osmolalność
Osmolalność to termin określający stężenie cząstek osmotycznie czynnych w płynie ustrojowym, wyrażone jako liczba moli rozpuszczonych cząstek na kilogram rozpuszczalnika (mOsm/kg H₂O). Jest to parametr ściśle związany z gospodarką wodno-elektrolitową organizmu i stanowi istotny wskaźnik diagnostyczny w ocenie homeostazy.
W praktyce klinicznej oznaczanie osmolalności ma kluczowe znaczenie w diagnostyce i monitorowaniu zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej, stanów odwodnienia, hiperhidracji, niewydolności nerek, zaburzeń endokrynologicznych oraz zatruć (m.in. alkoholem etylowym, metanolem, glikolem etylenowym). Prawidłowa osmolalność osocza mieści się w zakresie 275-295 mOsm/kg H₂O.
Przy interpretacji wyników należy uwzględnić różnicę między osmolalnością mierzoną (oznaczaną laboratoryjnie) a wyliczoną (na podstawie stężeń sodu, glukozy i mocznika). Różnica ta, zwana luką osmotyczną, może wskazywać na obecność w organizmie nieoznaczanych rutynowo substancji osmotycznie czynnych, co ma znaczenie diagnostyczne w przypadkach zatruć.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Skład i postać leku – Sugammadex Sandoz 100 mg/ml
Sugammadex Sandoz to roztwór do wstrzykiwań o stężeniu 100 mg/ml, dostępny w fiolkach 2 ml (200 mg) i 5 ml (500 mg). Preparat ma pH 7,0–8,0 oraz osmolalność 300–500 mOsm/kg, a jego substancją czynną jest sól sodowa sugammadeksu. Zawartość sodu wynosi do 9,7 mg/ml, co należy uwzględnić u pacjentów z ograniczeniem spożycia sodu. Produkt zawiera także kwas solny, wodorotlenek sodu oraz wodę do wstrzykiwań. Fiolki wykonane są ze szkła typu I, zabezpieczone korkiem bromobutylowym i aluminiowym wieczkiem. Okres ważności wynosi 3 lata, a przechowywanie wymaga ochrony przed światłem i unikania zamrażania.
9%, chlorek sodu 0, guma bromobutylowa, kontrola spożycia sodu, kwas solny, linia dożylna, mikrobiologia, mleczan Ringera, niezgodność farmaceutyczna, ondansetron, osmolalność, pacjent pediatryczny, postać roztworu, ranitydyna, roztwór do wstrzykiwań, roztwór Ringera, stabilność chemiczna i fizyczna, stabilność roztworu, sugammadeks, szkło typu I, warunki aseptyczne, werapamil, wodorotlenek sodu - Leksykon substancji czynnych
Kwas pantotenowy – Przeciwwskazania stosowania
Kwas pantotenowy (witamina B5) jest powszechnie stosowany w terapii żywieniowej i suplementacji witaminowej, jednak jego podawanie wymaga uwzględnienia licznych przeciwwskazań. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na kwas pantotenowy lub jego pochodne (deksopantenol, pantotenian sodu), a także na substancje pomocnicze, takie jak metylu parahydroksybenzoesan w preparacie Soluvit N (zawierającym 16,5 mg pantotenianu sodu, odpowiadającego 15,0 mg kwasu pantotenowego) oraz białka sojowe i orzeszki ziemne w preparacie Viantan (14,0 mg deksopantenolu, odpowiadającego 15,0 mg kwasu pantotenowego). Viantan jest przeciwwskazany u dzieci poniżej 11 lat oraz u pacjentów z hiperwitaminozą, ciężką hiperkalcemią, hiperkalciurią lub stanami predysponującymi do tych zaburzeń, ze względu na obecność witaminy D. Ponadto, preparat ten zawiera do 2 mmol (46 mg) sodu na fiolkę, co należy uwzględnić u pacjentów z ograniczeniami sodu w diecie.
białko orzeszków ziemnych, białko sojowe, deksopantenol, dysfagia, gospodarka elektrolitowa, hiperkalcemia, hiperkalciuria, hiperwitaminoza, kwas pantotenowy, metylu parahydroksybenzoesan, nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, osmolalność, pantotenian sodu, pierwotna nadczynność przytarczyc, przerzut do układu kostnego, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, retynoid, roztwór do infuzji, Soluvit N, Viantan, witamina A, witamina B5, witamina D, zaburzenie gospodarki kwasowo-zasadowej, ziarniniakowatość - Leksykon leków
Skład i postać leku – Xalofree 50 mcg/ml
Produkt leczniczy Xalofree to roztwór kropli do oczu zawierający latanoprost w stężeniu 50 µg/ml, dostarczający dawkę terapeutyczną około 1,5 µg na pojedynczą kroplę. Preparat zawiera substancje pomocnicze, w tym 6,4 mg fosforanów na ml, które pełnią funkcje buforowe i stabilizujące pH (5,5-6,5) oraz osmolalność (250-320 mOsm/kg), co zapewnia dobrą tolerancję miejscową. Opakowania dostępne są w pojemnościach 2,5 ml i 7,5 ml, z okresem ważności odpowiednio 18 miesięcy i 2 lata, a po otwarciu zachowują stabilność przez 30 dni (2,5 ml) lub 90 dni (7,5 ml). Preparat należy przechowywać w temperaturze poniżej 25°C, bez zamrażania, aby uniknąć degradacji latanoprostu.
chlorek sodu, degradacja substancji czynnej, diwodorofosforan sodu jednowodny, edetynian disodu, fosforan disodu, HDPE, krople do oczu, kroplomierz wielodawkowy, kwas solny, latanoprost, niezgodność farmaceutyczna, osmolalność, parametry fizykochemiczne, polietylen wysokiej gęstości, polisorbat 80, substancja chelatująca, substancja pomocnicza, system buforowy, tiomersal, wodorotlenek sodu, worek spojówkowy, wytrącanie osadu - Leksykon leków
Skład i postać leku – Addiphos (170,1 mg + 133,5 mg + 14 mg)/ml
ADDIPHOS to koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji, zawierający precyzyjnie dobrane elektrolity i fosforany, stosowany w żywieniu pozajelitowym w celu uzupełnienia niedoborów tych składników. Każdy mililitr koncentratu zawiera potasu diwodorofosforan (170,1 mg), disodu fosforan dwuwodny (133,5 mg) oraz potasu wodorotlenek (14,0 mg), co odpowiada 2 mmol fosforanów (62 mg P), 1,5 mmol potasu (59 mg K) i 1,5 mmol sodu (34 mg Na). Produkt charakteryzuje się wysoką osmolalnością 3200 mOsm/kg wody oraz pH 6,2-6,5. ADDIPHOS wymaga rozcieńczenia przed podaniem dożylnym i jest kompatybilny z wybranymi roztworami do żywienia pozajelitowego, takimi jak Vamin 14 i 18 Electrolyte-Free, Vaminolact, roztwór glukozy oraz chlorek sodu, z zachowaniem określonych proporcji.
aseptyka, disodu fosforan dwuwodny, hiperkaliemia, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji, niezgodność farmaceutyczna, osmolalność, płyn infuzyjny, postać nierozcieńczona, potasu diwodorofosforan, potasu wodorotlenek, roztwór do infuzji, stabilność farmaceutyczna, substancja osmotycznie czynna, substancja pomocnicza, szybkość infuzji, warunki aseptyczne, woda do wstrzykiwań, wytrącenie osadu, zakażenie mikrobiologiczne, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Moxifloxacin Kabi 400 mg/250 ml
Moxifloxacin Kabi to fluorochinolonowy antybiotyk dożylny dostępny w postaci roztworu do infuzji o stężeniu 400 mg/250 ml (1,6 mg/ml), stosowany w leczeniu pozaszpitalnego zapalenia płuc oraz powikłanych zakażeń skóry i tkanki podskórnej. Lek nie jest pierwszym wyborem w terapii tych zakażeń i powinien być stosowany jedynie w sytuacjach, gdy inne antybiotyki są niewłaściwe lub nieskuteczne, np. z powodu oporności patogenów, przeciwwskazań do leków pierwszego rzutu, niepowodzenia terapii empirycznej lub ciężkiego przebiegu infekcji wymagającego szybkiego działania o szerokim spektrum. Preparat charakteryzuje się pH 5,0-6,0, osmolalnością 260-330 mOsm/kg oraz zawiera 54,4 mmol sodu w 250 ml roztworu, co jest istotne u pacjentów z ograniczeniami podaży sodu.
chlorowodorek moksyfloksacyny, działanie niepożądane, fluorochinolon, infekcja dolnych dróg oddechowych, interwencja chirurgiczna, lek przeciwbakteryjny, moksyfloksacyna, oporność patogenów, osmolalność, powikłane zakażenie skóry i tkanki podskórnej, powikłanie sercowo-naczyniowe, pozaszpitalne zapalenie płuc, racjonalna antybiotykoterapia, roztwór do infuzji, terapia empiryczna, zakażenie bakteryjne, zapalenie miąższu płucnego - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Vitalipid N Infant –
Produkt leczniczy Vitalipid N Infant jest koncentratem do sporządzania emulsji do infuzji typu olej w wodzie, zawierającym witaminy rozpuszczalne w tłuszczach: witaminę A (135,3 μg/ml, 230 IU), D₂ (1,0 μg/ml, 40 IU), E (0,64 mg/ml, 0,7 IU) oraz K₁ (20 μg/ml). Preparat charakteryzuje się osmolalnością około 300 mOsm/kg oraz pH około 8, co sprzyja bezpieczeństwu i zgodności biologicznej. Ocena bezpieczeństwa opiera się głównie na danych klinicznych, gdyż dane przedkliniczne są ograniczone, jednak dawki witamin zostały precyzyjnie dostosowane do potrzeb niemowląt, minimalizując ryzyko toksyczności i nadmiernej kumulacji, szczególnie istotne w przypadku witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, które mogą się kumulować w organizmie.
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Lidocaini hydrochloridum Noridem 20 mg/ml
Lidocaini hydrochloridum Noridem w stężeniu 20 mg/ml (2% w/v) jest wskazany do znieczulenia miejscowego i regionalnego u pacjentów powyżej 2. roku życia oraz do leczenia ciężkiego, zagrażającego życiu częstoskurczu komorowego i tachyarytmii. Preparat dostępny jest w formie przezroczystego roztworu do wstrzykiwań o pH 5,00-7,00 i osmolalności 270-310 mOsm/kg, zawierającego 21,32 mg lidokainy chlorowodorku jednowodnego na ml (odpowiadające 20 mg lidokainy chlorowodorku). Ampułki dostępne są w pojemnościach 2 ml (40 mg), 5 ml (100 mg), 10 ml (200 mg) oraz 20 ml (400 mg). Preparat zawiera również 0,083–0,0892 mmol sodu na ml (1,9–2,05 mg sodu/ml), co należy uwzględnić w kontekście stanu klinicznego pacjenta.
ciśnienie tętnicze, częstoskurcz komorowy, funkcja oddechowa, intensywna terapia, kardiologia, Lidocaini hydrochloridum, lidokaina chlorowodorek, lidokaina chlorowodorek jednowodny, monitorowanie czynności serca, osmolalność, roztwór do wstrzykiwań, sprzęt reanimacyjny, tachyarytmia, zaburzenie rytmu serca, znieczulenie miejscowe i regionalne - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Olodon Free 1 mg/ml
Olodon Free (1 mg/ml, krople do oczu) zawiera olopatadynę chlorowodorek i jest bezwzględnie przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na olopatadynę lub substancje pomocnicze. Objawy nadwrażliwości obejmują miejscowe reakcje alergiczne takie jak zaczerwienienie, świąd, obrzęk powiek oraz nasilone łzawienie. Każdy ml roztworu zawiera 1 mg olopatadyny, a pojedyncza kropla dostarcza 0,03 mg substancji czynnej. W przypadku wystąpienia objawów alergicznych należy natychmiast przerwać stosowanie leku i skonsultować się z lekarzem. Przeciwwskazania obejmują potwierdzoną reakcję alergiczną w wywiadzie, nadwrażliwość na substancje pomocnicze oraz wcześniejsze epizody nietolerancji preparatów z olopatadyną.
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Foscarnet sodium hexahydrate Tillomed 24 mg/ml
Foscarnet sodium hexahydrate Tillomed, dostępny w postaci roztworu do infuzji o stężeniu 24 mg/ml, jest lekiem przeciwwirusowym dedykowanym wyłącznie pacjentom z zespołem nabytego niedoboru odporności (AIDS). Główne wskazania obejmują ciężkie zakażenia wirusem cytomegalii (CMV) zagrażające życiu lub wzrokowi, potwierdzone diagnostycznie, oraz ostre zakażenia śluzówkowo-skórne wywołane przez wirusy opryszczki pospolitej (HSV) oporne na acyklowir, przy braku innych akceptowalnych terapii. Preparat charakteryzuje się pH 7,2-7,6, osmolalnością 240-300 mOsmol/kg oraz zawiera 60 mmol sodu w 250 ml roztworu, co jest istotne przy stosowaniu u pacjentów na diecie niskosodowej. Terapia powinna być prowadzona zgodnie z aktualnymi wytycznymi dotyczącymi leczenia przeciwwirusowego u pacjentów zakażonych HIV, z uwzględnieniem potwierdzenia oporności HSV na acyklowir przed wdrożeniem leczenia foskarnetem.
AIDS, choroba zagrażająca życiu, dieta niskosodowa, foskarnet sodowy, infuzja dożylna, lek przeciwwirusowy, oporność na acyklowir, osmolalność, reakcje niepożądane, roztwór do infuzji, wirus cytomegalii, wirus HIV, wirus opryszczki pospolitej, zakażenia oportunistyczne, zakażenie CMV, zakażenie HSV, zespół nabytego niedoboru odporności - Leksykon leków
Skład i postać leku – Osagrand 3 mg
Osagrand to roztwór do wstrzykiwań zawierający 3 mg kwasu ibandronowego w 3 ml roztworu (stężenie 1 mg/ml), podawany dożylnie. Preparat charakteryzuje się pH w zakresie 3,465-4,235 oraz osmolalnością 270-310 mosmol/kg, jest bezbarwny i pozbawiony cząstek stałych. Substancje pomocnicze to m.in. chlorek sodu zapewniający izotoniczność, kwas octowy lodowaty jako regulator pH oraz bufor sodu octan trójwodny. Produkt jest pakowany w ampułki z bezbarwnego szkła typu I, dostępne w opakowaniach po 1 lub 4 ampułki, z okresem ważności 2 lata i bez specjalnych wymagań dotyczących przechowywania.
ampułka ze szkła, chlorek sodu, izotoniczność, kwas ibandronowy, kwas octowy lodowaty, octan sodu trójwodny, osmolalność, regulator pH, roztwór do wstrzykiwań, roztwór glukozy, sodu ibandronian jednowodny, sól fizjologiczna, substancja buforująca, substancja pomocnicza, wenflon, wlew dożylny, woda do wstrzykiwań, wstrzyknięcie dożylne - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Midazolam Accord 5 mg/ml
Midazolam Accord w stężeniu 5 mg/ml (roztwór do wstrzykiwań lub infuzji) wywiera istotny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn, głównie poprzez działania niepożądane takie jak sedacja, niepamięć, zaburzenia uwagi oraz osłabienie koordynacji ruchowej. Lekarz powinien poinformować pacjenta o konieczności powstrzymania się od tych czynności do czasu całkowitego ustąpienia objawów oraz zapewnić bezpieczny transport po podaniu leku, zwłaszcza u pacjentów ambulatoryjnych. Produkt ma pH 2,9-3,7, osmolalność 170-230 mOsm/kg, a 1 ml roztworu zawiera 5 mg midazolamu oraz 1,96 mg sodu, co może mieć znaczenie u pacjentów na diecie niskosodowej.
chlorowodorek midazolamu, dieta niskosodowa, działanie sedatywne, midazolam, Midazolam Accord, niepamięć, osmolalność, ośrodkowy układ nerwowy, pacjent ambulatoryjny, reakcje psychomotoryczne, roztwór do wstrzykiwań, sedacja, zaburzenia czynności mięśni, zaburzenia koncentracji, zaburzenia koordynacji ruchowej, zaburzenia pamięci, zaburzenia uwagi, zdolności psychomotoryczne - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Latadrop 50 mcg/ml
Przy kwalifikacji pacjenta do leczenia preparatem Latadrop (50 µg/ml latanoprostu, krople do oczu) kluczowe jest wykluczenie nadwrażliwości na substancję czynną lub substancje pomocnicze, w tym chlorek benzalkoniowy (0,2 mg/ml) oraz fosforany (6,34 mg/ml). Przed rozpoczęciem terapii należy przeprowadzić szczegółowy wywiad alergologiczny, uwzględniając wcześniejsze reakcje alergiczne na latanoprost lub składniki preparatu. W przypadku potwierdzonej nadwrażliwości stosowanie Latadrop jest przeciwwskazane, a wątpliwości co do bezpieczeństwa terapii powinny skłonić do wyboru alternatywnego leku.
analog prostaglandyn, charakterystyka fizykochemiczna leku, chlorek benzalkoniowy, fosforany, krople do oczu, latanoprost, nadwrażliwość na latanoprost, nadwrażliwość na składniki preparatu, osmolalność, przeciwwskazanie bezwzględne, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, schorzenie powierzchni oka, wywiad alergologiczny - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Addiphos (170,1 mg + 133,5 mg + 14 mg)/ml
ADDIPHOS jest koncentratem do sporządzania roztworu do infuzji zawierającym potasu diwodorofosforan (170,1 mg/ml), disodu fosforan dwuwodny (133,5 mg/ml) oraz potasu wodorotlenek (14,0 mg/ml), co odpowiada 2 mmol fosforanów (62 mg), 1,5 mmol potasu (59 mg) oraz 1,5 mmol sodu (34 mg) na mililitr preparatu. Produkt charakteryzuje się wysoką osmolalnością 3200 mOsm/kg H2O oraz pH w zakresie 6,2-6,5. Zgodnie z charakterystyką produktu leczniczego, ADDIPHOS nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych ani obsługiwania maszyn, co jest istotne dla lekarzy przepisujących lek, zwłaszcza w terapii długoterminowej, gdzie pacjenci mogą obawiać się ograniczeń w codziennym funkcjonowaniu. Lekarz nie musi podejmować dodatkowych działań informacyjnych dotyczących tych aspektów, jednak powinien uwzględnić indywidualny stan kliniczny pacjenta oraz możliwe interakcje z innymi lekami.
charakterystyka produktu leczniczego, disodu fosforan dwuwodny, fosforan, funkcja psychomotoryczna, infuzja, infuzja dożylna, interakcja lekowa, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji, nadwrażliwość na składniki preparatu, osmolalność, potas, potasu diwodorofosforan, potasu wodorotlenek, schorzenie współistniejące, sód - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Phenylephrine Aguettant 50 mikrogramów/ml
Phenylephrine Aguettant w postaci roztworu do wstrzykiwań (50 mikrogramów/ml) jest wskazany do leczenia niedociśnienia tętniczego występującego podczas znieczulenia podpajęczynówkowego, zewnątrzoponowego oraz ogólnego. Preparat dostarczany jest w ampułko-strzykawce o pojemności 10 ml, zawierającej 500 mikrogramów (0,5 mg) fenylefryny chlorowodorku, o pH 4,7–5,3 i osmolalności 270–300 mOsm/kg, co zapewnia kompatybilność z fizjologicznym środowiskiem. Fenylefryna działa jako selektywny agonista receptorów alfa-1 adrenergicznych, co skutkuje wazokonstrykcją i szybkim podniesieniem ciśnienia tętniczego, istotnym w stabilizacji hemodynamicznej pacjentów podczas procedur anestezjologicznych.
ampułko-strzykawka, anestezjolog, fenylefryna, fenylefryny chlorowodorek, interwencja terapeutyczna, niedociśnienie tętnicze, osmolalność, procedura anestezjologiczna, roztwór do wstrzykiwań, spadek ciśnienia tętniczego, stabilność hemodynamiczna, znieczulenie neuroaksjalne, znieczulenie ogólne, znieczulenie podpajęczynówkowe, znieczulenie zewnątrzoponowe - Leksykon leków
Skład i postać leku – Cosopt PF (20 mg + 5 mg)/ml
COSOPT PF to roztwór do oczu w postaci kropli jednodawkowych, zawierający dwie substancje czynne: dorzolamid (20 mg/ml) i tymolol (5 mg/ml). W 1 ml roztworu znajduje się 22,26 mg chlorowodorku dorzolamidu (odpowiadającego 20 mg dorzolamidu) oraz 6,83 mg maleinianu tymololu (odpowiadającego 5 mg tymololu). Pojedyncza kropla o objętości 0,03-0,05 ml dostarcza średnio 0,8 mg dorzolamidu i 0,2 mg tymololu. Preparat zawiera także substancje pomocnicze takie jak hydroksyetyloceluloza, mannitol, cytrynian sodu i wodorotlenek sodu, które zapewniają odpowiednią lepkość, osmolalność (242-323 mOsmol/kg) oraz stabilizują pH roztworu w zakresie 5,5-5,8.
chlorowodorek dorzolamidu, cytrynian sodu, dorzolamid i tymolol, hydroksyetyloceluloza, krople do oczu, maleinian tymololu, mannitol, niezgodność farmaceutyczna, osmolalność, pojemnik jednodawkowy, polietylen niskiej gęstości, substancja buforująca, substancja osmotycznie czynna, substancja pomocnicza, substancja zagęszczająca, woda do wstrzykiwań, wodorotlenek sodu - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Soluvit N –
Produkt leczniczy Soluvit N zawiera kompleks witamin rozpuszczalnych w wodzie, w tym witaminy z grupy B (B1, B2, B6, B12, nikotynamid, kwas pantotenowy, kwas foliowy, biotyna) oraz witaminę C, w dawkach odpowiadających dziennemu zapotrzebowaniu organizmu. Zawartość poszczególnych witamin w jednej fiolce wynosi m.in.: tiamina (B1) 3,1 mg (2,5 mg równoważnika witaminy), ryboflawina (B2) 4,9 mg (3,6 mg równoważnika), nikotynamid (B3) 40 mg, pirydoksyna (B6) 4,9 mg (4,0 mg równoważnika), kwas pantotenowy 16,5 mg (15,0 mg równoważnika), witamina C (sodu askorbinian) 113 mg (100 mg równoważnika), biotyna 60 μg, kwas foliowy 0,40 mg oraz cyjanokobalamina (B12) 5,0 μg. Przedkliniczne dane bezpieczeństwa opierają się głównie na wieloletnich danych klinicznych oraz istniejącej dokumentacji naukowej, potwierdzającej akceptowalny profil bezpieczeństwa tych składników, w tym witaminy C o właściwościach przeciwutleniających i metabolicznych, stosowanej w dawce 100 mg na fiolkę.
biotyna, cyjanokobalamina, kwas askorbinowy, kwas foliowy, kwas pantotenowy, liofilizowany proszek, metylu parahydroksybenzoesan, nikotynamid, osmolalność, pirydoksyna, pirydoksyny chlorowodorek, reakcja alergiczna, roztwór do infuzji, ryboflawina, ryboflawiny sodu fosforan, sodu askorbinian, sodu pantotenian, tiamina, tiaminy azotan, witamina C, witaminy grupy B, witaminy rozpuszczalne w wodzie, właściwości przeciwutleniające - Leksykon leków
Skład i postać leku – Aminomix 1 Novum –
Aminomix 1 Novum to dwukomorowy roztwór do żywienia pozajelitowego, zawierający aminokwasy (50 g/1000 ml) oraz węglowodany z elektrolitami w stosunku 1:1, które należy zmieszać bezpośrednio przed podaniem. W 1000 ml gotowego roztworu znajduje się 8 g azotu, 220 g glukozy jednowodnej oraz elektrolity w stężeniach: Na 50 mmol/l, K 30 mmol/l, Ca 2 mmol/l, Mg 3 mmol/l, Zn 0,04 mmol/l, Cl 64 mmol/l, octan 75 mmol/l i glicerofosforan 15 mmol/l. Roztwór charakteryzuje się osmolalnością 1826-2018 mOsm/kg wody, osmolarnością 1779 mOsm/l, pH 5,5-6,0 oraz zdolnością zobojętniania 18,0-33,0 mmol NaOH/l. Wartość energetyczna całkowita wynosi 1000 kcal/1000 ml, z czego 800 kcal to wartość pozabiałkowa.
alanina, aminokwas, arginina, chlorek cynku, chlorek magnezu, chlorek sodu, chlorek wapnia, elektrolit, emulsja tłuszczowa, fenyloalanina, glicerofosforan sodu, glicyna, glukoza, histydyna, izoleucyna, kwas octowy, leucyna, lizyna, metionina, mikroelement, niezgodność farmaceutyczna, osmolalność, osmolarność, profil elektrolitowy, prolina, roztwór do infuzji, seryna, tauryna, treonina, tryptofan, tyrozyna, walina, wartość energetyczna pozabiałkowa, warunki aseptyczne, węglowodany, zgodność farmaceutyczna, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Brinzolamide Accord 10 mg/ml
Brinzolamide Accord, zawierający 10 mg/ml brynzolamidu w postaci kropli do oczu, stosowany jest w dawce standardowej 1 kropla do chorego oka/oczu dwa razy na dobę, z możliwością zwiększenia do 3 razy na dobę w przypadku lepszej odpowiedzi klinicznej, nie przekraczając maksymalnej dawki 3 kropli na dobę. U pacjentów w podeszłym wieku dawkowanie nie wymaga modyfikacji. Lek jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min) oraz u osób z kwasicą hiperchloremiczną, a także nie zaleca się jego stosowania u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby oraz u dzieci i młodzieży do 17 roku życia. Preparat ma postać białej lub prawie białej zawiesiny o pH 7,3-7,7 i osmolalności 250-300 mOsm/kg.
brynzolamid, działanie niepożądane ogólnoustrojowe, kanał nosowo-łzowy, klirens kreatyniny, kwasica hiperchloremiczna, leczenie skojarzone, lek przeciwjaskrowy, monoterapia, osmolalność, pH zawiesiny, podanie do oka, wchłanianie układowe, worek spojówkowy, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon substancji czynnych
Gadobutrol – Przeciwwskazania stosowania
Gadobutrol, substancja czynna preparatu Gadovist 1,0 (1,0 mmol/ml, 604,72 mg/ml), jest środkiem kontrastowym o stosunkowo wąskim zakresie przeciwwskazań. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na gadobutrol lub substancje pomocnicze. Przed podaniem należy szczegółowo zebrać wywiad alergologiczny, zwracając uwagę na wcześniejsze reakcje na środki kontrastowe zawierające gadolin, historię alergii, astmę, atopowe zapalenie skóry oraz incydenty anafilaksji. Gadobutrol charakteryzuje się osmolalnością 1603 mOsm/kg H₂O oraz lepkością 4,96 mPa·s w 37°C, co może mieć znaczenie u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego lub nerek.
anafilaksja, astma oskrzelowa, atopowe zapalenie skóry, charakterystyka produktu leczniczego, czynnik ryzyka, diagnostyka obrazowa, gadobutrol, Gadovist, lepkość, osmolalność, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, roztwór do wstrzykiwań, schorzenie atopowe, schorzenie układu sercowo-naczyniowego, sprzęt ratunkowy, środek kontrastowy, środek kontrastowy z gadolinem, wywiad alergologiczny - Leksykon substancji czynnych
Glukoza bezwodna – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Glukoza bezwodna, obecna w produktach leczniczych takich jak Duosol (zawierający 4 mmol/l potasu, stężenie glukozy 5,6 mmol/l odpowiadające 1,0 g) oraz Kabiven Peripheral (zawierający od 97 do 162 g glukozy bezwodnej w zależności od pojemności), nie wykazuje wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych ani obsługi maszyn. Charakterystyki tych preparatów, stosowanych parenteralnie w warunkach klinicznych, określają wpływ na prowadzenie pojazdów jako „Nie dotyczy”. Duosol to roztwór do hemofiltracji o osmolarności teoretycznej 300 mOsm/l i pH 7,0-8,0, natomiast Kabiven Peripheral to emulsja do infuzji o osmolalności około 830 mOsm/kg wody, osmolarności około 750 mOsm/l i pH około 5,6.
charakterystyka produktu leczniczego, Duosol, emulsja do infuzji, forma parenteralna, glukoza bezwodna, glukoza jednowodna, hemofiltracja, intensywna opieka medyczna, Kabiven Peripheral, osmolalność, osmolarność, podanie dożylne, produkt leczniczy, roztwór do hemofiltracji, trójkomorowy worek, warunki kliniczne - Leksykon leków
Przedawkowanie – Xiflodrop 5 mg/ml
Lek Xiflodrop, zawierający chlorowodorek moksyfloksacyny w stężeniu 5 mg/ml (190 µg moksyfloksacyny na kroplę), nie wykazuje ryzyka przedawkowania przy stosowaniu miejscowym ze względu na ograniczoną pojemność worka spojówkowego oraz fizjologiczną budowę oka. Całkowita zawartość substancji czynnej w jednej butelce jest zbyt mała, aby wywołać istotne działania niepożądane, nawet w przypadku przypadkowego spożycia. W razie miejscowego przedawkowania mogą wystąpić przejściowe objawy podrażnienia oka, takie jak zaczerwienienie, pieczenie, świąd i nadmierne łzawienie, które ustępują po przepłukaniu roztworem soli fizjologicznej.
absorpcja ogólnoustrojowa, chlorowodorek moksyfloksacyny, działania niepożądane, film łzowy, krople oczne, łzawienie oka, moksyfloksacyna, objawy żołądkowo-jelitowe, osmolalność, podrażnienie oka, podrażnienie spojówek, roztwór oczny, sól fizjologiczna, terapia ogólnoustrojowa, worek spojówkowy, zaburzenia neurologiczne, zaburzenia żołądkowo-jelitowe - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Optiray 300 636 mg/ml (300 mg I/ml)
Optiray 300 to jodowy środek kontrastowy zawierający 300 mg jodu elementarnego na ml (jowersol 636 mg/ml), stosowany w diagnostyce radiologicznej. Preparat charakteryzuje się osmolalnością na poziomie 645 mOsm/kg oraz lepkością wynoszącą 8,2 mPa·s w 25°C i 5,5 mPa·s w 37°C, co może wpływać na jego profil bezpieczeństwa w warunkach przedklinicznych. Produkt występuje w formie przezroczystego, bezbarwnego lub bladożółtego roztworu do wstrzykiwań i infuzji, co determinuje sposób dystrybucji substancji czynnej w organizmie.
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Sugammadex Noridem 100 mg/ml
Przy podejmowaniu decyzji terapeutycznych dotyczących stosowania Sugammadex Noridem (roztwór do wstrzykiwań 100 mg/ml) kluczowe jest uwzględnienie przeciwwskazań, z których najważniejszym jest nadwrażliwość na sugammadeks sodowy lub substancje pomocnicze. Preparat dostępny jest w ampułkach 2 ml (200 mg sugammadeksu) oraz 5 ml (500 mg sugammadeksu), a każdy mililitr zawiera 9,19 mg sodu, co wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z alergią na związki sodowe. Roztwór charakteryzuje się pH 7,00-8,00 oraz osmolalnością 300-500 mOsm/kg, co może mieć znaczenie u osób z nadwrażliwością na substancje o podobnych właściwościach fizykochemicznych.
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Linezolid Polpharma 2 mg/ml
Linezolid Polpharma w postaci roztworu do infuzji dożylnych (2 mg/ml) jest wskazany do terapii początkowej zakażeń takich jak szpitalne i pozaszpitalne zapalenie płuc oraz powikłane zakażenia skóry i tkanek miękkich, z dawkowaniem 600 mg podawanym 2 razy na dobę przez 10–14 dni. Wysoka biodostępność doustna (~100%) umożliwia bezpieczną zamianę formy dożylnej na tabletkę bez konieczności modyfikacji dawki. Maksymalny czas terapii wynosi 28 dni ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa dłuższego stosowania. U pacjentów z bakteriemią nie ma potrzeby wydłużania leczenia ani zwiększania dawki. Nie zaleca się stosowania linezolidu u osób poniżej 18. roku życia z powodu braku danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności w tej grupie.
bakteriemia, biodostępność linezolidu, ciężka niewydolność nerek, dializa, dializa otrzewnowa, hemodializa, infuzja dożylna, klirens kreatyniny, linezolid, niewydolność wątroby, osmolalność, pozaszpitalne zapalenie płuc, roztwór do infuzji, roztwór izotoniczny, szpitalne zapalenie płuc, tabletka powlekana, zakażenie tkanek miękkich - Leksykon leków
Skład i postać leku – Pratyria 100 mg + 150 mg
Pratyria to lek w postaci zawiesiny do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu, zawierający paliperydonu palmitynian w dawkach 75 mg, 100 mg oraz 150 mg. Produkt dostępny jest również w opakowaniu startowym zawierającym ampułko-strzykawki z dawkami 150 mg i 100 mg. Zawiesina ma pH około 7,0 i osmolalność 280-310 mOsm/kg, co zapewnia stabilność i neutralne środowisko. Substancje pomocnicze, takie jak polisorbat 20, makrogol 4000, kwas cytrynowy, bufory fosforanowe oraz woda do wstrzykiwań, wspierają stabilność i odpowiednie uwalnianie leku. Opakowanie zawiera ampułko-strzykawkę z kopolimeru cykloolefinowego, korek z gumy bromobutylowej oraz dwie igły (22G 38 mm i 23G 25 mm) do podania.
ampułko-strzykawka, bufor fosforanowy, disodu wodorofosforan, guma bromobutylowa, kopolimer cykloolefinowy, kwas cytrynowy, makrogol, niezgodność farmaceutyczna, osmolalność, paliperydonu palmitynian, polisorbat, przedłużone uwalnianie, regulator kwasowości, sodu diwodorofosforan, sodu wodorotlenek, substancja powierzchniowo czynna, woda do wstrzykiwań, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Xiflodrop 5 mg/ml
Produkt leczniczy Xiflodrop, zawierający 5 mg/ml chlorowodorku moksyfloksacyny w postaci kropli do oczu, nie wywiera istotnego wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Jednakże, ze względu na bezpośredni kontakt leku z powierzchnią oka, po aplikacji może wystąpić przejściowe niewyraźne widzenie lub inne zaburzenia wzrokowe, które są charakterystyczne dla preparatów okulistycznych. Każda kropla zawiera 190 µg moksyfloksacyny, a roztwór cechuje się osmolalnością 290 mOsmol/kg ± 5% oraz pH w zakresie 6,3-7,3, co zapewnia kompatybilność z tkankami oka, jednak krótkotrwałe zaburzenia ostrości widzenia mogą się pojawić i ustępują samoistnie po krótkim czasie.
aplikacja kropli, chlorowodorek moksyfloksacyny, funkcja wzrokowa, gałka oczna, krople do oczu, krople oczne, niewyraźne widzenie, osmolalność, ostrość wzroku, preparat okulistyczny, schorzenie narządu wzroku, tkanka oka, Xiflodrop, zaburzenie ostrości widzenia, zaburzenie wzrokowe, zdolność psychomotoryczna - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Omnipaque 518 mg/ml (240 mg jodu/ml)
Omnipaque (joheksol) to niejonowy, monomeryczny, trójjodowy środek kontrastowy o stężeniu 518 mg/ml (240 mg jodu/ml), charakteryzujący się pełną rozpuszczalnością w wodzie. Roztwór o stężeniu 140 mg I/ml jest izotoniczny względem krwi i płynów tkankowych, natomiast preparat o stężeniu 240 mg I/ml wykazuje osmolalność 0,51 Osm/kg H₂O (37°C, osmometria parowo-ciśnieniowa). Lepkość tego roztworu wynosi 5,6 mPa·s w 20°C oraz 3,3 mPa·s w 37°C, co wpływa na jego właściwości fizykochemiczne i komfort podania. Preparat dostępny jest jako jałowy, gotowy do użycia roztwór o barwie od bezbarwnej do bladożółtej, co nie wpływa na jego skuteczność diagnostyczną.
badania laboratoryjne, ciśnienie tętnicze, częstość akcji serca, działanie hemodynamiczne, działanie izotoniczne, funkcja układu krążenia, hemostaza, joheksol, lepkość roztworu, osmolalność, osmometria parowo-ciśnieniowa, roztwór jałowy, środek kontrastujący niejonowy, środek kontrastujący radiologiczny, substancja czynna, układ krzepnięcia - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – SmofKabiven Low Osmo Peripheral –
SmofKabiven Low Osmo Peripheral jest wskazany do żywienia pozajelitowego u dorosłych oraz dzieci powyżej 2 lat, gdy żywienie doustne lub dojelitowe jest niemożliwe, niewystarczające lub przeciwwskazane (np. zaburzenia połykania, niedrożność przewodu pokarmowego, ostre zapalenie trzustki). Preparat dostępny jest w czterech objętościach: 850 ml, 1400 ml, 1950 ml i 2500 ml, dostarczając odpowiednio około 600 kcal (2,5 MJ), 1000 kcal (4,2 MJ), 1400 kcal (5,9 MJ) oraz 1800 kcal (7,5 MJ). Zawiera aminokwasy (21,3–62,6 g), azot (3,41–10,0 g), glukozę bezwodną (57,8–170 g) oraz tłuszcze (29,8–87,6 g), co zapewnia pełne pokrycie zapotrzebowania energetycznego i metabolicznego pacjenta.
aminokwasy egzogenne i endogenne, emulsja do infuzji, kwasy omega-3, niedrożność górnego odcinka przewodu pokarmowego, nieswoiste choroby zapalne jelit, osmolalność, osmolarność, ostre zapalenie trzustki, przetoka, roztwór aminokwasów z elektrolitami, triglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych, zaburzenia połykania, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie otrzewnej, zespół krótkiego jelita, żywienie dojelitowe, żywienie doustne, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Skład i postać leku – Mitomycin Accord 40 mg
Mitomycin Accord jest dostępny w postaci proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań lub infuzji, zawierającego 40 mg mitomycyny na fiolkę. Po rekonstytucji 80 ml 0,9% roztworu chlorku sodu lub 20% roztworu glukozy uzyskuje się roztwór o stężeniu 0,5 mg/ml mitomycyny. Roztwór ten charakteryzuje się pH w zakresie 3,5-7,5 oraz osmolalnością około 290 mOsm/kg (chlorek sodu) lub 1100 mOsm/kg (glukoza). Preparat ma niebiesko-fioletową barwę i powinien być klarowny, bez cząstek stałych. Zawartość fiolki jest przeznaczona do jednorazowego użytku, a niewykorzystany roztwór należy niezwłocznie zutylizować zgodnie z procedurami dla odpadów cytotoksycznych.
- Leksykon substancji czynnych
Kwas gadobenowy – Wskazania do stosowania
Kwas gadobenowy, będący składnikiem aktywnym preparatu MultiHance, jest paramagnetycznym środkiem kontrastowym stosowanym w diagnostyce MRI, szczególnie w obrazowaniu wątroby u dorosłych i dzieci powyżej 2. roku życia. Preparat zawiera kwas gadobenowy w stężeniu 0,5 mmol/ml (529 mg/ml) w formie soli dimegluminy, co odpowiada 334 mg kwasu gadobenowego na 1 ml roztworu. MultiHance jest dostępny w fiolkach o objętościach 5 ml, 10 ml, 15 ml i 20 ml, zawierających odpowiednio 2,5 mmol (1670 mg), 5 mmol (3340 mg), 7,5 mmol (5010 mg) oraz 10 mmol (6680 mg) kwasu gadobenowego. Preparat charakteryzuje się osmolalnością 1970 mOsm/kg i lepkością 5,3 mPa·s w temperaturze 37°C. Stosowanie kwasu gadobenowego jest wskazane wyłącznie wtedy, gdy uzyskanie informacji diagnostycznych jest niezbędne dla dalszego postępowania, nie można ich uzyskać bez kontrastu oraz wymagane jest obrazowanie w fazie opóźnionej.
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Sugammadex Noridem 100 mg/ml
Sugammadex Noridem to roztwór do wstrzykiwań o stężeniu 100 mg/ml, dostępny w ampułkach 2 ml (200 mg sugammadeksu) oraz 5 ml (500 mg sugammadeksu). Preparat jest wskazany do odwrócenia blokady nerwowo-mięśniowej wywołanej przez środki zwiotczające mięśnie szkieletowe, głównie rokuronium i wekuronium, u pacjentów dorosłych. Lek charakteryzuje się pH 7,00-8,00 oraz osmolalnością 300-500 mOsm/kg, a zawartość sodu wynosi 9,19 mg/ml, co należy uwzględnić u pacjentów na diecie niskosodowej. Sugammadex Noridem powinien być stosowany wyłącznie w warunkach szpitalnych przez personel doświadczony w anestezjologii i zarządzaniu blokiem operacyjnym, podawany dożylnie po zastosowaniu rokuronium lub wekuronium w celu szybkiego odwrócenia blokady nerwowo-mięśniowej i przywrócenia funkcji oddechowych.
blok operacyjny, blokada przewodnictwa nerwowo-mięśniowego, czynność nerwowo-mięśniowa, funkcja oddechowa, kontrolowana zawartość sodu, napięcie mięśniowe, odwrócenie blokady, osmolalność, rokuronium, roztwór do wstrzykiwań, środek zwiotczający mięśnie szkieletowe, sugammadeks, wekuronium, znieczulenie ogólne - Leksykon substancji czynnych
Disodu fosforan dwuwodny – Właściwości farmakokinetyczne
Disodu fosforan dwuwodny, będący kluczową substancją czynną w produkcie leczniczym Addiphos (133,5 mg/ml), jest podawany dożylnie w formie roztworu hipertonicznego o osmolalności 3200 mOsm/kg i pH 6,2-6,5. W 1 ml roztworu zawarte są również potas diwodorofosforan (170,1 mg) oraz potas wodorotlenek (14,0 mg), co odpowiada 2 mmol fosforanów (62 mg), 1,5 mmol potasu (59 mg) oraz 1,5 mmol sodu (34 mg). Farmakokinetycznie disodu fosforan dwuwodny charakteryzuje się brakiem istotnego wychwytu tkankowego po podaniu dożylnym, pozostając głównie w przestrzeni wewnątrznaczyniowej, co ogranicza jego akumulację w narządach i tkankach obwodowych.
badanie farmakokinetyczne, biodostępność substancji czynnych, disodu fosforan dwuwodny, dystrybucja i eliminacja, elektrolity, filtracja kłębuszkowa, hiperfosfatemia, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji, osmolalność, podanie dożylne, potas diwodorofosforan, potas wodorotlenek, przestrzeń wewnątrznaczyniowa, roztwór hipertoniczny, wychwyt tkankowy, wydalanie z moczem, zaburzenie funkcji nerek - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Clariscan 0,5 mmol/ml
Produkt leczniczy Clariscan, zawierający kwas gadoterowy w stężeniu 0,5 mmol/ml (279,32 mg/ml), jest stosowany jako środek kontrastowy w diagnostyce rezonansu magnetycznego. Pomimo braku dedykowanych badań oceniających wpływ Clariscan na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych i obsługi maszyn, w charakterystyce produktu wskazano na możliwość wystąpienia nudności, które mogą negatywnie wpływać na koncentrację i bezpieczeństwo pacjenta podczas tych czynności. Parametry fizykochemiczne preparatu, takie jak osmolalność 1350 mOsm/kg w 37°C oraz pH w zakresie 6,5-8,0, mogą zwiększać ryzyko działań niepożądanych, w tym nudności, co wymaga szczególnej uwagi klinicznej.
- Leksykon substancji czynnych
Jodiksanol – Wskazania do stosowania
Jodiksanol, dostępny w preparacie Visipaque w stężeniach 550 mg/ml (270 mg jodu/ml) oraz 652 mg/ml (320 mg jodu/ml), jest niejonowym, dimerycznym środkiem kontrastowym o osmolalności 290 mOsm/kg H₂O (37°C), co zapewnia izotoniczność względem płynów ustrojowych. Preparat charakteryzuje się różną lepkością: 11,3 mPa·s (20°C) i 5,8 mPa·s (37°C) dla niższego stężenia oraz 25,4 mPa·s (20°C) i 11,4 mPa·s (37°C) dla wyższego stężenia. Zawartość sodu wynosi odpowiednio 0,76 mg/ml (0,03 mmol/ml) i 0,45 mg/ml (0,02 mmol/ml), co jest istotne przy doborze środka u pacjentów z ograniczeniem sodu. Jodiksanol znajduje zastosowanie w szerokim spektrum procedur diagnostycznych, w tym kardioangiografii, neuroradiologii, arteriografii obwodowej, angiografii brzusznej (w tym DSA), urografii, flebografii, tomografii komputerowej z kontrastem oraz mielografii lędźwiowej, piersiowej i szyjnej.
angiografia mózgowa, anomalia naczyniowa, arteriografia obwodowa, choroba wieńcowa, cyfrowa angiografia subtrakcyjna, dyskopatia, flebografia, izotoniczność, jodiksanol, kardioangiografia, malformacja tętniczo-żylna, miażdżyca, mielografia, niejonowy środek kontrastowy, niska osmolalność, osmolalność, przestrzeń podpajęczynówkowa, tętniak, tomografia komputerowa kontrastowa, urografia, zakrzepica żył głębokich, zwężenie naczyń - Leksykon leków
Skład i postać leku – Vizilatan Duo (50 mcg + 5 mg)/ml
Vizilatan Duo to krople do oczu zawierające 50 µg/ml latanoprostu oraz 5 mg/ml tymololu (w formie maleinianu, 0,204 mg w jednej kropli), co odpowiada około 1,5 µg latanoprostu i 0,15 mg tymololu na kroplę. Preparat ma postać przezroczystego, bezbarwnego roztworu o pH 5,5-6,5 i osmolalności 290 mOsm/kg ± 10%. Zawiera także substancje pomocnicze takie jak makrogloglicerolu hydroksystearynian 40 (25 mg/ml), fosforany (6,43 mg/ml), chlorek sodu, disodu edetynian oraz składniki systemu buforowego. Produkt dostępny jest w butelkach HDPE o pojemności 2,5 ml z pompką, z okresem ważności 2 lata przed otwarciem i 4 tygodnie po otwarciu.
bufor farmaceutyczny, chelacja, chlorek sodu, disodu edetynian, disodu fosforan, fosforan, izotoniczność, krople do oczu, kwas solny, latanoprost, latanoprost i tymolol, makrogologlicerolu hydroksystearynian, osmolalność, pH, polietylen wysokiej gęstości, sodu diwodorofosforan, substancja pomocnicza, tiomersal, tymolol, tymololu maleinian, wodorotlenek sodu, wytrącanie substancji