Przedawkowanie
Terbinafina

Przedawkowanie terbinafiny

Terbinafina jest substancją przeciwgrzybiczą stosowaną zarówno w postaci doustnej (tabletki), jak i miejscowej (kremy, aerozole). Przedawkowanie tego związku może prowadzić do szeregu objawów niepożądanych, których charakter i nasilenie zależą od drogi podania, ilości przyjętej substancji oraz indywidualnych cech pacjenta. Niniejszy artykuł szczegółowo opisuje zagadnienia związane z przedawkowaniem terbinafiny z perspektywy klinicznej, z uwzględnieniem postępowania terapeutycznego.¹

Przedawkowanie postaci doustnych terbinafiny

W literaturze medycznej opisano kilka przypadków przedawkowania terbinafiny w postaci doustnej. Większość raportowanych przypadków dotyczyła przyjęcia dawek do 5 g terbinafiny (równoważne z przyjęciem 20 tabletek po 250 mg). W tych sytuacjach obserwowano charakterystyczne objawy toksycznego działania substancji na organizm.^{2 3 4}

Objawy kliniczne przedawkowania terbinafiny w postaci doustnej obejmują przede wszystkim dolegliwości ze strony układu pokarmowego oraz ośrodkowego układu nerwowego. Według danych z charakterystyk produktów leczniczych zawierających terbinafinę, nawet przy znaczących przedawkowaniach obserwowano ustąpienie objawów przy odpowiednim postępowaniu terapeutycznym.⁵

Przedawkowanie postaci miejscowych terbinafiny

Ze względu na ograniczone wchłanianie ogólnoustrojowe terbinafiny podawanej miejscowo na skórę, przypadki rzeczywistego przedawkowania przy stosowaniu kremów czy aerozoli są niezwykle rzadkie. Większe ryzyko wystąpienia objawów przedawkowania związane jest z przypadkowym spożyciem produktów przeznaczonych do stosowania zewnętrznego.^{6 7}

W przypadku przypadkowego połknięcia preparatów miejscowych należy wziąć pod uwagę, że typowa zawartość jednej tuby kremu (ok. 30 g) zawiera około 300 mg chlorowodorku terbinafiny, co odpowiada w przybliżeniu jednej tabletce 250 mg terbinafiny (standardowej dawce doustnej dla dorosłych).^{8 9}

W przypadku kremów zawierających terbinafinę należy również uwzględnić potencjalne działania niepożądane związane z zawartymi w nich substancjami pomocniczymi, takimi jak alkohol benzylowy, alkohol cetylowy czy alkohol stearylowy.¹⁰

Objawy kliniczne przedawkowania

Objawy przedawkowania terbinafiny są stosunkowo spójne w raportowanych przypadkach i obejmują przede wszystkim:^{11 12}

Należy podkreślić, że nawet przy przedawkowaniu sięgającym 5 g terbinafiny, nie obserwowano poważniejszych powikłań zagrażających życiu pacjenta, a objawy ustępowały po wdrożeniu odpowiedniego postępowania.¹³

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku przedawkowania terbinafiny zalecane jest wdrożenie następujących procedur:^{14 15}

1. Eliminacja substancji czynnej – przede wszystkim poprzez podanie węgla aktywowanego, który adsorbuje lek z przewodu pokarmowego i ogranicza jego wchłanianie.¹⁶
2. W przypadku świeżego przedawkowania – można rozważyć wywołanie wymiotów lub przeprowadzenie płukania żołądka (zwłaszcza przy dużych dawkach).¹⁷
3. Siarczan sodu – stosowany jako środek przeczyszczający może przyspieszyć eliminację leku z przewodu pokarmowego.¹⁸
4. Leczenie objawowe i podtrzymujące – ukierunkowane na łagodzenie występujących objawów.¹⁹

W przypadku przedawkowania kremów lub aerozoli zawierających terbinafinę, postępowanie jest analogiczne, choć należy uwzględnić potencjalny wpływ substancji pomocniczych, zwłaszcza alkoholu benzylowego, alkoholu cetylowego, alkoholu stearylowego czy etanolu.^{20 21}

Szczególne uwagi kliniczne

Przy ocenie klinicznej i podejmowaniu decyzji terapeutycznych w przypadku przedawkowania terbinafiny należy wziąć pod uwagę następujące fakty:

• Skutki przedawkowania terbinafiny są zwykle umiarkowane i dobrze odpowiadają na leczenie objawowe.²²
• W przypadku połknięcia preparatów miejscowych należy uwzględnić zawartość substancji pomocniczych, zwłaszcza alkoholu, który może potęgować niektóre objawy.²³
• Przy przedawkowaniu preparatów miejscowych warto odnotować, że zawartość jednej tuby (30 g) zawiera około 300 mg terbinafiny, co odpowiada pojedynczej dawce terapeutycznej stosowanej doustnie.²⁴
• W sytuacjach wątpliwych zaleca się konsultację z Ośrodkiem Kontroli Zatruć lub Ośrodkiem Informacji Toksykologicznej.²⁵

Warto podkreślić, że dotychczas w literaturze medycznej nie opisano przypadków śmiertelnych związanych z przedawkowaniem terbinafiny, co sugeruje stosunkowo niski potencjał toksyczny tej substancji, nawet przy znaczącym przekroczeniu dawek terapeutycznych.²⁶

Różnice w przedawkowaniu postaci doustnych i miejscowych

Porównując zagrożenia związane z przedawkowaniem postaci doustnych i miejscowych terbinafiny, należy zauważyć kilka istotnych różnic:

• Przedawkowanie postaci doustnych wiąże się z bezpośrednim wprowadzeniem dużej ilości substancji czynnej do przewodu pokarmowego i jej potencjalnym wchłanianiem do krwi.²⁷
• Przypadkowe spożycie postaci miejscowych, oprócz narażenia na terbinafinę, wiąże się z ekspozycją na substancje pomocnicze, które same mogą wykazywać potencjał toksyczny.²⁸
• Przy właściwym, miejscowym stosowaniu preparatów z terbinafiną na skórę, przedawkowanie jest praktycznie niemożliwe ze względu na minimalne wchłanianie ogólnoustrojowe.²⁹

Mniejsza zawartość terbinafiny w niektórych preparatach miejscowych może powodować, że nawet przy przypadkowym spożyciu całej zawartości opakowania, ilość przedawkowanej substancji czynnej będzie mniejsza niż w przypadku przedawkowania tabletek.³⁰