kontaktowe zapalenie skóry
Kontaktowe zapalenie skóry (dermatitis contacta) to ostry lub przewlekły stan zapalny skóry wywołany przez bezpośredni kontakt z czynnikami drażniącymi lub alergenami. Wyróżnia się dwa główne typy: kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia (irritant contact dermatitis, ICD) oraz alergiczne kontaktowe zapalenie skóry (allergic contact dermatitis, ACD).
Kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia rozwija się w wyniku bezpośredniego uszkodzenia skóry przez substancje drażniące, takie jak detergenty, rozpuszczalniki czy kwasy. Alergiczne kontaktowe zapalenie skóry powstaje w mechanizmie nadwrażliwości typu opóźnionego (IV) i wymaga wcześniejszej sensytyzacji organizmu na określony alergen, jak np. nikiel, chrom, konserwanty czy składniki kosmetyków.
Objawy kliniczne obejmują rumień, obrzęk, pęcherze, złuszczanie naskórka, a w przypadkach przewlekłych – lichenifikację i pęknięcia skóry. Lokalizacja zmian zwykle odpowiada miejscu kontaktu z czynnikiem wywołującym. Diagnostyka opiera się na wywiadzie, badaniu klinicznym oraz testach płatkowych, które są szczególnie istotne w identyfikacji alergenu w przypadku ACD.
Leczenie polega przede wszystkim na eliminacji kontaktu z czynnikiem sprawczym. W terapii miejscowej stosuje się glikokortykosteroidy, inhibitory kalcyneuryny oraz preparaty nawilżające i regenerujące. W ciężkich przypadkach konieczne może być zastosowanie leczenia ogólnego, w tym leków przeciwhistaminowych, glikokortykosteroidów systemowych lub leków immunosupresyjnych.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Jaskółcze ziele – Wskazania do stosowania
Jaskółcze ziele (Ficaria verna) jest składnikiem aktywnym stosowanym w preparatach dermatologicznych, głównie w leczeniu wspomagającym dolegliwości związanych z żylakami odbytu (hemoroidami). W preparacie Avenoc występuje w stężeniu 0,01 g/100 g maści i wykazuje działanie przeciwzapalne oraz łagodzące ból, pieczenie i świąd w okolicy odbytu. Substancja ta jest zazwyczaj stosowana w połączeniu z innymi składnikami aktywnymi, takimi jak Paeonia officinalis TM (0,01 g/100 g), Adrenalinum 3DH (0,05 g/100 g) oraz chlorowodorek amyleiny (0,50 g/100 g), co pozwala na kompleksowe działanie przeciwzapalne, obkurczające naczynia i miejscowo znieczulające.
adrenalina, chlorowodorek amyleiny, choroba hemoroidalna, działanie przeciwzapalne, jaskółcze ziele, kontaktowe zapalenie skóry, leczenie zachowawcze, nalewka macierzysta, obkurczenie naczyń, pieczenie, piwonia lekarska, preparat dermatologiczny, proktolog, stan zapalny, świąd, ziarnopłon wiosenny, znieczulenie miejscowe, żylaki odbytu - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Izotziaja
Żel Izotziaja zawierający 0,5 mg/g izotretynoiny wymaga ścisłego przestrzegania środków ostrożności podczas aplikacji, aby uniknąć kontaktu z oczami, błonami śluzowymi, ustami oraz uszkodzoną lub podrażnioną skórą. Preparat nie powinien gromadzić się w fałdach skóry, szczególnie na szyi i wokół skrzydełek nosa. Ze względu na potencjalne interakcje retinoidów z promieniowaniem UV, konieczne jest stosowanie kompleksowej ochrony przeciwsłonecznej, w tym preparatów z filtrami UV oraz odzieży ochronnej. Izotziaja jest przeciwwskazana u pacjentów z historią nabłoniaka skórnego oraz niezalecana przy oparzeniach słonecznych. Należy unikać ekspozycji na sztuczne źródła promieniowania UV, takie jak lampy kwarcowe czy solaria.
błona śluzowa, butylohydroksytoluen, ekspozycja na światło słoneczne, filtr UV, izotretynoina, kontaktowe zapalenie skóry, lampa kwarcowa, nowotwór skóry, odzież ochronna, oparzenie słoneczne, podrażnienie oczu, podrażnienie skóry, promieniowanie słoneczne, promieniowanie ultrafioletowe, retinoid, solarium, tretynoina - Leksykon chorób i schorzeń
Wysypka po kontakcie z bluszczem trującym – Diagnostyka i diagnoza
Wysypka po kontakcie z bluszczem trującym jest alergicznym kontaktowym zapaleniem skóry wywołanym przez urushiol, oleistą substancję obecna w roślinach rodzaju Toxicodendron. Objawy pojawiają się zwykle 24-72 godziny po ekspozycji u osób uprzednio uczulonych, a u osób bez wcześniejszej ekspozycji po 2-3 tygodniach. Klinicznie manifestuje się jako czerwone, swędzące grudki, linijne plamy oraz pęcherze z obrzękiem i zaczerwienieniem skóry. Diagnostyka opiera się głównie na wywiadzie i charakterystycznym obrazie klinicznym, a badania dodatkowe, takie jak biopsja czy testy płatkowe, są rzadko konieczne. Różnicowanie obejmuje łuszczycę, inne formy kontaktowego zapalenia skóry oraz półpasiec. Wskazania do konsultacji lekarskiej obejmują rozległe zmiany, zajęcie twarzy, objawy ogólnoustrojowe, podejrzenie zakażenia oraz trudności w oddychaniu.
alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, biopsja skóry, bluszcz trujący, dąb jadowity, dermatolog, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroidy doustne, kortykosteroidy miejscowe, lek przeciwhistaminowy, łuszczyca, pęcherze skórne, półpasiec, prednizon, reakcja alergiczna, sumak jadowity, telemedycyna, test płatkowy, test skórny punktowy, urushiol, zakażenie bakteryjne skóry, zmiany skórne - Leksykon substancji czynnych
Wirus świnki – Przeciwwskazania stosowania
Szczepionki zawierające żywy atenuowany wirus świnki, takie jak Priorix i Priorix-Tetra (szczep RIT 4385, pochodzący od Jeryl Lynn), mają ściśle określone przeciwwskazania. Należą do nich nadwrażliwość na substancje czynne lub pomocnicze, w tym neomycynę (z wyjątkiem kontaktowego zapalenia skóry), wcześniejsze reakcje nadwrażliwości na szczepionki przeciw śwince oraz ciężkie niedobory odporności (ciężki złożony niedobór odporności, agammaglobulinemia, AIDS, objawowe zakażenie HIV). Szczególną uwagę zwraca się na dzieci zakażone HIV z określonymi wartościami limfocytów T CD4+: poniżej 25% u dzieci <12 miesięcy, poniżej 20% u dzieci 12-35 miesięcy oraz poniżej 15% u dzieci 36-59 miesięcy. Ciąża stanowi bezwzględne przeciwwskazanie, a szczepienie należy odroczyć u osób z ostrymi, ciężkimi chorobami gorączkowymi, choć łagodne infekcje nie wykluczają immunizacji.
agammaglobulinemia, AIDS, choroba przebiegająca z gorączką, ciężki złożony niedobór odporności, fenyloalanina, fenyloketonuria, kontaktowe zapalenie skóry, kwalifikacja pacjenta, kwas para-aminobenzoesowy, limfocyty T CD4+, nadwrażliwość na substancje czynne, neomycyna, niedobór odporności, Priorix, Priorix-Tetra, reakcja alergiczna, sorbitol, szczep Jeryl Lynn, szczep RIT 4385, wirus świnki atenuowany, zaburzenie odporności, zakażenie HIV - Leksykon leków
Działania niepożądane – Resbud 0,25 mg/ml
Budezonid w postaci zawiesiny do nebulizacji (Resbud 0,25 mg/ml i 0,50 mg/ml) jest glikokortykosteroidem stosowanym w terapii chorób układu oddechowego, jednak jego stosowanie wiąże się z ryzykiem działań niepożądanych o różnej częstości występowania. Najczęściej obserwuje się zakażenia grzybicze jamy ustnej i gardła oraz zapalenie płuc u pacjentów z POChP. Rzadko mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaksja, a także ogólnoustrojowe efekty steroidowe, takie jak zahamowanie czynności kory nadnerczy i spowolnienie wzrostu u dzieci. Zaburzenia psychiczne, takie jak niepokój (0,52%) i depresja (0,67%), występują niezbyt często i nie są częstsze niż w grupie placebo. Inne działania niepożądane obejmują kaszel, chrypkę, podrażnienie gardła, skurcz oskrzeli, łatwe siniaczenie oraz mimowolne skurcze mięśni.
budezonid, choroba układu oddechowego, chrypka, ciśnienie wewnątrzgałkowe, drżenie mięśni, dysfonia, działanie niepożądane, glikokortykosteroid, jaskra, kandydoza jamy ustnej, kontaktowe zapalenie skóry, obrzęk naczynioruchowy, paradoksalny skurcz oskrzeli, placebo, POChP, pokrzywka, przewlekła obturacyjna choroba płuc, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, Resbud, skurcz mięśni, skurcz oskrzeli, wziewny budezonid, wziewny glikokortykosteroid, zaćma, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zapalenie płuc, zawiesina do nebulizacji - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Myconafine 1%
Produkt leczniczy Myconafine 1% zawiera chlorowodorek terbinafiny w stężeniu 10 mg/g (1%) i jest przeznaczony wyłącznie do stosowania miejscowego na skórę. Należy wyraźnie poinformować pacjenta o zakazie stosowania kremu w inny sposób oraz o potencjalnym działaniu drażniącym na błony śluzowe, zwłaszcza w obrębie oczu. W przypadku kontaktu z oczami konieczne jest natychmiastowe przemycie ich bieżącą wodą, a utrzymujące się podrażnienie wymaga konsultacji lekarskiej. Dawkowanie powinno uwzględniać powierzchnię zmian skórnych, szczególnie przy rozległych obszarach aplikacji.
alkohol cetylowy, alkohol stearylowy, aplikacja miejscowa, błona śluzowa, chlorowodorek terbinafiny, dawkowanie, działanie drażniące, kontaktowe zapalenie skóry, miejscowa reakcja skórna, monitorowanie leku, nadwrażliwość, podrażnienie, reakcja alergiczna, stosowanie zewnętrzne, substancja pomocnicza, świąd, zaczerwienienie - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Troxerutin Chema 20 mg/g
Lek Troxerutin Chema w postaci żelu zawiera 20 mg trokserutyny w 1 g i jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub na którąkolwiek substancję pomocniczą. Objawy nadwrażliwości obejmują miejscowe reakcje skórne (zaczerwienienie, świąd, wysypka, obrzęk), kontaktowe zapalenie skóry (rumień, pęcherze, nasilony świąd) oraz, rzadko, reakcje ogólnoustrojowe. W przypadku wystąpienia tych objawów należy natychmiast przerwać terapię i skonsultować się z lekarzem. Diagnostyka nadwrażliwości opiera się na wywiadzie klinicznym i obserwacji objawów po aplikacji, zwłaszcza u pacjentów z historią alergii na flawonoidy i ich pochodne, ze względu na możliwość reakcji krzyżowych.
charakterystyka produktu leczniczego, flawonoidy, kontaktowe zapalenie skóry, nadwrażliwość na substancję czynną, nadwrażliwość na substancję pomocniczą, pochodna rutyny, przerwanie ciągłości skóry, reakcja alergiczna, reakcja krzyżowa, reakcja nadwrażliwości, reakcja ogólnoustrojowa, reakcja skórna, trokserutyna, troxerutin, zakażenie skórne - Leksykon leków
Działania niepożądane – Pevisone (10 mg + 1,1 mg)/g
Produkt leczniczy Pevisone w postaci kremu zawiera ekonazol azotan (10 mg/g) oraz triamcynolon acetonid (1,1 mg/g), łącząc działanie przeciwgrzybicze z kortykosteroidowym. W badaniach klinicznych u 182 dorosłych najczęstszymi działaniami niepożądanymi były uczucie pieczenia i podrażnienie skóry (po 1,6%), natomiast u 101 dzieci (3 miesiące–10 lat) dominował rumień (1%). Działania niepożądane klasyfikowane według MedDRA obejmują często występujące rumień, pieczenie i podrażnienie skóry, a także bardzo rzadkie reakcje takie jak obrzęk naczynioruchowy, kontaktowe zapalenie skóry, atrofia, świąd, złuszczanie, rozstępy i teleangiektazje. Występują również reakcje odstawienne o nieznanej częstości, manifestujące się zaczerwienieniem skóry, pieczeniem, świądem i łuszczeniem poza pierwotnym obszarem zmienionym chorobowo.
atrofia skóry, butylohydroksyanizol, działanie niepożądane leku, ekonazol, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid, krosta, kwas benzoesowy, lek przeciwgrzybiczny, nadwrażliwość, obrzęk naczynioruchowy, pieczenie skóry, podrażnienie skóry, reakcja odstawienna, rozstępy skóry, rumień, świąd, teleangiektazja, terminologia MedDRA, tkanka podskórna, triamcynolon, układ immunologiczny, złuszczanie skóry - Leksykon substancji czynnych
Kwas para-aminobenzoesowy – Przeciwwskazania stosowania
Kwas para-aminobenzoesowy (PABA) występuje w śladowych ilościach w szczepionkach takich jak Boostrix Polio (<0,07 ng/dawkę), Infanrix-IPV (<0,07 ng/dawkę) oraz Priorix (6,5 ng/dawkę). Głównym przeciwwskazaniem do stosowania preparatów zawierających PABA jest nadwrażliwość na tę substancję. Dodatkowo, szczepionki te zawierają inne potencjalnie alergizujące substancje pomocnicze, takie jak neomycyna, polimyksyna, formaldehyd oraz sorbitol (9 mg w Priorix). Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z udokumentowaną encefalopatią o nieznanej etiologii po szczepieniu przeciw krztuścowi, u których zaleca się rezygnację ze szczepienia krztuścowego, ale kontynuację szczepień przeciw błonicy, tężcowi i polio. Podanie szczepionek należy odroczyć u pacjentów z ostrymi, ciężkimi chorobami przebiegającymi z gorączką, natomiast łagodne infekcje nie stanowią przeciwwskazania.
agammaglobulinemia, AIDS, błonica, Boostrix Polio, encefalopatia, fenyloalanina, fenyloketonuria, Infanrix-IPV, kontaktowe zapalenie skóry, krztusiec, kwas para-aminobenzoesowy, limfocyty CD4, nadwrażliwość, niedobór odporności, ostra choroba, polio, poliomyelitis, powikłania neurologiczne, Priorix, reakcja alergiczna, tężec, trombocytopenia, złożony niedobór odporności - Leksykon substancji czynnych
Sulfatiazol srebrowy – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Sulfatiazol srebrowy, aktywny składnik kremu Argosulfan (20 mg/g), wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania ze względu na ryzyko reakcji nadwrażliwości, zwłaszcza u pacjentów uczulonych na sulfonamidy oraz możliwe uczulenia krzyżowe z pochodnymi sulfonylomocznika, benzotiadiazyny i kwasu p-aminosalicylowego. Preparat nie powinien mieć kontaktu z oczami i błonami śluzowymi; w przypadku ekspozycji należy przemyć obficie wodą. Nie zaleca się łączenia z innymi lekami miejscowymi, aby uniknąć interakcji i zmniejszenia skuteczności. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów we wstrząsie, z rozległymi oparzeniami lub zaburzeniami czynności wątroby i nerek, ze względu na ryzyko kumulacji leku i nasilenia działań niepożądanych. Monitorowanie stężenia sulfonamidu w surowicy jest wskazane przy stosowaniu na duże powierzchnie skóry lub terapii długotrwałej oraz w przypadku objawów toksyczności.
agranulocytoza, alkohol cetostearylowy, Argosulfan, atopowe zapalenie skóry, bilirubina, enzymy wątrobowe, GFR, kontaktowe zapalenie skóry, kreatynina, kwas p-aminosalicylowy, metylu parahydroksybenzoesan, mocznik, morfologia krwi, niedokrwistość, paraben, pochodna benzotiadiazyny, pochodna sulfonylomocznika, propylu parahydroksybenzoesan, rana oparzeniowa, reakcja nadwrażliwości, sodu laurylosiarczan, stężenie sulfonamidu, sulfatiazol srebrowy, sulfonamid, uczulenie krzyżowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon substancji czynnych
Disiarczek tetrametylotiuramu – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Disiarczek tetrametylotiuramu, składnik mieszaniny tiuramów w produkcie TRUE Test 36, jest stosowany w diagnostyce alergicznego kontaktowego zapalenia skóry. Mieszanina tiuramów zawiera łącznie 27 μg/cm² (22 μg/płatek) substancji, w równych proporcjach wagowych wraz z disulfiramem, disiarczkiem dipentametylenotiuramu oraz siarczkiem tetrametylotiuramu. Testy płatkowe z udziałem disiarczku tetrametylotiuramu wymagają zachowania szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko wystąpienia reakcji alergicznych, w tym późnych (po 10 dniach lub później), które mogą wskazywać na nabycie nadwrażliwości kontaktowej. Należy uwzględnić możliwość wystąpienia zespołu nadwrażliwości skóry pleców (angry back syndrome), co może prowadzić do fałszywie dodatnich wyników, zwłaszcza u pacjentów z wieloma dodatnimi reakcjami. W przypadku pacjentów z historią reakcji anafilaktoidalnych konieczne jest szczególne rozważenie ryzyka i gotowość do natychmiastowej interwencji.
alergia kontaktowa, alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, disiarczek dipentametylenotiuramu, disiarczek tetrametylotiuramu, disulfiram, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid, kortykosteroid ogólnoustrojowy, mieszanina tiuramów, nadwrażliwość kontaktowa, narażenie zawodowe, ognisko zapalne, późna reakcja alergiczna, przyspieszacz wulkanizacji, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktoidalna, reakcja anafilaktyczna, siarczek tetrametylotiuramu, stan zapalny, test płatkowy, wynik fałszywie ujemny, zespół angry back, zespół nadwrażliwości skóry pleców, zmiany trądzikowe - Leksykon leków
Działania niepożądane – Heparin-Hasco 250 j.m./g
Lek Heparin-Hasco w postaci żelu zawiera 250 j.m./g heparyny sodowej i jest związany z ryzykiem wystąpienia miejscowych reakcji alergicznych skóry, takich jak zaczerwienienie, świąd, wysypka, pieczenie, rumień oraz kontaktowe zapalenie skóry. Częstość występowania tych działań niepożądanych jest nieznana, jednak ich nasilenie może wzrastać przy długotrwałym stosowaniu preparatu. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z wywiadem alergicznym, gdyż substancje pomocnicze, takie jak glikol propylenowy oraz parabeny (metylu i propylu parahydroksybenzoesan), mogą nasilać reakcje alergiczne. W przypadku pojawienia się objawów niepożądanych zaleca się przerwanie terapii i wdrożenie leczenia objawowego, w tym stosowanie leków przeciwhistaminowych lub miejscowych kortykosteroidów w cięższych przypadkach.
działanie niepożądane, glikol propylenowy, Heparin-Hasco, heparyna sodowa, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid miejscowy, lek przeciwhistaminowy, metylu parahydroksybenzoesan, miejscowa reakcja skórna, personel medyczny, pieczenie skóry, propylu parahydroksybenzoesan, reakcja alergiczna, rozszerzenie naczyń krwionośnych, rumień, skórna reakcja alergiczna, stosunek korzyści do ryzyka, świąd, wysypka, wywiad alergiczny, zaczerwienienie skóry, zapalenie skóry - Leksykon substancji czynnych
Błękit zawiesinowy 106 – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Błękit zawiesinowy 106, obecny w preparacie TRUE Test 36 w stężeniu 50 µg/cm² (41 µg/płatek), może wywoływać rzadkie reakcje alergiczne, w tym nabycie nowej nadwrażliwości kontaktowej po 10 dniach od aplikacji. Interpretacja wyników wymaga uwzględnienia zespołu angry back, czyli nadreaktywności skóry spowodowanej istniejącym zapaleniem lub silną reakcją na inną substancję testową. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z licznymi dodatnimi wynikami, a w razie wątpliwości wskazane jest powtórzenie testu po ustąpieniu nadreaktywności. U pacjentów z historią reakcji anafilaktoidalnych stosowanie testu wymaga dokładnej oceny ryzyka i przygotowania na ewentualne reakcje systemowe.
alergen kontaktowy, angry back, błękit zawiesinowy 106, butylohydroksyanizol, butylohydroksytoluen, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid miejscowy, kortykosteroid ogólnoustrojowy, nadreaktywność skóry, nadwrażliwość kontaktowa, plaster prowokacyjny, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktoidalna, reakcja fałszywie dodatnia, reakcja systemowa, test płatkowy, TRUE Test, uczulenie, wynik fałszywie ujemny, zapalenie skóry, zespół nadwrażliwości skóry pleców - Leksykon leków
Działania niepożądane – Lixim 70 mg
Plaster leczniczy Lixim 70 mg zawierający etofenamat, niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ), wykazuje działania niepożądane sklasyfikowane według częstości występowania: niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000), bardzo rzadko (<1/10 000) oraz o częstości nieznanej. Do najczęstszych należą miejscowe reakcje alergiczne, takie jak kontaktowe zapalenie skóry, manifestujące się rumieniem, świądem, pieczeniem oraz różnorodnymi wysypkami (grudkowa, krostkowa, pokrzywkowa). Rzadko obserwuje się reakcje nadwrażliwości obejmujące objawy skórne i ogólnoustrojowe, a bardzo rzadko miejscowy obrzęk skóry. Ponadto, możliwe jest uczulenie na światło, objawiające się fotouczuleniem skóry po ekspozycji na promieniowanie UV.
astma, duszność, etofenamat, fotouczulenie, kontaktowe zapalenie skóry, niesteroidowy lek przeciwzapalny, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk skóry, pieczenie skóry, plamica, plaster leczniczy, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, reakcja fotouczuleniowa, reakcja nadwrażliwości, rumień, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, świąd, wysypka skórna, zapalenie skóry, zespół Lyella, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon chorób i schorzeń
Odparzenie pieluszkowe – Diagnostyka i diagnoza
Odparzenie pieluszkowe (diaper dermatitis) jest powszechnym schorzeniem skóry u niemowląt i małych dzieci, dotykającym od 7% do 35% populacji w tym wieku. Rozpoznanie opiera się głównie na obrazie klinicznym, gdzie charakterystyczne są rumień na wypukłych powierzchniach pośladków z oszczędzeniem fałdów skórnych, a także jasno określone, czerwone, łuszczące się zmiany na udach, mosznie, sromie czy okolicy nadłonowej. Diagnostyka różnicowa obejmuje m.in. kandydozę (zajęcie fałdów i satelitarne krostki), zakażenia bakteryjne (Staphylococcus aureus, paciorkowce grupy A), łuszczycę, atopowe i łojotokowe zapalenie skóry oraz alergiczne kontaktowe zapalenie skóry. W cięższych przypadkach należy rozważyć także ziarniniaka pośladków niemowlęcych, chorobę Crohna skóry, histiocytozę z komórek Langerhansa oraz acrodermatitis enteropathica (poziom cynku w surowicy < 50 mcg/dL).
acrodermatitis enteropathica, alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, atopowe zapalenie skóry, badanie fizykalne, bakteryjne zapalenie skóry, biopsja skóry, fałdy skórne, gronkowiec złocisty, histiocytoza z komórek Langerhansa, kandydoza, kiła wrodzona, kontaktowe zapalenie skóry, lek przeciwgrzybiczny, łojotokowe zapalenie skóry, łuszczyca, obraz kliniczny, odparzenie pieluszkowe, paciorkowiec grupy A, pleśniawka, posiew bakteryjny, posiew grzybiczny, poziom cynku, rumień, test KOH, zakażenie bakteryjne, zapalenie okołoodbytnicze, zmiany skórne - Leksykon leków
Interakcje leku – Posterisan 166,7 mg
Posterisan 166,7 mg maść zawiera jako substancję czynną 166,7 mg standaryzowanej zawiesiny zabitych bakterii Escherichia coli (330 milionów komórek) konserwowanych 3,3 mg płynnego fenolu na gram produktu. Preparat wykazuje działanie miejscowe, a jego absorpcja do krwiobiegu jest minimalna, co eliminuje ryzyko interakcji farmakokinetycznych i farmakodynamicznych z innymi lekami. W dokumentacji produktu nie odnotowano żadnych interakcji z innymi produktami leczniczymi ani z alkoholem etylowym, co potwierdza korzystny profil bezpieczeństwa, szczególnie u pacjentów stosujących wielolekowość. Miejscowe stosowanie maści w okolicy odbytu ogranicza systemowe działanie substancji czynnej, co jest istotne przy planowaniu terapii u pacjentów z chorobami współistniejącymi.
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Travocort (10 mg + 1 mg)/g
Travocort to krem zawierający 10 mg izokonazolu azotanu oraz 1 mg diflukortolonu walerianianu na gram, łączący działanie przeciwgrzybicze i kortykosteroidowe. Działania niepożądane związane z miejscowym stosowaniem obejmują reakcje skórne takie jak podrażnienie, pieczenie, rumień, suchość, świąd, pęcherzyki, rozstępy, ścieńczenie skóry, zapalenie mieszków włosowych, nadmierny wzrost owłosienia, teleangiektazje, okołowargowe zapalenie skóry, odbarwienia oraz zmiany trądzikopodobne. Częstość występowania tych działań jest nieznana, co wymaga uważnego monitorowania pacjentów. Reakcje alergiczne mogą wymagać natychmiastowego odstawienia leku. Szczególną uwagę należy zwrócić na potencjalne zaburzenia wzroku, w tym nieostre widzenie, które wymaga konsultacji okulistycznej.
atrofia skóry, diflukortolonu walerianian, hipertrychoza, hipopigmentacja skóry, immunosupresja, izokonazol azotan, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid, nieostre widzenie, niewydolność kory nadnerczy, okołowargowe zapalenie skóry, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, personel medyczny, pieczenie skóry, podrażnienie skóry, rozstępy skórne, rumień, teleangiektazja, trądzik steroidowy, zapalenie mieszków włosowych, zespół Cushinga - Leksykon substancji czynnych
Kwas azelainowy – Działania niepożądane
Kwas azelainowy stosowany miejscowo w postaci żelu (150 mg/g) lub kremu (200 mg/g) wykazuje profil działań niepożądanych głównie ograniczonych do miejsca aplikacji. Najczęściej obserwuje się pieczenie, świąd oraz rumień (≥1/10), które mają charakter przejściowy i zwykle ustępują podczas kontynuacji terapii. Często występują także ból, łuszczenie, suchość, odbarwienia i podrażnienia skóry (≥1/100 do <1/10). Rzadziej notuje się parestezje, zapalenie skóry, obrzęk czy pęcherze (≥1/10 000 do <1/1000). Poza miejscowymi reakcjami, mogą pojawić się zmiany w obrębie skóry i tkanki podskórnej, takie jak zapalenie łojotokowe, zaostrzenie trądziku, odbarwienia, a także reakcje nadwrażliwości (obrzęk naczynioruchowy, kontaktowe zapalenie skóry) oraz pogorszenie objawów astmy, co wymaga szczególnej uwagi u pacjentów z chorobami układu oddechowego. Profil bezpieczeństwa u młodzieży (12-18 lat) jest zbliżony do dorosłych.
adrenalina, egzema, hipopigmentacja skóry, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid, kwas azelainowy, lek przeciwhistaminowy, łojotokowe zapalenie skóry, łuszczenie skóry, nadwrażliwość na leki, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk oka, obrzęk twarzy, owrzodzenie skóry, parestezja, pokrzywka, reakcja nadwrażliwości, reakcja skórna miejscowa, reakcje skórne, Skinoren, suchość skóry, trądzik, zaostrzenie astmy, zapalenie skóry, zapalenie warg - Leksykon chorób i schorzeń
Neuralgia poprzeczna – Diagnostyka i diagnoza
Neuralgia poprzeczna (Post-herpetic neuralgia, PHN) to przewlekły ból neuropatyczny utrzymujący się co najmniej 3 miesiące po epizodzie półpaśca, charakteryzujący się piekącym, przeszywającym bólem, allodynią, parestezjami, świądem i hiperalgezją w obszarze dermatomu objętego wysypką. Diagnoza opiera się głównie na wywiadzie i badaniu fizykalnym, z uwzględnieniem czynników ryzyka takich jak zaawansowany wiek, ciężki ból prodromalny, lokalizacja półpaśca w dermatomach nerwu trójdzielnego lub splotu ramiennego oraz obecność allodynii mechanicznej u około 50% pacjentów. W diagnostyce różnicowej należy wykluczyć zakażenia HSV, liszajec, kandydozę, kontaktowe zapalenie skóry, autoimmunologiczne choroby pęcherzowe oraz inne przyczyny bólu neuropatycznego. W większości przypadków nie są wymagane badania dodatkowe, jednak w atypowych sytuacjach pomocne mogą być testy PCR na VZV (czułość >95%, swoistość 99-100%), badania immunofluorescencyjne, serologia oraz MRI, które może wykazać zmiany w pniu mózgu i rdzeniu szyjnym u pacjentów z PHN.
allodynia, allodynia mechaniczna, badania obrazowe, badanie fizykalne, badanie immunofluorescencyjne, badanie PCR, ból neuropatyczny, ból przeszywający, choroba pęcherzowa, herpes zoster, hiperalgezja, hodowla wirusowa, kandydoza, kontaktowe zapalenie skóry, liszajec, nerw trójdzielny, neuralgia popółpaścowa, neuralgia poprzeczna, parestezje, pleksopatia, pleocytoza, płyn mózgowo-rdzeniowy, radikulopatia, reakcja łańcuchowa polimerazy, rezonans magnetyczny, splot ramienny, świąd, wirus opryszczki zwykłej, wirus półpaśca, wysypka półpaścowa, zoster sine herpete - Leksykon substancji czynnych
Parahydroksybenzoesan benzylu – Właściwości farmakodynamiczne
Parahydroksybenzoesan benzylu, będący składnikiem mieszaniny parabenów w preparacie TRUE Test 36, stosowany jest jako alergen w testach płatkowych do diagnostyki alergicznego kontaktowego zapalenia skóry (typ IV nadwrażliwości). Mieszanina parabenów, zawierająca równe proporcje parahydroksybenzoesanu metylu, etylu, propylu, butylu i benzylu, występuje w stężeniu 1000 µg/cm² (810 µg/płatek). Po kontakcie z alergenem u osób uczulonych dochodzi do aktywacji komórek Langerhansa i limfocytów T, co skutkuje uwolnieniem limfokin, klonalną proliferacją limfocytów T oraz rozwojem stanu zapalnego objawiającego się rumieniem, obrzękiem, grudkami i pęcherzykami w miejscu aplikacji testu.
alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, dysfagia, komórki Langerhansa, konserwanty, kontaktowe zapalenie skóry, limfocyty T, limfokiny, nadwrażliwość typu opóźnionego, parabeny, parahydroksybenzoesan benzylu, parahydroksybenzoesan butylu, parahydroksybenzoesan etylu, parahydroksybenzoesan metylu, parahydroksybenzoesan propylu, reaktywność krzyżowa, rumień, środek diagnostyczny, test płatkowy, testy płatkowe - Leksykon leków
Działania niepożądane – Sensiva (45 g + 28 g + 0,3 g)/100 g
Preparat Sensiva roztwór na skórę zawiera substancje czynne: propanol (45 g/100 g), alkohol izopropylowy (28 g/100 g) oraz kwas mlekowy (0,3 g/100 g). Jego stosowanie może prowadzić do działań niepożądanych, głównie miejscowych reakcji skórnych. Najczęściej obserwuje się suchość skóry, objawiającą się nadmiernym przesuszeniem, uczuciem ściągnięcia i łuszczeniem naskórka, oraz podrażnienie skóry z zaczerwienieniem, pieczeniem i świądem. Rzadziej występują reakcje alergiczne, takie jak uczuleniowe kontaktowe zapalenie skóry (rumień, obrzęk, pęcherzyki) oraz pokrzywka kontaktowa (bąble pokrzywkowe, świąd). Mechanizm powstawania działań niepożądanych wiąże się z drażniącym działaniem alkoholi na warstwę lipidową naskórka oraz reakcjami alergicznymi typu opóźnionego lub natychmiastowego na składniki preparatu.
alkohol izopropylowy, bąble pokrzywkowe, emolient, konsultacja dermatologiczna, kontaktowe zapalenie skóry, kwas mlekowy, łuszczenie naskórka, natychmiastowa reakcja alergiczna, objawy uczuleniowe, obrzęk skóry, pęcherzyki skórne, pieczenie skóry, podrażnienie skóry, pokrzywka kontaktowa, propanol, reakcja alergiczna, reakcja alergiczna typu opóźnionego, reakcja skórna, roztwór na skórę, rumień, środek dezynfekujący, suchość skóry, świąd, warstwa lipidowa naskórka, wysuszenie naskórka, zaczerwienienie skóry - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Neo-Capsiderm –
Maść Neo-Capsiderm zawiera substancje czynne o działaniu miejscowo drażniącym i rozgrzewającym, takie jak noniwamid (0,05 g/100 g), kamfora (5,3 g/100 g), olejek terpentynowy z sosny nadmorskiej (9,7 g/100 g) oraz olejek eukaliptusowy (2,5 g/100 g) z 1,8-cineolem. Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania preparatu jest nadwrażliwość na którykolwiek ze składników, zarówno czynnych, jak i pomocniczych (np. lanolina). Neo-Capsiderm jest przeciwwskazany do aplikacji na uszkodzoną skórę, w tym na rany, oparzenia, owrzodzenia, stany zapalne, infekcje skórne oraz zmiany z przerwaniem ciągłości naskórka, ze względu na ryzyko nasilenia podrażnień, zwiększonego wchłaniania substancji i rozwoju stanu zapalnego.
analog kapsaicyny, charakterystyka produktu leczniczego, cineol, dermatitis, dermatoza, działanie niepożądane, infekcja skórna, kamfora, kontaktowe zapalenie skóry, lanolina, nadwrażliwość, noniwamid, olejek eukaliptusowy, olejek terpentynowy, oparzenie, owrzodzenie skóry, pediatria, pieprzowiec, przepuszczalność skóry, przerwanie ciągłości skóry, reakcja alergiczna, reakcja krzyżowa, reakcja nadwrażliwości, stan zapalny, substancja czynna, uszkodzenie skóry, wywiad atopowy, zapalenie skóry - Leksykon leków
Działania niepożądane – Axopirox 80 mg/g
Axopirox, lakier do paznokci leczniczy zawierający cyklopiroks w stężeniu 80 mg/g, może wywoływać działania niepożądane o różnej częstości występowania. Wśród zgłaszanych reakcji dominują zaburzenia ogólne i miejscowe stany zapalne skóry w okolicy paznokcia. Do najczęstszych należą alergiczne kontaktowe zapalenie skóry (rzadko, ≥1/10 000 do <1/1000), objawiające się świądem, obrzękiem i wysypką; bardzo rzadko (<1/10 000) obserwuje się zaczerwienienie skóry oraz łuszczenie naskórka, które mogą wskazywać na reakcje nadwrażliwości lub podrażnienia. W celu minimalizacji ryzyka działań niepożądanych zaleca się unikanie kontaktu preparatu ze skórą otaczającą paznokieć.
cyklopiroks, działanie niepożądane, farmakovigilance, kontaktowe zapalenie skóry, lakier leczniczy do paznokci, łuszczenie skóry, monitorowanie niepożądanych działań leków, obrzęk, reakcja nadwrażliwości, rumień, świąd, terapia przeciwgrzybicza paznokci, wysypka kontaktowa, zaczerwienienie skóry, zapalenie skóry, złuszczanie naskórka - Leksykon substancji czynnych
N,N’-difenylo-parafenylenodiamina – Wskazania do stosowania
N,N’-difenylo-parafenylenodiamina (PPD) jest kluczowym składnikiem mieszaniny czarnej gumy, stosowanej w produkcie TRUE Test 36 do diagnostyki alergicznego kontaktowego zapalenia skóry (AKZ) u osób dorosłych. Mieszanina ta, umieszczona na płatku nr 16 w panelu nr 2, zawiera 75 µg/cm² (61 µg na płatek) substancji aktywnej, w proporcjach: 5 części PPD, 5 części N-cykloheksylo-N’-fenylo-parafenylenodiaminy oraz 2 części N-izopropylo-N’-fenylo-parafenylenodiaminy. Test płatkowy umożliwia precyzyjne dozowanie alergenu i jest wskazany u pacjentów z podejrzeniem uczulenia na produkty gumowe, zwłaszcza w kontekście nawracających zmian skórnych lub ekspozycji zawodowej. Interpretacja wyników powinna uwzględniać obraz kliniczny i wywiad, a dodatni wynik wskazuje na alergiczne kontaktowe zapalenie skóry wywołane składnikami gumy.
TRUE Test 36, zawierający PPD, jest narzędziem diagnostycznym dedykowanym wyłącznie dla dorosłych, stosowanym przez dermatologów i alergologów zgodnie z protokołami alergologicznymi. Po potwierdzeniu uczulenia na PPD lub inne składniki mieszaniny, zaleca się unikanie kontaktu z produktami gumowymi, takimi jak rękawice, opony czy uszczelki, oraz wdrożenie odpowiedniego leczenia farmakologicznego AKZ. Kompleksowy skład mieszaniny pozwala na identyfikację nadwrażliwości na powszechnie stosowane antyutleniacze i stabilizatory w przemyśle gumowym, co jest istotne dla precyzyjnej diagnostyki i profilaktyki alergii kontaktowej u pacjentów narażonych na ekspozycję na te substancje.
alergen, alergia kontaktowa, alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, alergolog, dermatolog, kontaktowe zapalenie skóry, mieszanina czarnej gumy, N, N-cykloheksylo-N’-fenylo-parafenylenodiamina, N-izopropylo-N’-fenylo-parafenylenodiamina, N’-difenylo-parafenylenodiamina, plaster do prób prowokacyjnych, płatek testowy, pochodna parafenylenodiaminy, próba prowokacyjna, test płatkowy, TRUE Test 36 - Leksykon leków
Działania niepożądane – Trikolon Forte 200 mg
Trikolon Forte, zawierający 200 mg maleinianu trimebutyny, może wywoływać działania niepożądane głównie w obrębie układu immunologicznego oraz skóry i tkanki podskórnej. Reakcje nadwrażliwości, dotyczące głównie skóry, mają nieznaną częstość występowania. Wśród działań niepożądanych skóry najczęściej obserwuje się wysypkę (częstość niezbyt częsta, ≥1/1 000 do <1/100). Ponadto, niezbyt często występują ciężkie reakcje skórne, takie jak ostra uogólniona osutka krostkowa, rumień wielopostaciowy, toksyczne wykwity skórne oraz złuszczające zapalenie skóry, które mogą stanowić zagrożenie dla życia pacjenta. Inne reakcje skórne o nieznanej częstości to kontaktowe zapalenie skóry, zapalenie skóry, rumień, świąd oraz pokrzywka.
bąbel pokrzywkowy, dermatoza, jałowa krostka, kontaktowe zapalenie skóry, maleinian trimebutyny, naskórek, ostra uogólniona osutka krostkowa, pokrzywka, reakcja nadwrażliwości, rumień, rumień wielopostaciowy, świąd, system MedDRA, toksyczne wykwity skórne, trimebutyna, wysypka, zaburzenia skóry i tkanki podskórnej, zaburzenia układu immunologicznego, zapalenie skóry, złuszczające zapalenie skóry, zmiana tarczowata - Leksykon substancji czynnych
Difenyloguanidyna – Właściwości farmakodynamiczne
Difenyloguanidyna jest składnikiem mieszaniny pochodnych węglowych stosowanej w plastrze do prób prowokacyjnych TRUE Test 36, umieszczonym na płatku nr 15 w panelu nr 2. Całkowita zawartość mieszaniny wynosi 250 µg/cm² (203 µg/płatek), z czego difenyloguanidyna stanowi około 83,3 µg/cm² (~67,7 µg/płatek), zakładając równe proporcje trzech składników. Substancja ta służy do wykrywania nadwrażliwości typu opóźnionego (IV typ wg Gella i Coombsa) poprzez wywołanie reakcji komórkowej, która pojawia się w ciągu 6-96 godzin po ekspozycji. W odpowiedzi immunologicznej uczestniczą komórki Langerhansa oraz limfocyty T, które indukują uwalnianie limfokin, aktywację makrofagów i rozwój stanu zapalnego skóry.
alergia kontaktowa, dibutyloditiokarbaminian cynku, dietyloditiokarbaminian cynku, difenyloguanidyna, klasyfikacja Gella i Coombsa, komórka Langerhansa, kontaktowe zapalenie skóry, limfocyt T, limfokina, makrofag, naciek zapalny, nadwrażliwość typu opóźnionego, plaster do prób prowokacyjnych, przyspieszacz wulkanizacji, reakcja wątpliwa, rumień, test płatkowy, TRUE Test - Leksykon substancji czynnych
Azotan ekonazolu – Działania niepożądane
Azotan ekonazolu, stosowany głównie w leczeniu infekcji grzybiczych pochwy i sromu, wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa potwierdzony badaniami klinicznymi na 3630 pacjentkach. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi (≥1,2%) były miejscowe reakcje skórne, takie jak uczucie pieczenia i świąd, które miały charakter przemijający i łagodny. Rzadziej (<1%) występowały wysypka oraz uczucie pieczenia sromu i pochwy. Bardzo rzadkie (<1/10 000) reakcje nadwrażliwości, w tym obrzęk naczynioruchowy, mogą stanowić zagrożenie życia, zwłaszcza gdy dotyczą dróg oddechowych. Inne działania niepożądane obejmują kontaktowe zapalenie skóry, rumień, pokrzywkę, złuszczanie skóry oraz miejscowe objawy zapalne, takie jak ból, podrażnienie i obrzęk w miejscu aplikacji.
azotan ekonazolu, działanie niepożądane, globulka dopochwowa, infekcja grzybicza pochwy, kontaktowe zapalenie skóry, krem dopochwowy, nadwrażliwość, obrzęk miejscowy, obrzęk naczynioruchowy, pieczenie pochwy, pieczenie skóry, podrażnienie miejscowe, pokrzywka, reakcja nadwrażliwości, rumień, właściwości przeciwgrzybicze, wysypka, zaburzenia immunologiczne, zaburzenia skóry, zaburzenia układu rozrodczego, złuszczanie skóry - Leksykon substancji czynnych
Disiarczek dipentametylenotiuramu – Właściwości farmakodynamiczne
Disiarczek dipentametylenotiuramu jest jednym z czterech składników mieszaniny tiuramów (składnik nr 24) w produkcie TRUE Test 36, stosowanym w diagnostyce alergii kontaktowej. Mieszanina ta zawiera disiarczek dipentametylenotiuramu, disulfiram, disiarczek tetrametylotiuramu oraz siarczek tetrametylotiuramu w równych proporcjach wagowych, a jej łączne stężenie wynosi 27 μg/cm² (22 μg/płatek). Mechanizm działania opiera się na indukcji nadwrażliwości typu opóźnionego (typ IV), gdzie kluczową rolę odgrywają komórki Langerhansa i limfocyty T, prowadząc do uwolnienia limfokin i aktywacji makrofagów, co skutkuje miejscowym stanem zapalnym skóry w miejscu aplikacji testu.
alergia kontaktowa, disiarczek dipentametylenotiuramu, disiarczek tetrametylotiuramu, disulfiram, komórka Langerhansa, kontaktowe zapalenie skóry, limfocyt T, limfokina, makrofag, mieszanina tiuramów, naciek zapalny, nadwrażliwość typu opóźnionego, obrzęk, pęcherzyk, reakcja typu IV, rumień, siarczek tetrametylotiuramu, środek diagnostyczny, test płatkowy, TRUE Test, zapalenie skóry - Leksykon leków
Działania niepożądane – Steper pro 10 mg/ml
Steper pro to aerozol zawierający bifonazol w stężeniu 10 mg/ml oraz etanol 301 mg/ml, stosowany miejscowo na skórę. W trakcie terapii mogą wystąpić działania niepożądane głównie ze strony skóry i tkanki podskórnej, takie jak kontaktowe i alergiczne zapalenie skóry, rumień, świąd, wysypka, pokrzywka, pęcherzyki, łuszczenie, wyprysk, suchość, podrażnienie oraz maceracja skóry. Dodatkowo mogą pojawić się miejscowe reakcje w miejscu aplikacji, w tym ból i obrzęk obrzeżny. Wszystkie wymienione działania niepożądane mają nieznaną częstość występowania, co oznacza brak precyzyjnych danych epidemiologicznych. Objawy te zwykle ustępują po zakończeniu leczenia, co wskazuje na ich odwracalny charakter.
aerozol na skórę, alergiczne zapalenie skóry, bifonazol, ból w miejscu podania, działanie niepożądane, kontaktowe zapalenie skóry, łuszczenie skóry, maceracja naskórka, maceracja skóry, MedDRA, monitorowanie działań niepożądanych, obrzęk obrzeżny, pęcherzyk, pieczenie skóry, pokrzywka, rumień, Steper pro, suchość skóry, świąd, wyprysk, zapalenie skóry - Leksykon substancji czynnych
Olejek eteryczny rozmarynowy – Działania niepożądane
Olejek eteryczny z Rosmarinus officinalis L., stosowany w preparacie Rowiren krem (100 mg olejku na 1 g kremu), wykazuje specyficzny profil działań niepożądanych, głównie dotyczących układu immunologicznego i oddechowego. Zidentyfikowano reakcje nadwrażliwości w postaci kontaktowego zapalenia skóry oraz astmy, przy czym częstość ich występowania jest nieznana ze względu na ograniczone dane kliniczne i farmakowigilancję. Kontaktowe zapalenie skóry objawia się zaczerwienieniem, świądem, obrzękiem i pęcherzami, a przewlekłe narażenie może prowadzić do lichenifikacji i wtórnych infekcji. Astma indukowana olejkiem rozmarynowym może manifestować się skurczem oskrzeli, dusznością, świszczącym oddechem i kaszlem, stanowiąc poważne zagrożenie u pacjentów z istniejącymi chorobami układu oddechowego.
astma, kontaktowe zapalenie skóry, lichenifikacja, monitorowanie niepożądanych działań, niedotlenienie, olejek eteryczny rozmarynowy, produkt leczniczy roślinny, profil bezpieczeństwa, przewlekłe zapalenie skóry, reakcja nadwrażliwości, Rosmarinus officinalis, skurcz oskrzeli, świszczący oddech, terapia oddechowa, układ immunologiczny, układ oddechowy, wtórna infekcja - Leksykon leków
Działania niepożądane – Tersilat 10 mg/g
Produkt leczniczy Tersilat w postaci aerozolu na skórę zawiera 10 mg/g terbinafiny chlorowodorku i jest związany z szeregiem działań niepożądanych, które należy uwzględnić podczas terapii. Najczęściej obserwowane działania niepożądane dotyczą skóry i tkanki podskórnej, w tym złuszczania skóry oraz świądu (często, ≥1/100 do <1/10), a także zmiany skórne, strupy, zaburzenia pigmentacji, rumień i uczucie pieczenia (niezbyt często, ≥1/1000 do <1/100). Rzadziej występują suchość skóry, kontaktowe zapalenie skóry i egzema (≥1/10 000 do <1/1000). W miejscu aplikacji mogą pojawić się ból, podrażnienie oraz nasilenie objawów infekcji grzybiczej (niezbyt często do rzadko). Podrażnienie oka jest rzadkie (≥1/10 000 do <1/1000) i wynika z przypadkowego kontaktu leku z oczami. Reakcje nadwrażliwości, w tym wysypka, mają częstość nieznaną i wymagają natychmiastowego przerwania leczenia.
aerozol na skórę, egzema, glikol propylenowy, infekcja grzybicza, kontaktowe zapalenie skóry, nasilenie objawów, pieczenie skóry, podrażnienie miejsca podania, podrażnienie oka, reakcja nadwrażliwości, rumień, stosunek korzyści do ryzyka, strup, suchość skóry, terbinafina chlorowodorek, wysypka, zaburzenie pigmentacji, zaburzenie układu immunologicznego, złuszczanie skóry - Leksykon substancji czynnych
Kalafonia – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Kalafonia, obecna w panelu nr 1 testu TRUE Test 36 w stężeniu 1200 µg/cm² (972 µg/płatek), służy do wykrywania nadwrażliwości kontaktowej. Należy zwrócić uwagę, że reakcje alergiczne pojawiające się po 10 dniach od aplikacji mogą wskazywać na indukcję nowej alergii wywołanej testem. Płatek nr 7 zawiera również przeciwutleniacze BHA (E320) i BHT (E312), które mogą powodować miejscowe reakcje skórne, prowadząc do fałszywie dodatnich wyników. W diagnostyce należy uwzględnić ryzyko zespołu nadwrażliwości skóry pleców (ang. angry back), który może zaburzać interpretację wyników, zwłaszcza przy licznych dodatnich reakcjach.
alergia kontaktowa, butylohydroksyanizol, butylohydroksytoluen, kalafonia, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid miejscowy, kortykosteroid ogólnoustrojowy, nadwrażliwość kontaktowa, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktoidalna, reakcja fałszywie dodatnia, test płatkowy, wynik fałszywie ujemny, zespół nadwrażliwości skóry pleców - Leksykon chorób i schorzeń
Ektropion – Etiologia i przyczyny
Ektropion to wywinięcie dolnej powieki na zewnątrz, prowadzące do ekspozycji spojówki i zaburzenia funkcji ochronnej oka. Najczęstszą formą jest ektropion inwolucyjny, związany z osłabieniem mięśni i ścięgien powieki dolnej w przebiegu starzenia, szczególnie po 60. roku życia. Inne typy to ektropion paralityczny, wynikający z porażenia nerwu twarzowego (np. porażenie Bella z udziałem reaktywacji HSV-1), bliznowaty spowodowany skróceniem przedniej blaszki powieki (np. po urazach, oparzeniach, radioterapii, przewlekłym stosowaniu leków takich jak dorzolamid i brymonidyna), mechaniczny wywołany przez masy odciągające powiekę oraz rzadki ektropion wrodzony związany z wadami genetycznymi (np. zespół Downa). Czynniki ryzyka obejmują operacje powiek (zwłaszcza blefaroplastykę z nadmiernym usunięciem skóry), przewlekłe narażenie na promieniowanie UV, choroby skóry (kontaktowe zapalenie skóry, toczeń rumieniowaty dyskoidalny, łuszczyca), choroby neurologiczne (stwardnienie rozsiane, udar) oraz szybka utratę masy ciała. Występowanie ektropionu po wycięciu guza powieki wynosi 2,5-7%, a po przeszczepie skóry pełnej grubości 14,2%, szczególnie przy ranach >21 mm.
bisfosfoniany, blefaroplastyka, chirurgia Mohsa, choroba autoimmunologiczna skóry, drażniące kontaktowe zapalenie skóry, ektropion, ektropion bliznowaty, ektropion inwolucyjny, ektropion mechaniczny, ektropion paralityczny, ektropion wrodzony, ichtioza, jaskra, kontaktowe zapalenie skóry, łuszczyca, mięsień okrężny oka, nerw twarzowy, płytka tarczkowa, porażenie Bella, porażenie nerwu twarzowego, radioterapia, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, stwardnienie rozsiane, toczeń rumieniowaty, toczeń rumieniowaty dyskoidalny, udar mózgu, wirus opryszczki pospolitej, wywinięcie powieki, zespół bezdechu sennego, zespół Downa, zwój kolankowy - Leksykon substancji czynnych
Partenolid – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Partenolid, stosowany w diagnostyce alergicznego kontaktowego zapalenia skóry, jest składnikiem testu TRUE Test 36 w dawce 3,0 μg/cm² (2,4 μg/płatek). Jego aplikacja wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko wywołania reakcji uczuleniowych, w tym późnych, pojawiających się po ponad 10 dniach, co może wskazywać na nabycie nadwrażliwości kontaktowej. Należy również uwzględnić możliwość wystąpienia zespołu nadwrażliwości skóry pleców (angry back syndrome), zwłaszcza przy licznych dodatnich wynikach testu, co komplikuje interpretację i może wymagać powtórzenia testu po ustąpieniu stanu zapalnego skóry. U pacjentów z historią reakcji anafilaktoidalnych zastosowanie partenolidu powinno być rozważone z uwzględnieniem stosunku korzyści do ryzyka.
alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, butylohydroksyanizol, butylohydroksytoluen, diagnostyka różnicowa, dodatnia reakcja skórna, ekspozycja na światło słoneczne, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid, kortykosteroid ogólnoustrojowy, nadwrażliwość kontaktowa, ognisko zapalne, partenolid, reakcja anafilaktoidalna, reakcja uczuleniowa, test płatkowy, wynik fałszywie dodatni, wynik fałszywie ujemny, zapalenie skóry, zespół nadwrażliwości skóry pleców, zmiana trądzikowa - Leksykon substancji czynnych
Rumianek pospolity – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Rumianek pospolity (Matricaria recutita L.) jest składnikiem wielu preparatów leczniczych, jednak ich stosowanie wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności, zwłaszcza ze względu na zawartość etanolu. Preparat Azulan zawiera 60-68% (V/V) etanolu, co w dawce 5 ml odpowiada 2,72 g etanolu (ekwiwalent 28 ml wina lub 68 ml piwa). U dorosłego pacjenta o masie 70 kg taka dawka powoduje narażenie na 38,9 mg/kg m.c. etanolu i może podnieść stężenie alkoholu we krwi o około 6,5 mg/100 ml. Z tego powodu Azulan nie jest zalecany u dzieci poniżej 12 roku życia. Preparaty takie jak Koszyczek Rumianku wymagają ostrożności w stosowaniu u dzieci, zwłaszcza w zależności od drogi podania i wieku, np. brak danych o bezpieczeństwie doustnego stosowania u niemowląt poniżej 6. miesiąca życia oraz ograniczenia w stosowaniu miejscowym u dzieci poniżej 12 lat.
biegunka, ból, Chamomilla vulgaris, choroba alkoholowa, dolegliwości żołądkowo-jelitowe, etanol, gorączka, jama ustna i gardło, kontaktowe zapalenie skóry, niedobór sacharazy-izomaltazy, nietolerancja fruktozy, oparzenie słoneczne, padaczka, preparat leczniczy, rana powierzchniowa, rumianek pospolity, schorzenie wątroby, stan zapalny, stężenie alkoholu, stężenie alkoholu we krwi, ząbkowanie, zaburzenie snu, zapalenie kontaktowe, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żółtaczka, żółtaczka noworodkowa - Leksykon substancji czynnych
Terbinafina – Działania niepożądane
Terbinafina, lek przeciwgrzybiczy z grupy allilamin, stosowany doustnie i miejscowo, wykazuje profil działań niepożądanych obejmujący głównie objawy ze strony przewodu pokarmowego (około 5% pacjentów), takie jak dyspepsja, nudności, bóle brzucha i biegunka, oraz reakcje skórne, w tym wysypkę i pokrzywkę (≥1/10). Rzadziej obserwuje się ciężkie reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona i martwica toksyczno-rozpływna naskórka, które wymagają natychmiastowego odstawienia leku. Działania niepożądane obejmują także zaburzenia neurologiczne (bóle głowy, zaburzenia smaku, parestezje), mięśniowo-szkieletowe (bóle stawów i mięśni, rabdomioliza), a także rzadkie przypadki zaburzeń hematologicznych (neutropenia, agranulocytoza, trombocytopenia, pancytopenia) i wątroby (żółtaczka, cholestaza, zapalenie wątroby). Występują również reakcje anafilaktyczne i rzekomoanafilaktyczne, które mogą zagrażać życiu.
agranulocytoza, allilamina, cholestaza, choroba posurowicza, dyspepsja, fotodermatoza, kinaza kreatynowa, kontaktowe zapalenie skóry, łuszczenie skóry, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, nadwrażliwość na światło, neutropenia, niedokrwistość, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostra uogólniona osutka krostkowa, pancytopenia, parestezja, pokrzywka, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, substancja przeciwgrzybicza, szum w uszach, toczeń rumieniowaty skórny, toczeń rumieniowaty układowy, trombocytopenia, utrata smaku, utrata węchu, zaburzenie smaku, zaostrzenie łuszczycy, zapalenie naczyń, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka - Leksykon substancji czynnych
Formaldehyd – Działania niepożądane
Formaldehyd jest stosowany w produkcji szczepionek jako środek inaktywujący wirusy lub detoksykujący toksyny bakteryjne, występując w gotowych preparatach w śladowych ilościach, np. w szczepionkach Act-HIB, Boostrix Polio, Fluarix Tetra, Infanrix-IPV oraz VaxigripTetra. Pomimo minimalnej zawartości formaldehydu, może on wywoływać działania niepożądane, głównie reakcje nadwrażliwości i alergiczne, takie jak kontaktowe zapalenie skóry, pokrzywka, wysypka, świąd, a w bardzo rzadkich przypadkach reakcje anafilaktyczne. Działania te dotyczą przede wszystkim układu immunologicznego, skóry oraz, sporadycznie, układu oddechowego, manifestując się m.in. dusznością czy skurczem oskrzeli. Częstość występowania tych reakcji jest niska, a ryzyko poważnych powikłań minimalne ze względu na śladowe stężenia formaldehydu w szczepionkach.
adrenalina, alergiczne zapalenie skóry, anafilaksja, atopia, detoksykacja toksyn bakteryjnych, formaldehyd, inaktywacja wirusów, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid, lek przeciwhistaminowy, nadwrażliwość krzyżowa, obrzęk krtani, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk twarzy, podrażnienie dróg oddechowych, pokrzywka, protokół desensytyzacji, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, skurcz oskrzeli, świąd, swoiste IgE, test płatkowy, test punktowy, wyprysk atopowy