Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Terbinafina

Wpływ substancji terbinafina na płodność, ciążę i laktację. Dokładne informacje które lekarz musi przekazać kobiecie w ciąży bądź karmiącej piersią.

Terbinafina jest lekiem przeciwgrzybiczym, stosowanym zarówno miejscowo (w postaci kremów, aerozoli), jak i ogólnoustrojowo (w tabletkach). Lekarz przepisujący leki zawierające terbinafinę kobietom w wieku rozrodczym, w ciąży lub karmiącym piersią, powinien posiadać pełną wiedzę na temat bezpieczeństwa stosowania tej substancji w tych szczególnych sytuacjach klinicznych.¹

Dane z badań klinicznych

Oceniając bezpieczeństwo stosowania terbinafiny u kobiet w ciąży należy uwzględnić dostępne wyniki badań klinicznych. W obserwacyjnym badaniu kohortowym opartym na rejestrze przypadków nie odnotowano zwiększonego ryzyka poważnych wad wrodzonych lub poronień samoistnych dotyczących ciąż z ekspozycją na doustną terbinafinę w porównaniu z ciążami bez ekspozycji na doustną terbinafinę.²

W Danii przeprowadzono ogólnonarodowe, obserwacyjne badanie kohortowe w oparciu o rejestr przypadków, obejmujące kohortę 1 650 649 ciąż w latach 1997-2016. Ciąże dobierano metodą „propensity score matching” porównując ciąże narażone na doustną terbinafinę z ciążami nienarażonymi na doustną terbinafinę w stosunku 1:10. Iloraz szans dotyczący ryzyka wystąpienia poważnych wad wrodzonych wyniósł 1,01 (95% CI, 0,63-1,62) dla ciąż narażonych na doustną terbinafinę w porównaniu z ciążami nienarażonymi. Współczynnik hazardu dla ryzyka poronienia samoistnego wyniósł 1,06 (95% CI, 0,86-1,32). Badanie to nie wykazało zwiększonego ryzyka wystąpienia poważnych wad wrodzonych lub poronień samoistnych wśród ciąż narażonych na doustną terbinafinę.³

Terbinafina a ciąża

Pomimo uspokajających wyników badań obserwacyjnych oraz badań na zwierzętach, doświadczenie kliniczne dotyczące stosowania terbinafiny u kobiet w ciąży jest bardzo ograniczone. Dlatego też, zgodnie z zaleceniami zawartymi w charakterystykach produktów leczniczych, należy przestrzegać następujących zasad:^{4 5}

Postać doustna (tabletki):

• Terbinafinę w postaci tabletek nie należy stosować u kobiet w ciąży, chyba że stan kliniczny kobiety wymaga leczenia terbinafiną w postaci doustnej i potencjalne korzyści dla matki przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu.^{6 7}
• W przypadku zajścia w ciążę, pacjentka powinna zaprzestać przyjmowania leku i powiadomić o tym lekarza.⁸

Postać miejscowa (kremy, aerozole):

• Ze względu na bardzo ograniczone doświadczenie kliniczne u kobiet w ciąży, w okresie ciąży nie należy stosować produktów miejscowych zawierających terbinafinę, chyba że korzyści dla matki wynikające z ich zastosowania przeważają nad potencjalnym ryzykiem dla płodu i dziecka.^{9 10}

Terbinafina a karmienie piersią

Wszystkie charakterystyki produktów leczniczych zawierających terbinafinę wyraźnie wskazują, że terbinafina przenika do mleka kobiecego. W związku z tym, należy przestrzegać następujących zasad:^{11 12}

Postać doustna (tabletki):

• Kobiety przyjmujące terbinafinę w tabletkach nie powinny karmić piersią.^{13 14}

Postać miejscowa (kremy, aerozole):

• Kobiety stosujące terbinafinę miejscowo nie powinny karmić piersią.¹⁵
• Niemowlęta i małe dzieci nie powinny mieć dostępu do leczonej skóry matki, w tym skóry piersi.^{16 17}
• Terbinafina może być stosowana u kobiet karmiących piersią jedynie w przypadku, gdy korzyści dla matki przeważają nad potencjalnym ryzykiem dla niemowląt i dzieci.¹⁸

Szczegółowe informacje o przenikaniu terbinafiny do mleka

Lekarz powinien przekazać pacjentce szczegółowe informacje dotyczące przenikania terbinafiny do mleka kobiecego i potencjalnych konsekwencji dla dziecka karmionego piersią:¹⁹

• Maksymalny stosunek stężenia terbinafiny w mleku do jej stężenia w osoczu wynosi 7:1
• Przewidywana maksymalna ilość terbinafiny spożytej przez niemowlę to 16% dawki podanej kobiecie karmiącej piersią
• Największe stężenie terbinafiny w mleku kobiecym obserwowano w ciągu 6 godzin po podaniu, po czym stężenie terbinafiny zmniejszało się o około 70% w oknie czasowym przypadającym 6-12 godzin po podaniu
• Brak danych dotyczących wpływu terbinafiny na dziecko karmione piersią lub na wytwarzanie mleka

Należy rozważyć korzyści dla rozwoju i stanu zdrowia dziecka związane z karmieniem piersią względem klinicznej potrzeby przyjmowania produktu leczniczego zawierającego terbinafinę przez matkę i wszelkich potencjalnych działań niepożądanych leku na dziecko karmione piersią.²⁰

Terbinafina a płodność

Badania przeprowadzone na zwierzętach nie wykazały toksycznego działania terbinafiny na płodność. Wszystkie charakterystyki produktów leczniczych zawierających terbinafinę zgodnie wskazują na brak działań niepożądanych związanych z płodnością.^{21 22}

W badaniach płodności przeprowadzonych na szczurach nie wykazano wpływu terbinafiny na płodność ani zdolności rozrodcze.²³

Szczegółowe informacje z badań na zwierzętach

W badaniach nad reprodukcją zwierząt terbinafina nie miała toksycznego wpływu na reprodukcję u szczurów i królików po podaniu dawek doustnych stanowiących odpowiednio do 12-krotności i do 23-krotności maksymalnej zalecanej dawki do stosowania u ludzi (ang. maximum recommended human dose, MRHD) obliczanej na podstawie powierzchni ciała (BSA).²⁴

W badaniach na zwierzętach przeprowadzono szczegółowe analizy wpływu terbinafiny na rozwój zarodka i płodu:²⁵

• W badaniach nad rozwojem zarodka i płodu prowadzonym na szczurach i królikach terbinafinę podawano doustnie (w dawce 30, 100 lub 300 mg/kg mc./dobę) w okresie organogenezy
• Nie odnotowano działań embriotoksycznych lub teratogennych po podaniu dawek do wysokości maksymalnej badanej dawki wynoszącej 300 mg/kg mc./dobę u szczurów i królików (co stanowi odpowiednio 12- i 23-krotności MRHD obliczanej na podstawie BSA)
• Podskórne podanie terbinafiny (w dawce 10, 30 lub 100 mg/kg mc./dobę) szczurom w okresie organogenezy wykazało brak działań teratogennych lub embriotoksycznych po podaniu dawek do 100 mg/kg mc./dobę (odpowiadających maksymalnie 4-krotności MRHD obliczanej na podstawie BSA)

W badaniu nad rozwojem około- i pourodzeniowym prowadzonym na szczurach doustne podanie terbinafiny (w dawce 30, 100 lub 300 mg/kg mc./dobę) nie miało działań niepożądanych na ciążę i laktację po zastosowaniu dawek do 300 mg/kg mc./dobę (odpowiadających 12-krotności MRHD obliczanej na podstawie BSA). Nie stwierdzono żadnych działań związanych z leczeniem w pokoleniu F1 i F2.²⁶

Terbinafina a doustne środki antykoncepcyjne

Lekarz powinien poinformować pacjentkę stosującą doustne środki antykoncepcyjne, że u pacjentek przyjmujących terbinafinę równocześnie z doustnymi środkami antykoncepcyjnymi zgłaszano przypadki zaburzeń miesiączkowania. Jednakże częstość występowania tych zaburzeń pozostaje w granicach częstości ich występowania u pacjentek przyjmujących jedynie doustne środki antykoncepcyjne.²⁷

Podsumowanie informacji dla lekarza

Lekarz przepisujący leki zawierające terbinafinę kobietom w wieku rozrodczym, w ciąży lub karmiącym piersią powinien przekazać następujące informacje:

Kobiety w wieku rozrodczym:

• Brak specjalnych zaleceń dla kobiet w wieku rozrodczym w związku ze stosowaniem terbinafiny
• Możliwe zaburzenia miesiączkowania przy jednoczesnym stosowaniu doustnych środków antykoncepcyjnych

Kobiety w ciąży:

• Bardzo ograniczone doświadczenie kliniczne, brak badań prospektywnych u kobiet w ciąży
• Badania na zwierzętach oraz badanie kohortowe na dużej populacji nie wykazały zwiększonego ryzyka dla płodu
• Stosowanie terbinafiny w ciąży możliwe tylko wtedy, gdy potencjalne korzyści przewyższają ryzyko
• W przypadku zajścia w ciążę podczas leczenia terbinafiną, należy przerwać stosowanie leku i skonsultować się z lekarzem

Kobiety karmiące piersią:

• Terbinafina przenika do mleka kobiecego w znacznym stopniu (stosunek stężenia w mleku do osocza do 7:1)
• Niemowlę może przyjąć do 16% dawki stosowanej przez matkę
• Największe stężenie w mleku występuje w pierwszych 6 godzinach po podaniu
• Nie zaleca się karmienia piersią podczas stosowania terbinafiny (zarówno doustnie jak i miejscowo)
• Niemowlęta nie powinny mieć kontaktu ze skórą leczoną miejscowo, szczególnie z obszarem piersi
• Leczenie miejscowe można rozważyć tylko wtedy, gdy korzyści dla matki przewyższają potencjalne ryzyko dla dziecka

Wpływ na płodność:

• Brak danych klinicznych sugerujących wpływ terbinafiny na płodność u ludzi
• Badania na zwierzętach nie wykazały negatywnego wpływu na płodność ani rozrodczość