Działania niepożądane
Terbinafina

Działania niepożądane terbinafiny

Terbinafina jest substancją przeciwgrzybiczą z grupy allilamin, stosowaną zarówno w postaci doustnej (tabletki), jak i miejscowej (kremy, aerozole). Jak każdy lek, może powodować szereg działań niepożądanych o różnym nasileniu, od łagodnych do ciężkich. Działania niepożądane są zazwyczaj łagodne do umiarkowanych i mają charakter przemijający, choć w niektórych przypadkach mogą być poważne i wymagać odstawienia leku.^{1 2}

Działania niepożądane przy stosowaniu ogólnoustrojowym (tabletki)

Przy stosowaniu ogólnoustrojowym terbinafiny, działania niepożądane obserwowane są u około 10% pacjentów biorących udział w badaniach klinicznych. Najczęściej raportowane są objawy niepożądane ze strony przewodu pokarmowego (około 5%).³

Zaburzenia żołądka i jelit

Do bardzo często występujących działań niepożądanych (≥1/10) ze strony układu pokarmowego należą: objawy żołądkowo-jelitowe takie jak uczucie pełności w żołądku, brak łaknienia, niestrawność (dyspepsja), nudności, bóle brzucha i biegunka.^{4 1/100 i 5 6}

W rzadkich przypadkach może wystąpić zapalenie trzustki. Jest to działanie niepożądane zgłaszane po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu.^{7 8}

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Bardzo często (≥1/10) występują: wysypka i pokrzywka.^{1/100 i 9 10}

Rzadko występują ciężkie reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona, martwica toksyczno-rozpływna naskórka czy nadwrażliwość na światło słoneczne i obrzęk naczynioruchowy. W przypadku nasilania się wysypki, leczenie terbinafiną należy przerwać.^{1/10 000 i 11 12}

Bardzo rzadko (<1/10 000) dochodzi do zaostrzenia łuszczycy lub pojawienia się wykwitów skórnych łuszczycopodobnych, a także rumienia wielopostaciowego, ostrej uogólnionej osutki krostkowej oraz łysienia.<sup data-drug="Erfin" data-section="Działania niepożądane" title="Bardzo rzadkie (13 ^{14 15}

Z częstością nieznaną zgłaszano występowanie nadwrażliwości na światło, fotodermatozy, reakcji nadwrażliwości na światło i wielopostaciowych osutek skórnych.^{16 17}

Zaburzenia układu nerwowego

Często (≥1/100, <1/10) obserwuje się bóle głowy.^{1/100, 18 19}

Niezbyt często (≥1/1000, <1/100) występują zaburzenia smaku, w tym utrata smaku, które zazwyczaj ustępują w ciągu kilku tygodni po odstawieniu leku. W pojedynczych przypadkach opisywano trwałe zaburzenia smaku prowadzące do zmniejszenia łaknienia i znacznej utraty masy ciała.^{1/1000 i 20 21}

Rzadko (≥1/10 000, <1/1000) zgłaszano przypadki parestezji, osłabienia czucia, zawrotów głowy, złego samopoczucia i zmęczenia.^{1/10 000, 22 23}

Z częstością nieznaną raportowano utratę węchu (anosmię), w tym trwałą utratę lub upośledzenie węchu.^{24 25}

Zaburzenia ucha i błędnika

Niezbyt często występuje szum w uszach.²⁶

Z częstością nieznaną zgłaszano niedosłuch i zaburzenia słuchu.^{27 28}

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe, tkanki łącznej i kości

Bardzo często występują reakcje ze strony układu mięśniowo-szkieletowego, takie jak bóle stawów i bóle mięśni. Objawy te mogą świadczyć o reakcjach nadwrażliwości związanych z reakcjami alergicznymi skóry.^{29 1/1000 i 30}

Z częstością nieznaną zgłaszano rabdomiolizę (rozpad mięśni prążkowanych).^{31 32}

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Rzadko występują zaburzenia czynności wątroby, takie jak żółtaczka, cholestaza i zapalenie wątroby.^{1/10 000 i 33 34}

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

Bardzo rzadko (<1/10 000) zgłaszano zaburzenia hematologiczne, takie jak neutropenia, agranulocytoza, trombocytopenia i pancytopenia.<sup data-drug="Erfin" data-section="Działania niepożądane" title="Bardzo rzadkie (35 ³⁶

Z częstością nieznaną zgłaszano niedokrwistość.^{37 38}

Zaburzenia układu immunologicznego

Bardzo rzadko dochodzi do wystąpienia lub nasilenia objawów tocznia rumieniowatego skórnego lub tocznia rumieniowatego układowego, a także reakcji anafilaktycznych.<sup data-drug="Erfin" data-section="Działania niepożądane" title="Bardzo rzadkie (39 ⁴⁰

Z częstością nieznaną zgłaszano reakcje anafilaktyczne oraz reakcje przypominające chorobę posurowiczą.^{41 42}

Zaburzenia psychiczne

Bardzo rzadko występują zaburzenia psychiczne, takie jak depresja i lęk.<sup data-drug="Erfin" data-section="Działania niepożądane" title="Bardzo rzadkie (43 ⁴⁴

Objawy lęku i depresji mogą być wtórne do zaburzenia smaku.^{45 46}

Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania

Często występuje zmęczenie.^{47 48}

Niezbyt często występuje gorączka.⁴⁹

Z częstością nieznaną zgłaszano zespół objawów grypopodobnych.^{50 51}

Zaburzenia naczyń

Z częstością nieznaną zgłaszano zapalenie naczyń.^{52 53}

Badania diagnostyczne

Niezbyt często obserwuje się zmniejszenie masy ciała, co jest wtórne do utraty lub zaburzenia smaku.^{54 55}

Z częstością nieznaną zgłaszano zwiększenie aktywności kinazy kreatynowej we krwi.⁵⁶

Działania niepożądane przy stosowaniu miejscowym (kremy, aerozole)

Przy stosowaniu miejscowym terbinafiny (kremy, aerozole) działania niepożądane dotyczą głównie miejsca aplikacji i są zazwyczaj łagodne oraz przemijające.⁵⁷

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej przy stosowaniu miejscowym

W miejscu podania kremu mogą wystąpić objawy takie jak: świąd, łuszczenie skóry, ból w miejscu podania, podrażnienie w miejscu podania, zaburzenia pigmentacji, uczucie pieczenia skóry, rumień, powstawanie strupów itp. Objawów tych nie należy jednak mylić z reakcjami nadwrażliwości takimi jak wysypka, które zgłaszane są w sporadycznych przypadkach i wymagają przerwania leczenia.^{58 59}

Często występuje łuszczenie skóry i świąd.^{60 61}

Niezbyt często występują: zmiany skórne, strupy, zaburzenia skóry, zaburzenia pigmentacji, rumień, uczucie pieczenia skóry.^{62 63}

Rzadko zgłaszano: suchość skóry, kontaktowe zapalenie skóry, egzemę.^{64 65}

Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania przy stosowaniu miejscowym

Niezbyt często występują: ból, ból w miejscu podania, podrażnienie w miejscu podania.^{66 67}

Rzadko zgłaszano nasilenie objawów choroby (infekcji grzybiczej).^{68 69}

Zaburzenia oka przy stosowaniu miejscowym

Rzadko obserwowano podrażnienie oka w przypadku przypadkowego kontaktu produktu z oczami.^{70 71}

Zaburzenia układu immunologicznego przy stosowaniu miejscowym

Z częstością nieznaną zgłaszano reakcje nadwrażliwości.^{72 73}

Tabela działań niepożądanych terbinafiny

^{74 75 76}

Niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi

Mimo że większość działań niepożądanych terbinafiny ma charakter łagodny do umiarkowanego, niektóre z nich mogą stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia pacjenta i wymagają natychmiastowej interwencji medycznej.

Ciężkie reakcje skórne

Szczególnie niebezpieczne są ciężkie reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona (SJS) i martwica toksyczno-rozpływna naskórka (TEN), które mogą zagrażać życiu. Są to rzadkie, ale bardzo poważne powikłania, charakteryzujące się rozległymi zmianami skórnymi, tworzeniem pęcherzy i złuszczaniem naskórka, przypominającymi oparzenia. Wystąpienie wysypki, która nasila się, stanowi wskazanie do natychmiastowego przerwania leczenia terbinafiną.^{1/10 000 i 77 78}

Zaburzenia czynności wątroby

Terbinafina może powodować zaburzenia czynności wątroby, w rzadkich przypadkach nawet niewydolność wątroby. Uszkodzenie wątroby może objawiać się żółtaczką (zażółcenie skóry i białkówek oczu), cholestazą (zastój żółci), zapaleniem wątroby lub zwiększeniem aktywności enzymów wątrobowych.^{79 80}

Zaburzenia hematologiczne

Bardzo rzadko terbinafina może powodować poważne zaburzenia hematologiczne, takie jak neutropenia (zmniejszenie liczby neutrofili), agranulocytoza (brak granulocytów), trombocytopenia (zmniejszenie liczby płytek krwi) czy pancytopenia (zmniejszenie liczby wszystkich komórek krwi). Objawy te mogą prowadzić do zwiększonej podatności na infekcje, zaburzeń krzepnięcia i stanów zagrażających życiu.<sup data-drug="Erfin" data-section="Działania niepożądane" title="Bardzo rzadkie (81 ⁸²

Reakcje anafilaktyczne

Bardzo rzadko mogą wystąpić reakcje anafilaktyczne i rzekomoanafilaktyczne, które są nagłymi, ciężkimi reakcjami alergicznymi mogącymi zagrażać życiu. Objawami są między innymi: obrzęk naczynioruchowy (obrzęk twarzy, warg, języka, gardła), trudności w oddychaniu, spadek ciśnienia krwi, utrata przytomności.<sup data-drug="Erfin" data-section="Działania niepożądane" title="Bardzo rzadkie (83 ⁸⁴

Rabdomioliza

Z częstością nieznaną zgłaszano przypadki rabdomiolizy (rozpadu mięśni prążkowanych), co może prowadzić do ostrej niewydolności nerek, zaburzeń elektrolitowych i stanów zagrażających życiu.^{85 86}

Zaburzenia układu nerwowego i zmysłów

Terbinafina może powodować trwałe zaburzenia smaku i węchu, co może znacząco wpływać na jakość życia pacjenta. Zaburzenia smaku mogą prowadzić do zmniejszenia apetytu i znacznej utraty masy ciała.^{1/1000 i 87 88}

Postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych

W przypadku wystąpienia ciężkich działań niepożądanych, takich jak ciężkie reakcje skórne (wysypka, która się nasila, zespół Stevensa-Johnsona, martwica toksyczno-rozpływna naskórka), objawy niewydolności wątroby (żółtaczka, ciemny mocz, bóle brzucha), objawy zaburzeń hematologicznych (niewytłumaczalne infekcje, gorączka, zasinienia) czy reakcje anafilaktyczne, należy natychmiast przerwać leczenie terbinafiną i skontaktować się z lekarzem.^{89 90}

W przypadku łagodniejszych działań niepożądanych, takich jak zaburzenia żołądkowo-jelitowe, łagodne reakcje skórne czy łagodne objawy neurologiczne, postępowanie zależy od nasilenia objawów i może obejmować kontynuację leczenia z monitorowaniem objawów lub przerwanie leczenia po konsultacji z lekarzem.

Wszelkie podejrzane działania niepożądane powinny być zgłaszane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania terbinafiny.⁹¹