adiuwant

Adiuwant to substancja dodawana do preparatów farmaceutycznych lub szczepionek, której zadaniem jest wzmocnienie lub ukierunkowanie odpowiedzi immunologicznej organizmu na antygen. W kontekście szczepionek adiuwanty pozwalają na zmniejszenie ilości antygenu potrzebnego do wywołania odporności oraz wydłużenie czasu działania preparatu.

Mechanizmy działania adiuwantów obejmują m.in. powolne uwalnianie antygenu z miejsca iniekcji (efekt depot), aktywację komórek prezentujących antygen, stymulację produkcji cytokin prozapalnych oraz wzmocnienie odpowiedzi humoralnej i komórkowej. Najczęściej stosowanymi adiuwantami są związki glinu (wodorotlenek glinu, fosforan glinu), emulsje olejowe, lipopolisacharydy oraz nowsze formulacje jak kompleksy immunostymulujące (ISCOMs) czy systemy adiuwantowe (np. AS01, AS03, AS04).

W praktyce klinicznej adiuwanty odgrywają kluczową rolę w poprawie skuteczności szczepionek, szczególnie u osób z obniżoną odpornością, seniorów oraz w przypadku szczepionek zawierających oczyszczone lub rekombinowane antygeny. Dobór odpowiedniego adiuwantu zależy od typu szczepionki, drogi podania oraz pożądanego profilu odpowiedzi immunologicznej.

Powiązane wpisy

  1. 11.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl