Terbinafina

Terbinafina to lek przeciwgrzybiczy stosowany w leczeniu różnorodnych zakażeń grzybiczych skóry i paznokci wywołanych przez dermatofity, drożdżaki z rodzaju Candida oraz łupież pstry. Jest skuteczna w terapii grzybicy stóp, pachwin, tułowia, owłosionej skóry głowy oraz grzybicy paznokci. Preparaty z terbinafiną mogą być stosowane miejscowo w postaci kremów lub aerozoli, a także doustnie w formie tabletek w zależności od umiejscowienia, nasilenia i rozległości zakażenia. Terbinafina doustna nie jest skuteczna w leczeniu łupieżu pstrego, przy czym zawsze należy uwzględniać lokalne wytyczne dotyczące stosowania leków przeciwgrzybiczych.

Rozdziały

Dawkowanie i sposób podawania
Terbinafina jest skutecznym środkiem przeciwgrzybiczym stosowanym zarówno doustnie, jak i miejscowo w leczeniu zakażeń grzybiczych skóry i paznokci. Standardowa dawka doustna u dorosłych wynosi 250 mg raz na dobę, a czas terapii zależy od lokalizacji i rodzaju zakażenia: grzybica stóp (2-6 tygodni), tułowia i pachwin (2-4 tygodnie), owłosionej skóry głowy (4 tygodnie), grzybica paznokci rąk (6 tygodni) oraz stóp (12 tygodni, z możliwością wydłużenia do 6 miesięcy). U dzieci dawkowanie jest dostosowane do masy ciała, z ograniczeniami stosowania u dzieci poniżej 2 lat i masy ciała poniżej 40 kg. Terbinafina miejscowa (krem, aerozol) aplikuje się 1-2 razy na dobę, z czasem leczenia od 1 do 2 tygodni w zależności od typu zakażenia, np. grzybica stóp 1 tydzień, łupież pstry 2 tygodnie. Należy podkreślić, że poprawa kliniczna może nastąpić dopiero po kilku tygodniach od zakończenia terapii, zwłaszcza w przypadku grzybicy paznokci.

Stosowanie terbinafiny wymaga uwzględnienia przeciwwskazań i ostrożności, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby i nerek, gdzie doustna forma jest niewskazana. U osób starszych nie ma konieczności modyfikacji dawki, jednak należy monitorować funkcje wątroby i nerek. Terbinafina miejscowa nie jest zalecana u dzieci poniżej 12 lat ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa. W trakcie terapii ważne jest utrzymanie leczonych powierzchni suchych i odpowiednia higiena, aby zapobiegać nawrotom. W przypadku braku poprawy po 2 tygodniach leczenia miejscowego należy zweryfikować rozpoznanie. Nieregularne stosowanie lub przedwczesne przerwanie terapii zwiększa ryzyko nawrotu zakażenia.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Terbinafina – Dawkowanie i sposób podawania

aerozol na skórę, cutaneous candidiasis, drożdżyca skóry, grzybica fałdów skórnych, grzybica owłosionej skóry głowy, grzybica pachwin, grzybica paznokci rąk, grzybica paznokci stóp, grzybica podeszwowa stóp, grzybica skóry, grzybica skóry gładkiej, grzybica stóp międzypalcowa, grzybica tułowia, łupież pstry, pityriasis versicolor, płytka paznokciowa, przewlekła choroba wątroby, substancja przeciwgrzybicza, terapia doustna, terbinafina, tinea cruris, tinea pedis, wyleczenie mikologiczne, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zakażenie grzybicze paznokci, zakażenie grzybicze skóry
Działania niepożądane
Terbinafina, lek przeciwgrzybiczy z grupy allilamin, stosowany doustnie i miejscowo, wykazuje profil działań niepożądanych obejmujący głównie objawy ze strony przewodu pokarmowego (około 5% pacjentów), takie jak dyspepsja, nudności, bóle brzucha i biegunka, oraz reakcje skórne, w tym wysypkę i pokrzywkę (≥1/10). Rzadziej obserwuje się ciężkie reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona i martwica toksyczno-rozpływna naskórka, które wymagają natychmiastowego odstawienia leku. Działania niepożądane obejmują także zaburzenia neurologiczne (bóle głowy, zaburzenia smaku, parestezje), mięśniowo-szkieletowe (bóle stawów i mięśni, rabdomioliza), a także rzadkie przypadki zaburzeń hematologicznych (neutropenia, agranulocytoza, trombocytopenia, pancytopenia) i wątroby (żółtaczka, cholestaza, zapalenie wątroby). Występują również reakcje anafilaktyczne i rzekomoanafilaktyczne, które mogą zagrażać życiu.

Przy stosowaniu miejscowym terbinafiny działania niepożądane dotyczą głównie miejsca aplikacji i są zazwyczaj łagodne, obejmując świąd, łuszczenie, rumień i podrażnienie skóry. W przypadku nasilających się objawów skórnych lub wystąpienia ciężkich reakcji, konieczne jest przerwanie terapii. Szczególną uwagę należy zwrócić na objawy wskazujące na poważne powikłania, takie jak ciężkie reakcje skórne, objawy niewydolności wątroby (żółtaczka, ciemny mocz), zaburzenia hematologiczne (nawracające infekcje, gorączka, zasinienia) oraz reakcje anafilaktyczne, które wymagają natychmiastowej interwencji. Długotrwałe zaburzenia smaku i węchu mogą prowadzić do znacznej utraty masy ciała. Zaleca się monitorowanie pacjentów pod kątem działań niepożądanych oraz zgłaszanie ich do odpowiednich organów nadzoru farmakologicznego w celu oceny stosunku korzyści do ryzyka terapii terbinafiną.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Terbinafina – Działania niepożądane

agranulocytoza, allilamina, cholestaza, choroba posurowicza, dyspepsja, fotodermatoza, kinaza kreatynowa, kontaktowe zapalenie skóry, łuszczenie skóry, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, nadwrażliwość na światło, neutropenia, niedokrwistość, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostra uogólniona osutka krostkowa, pancytopenia, parestezja, pokrzywka, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, substancja przeciwgrzybicza, szum w uszach, toczeń rumieniowaty skórny, toczeń rumieniowaty układowy, trombocytopenia, utrata smaku, utrata węchu, zaburzenie smaku, zaostrzenie łuszczycy, zapalenie naczyń, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka
Interakcje
Terbinafina, stosowana doustnie, wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne związane z metabolizmem przez układ cytochromu P450, zwłaszcza izoenzymy CYP2C9, CYP3A4 oraz CYP2D6. Leki takie jak cymetydyna zmniejszają klirens terbinafiny o 33%, a flukonazol i ketokonazol zwiększają jej Cmax o 52% i AUC o 69%, co wymaga dostosowania dawki. Ryfampicyna indukuje metabolizm terbinafiny, podwajając jej klirens i obniżając stężenie w osoczu. Terbinafina hamuje CYP2D6, co prowadzi do zwiększenia stężenia leków metabolizowanych przez ten enzym, m.in. trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych (zmniejszenie klirensu dezypraminy o 82%), beta-adrenolityków, SSRI, leków przeciwarytmicznych (klasy 1A, 1B, 1C) oraz inhibitorów MAO-B. Wartości te wskazują na wysokie ryzyko kliniczne interakcji, szczególnie przy lekach o wąskim indeksie terapeutycznym. Terbinafina zwiększa także klirens cyklosporyny o 15%, co może wymagać monitorowania stężenia tego leku. W przypadku stosowania miejscowego terbinafiny ryzyko interakcji jest minimalne ze względu na niskie wchłanianie ogólnoustrojowe.

Podawanie terbinafiny z doustnymi środkami antykoncepcyjnymi może powodować zaburzenia miesiączkowania, jednak częstość tych zdarzeń nie przekracza normy obserwowanej przy samych antykoncepcyjnych, co sugeruje brak istotnego znaczenia klinicznego. Pokarm zwiększa biodostępność terbinafiny o mniej niż 20%, nie wymagając korekty dawki. Nie stwierdzono istotnych interakcji z alkoholem etylowym, choć nadmierne spożycie może nasilać działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego i potencjalnie zwiększać ryzyko hepatotoksyczności. Zaleca się monitorowanie pacjentów przyjmujących terbinafinę doustnie wraz z lekami metabolizowanymi przez CYP2D6 oraz dostosowanie dawek terbinafiny i współstosowanych leków w zależności od kierunku i siły interakcji. W przypadku preparatów miejscowych nie są wymagane specjalne środki ostrożności dotyczące interakcji lekowych.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Terbinafina – Interakcje

beta-adrenolityk, cytochrom P450, dekstrometorfan, depresja OUN, doustny środek antykoncepcyjny, fenotyp metaboliczny, hepatotoksyczność, indeks terapeutyczny, inhibitor MAO-B, interakcja farmakokinetyczna, izoenzym CYP2D6, klirens osoczowy, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwgrzybiczny, metabolizm terbinafiny, parametr farmakokinetyczny, reakcja disulfiramopodobna, SSRI, substancja czynna, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny
Przeciwwskazania stosowania
Terbinafina, pochodna alliloaminy o szerokim spektrum działania przeciwgrzybiczego, jest dostępna w formie doustnej (tabletki 125 mg i 250 mg) oraz miejscowej (kremy i aerozole 10 mg/g). Podstawowym przeciwwskazaniem dla wszystkich preparatów jest nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze. W przypadku doustnych form leku przeciwwskazaniem są przewlekłe lub czynne choroby wątroby oraz ciężkie zaburzenia czynności nerek, definiowane m.in. jako klirens kreatyniny poniżej 30 ml/min (np. w preparacie Terbinafine Aurobindo). Metabolizm terbinafiny odbywa się głównie w wątrobie, a wydalanie metabolitów przez nerki, co uzasadnia konieczność oceny funkcji tych narządów przed rozpoczęciem terapii. W przypadku miejscowych preparatów należy zwrócić uwagę na potencjalne reakcje alergiczne na substancje pomocnicze, takie jak alkohol benzylowy, laktoza, alkohole cetylowy i stearylowy, glikol propylenowy czy etanol, które mogą wywoływać nadwrażliwość lub podrażnienia skóry.

Przy przepisywaniu terbinafiny istotne jest dokładne zebranie wywiadu dotyczącego nadwrażliwości oraz ocena funkcji wątroby i nerek, zwłaszcza przy stosowaniu form doustnych. Monitorowanie pacjenta podczas terapii jest kluczowe, szczególnie w kontekście objawów sugerujących niewydolność wątroby, takich jak utrzymująca się nudność, anoreksja, zmęczenie, żółtaczka, ciemny mocz czy odbarwione stolce, które wymagają natychmiastowego przerwania leczenia i wykonania badań funkcji wątroby. W przypadku preparatów miejscowych należy obserwować reakcje skórne w miejscu aplikacji. Wybór konkretnego preparatu powinien uwzględniać indywidualny profil pacjenta, przeciwwskazania oraz stan narządów, a w przypadku łagodnych lub umiarkowanych zaburzeń czynności wątroby lub nerek rozważyć dostosowanie dawki lub preferowanie terapii miejscowej.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Terbinafina – Przeciwwskazania stosowania

alkohol benzylowy, alkohol cetylowy, ciemny mocz, ciężkie zaburzenia czynności nerek, ciężkie zaburzenia czynności wątroby, działanie przeciwgrzybicze, funkcja wątroby, funkcja wątroby i nerek, glikol propylenowy, klirens kreatyniny, metabolizm terbinafiny, miejscowa reakcja skórna, nadwrażliwość na terbinafinę, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, niewydolność wątroby, nudność, objawy nadwrażliwości, pochodna alliloaminy, podrażnienie skóry, postać doustna, preparat doustny, preparat miejscowy, preparat terbinafiny, przewlekła choroba wątroby, reakcja nadwrażliwości, substancja pomocnicza, terbinafina, zaburzenia czynności wątroby, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żółtaczka
Przedawkowanie
Przedawkowanie terbinafiny, stosowanej doustnie w dawkach do 5 g (odpowiadających 20 tabletkom po 250 mg), manifestuje się głównie objawami ze strony układu pokarmowego i ośrodkowego układu nerwowego, takimi jak ból głowy, nudności, bóle w prawym nadbrzuszu, zawroty głowy oraz dyskomfort brzuszny. Objawy te, choć uciążliwe, nie prowadzą do poważnych powikłań zagrażających życiu i ustępują po wdrożeniu odpowiedniego leczenia, które obejmuje podanie węgla aktywowanego, ewentualne wywołanie wymiotów lub płukanie żołądka oraz leczenie objawowe. W przypadku przedawkowania postaci miejscowych (kremy, aerozole), ze względu na ograniczone wchłanianie ogólnoustrojowe, ryzyko toksyczności jest znacznie mniejsze, jednak należy uwzględnić potencjalne działania niepożądane substancji pomocniczych, takich jak alkohol benzylowy, cetylowy czy stearylowy.

W praktyce klinicznej istotne jest rozróżnienie między przedawkowaniem postaci doustnych a miejscowych terbinafiny. Spożycie doustne wiąże się z bezpośrednim wprowadzeniem dużej dawki substancji czynnej do przewodu pokarmowego i jej wchłanianiem, natomiast przypadkowe połknięcie preparatów miejscowych niesie dodatkowe ryzyko toksyczności substancji pomocniczych. Typowa zawartość tuby kremu (ok. 30 g) zawiera około 300 mg chlorowodorku terbinafiny, co odpowiada dawce pojedynczej tabletki 250 mg. W sytuacjach wątpliwych rekomenduje się konsultację z Ośrodkiem Kontroli Zatruć lub Ośrodkiem Informacji Toksykologicznej. Dotychczas nie odnotowano przypadków śmiertelnych związanych z przedawkowaniem terbinafiny, co wskazuje na stosunkowo niski potencjał toksyczny tej substancji nawet przy znacznym przekroczeniu dawek terapeutycznych.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Terbinafina – Przedawkowanie

alkohol benzylowy, alkohol cetylowy, alkohol stearylowy, ból głowy, ból nadbrzusza, chlorowodorek terbinafiny, nudności, objawy przedawkowania, Ośrodek Informacji Toksykologicznej, ośrodek kontroli zatruć, ośrodkowy układ nerwowy, płukanie żołądka, postać doustna, potencjał toksyczny, przedawkowanie terbinafiny, siarczan sodu, środek przeczyszczający, substancja pomocnicza, substancja przeciwgrzybicza, terbinafina, wchłanianie ogólnoustrojowe, węgiel aktywowany, zaburzenia równowagi, zawroty głowy
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa terbinafiny wykazały, że substancja ta jest dobrze tolerowana przy dawkach doustnych do około 100 mg/kg mc./dobę u szczurów i psów, bez istotnych objawów toksyczności przewlekłej. Wysokie dawki (>100 mg/kg mc./dobę) wiązały się z toksycznością ośrodkowego układu nerwowego, w tym drgawkami, szczególnie przy dożylnym podaniu u szczurów i małp. LD50 dla myszy i szczurów przekracza 4 g/kg mc., co wskazuje na niską toksyczność ostrą. Badania genotoksyczności nie wykazały działania mutagennego ani klastogennego. W badaniach reprodukcyjnych u szczurów i królików nie stwierdzono negatywnego wpływu na płodność, choć dawka 250 mg/kg mc./dobę (10-krotność maksymalnej dawki dla ludzi) powodowała toksyczność u rodziców i zwiększoną śmiertelność potomstwa.

W długoterminowych badaniach rakotwórczości u myszek nie zaobserwowano zmian nowotworowych przy dawkach do 156 mg/kg mc./dobę, natomiast u szczurów samców poddanych dawce 69 mg/kg mc./dobę stwierdzono zwiększoną częstość guzów wątroby, co uznano za efekt specyficzny gatunkowo, związany z proliferacją peroksysomów i o ograniczonym znaczeniu klinicznym dla ludzi. U małp przy dawkach powyżej 50 mg/kg mc./dobę obserwowano odwracalne zaburzenia refrakcji siatkówki bez zmian histologicznych, co również wskazuje na ograniczone znaczenie kliniczne. Podsumowując, dane przedkliniczne potwierdzają akceptowalny profil bezpieczeństwa terbinafiny przy stosowaniu dawek terapeutycznych u ludzi.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Terbinafina – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie

aberracja chromosomowa, ataksja, badanie rakotwórczości, drgawki, działanie mutagenne, ekspozycja układowa, genotoksyczność, guz wątroby, LD50, nieprawidłowości siatkówki, potencjał rakotwórczy, proliferacja peroksysomów, rozwój pourodzeniowy, śmiertelność potomstwa, substancja przeciwgrzybicza, terbinafina, test Amesa, test cytogenetyczny, test mikrojądrowy, toksyczność ostra i przewlekła, toksyczność rodzicielska, wpływ na płodność, wpływ na reprodukcję, wskaźnik ciąż, zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Terbinafina, stosowana doustnie i miejscowo, wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko hepatotoksyczności, zwłaszcza u pacjentów z istniejącą chorobą wątroby. Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest wykonanie badań czynności wątroby, a następnie monitorowanie enzymów wątrobowych po 4-6 tygodniach leczenia. W przypadku wzrostu aktywności enzymów lub wystąpienia objawów takich jak nudności, żółtaczka, ciemny mocz czy bóle w nadbrzuszu, należy natychmiast przerwać terapię i przeprowadzić dalszą diagnostykę. U pacjentów z niewydolnością nerek (klirens kreatyniny <50 ml/min lub stężenie kreatyniny >300 μmol/l) zaleca się redukcję dawki o połowę, a stosowanie u tej grupy jest ograniczone z powodu braku danych klinicznych. Terbinafina jest silnym inhibitorem CYP2D6, co wymaga uwagi przy jednoczesnym stosowaniu leków metabolizowanych przez ten izoenzym, zwłaszcza o wąskim indeksie terapeutycznym (np. trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, β-blokery, inhibitory MAO typu B).

Rzadkie, ale poważne działania niepożądane obejmują ciężkie reakcje skórne (zespół Stevensa-Johnsona, martwica toksyczno-rozpływna naskórka) oraz zaburzenia hematologiczne (neutropenia, agranulocytoza, trombocytopenia, aplazja szpiku). W przypadku progresji wysypki lub objawów sugerujących zaburzenia krwi (gorączka, ból gardła) konieczne jest przerwanie leczenia i diagnostyka. Preparaty miejscowe zawierają alkohole mogące wywoływać miejscowe podrażnienia i reakcje alergiczne, dlatego należy unikać kontaktu z oczami, twarzą i błonami śluzowymi oraz stosować ostrożnie aerozole na skórę wrażliwą. Niemowlęta nie powinny mieć dostępu do leczonej skóry. W przypadku przypadkowej inhalacji aerozolu z terbinafiną lub kontaktu z oczami, zaleca się natychmiastowe płukanie i konsultację lekarską.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Terbinafina – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

agranulocytoza, badanie czynności wątroby, badanie farmakokinetyczne, cholestaza i zapalenie wątroby, ciężka niewydolność wątroby, hepatotoksyczność, inhibitor CYP2D6, inhibitory MAO typu B, inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny, klirens kreatyniny, klirens terbinafiny, kontaktowe zapalenie skóry, leki przeciwarytmiczne, łuszczyca, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, neutropenia, niedokrwistość aplastyczna, niewydolność nerek, pancytopenia, przeszczep wątroby, przewlekła choroba wątroby, stężenie kreatyniny, substancja przeciwgrzybicza, toczeń rumieniowaty, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, trombocytopenia, wąski indeks terapeutyczny, wysypka polekowa z eozynofilią, zaburzenie czynności nerek, zaostrzenie łuszczycy, zespół Stevensa-Johnsona
Właściwości farmakodynamiczne
Terbinafina, będąca alliloaminą, wykazuje szerokie spektrum działania przeciwgrzybiczego, głównie poprzez selektywne hamowanie enzymu epoksydazy skwalenowej, co prowadzi do deficytu ergosterolu i kumulacji skwalenu w komórkach grzybów, skutkując ich śmiercią. Mechanizm ten nie wiąże się z układem cytochromu P450, co przekłada się na korzystny profil bezpieczeństwa i minimalizuje ryzyko interakcji lekowych. Terbinafina jest skuteczna zwłaszcza wobec dermatofitów (Trichophyton spp., Microsporum canis, Epidermophyton floccosum) z minimalnymi stężeniami hamującymi (MIC) w zakresie 0,0001–0,15 µg/ml, a także wykazuje aktywność wobec drożdżaków (Candida spp., Malassezia) oraz pleśni i grzybów dimorficznych. Po podaniu doustnym kumuluje się w skórze, włosach i paznokciach, utrzymując stężenia grzybobójcze przez 15-20 dni po zakończeniu terapii, co umożliwia krótsze schematy leczenia.

Skuteczność kliniczna terbinafiny została potwierdzona w licznych badaniach, m.in. w leczeniu grzybicy paznokci stóp, gdzie po 12 tygodniach terapii i 36-tygodniowym follow-up 70% pacjentów osiągnęło wyleczenie mikologiczne, a 38% pełne wyleczenie kliniczne. W grzybicy paznokci rąk odpowiednie wskaźniki wyniosły odpowiednio 79% i 59%. W porównaniu z gryzeofulwiną, terbinafina charakteryzuje się wyższą skutecznością i krótszym czasem leczenia (2-4 tygodnie vs 6-8 tygodni dla dermatofitów Trichophyton). Ponadto, w terapii grzybicy skóry (Tinea corporis, Tinea cruris, Tinea pedis) oraz kandydozy skórnej wykazuje wyższą skuteczność całkowitą (np. 93-94% vs 86-87% dla gryzeofulwiny). Miejscowe stosowanie kremu 1% terbinafiny zapewnia długotrwały efekt leczniczy z niskim odsetkiem nawrotów (<10% w ciągu 3 miesięcy). Obecnie brak jest istotnych danych o rozwoju oporności na terbinafinę u ludzi, choć możliwe jest pojawienie się oporności krzyżowej z azolami. Wysoki profil bezpieczeństwa i brak interakcji z układem cytochromu P450 czynią terbinafinę wartościowym lekiem w terapii zakażeń grzybiczych skóry, włosów i paznokci.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Terbinafina – Właściwości farmakodynamiczne

alliloamina, Alternaria, Aspergillus, biosynteza ergosterolu, błona komórkowa grzyba, Candida, Cryptococcus neoformans, cytochrom P450, dermatofit, drożdżak, działanie grzybobójcze, działanie grzybostatyczne, działanie przeciwgrzybicze, Epidermophyton floccosum, epoksydaza skwalenowa, Fusarium, grzyb dimorficzny, grzybica owłosionej skóry głowy, kandydoza skórna, Malassezia, Microsporum, minimalne stężenie hamujące, onychomykoza, oporność krzyżowa, oporność na leki przeciwgrzybicze, skwalen, Sporothrix, tinea corporis, tinea cruris, tinea pedis, Trichophyton
Właściwości farmakokinetyczne
Terbinafina charakteryzuje się dobrą biodostępnością po podaniu doustnym, wynoszącą około 70-80%, z biodostępnością bezwzględną około 50% z powodu metabolizmu pierwszego przejścia. Maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) po dawce 250 mg osiąga 0,97-1,3 μg/ml w czasie 1,5-2 godzin (Tmax). Okres półtrwania w fazie wchłaniania wynosi około 0,8 godziny, w fazie dystrybucji 4,6 godziny, a w fazie eliminacji około 17 godzin, z okresem półtrwania w stanie stacjonarnym szacowanym na około 30 godzin. Terbinafina silnie wiąże się z białkami osocza (99%) i jest metabolizowana przez co najmniej siedem izoenzymów cytochromu P450, głównie CYP2C9, CYP1A2, CYP3A4, CYP2C8 i CYP2C19. Metabolity nie wykazują aktywności przeciwgrzybiczej i są wydalane głównie z moczem. U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby lub nerek klirens terbinafiny może być zmniejszony o około 50%, co prowadzi do zwiększenia stężenia leku w osoczu.

Po miejscowym zastosowaniu (krem, aerozol) przenikanie ogólnoustrojowe terbinafiny jest minimalne (<5% dawki), co ogranicza działanie systemowe. Lek szybko przenika przez skórę i kumuluje się w lipofilnej warstwie rogowej naskórka, łoju, mieszkach włosowych, włosach oraz płytce paznokciowej, co jest kluczowe dla skuteczności terapii przeciwgrzybiczej, zwłaszcza w leczeniu onychomikozy. Po 7-dniowej aplikacji miejscowej stężenia leku w zmienionej chorobowo warstwie rogowej utrzymują się przez co najmniej 7 dni po zakończeniu leczenia. Farmakokinetyka terbinafiny nie wykazuje istotnych różnic związanych z wiekiem pacjenta, jednak u osób z niewydolnością nerek (klirens kreatyniny <50 ml/min) i wątroby konieczne jest rozważenie modyfikacji dawkowania ze względu na zmniejszony klirens leku.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Terbinafina – Właściwości farmakokinetyczne

biodostępność, biodostępność bezwzględna, biotransformacja, CYP1A2, CYP2C19, CYP2C8, CYP2C9, CYP3A4, działanie przeciwgrzybicze, grzybica paznokci, izoenzymy cytochromu P450, klirens kreatyniny, klirens leku, kumulacja leku, leczenie przeciwgrzybicze, metabolizm pierwszego przejścia, metabolizm w organizmie, okres półtrwania, parametr farmakokinetyczny, płytka paznokciowa, podanie miejscowe, pole pod krzywą stężenia, przenikanie ogólnoustrojowe, stan stacjonarny, stężenie maksymalne, stężenie w osoczu, substancja przeciwgrzybicza, terbinafina miejscowa, warstwa rogowa naskórka, wiązanie z białkami osocza, właściwości farmakokinetyczne, wydalanie z moczem, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby
Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Terbinafina, stosowana miejscowo i ogólnoustrojowo, nie wykazuje zwiększonego ryzyka poważnych wad wrodzonych ani poronień samoistnych u kobiet w ciąży, co potwierdza duże, obserwacyjne badanie kohortowe obejmujące 1 650 649 ciąż (iloraz szans dla wad wrodzonych 1,01; 95% CI 0,63-1,62, współczynnik hazardu dla poronień 1,06; 95% CI 0,86-1,32). Mimo to, ze względu na ograniczone doświadczenie kliniczne, doustna terbinafina powinna być stosowana w ciąży tylko, gdy korzyści przewyższają potencjalne ryzyko, a w przypadku zajścia w ciążę podczas terapii należy przerwać leczenie. Stosowanie miejscowe jest dopuszczalne wyłącznie, gdy korzyści dla matki przeważają nad ryzykiem dla płodu. Badania na zwierzętach nie wykazały teratogenności ani embriotoksyczności przy dawkach do 12-23-krotności maksymalnej zalecanej dawki u ludzi (MRHD) obliczanej na podstawie powierzchni ciała.

Terbinafina przenika do mleka kobiecego z maksymalnym stosunkiem stężenia w mleku do osocza wynoszącym 7:1, a niemowlę może spożyć do 16% dawki matki. Najwyższe stężenia w mleku obserwuje się w ciągu 6 godzin po podaniu, po czym spadają o około 70% w okresie 6-12 godzin. Z tego powodu kobiety stosujące terbinafinę, zarówno doustnie, jak i miejscowo, nie powinny karmić piersią, a niemowlęta nie powinny mieć kontaktu ze skórą leczoną miejscowo, zwłaszcza w okolicy piersi. Wpływ terbinafiny na płodność u ludzi nie jest udokumentowany, a badania na zwierzętach nie wykazały negatywnego wpływu na płodność ani rozrodczość. U kobiet w wieku rozrodczym nie ma specjalnych zaleceń, jednak należy poinformować o możliwych zaburzeniach miesiączkowania przy jednoczesnym stosowaniu doustnych środków antykoncepcyjnych.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Terbinafina – Wpływ na płodność, ciążę i laktację

badanie kohortowe, badanie na zwierzętach, badanie obserwacyjne, charakterystyka produktu leczniczego, dawkowanie leku, doustny środek antykoncepcyjny, działanie embriotoksyczne, działanie niepożądane, działanie teratogenne, lek przeciwgrzybiczy, maksymalna zalecana dawka, poronienie samoistne, propensity score matching, przenikanie do mleka, rozwój pourodzeniowy, terbinafina, wada wrodzona, wpływ na płodność, zaburzenie miesiączkowania
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Terbinafina, stosowana w formach doustnych i miejscowych, wykazuje różny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Doustne preparaty, takie jak Lamisil, Terbisil, Zelefion czy Terbigen, mogą wywoływać zawroty głowy, co stanowi istotne ryzyko dla pacjentów prowadzących pojazdy mechaniczne lub obsługujących maszyny. W przypadku wystąpienia tego działania niepożądanego, pacjent powinien być poinformowany o konieczności powstrzymania się od takich czynności. Charakterystyki produktów leczniczych jednoznacznie wskazują na potrzebę monitorowania pacjentów pod kątem objawów neurologicznych oraz uwzględnienia indywidualnych czynników ryzyka, takich jak wiek czy współistniejące schorzenia, które mogą nasilać działania niepożądane.

W przeciwieństwie do form doustnych, miejscowe preparaty terbinafiny (kremy i aerozole, np. Lamisilatt, Terbiderm, Myconafine 1%, Undofen Max) nie wykazują istotnego wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn, co pozwala na ich bezpieczne stosowanie bez specjalnych ograniczeń w tym zakresie. W praktyce klinicznej zaleca się preferowanie form miejscowych u pacjentów zawodowo zobowiązanych do prowadzenia pojazdów lub obsługi maszyn, o ile jest to możliwe i uzasadnione klinicznie. Edukacja pacjenta dotycząca potencjalnych działań niepożądanych terbinafiny oraz ich wpływu na funkcje psychomotoryczne powinna być integralną częścią konsultacji lekarskiej, aby zapewnić bezpieczeństwo terapii i minimalizować ryzyko powikłań związanych z prowadzeniem pojazdów i obsługą maszyn.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Terbinafina – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn

bezpieczna farmakoterapia, charakterystyka produktu leczniczego, czynniki ryzyka, działanie niepożądane, infekcja grzybicza, krem przeciwgrzybiczny, Lamisil, Lamisilatt, Myconafine, postać doustna, postać miejscowa, preparat terbinafiny, substancja przeciwgrzybicza, Terbiderm, Terbilum, Terbinafine Aurobindo, Terbisil, Tersilat, Undofen Max, Undofen Max Spray, zawroty głowy, Zelefion
Wskazania do stosowania
Terbinafina jest lekiem przeciwgrzybiczym dostępnym w formach doustnych i miejscowych, stosowanym w leczeniu zakażeń wywołanych głównie przez dermatofity (Trichophyton spp., Microsporum canis, Epidermophyton floccosum) oraz drożdżaki z rodzaju Candida (np. Candida albicans). Doustna terbinafina jest wskazana przede wszystkim w leczeniu onychomikozy, grzybicy owłosionej skóry głowy oraz rozległych, głębokich lub opornych na leczenie miejscowe zakażeń skóry, takich jak tinea corporis, tinea cruris i tinea pedis. Warto podkreślić, że doustna forma nie jest skuteczna w leczeniu łupieżu pstrego (Pityriasis versicolor). Leczenie doustne powinno być stosowane z uwzględnieniem ciężkości, umiejscowienia i rozległości zakażenia.

Terbinafina miejscowa (krem, aerozol) jest efektywna w terapii powierzchownych zakażeń skóry, w tym grzybicy stóp, fałdów skórnych, skóry gładkiej oraz łupieżu pstrego wywołanego przez Pityrosporum orbiculare (Malassezia furfur). Preparaty miejscowe są preferowane w zakażeniach o ograniczonym zakresie i łagodnym do umiarkowanego nasileniu. Wybór formy leku powinien uwzględniać rozległość i lokalizację zakażenia oraz rodzaj patogenu. Stosowanie terbinafiny wymaga przestrzegania wytycznych dotyczących leczenia przeciwgrzybiczego, a decyzja terapeutyczna powinna być dostosowana do indywidualnej sytuacji klinicznej pacjenta, z uwzględnieniem skuteczności wobec konkretnego patogenu.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Terbinafina – Wskazania do stosowania

Candida, Candida albicans, dermatofit, drożdżakowe zakażenie skóry, działanie przeciwgrzybicze, Epidermophyton floccosum, grzybica fałdów skórnych, grzybica mokasynowa, grzybica owłosionej skóry głowy, grzybica pachwin, grzybica paznokci, grzybica skóry gładkiej, grzybica stóp, grzybica tułowia, lek przeciwgrzybiczny, łupież pstry, Malassezia furfur, Microsporum canis, onychomikoza, pityriasis versicolor, pityrosporum orbiculare, stopa sportowca, terbinafina doustna, terbinafina miejscowa, tinea corporis, tinea cruris, tinea pedis, Trichophyton mentagrophytes, Trichophyton rubrum, Trichophyton verrucosum, Trichophyton violaceum, zakażenie drożdżakowe, zakażenie grzybicze skóry