zmniejszenia stężenia atorwastatyny w osoczu w różnym stopniu. W przypadku ryfampicyny występuje podwójny mechanizm interakcji – indukcja CYP3A4 oraz hamowanie aktywności transportera OATP1B1 w hepatocytach. Dlatego zaleca się jednoczesne podawanie atorwastatyny z ryfampicyną, ponieważ opóźnione podanie atorwastatyny po ryfampicynie powoduje istotne zmniejszenie stężenia atorwastatyny w osoczu. Przy konieczności jednoczesnego stosowania należy dokładnie monitorować skuteczność działania atorwastatyny.⁴

Inhibitory transportera białek

Inhibitory transportera białek (np. cyklosporyna) mogą zwiększać wpływ atorwastatyny na organizm. Wpływ hamowania transporterów wychwytu wątrobowego na stężenie atorwastatyny w hepatocytach nie jest w pełni poznany. Gdy jednoczesne stosowanie jest nieuniknione, zaleca się:

• zmniejszenie dawki atorwastatyny
• właściwe monitorowanie pod kątem skuteczności terapii

⁵

Inne leki wpływające na metabolizm mięśni

Fibraty (np. gemfibrozyl) stosowane w monoterapii mogą powodować działania niepożądane ze strony mięśni, w tym rabdomiolizę. Jednoczesne stosowanie pochodnych kwasu fibrynowego z atorwastatyną zwiększa to ryzyko. Gdy konieczne jest jednoczesne stosowanie, należy:

• stosować najniższe skuteczne dawki atorwastatyny
• regularnie kontrolować stan pacjenta

⁶

Ezetymib również może powodować działania niepożądane ze strony mięśni, włącznie z rabdomiolizą. Ryzyko to zwiększa się przy jednoczesnym stosowaniu ezetymibu z atorwastatyną. Pacjenci przyjmujący takie skojarzenie powinni być odpowiednio monitorowani.⁷

Kwas fusydowy stosowany ogólnoustrojowo w połączeniu ze statynami może zwiększać ryzyko miopatii, w tym rabdomiolizy. Mechanizm tej interakcji nie jest jeszcze w pełni wyjaśniony (może mieć charakter farmakodynamiczny, farmakokinetyczny lub mieszany). Odnotowano przypadki rabdomiolizy (także śmiertelne) u pacjentów stosujących takie skojarzenie. Jeżeli stosowanie ogólnoustrojowego kwasu fusydowego jest konieczne, leczenie atorwastatyną należy przerwać na czas terapii kwasem fusydowym.⁸

Kolchicyna w skojarzeniu z atorwastatyną może zwiększać ryzyko miopatii, chociaż nie przeprowadzono formalnych badań interakcji między tymi lekami. Podczas jednoczesnego stosowania tych produktów należy zachować ostrożność.⁹

Inne istotne interakcje

Kolestypol zmniejsza stężenie atorwastatyny i jej aktywnych metabolitów w osoczu (proporcja stężenia atorwastatyny: 0,74), gdy jest podawany jednocześnie z produktem Atostat. Jednak efekt hipolipemizujący jest większy podczas skojarzonego stosowania produktu Atostat i kolestypolu niż podczas monoterapii każdym z tych leków.¹⁰

Wpływ atorwastatyny na inne produkty lecznicze stosowane jednocześnie

Digoksyna – jednoczesne podawanie wielokrotnych dawek digoksyny i 10 mg atorwastatyny powoduje nieznaczne zwiększenie stężenia digoksyny w osoczu w stanie stacjonarnym. Pacjenci przyjmujący digoksynę powinni być odpowiednio monitorowani.¹¹

Doustne środki antykoncepcyjne – jednoczesne stosowanie produktu Atostat i doustnych środków antykoncepcyjnych zwiększa stężenie noretysteronu i etynyloestradiolu w osoczu.¹²

Warfaryna – u pacjentów otrzymujących długotrwałą terapię warfaryną, jednoczesne podawanie atorwastatyny w dawce 80 mg na dobę powodowało niewielkie skrócenie czasu protrombinowego o około 1,7 sekund podczas pierwszych 4 dni przyjmowania obu leków. Wartość ta normalizowała się w ciągu 15 dni stosowania atorwastatyny. Chociaż odnotowano tylko bardzo rzadkie przypadki klinicznie istotnych interakcji z lekami przeciwzakrzepowymi, zaleca się:

• oznaczenie czasu protrombinowego przed rozpoczęciem leczenia atorwastatyną u pacjentów stosujących kumarynę
• częste kontrole czasu protrombinowego w początkowym okresie leczenia
• powtórzenie tej procedury w przypadku zmiany dawkowania atorwastatyny lub przerwania jej stosowania

¹³

Interakcje atorwastatyny z alkoholem

Chociaż bezpośrednie interakcje między atorwastatyną a alkoholem nie zostały szczegółowo opisane w charakterystyce produktu leczniczego, należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego spożywania alkoholu i stosowania atorwastatyny z kilku powodów:

• Potencjalne zwiększenie hepatotoksyczności – zarówno alkohol jak i statyny (w tym atorwastatyna) mogą wykazywać działanie hepatotoksyczne. Regularne spożywanie alkoholu podczas terapii atorwastatyną może zwiększać ryzyko uszkodzenia wątroby.
• Wpływ na metabolizm – alkohol może wpływać na aktywność enzymów wątrobowych, co potencjalnie może modyfikować metabolizm atorwastatyny.
• Zwiększone ryzyko miopatii – jednoczesne spożywanie alkoholu może teoretycznie zwiększać ryzyko wystąpienia działań niepożądanych ze strony mięśni.

Zaleca się ograniczenie spożycia alkoholu podczas terapii atorwastatyną oraz regularne monitorowanie parametrów czynności wątroby u pacjentów, którzy spożywają alkohol.

Interakcje u dzieci i młodzieży

Badania interakcji lekowych z atorwastatyną zostały przeprowadzone wyłącznie u pacjentów dorosłych. Zakres i nasilenie interakcji u dzieci nie jest w pełni znany. Podczas stosowania atorwastatyny u dzieci należy uwzględnić wszystkie wymienione powyżej interakcje występujące u pacjentów dorosłych oraz zachować szczególną ostrożność.¹⁴

Tabela interakcji atorwastatyny z innymi produktami leczniczymi