Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Terbinafina

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania terbinafiny

Terbinafina jest substancją przeciwgrzybiczą stosowaną zarówno w preparatach doustnych, jak i miejscowych. Jej stosowanie wiąże się z koniecznością zachowania szczególnych środków ostrożności i monitorowania potencjalnych działań niepożądanych. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące bezpieczeństwa stosowania terbinafiny w praktyce klinicznej.¹

Zaburzenia czynności wątroby

Hepatotoksyczność stanowi jedno z najpoważniejszych zagrożeń związanych ze stosowaniem terbinafiny w postaci doustnej. Przypadki cholestazy i zapalenia wątroby występowały rzadko, zazwyczaj w czasie dwóch miesięcy po rozpoczęciu leczenia preparatami zawierającymi terbinafinę.²

Stosowanie terbinafiny u pacjentów z przewlekłą lub czynną chorobą wątroby jest przeciwwskazane. Przed przepisaniem terbinafiny należy przeprowadzić badania oceniające czynność wątroby, ponieważ działanie toksyczne na wątrobę może wystąpić zarówno u pacjentów z istniejącą uprzednio chorobą wątroby, jak również u pacjentów, u których ona nie występowała.³⁴

U pacjentów leczonych terbinafiną zaleca się okresowe monitorowanie czynności wątroby (po 4-6 tygodniach od rozpoczęcia leczenia). W przypadku zwiększenia aktywności enzymów wątrobowych należy natychmiast przerwać stosowanie terbinafiny.⁵⁶

U pacjentów stosujących doustnie terbinafinę, bardzo rzadko zgłaszano przypadki ciężkiej niewydolności wątroby (niekiedy zakończone zgonem lub wymagające przeszczepu wątroby). W większości przypadków przyczyną niewydolności wątroby były inne ciężkie zaburzenia ogólnoustrojowe, a związek przyczynowo-skutkowy ze stosowaniem terbinafiny nie został jednoznacznie ustalony.⁷⁸

Objawy zaburzeń czynności wątroby

Pacjentów, którym przepisano terbinafinę, należy poinformować o konieczności natychmiastowego zgłaszania następujących objawów sugerujących zaburzenia czynności wątroby:

• utrzymujące się nudności niewyjaśnionego pochodzenia
• zmniejszenie apetytu/brak łaknienia
• uczucie zmęczenia/znużenie
• wymioty
• bóle brzucha (szczególnie w nadbrzuszu/górnej części brzucha)
• żółtaczka
• ciemno zabarwiony mocz
• jasno zabarwione stolce

⁹¹⁰

W przypadku wystąpienia powyższych objawów, należy natychmiast przerwać stosowanie terbinafiny i niezwłocznie przeprowadzić badania czynności wątroby.¹¹

Klirens terbinafiny u pacjentów z chorobami wątroby

Badania farmakokinetyczne po podaniu pojedynczej dawki produktów zawierających terbinafinę wykazały, że klirens tego leku może być zmniejszony do około 50% u pacjentów z istniejącymi wcześniej chorobami wątroby.¹²¹³

Zaburzenia czynności nerek

Nie zaleca się stosowania terbinafiny u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny poniżej 50 ml/min lub stężenie kreatyniny w surowicy powyżej 300 μmol/l), z uwagi na brak wystarczających danych klinicznych dotyczących stosowania terbinafiny w tej grupie pacjentów.¹⁴¹⁵

Pacjentom z niewydolnością nerek (klirens kreatyniny poniżej 50 ml/min lub stężenie kreatyniny w surowicy powyżej 300 µmol/l) należy podawać połowę zalecanej dawki terbinafiny.¹⁶

Zaburzenia skórne

U pacjentów stosujących terbinafinę, bardzo rzadko zgłaszano przypadki ciężkich reakcji skórnych, takich jak:

• zespół Stevensa-Johnsona
• martwica toksyczno-rozpływna naskórka
• wysypka polekowa z eozynofilią i objawami ogólnoustrojowymi

¹⁷¹⁸

W przypadku wystąpienia postępującej wysypki skórnej należy natychmiast przerwać stosowanie terbinafiny.¹⁹

Ostrożność u pacjentów z łuszczycą i toczniem rumieniowatym

Terbinafinę należy ostrożnie stosować u pacjentów z łuszczycą lub toczniem rumieniowatym ze względu na odnotowane bardzo rzadkie przypadki zaostrzenia łuszczycy oraz skórnego i układowego tocznia po zastosowaniu terbinafiny.²⁰²¹

Zaburzenia krwi

U pacjentów leczonych terbinafiną, bardzo rzadko zgłaszano przypadki zaburzeń hematologicznych, takich jak:

• neutropenia
• agranulocytoza
• trombocytopenia
• niedokrwistość aplastyczna
• pancytopenia

²²²³

W przypadku wystąpienia jakichkolwiek nieprawidłowości w składzie krwi pacjentów leczonych produktami zawierającymi terbinafinę, należy ocenić przyczynę tych nieprawidłowości i rozważyć zmianę leczenia, w tym przerwanie stosowania terbinafiny.²⁴

Pacjenci stosujący terbinafinę, u których wystąpi gorączka lub ból gardła, powinni zostać przebadani pod kątem zaburzeń krwi.²⁵

Interakcje lekowe

Terbinafina jest silnym inhibitorem izoenzymu CYP2D6, co należy wziąć pod uwagę w przypadku jednoczesnego stosowania z produktami leczniczymi metabolizowanymi przez ten izoenzym. Konieczne może być dostosowanie dawki tych leków.²⁶

Pacjenci przyjmujący jednocześnie leki, które są metabolizowane głównie przez izoenzym CYP2D6, takie jak:

• trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne
• leki blokujące receptory adrenergiczne β
• leki selektywnie blokujące wychwyt zwrotny serotoniny
• leki przeciwarytmiczne grupy 1A, 1B i 1C
• inhibitory MAO typu B

powinni być pod ścisłą kontrolą, szczególnie jeśli stosowane leki charakteryzują się wąskim indeksem terapeutycznym.²⁷

Specjalne ostrzeżenia dla preparatów miejscowych z terbinafiną

Produkty zawierające terbinafinę do stosowania miejscowego są przeznaczone wyłącznie do stosowania zewnętrznego na skórę. Należy unikać kontaktu tych produktów z oczami, twarzą i błonami śluzowymi. W przypadku przypadkowego kontaktu produktu z oczami, należy je dokładnie przemyć bieżącą wodą.²⁸²⁹

Podczas stosowania preparatów miejscowych z terbinafiną należy pamiętać, że niemowlęta nie powinny mieć dostępu do leczonej skóry, w tym piersi.³⁰³¹

Substancje pomocnicze w preparatach miejscowych

Większość miejscowych preparatów z terbinafiną zawiera alkohole (cetylowy, stearylowy, cetostearylowy), które mogą powodować miejscowe reakcje skórne, takie jak kontaktowe zapalenie skóry.³²³³

Wiele preparatów miejscowych zawiera także alkohol benzylowy (około 10 mg w każdym gramie kremu), który może powodować reakcje alergiczne lub łagodne miejscowe podrażnienie.³⁴³⁵

Preparaty w postaci aerozolu lub roztworu mogą zawierać alkohol etylowy i glikol propylenowy, które mogą powodować podrażnienie uszkodzonej skóry.³⁶

Specjalne ostrzeżenia dla aerozoli

Aerozole z terbinafiną powinny być stosowane ostrożnie w miejscach wrażliwych na działanie alkoholu, gdyż mogą powodować podrażnienie skóry. Produkty te nie powinny być stosowane na skórę twarzy.³⁷

W przypadku przypadkowej inhalacji preparatem w aerozolu, jeżeli wystąpią jakiekolwiek niepokojące objawy, należy skontaktować się z lekarzem.³⁸