kontaktowe zapalenie skóry
Kontaktowe zapalenie skóry (dermatitis contacta) to ostry lub przewlekły stan zapalny skóry wywołany przez bezpośredni kontakt z czynnikami drażniącymi lub alergenami. Wyróżnia się dwa główne typy: kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia (irritant contact dermatitis, ICD) oraz alergiczne kontaktowe zapalenie skóry (allergic contact dermatitis, ACD).
Kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia rozwija się w wyniku bezpośredniego uszkodzenia skóry przez substancje drażniące, takie jak detergenty, rozpuszczalniki czy kwasy. Alergiczne kontaktowe zapalenie skóry powstaje w mechanizmie nadwrażliwości typu opóźnionego (IV) i wymaga wcześniejszej sensytyzacji organizmu na określony alergen, jak np. nikiel, chrom, konserwanty czy składniki kosmetyków.
Objawy kliniczne obejmują rumień, obrzęk, pęcherze, złuszczanie naskórka, a w przypadkach przewlekłych – lichenifikację i pęknięcia skóry. Lokalizacja zmian zwykle odpowiada miejscu kontaktu z czynnikiem wywołującym. Diagnostyka opiera się na wywiadzie, badaniu klinicznym oraz testach płatkowych, które są szczególnie istotne w identyfikacji alergenu w przypadku ACD.
Leczenie polega przede wszystkim na eliminacji kontaktu z czynnikiem sprawczym. W terapii miejscowej stosuje się glikokortykosteroidy, inhibitory kalcyneuryny oraz preparaty nawilżające i regenerujące. W ciężkich przypadkach konieczne może być zastosowanie leczenia ogólnego, w tym leków przeciwhistaminowych, glikokortykosteroidów systemowych lub leków immunosupresyjnych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Ondemet 0,5 mg/ml
Ondemet (budezonid) w postaci zawiesiny do nebulizacji, dostępny w stężeniach 0,25 mg/ml oraz 0,5 mg/ml, może wywoływać działania niepożądane zarówno miejscowe, jak i ogólnoustrojowe. Do najczęstszych należą infekcje grzybicze jamy ustnej i gardła oraz zapalenie płuc u pacjentów z POChP. Miejscowe działania niepożądane obejmują podrażnienie gardła, kaszel oraz podrażnienie skóry twarzy przy stosowaniu maski do nebulizacji. Rzadziej obserwuje się reakcje nadwrażliwości, takie jak wysypka, pokrzywka czy obrzęk naczynioruchowy. U dzieci i młodzieży istnieje ryzyko spowolnienia wzrostu, co wymaga systematycznego monitorowania parametrów antropometrycznych. Ponadto, w badaniach klinicznych częstość występowania lęku i depresji była nieco niższa u pacjentów stosujących budezonid w porównaniu z placebo (lęk: 0,52% vs 0,63%; depresja: 0,67% vs 1,15%).
budezonid, chrypka, dysfonia, glikokortykosteroid wziewny, infekcja drożdżakowa, infekcja grzybicza, jaskra, kontaktowe zapalenie skóry, lek rozszerzający oskrzela, nadaktywność psychoruchowa, nebulizacja, nieostre widzenie, obrzęk naczynioruchowy, parametry antropometryczne, podrażnienie skóry, pokrzywka, przewlekła obturacyjna choroba płuc, reakcja anafilaktyczna, rozwój somatyczny, skłonność do siniaków, skurcz mięśni, skurcz oskrzeli, zaćma, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zapalenie płuc - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Crotamiton Farmapol 100 mg/g
Crotamiton Farmapol w stężeniu 100 mg/g jest lekiem miejscowym stosowanym przede wszystkim w leczeniu świerzbu, zakażenia pasożytniczego skóry wywołanego przez Sarcoptes scabiei var. hominis. Preparat działa przeciwświerzbowo, eliminując pasożyta drążącego korytarze w warstwie rogowej naskórka. Skuteczność terapii wymaga pełnego cyklu leczenia zgodnie z zaleceniami lekarza, co zapobiega nawrotom choroby. Ponadto, lek znajduje zastosowanie w objawowym leczeniu świądu różnego pochodzenia, w tym świądu alergicznego (np. pokrzywka, atopowe zapalenie skóry, kontaktowe zapalenie skóry), świądu po ukąszeniach owadów oraz innych postaciach świądu skórnego, przynosząc ulgę dzięki działaniu przeciwświądowemu.
atopowe zapalenie skóry, działanie przeciwświądowe, działanie przeciwświerzbowe, kontaktowe zapalenie skóry, krotamiton, płyn do stosowania na skórę, pokrzywka, Sarcoptes scabiei, świąd, świąd alergiczny, świąd po ukąszeniu owadów, świerzb, świerzbowiec ludzki, warstwa rogowa naskórka, zakażenie pasożytnicze skóry - Leksykon substancji czynnych
Ekstrakt z kory nadnerczy – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Ekstrakt z kory nadnerczy w preparacie Mobilat występuje w stężeniu 1,0 g/100 g, zarówno w formie maści, jak i żelu, uzupełniony mukopolisacharydowym polisiarczanem (0,2 g/100 g) oraz kwasem salicylowym (2,0 g/100 g). Maść zawiera dodatkowo cetylostearylowy alkohol emulgujący (typ A), a żel glikol propylenowy (8,0 g/100 g), które mogą wywoływać miejscowe reakcje skórne. Preparat należy stosować wyłącznie na nieuszkodzoną skórę, unikając kontaktu z otwartymi ranami, oczami i błonami śluzowymi, aby zapobiec nadmiernemu wchłanianiu i potencjalnym działaniom niepożądanym. Po aplikacji konieczne jest dokładne umycie rąk, chyba że to one są miejscem leczenia. U dzieci poniżej 12 roku życia stosowanie Mobilatu wymaga wyraźnego zalecenia lekarza ze względu na zwiększoną wrażliwość i ryzyko działań niepożądanych.
alkohol cetylostearylowy, działanie niepożądane, ekstrakt z kory nadnerczy, glikol propylenowy, kontaktowe zapalenie skóry, kwas salicylowy, mukopolisacharydowy polisiarczan, nadwrażliwość, otwarta rana, podrażnienie miejscowe, populacja pediatryczna, postać farmaceutyczna, reakcja alergiczna, wchłanianie ogólnoustrojowe - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie skóry – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Zapalenie skóry (dermatitis) to stan zapalny skóry o różnorodnej etiologii, obejmujący m.in. kontaktowe (alergiczne i z podrażnienia), atopowe, łojotokowe oraz związane z niewydolnością żylną (stasis dermatitis). Charakteryzuje się objawami takimi jak rumień, świąd, obrzęk, pęcherzyki, łuszczenie i stwardnienie skóry. Kompleksowa ocena pielęgniarska powinna uwzględniać wywiad, ocenę zmian skórnych, nasilenie świądu, obecność infekcji wtórnej oraz wpływ choroby na funkcjonowanie i stan psychiczny pacjenta. Diagnozy pielęgniarskie koncentrują się na naruszeniu integralności skóry, ryzyku infekcji, zaburzeniach obrazu ciała, zaburzeniach snu oraz braku wiedzy o pielęgnacji. Kluczowe cele opieki to eliminacja czynników wywołujących, utrzymanie integralności skóry, zapobieganie infekcjom, łagodzenie świądu oraz edukacja pacjenta i wsparcie psychologiczne.
alergen kontaktowy, alergia na lateks, atopowe zapalenie skóry, egzema, emolient, fototerapia, grudka skórna, infekcja wtórna skóry, inhibitor kalcyneuryny, integralność skóry, kąpiel lecznicza, kontaktowe zapalenie skóry, kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia, krem steroidowy, lek przeciwhistaminowy, łojotokowe zapalenie skóry, łuszczenie skóry, ocena pielęgniarska, pęcherzyk skórny, pielęgniarka dermatologiczna, rumień, suchość skóry, świąd, takrolimus, terapia kompresyjna, wysypka, zapalenie skóry, zapalenie skóry zastoinowe - Leksykon leków
Działania niepożądane – Ibuprofen Alkaloid-INT 50 mg/g
Ibuprofen Alkaloid-INT w formie żelu zawiera 50 mg ibuprofenu na gram preparatu i może powodować działania niepożądane o różnym nasileniu i częstości. Najczęściej obserwuje się miejscowe reakcje skórne, takie jak rumień, świąd, pieczenie, wysypka, a także tworzenie się krostek lub pokrzywki w miejscu aplikacji. Rzadziej występują reakcje alergiczne, w tym kontaktowe zapalenie skóry (częstość niezbyt często), obrzęk naczynioruchowy i zwężenie dróg oddechowych (bardzo rzadko). Bardzo rzadkie, ale poważne są ciężkie skórne reakcje nadwrażliwości (SCARs), takie jak rumień wielopostaciowy, złuszczające zapalenie skóry, zespół Stevens-Johnsona oraz toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka. Ponadto, możliwe są reakcje nadwrażliwości na światło oraz zespół DRESS, charakteryzujący się wysypką, gorączką i zajęciem narządów wewnętrznych.
astma, ciężkie skórne działania niepożądane, dyspepsja, ibuprofen, kontaktowe zapalenie skóry, nadwrażliwość na światło, neutrofilia, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nudności, obrzęk naczynioruchowy, ostra uogólniona osutka krostkowa, pokrzywka, reakcja alergiczna, rumień, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, układ immunologiczny, układ oddechowy, zaburzenia przewodu pokarmowego, zaburzenia skóry, zaburzenia żołądka, zespół DRESS, zespół Stevens-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon substancji czynnych
Nalewka z kopru włoskiego – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Nalewka z kopru włoskiego (Foeniculum vulgare) zawiera trans-anetol jako główny składnik aktywny, który w badaniach przedklinicznych nie wykazał działania mutagennego. Jednakże obserwowano potencjalne działanie karcynogenne u samic szczurów, manifestujące się występowaniem raka wątrobowokomórkowego, co wskazuje na możliwą zależność między płcią a ryzykiem nowotworzenia. Ponadto, nalewka może wywoływać kontaktowe zapalenie skóry, co jest istotne w kontekście bezpieczeństwa stosowania u pacjentów z predyspozycjami do reakcji alergicznych. Brak jest natomiast kompleksowych badań toksykologicznych dedykowanych wyłącznie nalewce z kopru włoskiego, a większość danych pochodzi z analiz preparatów leczniczych, takich jak Dexapini (65 mg nalewki/5 ml syropu) i Herbapini (64 mg nalewki/5 ml syropu), gdzie badania bezpieczeństwa koncentrowały się głównie na innych składnikach aktywnych, tj. bromowodorku dekstrometorfanu i fosforanie kodeiny.
ataksja, badanie toksykologiczne, bromowodorek dekstrometorfanu, dawka LD50, działanie karcynogenne, działanie mutagenne, Foeniculum vulgare, fosforan kodeiny, karcynogenność, kontaktowe zapalenie skóry, koper włoski, margines bezpieczeństwa, rak wątrobowokomórkowy, toksyczność przewlekła, toksyczność składników, trans-anetol, upośledzenie oddychania - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Alantan
Maść Alantan 20 mg/g zawiera alantoinę oraz substancje pomocnicze, takie jak lanolina, glikol propylenowy (50 mg/g) i etylu parahydroksybenzoesan, które mogą wywoływać reakcje niepożądane skórne, w tym kontaktowe zapalenie skóry, podrażnienia oraz reakcje alergiczne typu późnego. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z historią alergii na lanolinę, parabeny lub glikol propylenowy. Monitorowanie skóry podczas terapii jest kluczowe, a w przypadku wystąpienia zaczerwienienia, świądu lub innych objawów nadwrażliwości, wskazane jest natychmiastowe przerwanie leczenia i wdrożenie leczenia objawowego.
alergia na parabeny, glikol propylenowy, kontaktowe zapalenie skóry, lanolina, leczenie objawowe, nadwrażliwość na leki, objaw nadwrażliwości, objaw podrażnienia, parahydroksybenzoesan etylu, podrażnienie skóry, próba uczuleniowa, reakcja alergiczna, reakcja skórna, reakcja typu późnego, reakcja uczuleniowa, świąd skóry, wywiad alergiczny, wywiad alergologiczny, zaczerwienienie skóry - Leksykon substancji czynnych
Nalewka z kwiatów nagietka – Działania niepożądane
Nalewka z kwiatów nagietka (Calendula officinalis L. flos), składnik produktu leczniczego Scaldex, może wywoływać liczne działania niepożądane, głównie o charakterze miejscowych reakcji nadwrażliwości, takich jak świąd, wysypka, obrzęk w miejscu aplikacji oraz obrzęk rany i jej okolic. Występują również poważniejsze reakcje alergiczne, w tym anafilaksja, wymagająca natychmiastowej interwencji medycznej i bezwzględnego odstawienia leku. Działania niepożądane obejmują także zaburzenia neurologiczne (utrata przytomności, blokada nerwowo-mięśniowa), kardiologiczne (zatrzymanie krążenia), naczyniowe (niedociśnienie), oddechowe (bezdech) oraz żołądkowo-jelitowe (obrzęk ust). Ponadto, nalewka może wywoływać toksyczne działanie na nerki oraz sprzyjać nadkażeniom opornymi szczepami bakterii i grzybów, co komplikuje terapię. Częstość występowania większości działań niepożądanych jest nieznana, co podkreśla konieczność ścisłego monitorowania pacjentów i zgłaszania wszelkich niepożądanych objawów do odpowiednich instytucji nadzorujących bezpieczeństwo farmakoterapii.
bezdech, blokada nerwowo-mięśniowa, calendula officinalis, kontaktowe zapalenie skóry, nadkażenie bakteryjne, nadkażenie grzybicze, nadmierna potliwość, nalewka z kwiatów nagietka, niedociśnienie, obrzęk rany, obrzęk twarzy, obrzęk ust, pokrzywka kontaktowa, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rośliny astrowate, rumień, Scaldex, świąd, toksyczność nerkowa, ucisk w klatce piersiowej, utrata przytomności, zaburzenia kardiologiczne, zaburzenia oddechowe, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zatrzymanie krążenia - Leksykon leków
Działania niepożądane – Sevorane 100%
Sewofluran, substancja czynna preparatu Sevorane, jest silnym wziewnym środkiem znieczulenia ogólnego, którego działania niepożądane zależą od dawki oraz indywidualnych cech pacjenta. Najczęściej obserwowane działania niepożądane u dorosłych to niedociśnienie tętnicze, nudności i wymioty, u osób starszych bradykardia, niedociśnienie i nudności, a u dzieci pobudzenie, kaszel, wymioty i nudności. Działania niepożądane klasyfikowane są według układów i narządów oraz częstości występowania, gdzie bardzo często oznacza ≥1/10, często ≥1/100 do <1/10, niezbyt często ≥1/1000 do <1/100, rzadko ≥1/10 000 do <1/1000, bardzo rzadko <1/10 000, a częstość nieznana, gdy brak danych. Do istotnych działań należą reakcje anafilaktyczne, pobudzenie (szczególnie u dzieci), bradykardia (często u osób starszych), niedociśnienie tętnicze, kaszel, zaburzenia oddechowe, nudności i wymioty oraz rzadkie przypadki zapalenia i niewydolności wątroby. W trakcie znieczulenia obserwuje się przejściowe zwiększenie stężenia fluorków nieorganicznych w surowicy, osiągające maksimum do 2 godzin po zakończeniu i powracające do wartości wyjściowych w ciągu 48 godzin, bez związku z zaburzeniami czynności nerek.
blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, drgawki, dystonia, fluorki nieorganiczne, hepatotoksyczność, hipertermia złośliwa, hipotermia, kontaktowe zapalenie skóry, kurcz krtani, majaczenie, martwica wątroby, nadwrażliwość, niedociśnienie tętnicze, niewydolność wątroby, reakcja anafilaktyczna, sewofluran, skurcz oskrzeli, świszczący oddech, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QT, wziewny środek znieczulenia ogólnego, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie rytmu serca, zapalenie wątroby, zatrzymanie krążenia, znieczulenie ogólne - Leksykon substancji czynnych
Olejek cytronelowy – Przeciwwskazania stosowania
Olejek cytronelowy (Citronellae aetheroleum), obecny w preparatach złożonych takich jak Amol i Aromatol, posiada szereg istotnych przeciwwskazań klinicznych. Podstawowym jest nadwrażliwość na olejek lub substancje pomocnicze, co wymaga szczegółowego wywiadu alergologicznego ze względu na ryzyko reakcji od łagodnych zmian skórnych po ciężkie reakcje ogólnoustrojowe. Preparaty te są przeciwwskazane u pacjentów z astmą oskrzelową i innymi chorobami dróg oddechowych z nadreaktywnością, gdyż mogą nasilać skurcz oskrzeli. Nie zaleca się ich stosowania u dzieci poniżej 12 roku życia ze względu na brak danych bezpieczeństwa oraz obecność etanolu (Amol zawiera 638 mg etanolu 96% v/v w 1 g, Aromatol 63-72% v/v), który jest również przeciwwskazany u osób z uzależnieniem od alkoholu, chorobami wątroby i kobiet w ciąży lub karmiących. Wewnętrzne stosowanie jest przeciwwskazane przy niedrożności dróg żółciowych i zapaleniu pęcherzyka żółciowego, a także u pacjentów z przewlekłymi chorobami wątroby ze względu na ryzyko zaostrzenia choroby i zaburzenia metabolizmu składników olejku.
astma oskrzelowa, atopowe zapalenie skóry, choroba alkoholowa, dermatoza, kamica żółciowa, kontaktowe zapalenie skóry, łuszczyca, mentol, nadreaktywność oskrzeli, nadwrażliwość, niedrożność dróg żółciowych, olejek cynamonowy, olejek cytronelowy, olejek cytrynowy, olejek goździkowy, olejek lawendowy, olejek mięty pieprzowej, przewlekła choroba wątroby, reakcja zapalna, skurcz oskrzeli, uzależnienie od alkoholu, wywiad alergologiczny, zapalenie pęcherzyka żółciowego - Leksykon substancji czynnych
Nitrofural – Wskazania do stosowania
Nitrofural (Nitrofuralum) to związek nitrofuranowy o działaniu przeciwbakteryjnym, dostępny w Polsce w postaci maści o stężeniu 2 mg/g (Nifux, Nitrofurazon). Preparat jest wskazany do leczenia bakteryjnych zakażeń skóry wywołanych przez Staphylococcus aureus, Streptococcus pyogenes, Escherichia coli, Proteus spp. oraz Enterobacter aerogenes. Stosuje się go także w terapii wtórnych zakażeń bakteryjnych na podłożu alergicznym, wspomagająco w leczeniu oparzeń i owrzodzeń skórnych oraz profilaktycznie w zapobieganiu zakażeniom ran pooperacyjnych i przeszczepów skórnych. Nitrofural wykazuje skuteczność w eliminacji patogenów, co sprzyja gojeniu i minimalizuje ryzyko powikłań infekcyjnych, zwłaszcza w środowisku szpitalnym. Preparat aplikuje się bezpośrednio na oczyszczoną ranę lub na sterylny opatrunek, zgodnie z protokołami postępowania chirurgicznego i mikrobiologicznym rozpoznaniem zakażenia.
bakteria Gram-dodatnia, bakteria Gram-ujemna, czyrak, działanie przeciwbakteryjne, Enterobacter aerogenes, Escherichia coli, flora bakteryjna, kolonizacja bakteryjna, kontaktowe zapalenie skóry, leczenie empiryczne, liszajec zakaźny, nitrofural, odleżyna, oparzenie, oporność na antybiotyki, owrzodzenie skórne, owrzodzenie żylne podudzi, Proteus, przeszczep skórny, ropień, róża, spektrum przeciwbakteryjne, Staphylococcus aureus, Streptococcus pyogenes, wtórne zakażenie bakteryjne, wyprysk atopowy, zakażenie bakteryjne skóry, zakażenie rany pooperacyjnej, zapalenie mieszków włosowych - Leksykon substancji czynnych
Olejek miętowy – Działania niepożądane
Olejek miętowy (Menthae piperitae aetheroleum) wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które mogą dotyczyć układu immunologicznego, nerwowego, sercowo-naczyniowego, pokarmowego, skórnego, moczowego oraz narządu wzroku. Najpoważniejsze reakcje to nadwrażliwość, w tym wstrząs anafilaktyczny i obrzęk Quinckego, wymagające natychmiastowej interwencji. Dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego obejmują zgagę, nasilenie refluksu żołądkowo-przełykowego, nudności, wymioty oraz nietypowy zapach stolca (mentolowy), a w przypadku przedawkowania – ciężkie objawy żołądkowo-jelitowe, biegunka i owrzodzenie odbytnicy. Objawy neurologiczne, takie jak drżenia mięśniowe, ataksja, ból głowy, a w ciężkich przypadkach drgawki, utrata przytomności i bezdech, mogą znacząco obniżać jakość życia pacjenta. Bradykardia stanowi istotne ryzyko u osób z chorobami układu krążenia, a reakcje skórne, w tym rumieniowa wysypka i kontaktowe zapalenie błon śluzowych, są szczególnie niebezpieczne u pacjentów z predyspozycjami do nadwrażliwości.
ataksja, bezdech, bradykardia, choroba refluksowa, dolegliwość żołądkowa, drgawki padaczkowe, kontaktowe zapalenie skóry, Menthae piperitae aetheroleum, mentol, nieostre widzenie, nudności, objawy żołądkowo-jelitowe, obrzęk Quinckego, olejek miętowy, owrzodzenie jamy ustnej, owrzodzenie odbytnicy, reakcja liszajowa, reakcja nadwrażliwości, refluks żołądkowo-przełykowy, utrata przytomności, utrudnione oddawanie moczu, wstrząs anafilaktyczny, wysypka rumieniowa, zaburzenia rytmu serca, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zapalenie żołędzi prącia, zapaść naczyniowa, zespół pieczenia jamy ustnej, zgaga - Leksykon chorób i schorzeń
Świąd pływaków – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Świąd pływaków (cercarial dermatitis) to reakcja alergiczna skóry wywołana przez cerkarie – larwalne formy pasożytów uwalnianych przez zakażone ślimaki w płytkich, bagnistych wodach. Objawy pojawiają się zwykle w ciągu minut do 24 godzin po ekspozycji i obejmują mrowienie, pieczenie, czerwone plamki, grudki i bąble, które utrzymują się do 7 dni, a wysypka zanika w ciągu 1-2 tygodni. Pasożyty nie przeżywają w organizmie człowieka, a reakcja jest wynikiem nadwrażliwości na ich obecność. Diagnostyka opiera się na wywiadzie i obrazie klinicznym, bez specyficznych testów laboratoryjnych, a różnicowanie obejmuje kontaktowe zapalenie skóry i pokrzywkę. W przypadku podejrzenia wtórnego zakażenia lub przedłużających się objawów wskazana jest konsultacja dermatologiczna.
antybiotyk, cerkaria, cerkarial dermatitis, dermatolog, difenhydramina, dysfagia, grudka skórna, hydrokortyzon, kalamina, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid miejscowy, krem kortykosteroidowy, krosty, lek przeciwhistaminowy, loratadyna, pieczenie skóry, pokrzywka, prednizon, preparat owsiany, reakcja alergiczna skóry, soda oczyszczona, sól Epsom, świąd, świąd pływaków, wysypka skórna, zakażenie bakteryjne, zimny kompres - Leksykon leków
Działania niepożądane – Diclofenac sodium Nutra Essential 40 mg/ml
Diclofenac sodium Nutra Essential w postaci aerozolu (40 mg/ml) może powodować działania niepożądane, głównie ze strony skóry i tkanki podskórnej. Najczęściej obserwuje się wysypkę, egzemę, rumień, zapalenie skóry (w tym kontaktowe) oraz świąd, który w badaniu klinicznym wystąpił u 0,9% pacjentów. Rzadziej pojawiają się łupież, suchość skóry, obrzęk, a bardzo rzadko pęcherzowe zapalenie skóry i reakcje nadwrażliwości na światło. Reakcje immunologiczne, takie jak pokrzywka i obrzęk naczynioruchowy, są bardzo rzadkie, ale mogą stanowić zagrożenie życia. U pacjentów z predyspozycją do nadwrażliwości na NLPZ może wystąpić astma. Dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, w tym ból brzucha i niestrawność, zdarzają się bardzo rzadko, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu lub aplikacji na duże powierzchnie skóry.
aerozol na skórę, astma, ból brzucha, diklofenak sodu, dolegliwość przewodu pokarmowego, działanie niepożądane, działanie ogólnoustrojowe, egzema, fotosensytywność, kontaktowe zapalenie skóry, łupież, nadwrażliwość na NLPZ, niestrawność, obrzęk, obrzęk naczynioruchowy, pęcherzowe zapalenie skóry, personel medyczny, pokrzywka, postępowanie terapeutyczne, produkt leczniczy, rumień, suchość skóry, świąd, wysypka krostkowa, zaburzenie nerek, zaburzenie skóry - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Mobilat
Lek Mobilat w postaci maści zawiera mukopolisacharydowy polisiarczan (0,2 g), ekstrakt z kory nadnerczy (1,0 g) oraz kwas salicylowy (2,0 g) w 100 g preparatu. Aplikacja powinna odbywać się wyłącznie na nieuszkodzoną skórę, aby uniknąć miejscowych działań niepożądanych oraz nadmiernej absorpcji systemowej. Produkt nie może być stosowany na otwarte rany, błony śluzowe ani w okolice oczu ze względu na ryzyko podrażnień i zwiększonego wchłaniania substancji czynnych. Po aplikacji należy dokładnie umyć ręce, chyba że to one są miejscem leczenia, aby zapobiec przeniesieniu leku na inne, wrażliwe obszary ciała. Preparat zawiera również cetylostearylowy alkohol emulgujący (typ A), który może wywołać kontaktowe zapalenie skóry u osób z nadwrażliwością, objawiające się zaczerwienieniem, świądem lub pieczeniem w miejscu aplikacji.
absorpcja systemowa, cetylostearylowy alkohol emulgujący, ekstrakt z kory nadnerczy, kontaktowe zapalenie skóry, kwas salicylowy, Mobilat maść, mukopolisacharydowy polisiarczan, nadwrażliwość, pieczenie skóry, podrażnienie miejscowe, populacja pediatryczna, reakcja skórna, świąd skóry, zaczerwienienie skóry - Leksykon substancji czynnych
Iwermektyna – Działania niepożądane
Iwermektyna, dostępna w postaci tabletek (3 mg) oraz kremu (10 mg/g), jest stosowana w leczeniu chorób pasożytniczych oraz trądziku różowatego. Profil działań niepożądanych różni się w zależności od formy leku, dawki i rodzaju zakażenia. Najczęstsze działania hematologiczne to przejściowa hipereozynofilia, leukopenia i niedokrwistość, szczególnie podczas terapii doustnej. Istotne jest monitorowanie parametrów morfologii krwi oraz funkcji wątroby, gdyż iwermektyna może powodować ostre zapalenie wątroby, podwyższenie ALAT, fosfatazy zasadowej oraz hiperbilirubinemię. Do najpoważniejszych powikłań należą neurotoksyczne objawy, w tym encefalopatia u pacjentów z zakażeniem Loa loa, manifestująca się zaburzeniami świadomości, śpiączką oraz objawami neurologicznymi jak ból pleców, dezorientacja, nietrzymanie moczu i stolca. Rzadko obserwuje się ciężkie reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona i toksyczna martwica naskórka, wymagające natychmiastowego odstawienia leku.
dysfagia, encefalopatia, enzymy wątrobowe, filarioza, hiperbilirubinemia, hipereozynofilia, jadłowstręt, kontaktowe zapalenie skóry, krwiomocz, leukopenia, limfadenopatia, neurotoksyczność, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość, nietrzymanie moczu, Onchocerca volvulus, ostre zapalenie wątroby, reakcja Mazottiego, świerzb, tachykardia, toksyczna rozpływna martwica naskórka, trądzik różowaty, węgorczyca, Wuchereria bancrofti, zaburzenia czynności wątroby, zakażenie Loa loa, zapalenie błony naczyniowej, zapalenie naczyniówki, zapalenie naczyniówki i siatkówki, zapalenie rogówki, zapalenie spojówek, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Butapirazol
Maść Butapirazol zawiera fenylobutazon, który wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania, zwłaszcza u pacjentów w podeszłym wieku, z astmą oskrzelową, niewydolnością wątroby lub nerek, a także u osób przyjmujących insulinę, pochodne sulfonylomocznika, leki przeciwzakrzepowe lub inne NLPZ. Fenylobutazon może nasilać stany zapalne błony śluzowej przewodu pokarmowego, pogarszać chorobę wrzodową żołądka i dwunastnicy, a także powodować retencję płynów, wzrost ciśnienia tętniczego i nasilenie obrzęków u pacjentów z niewydolnością krążenia i nadciśnieniem. Dodatkowo, lek może wpływać na funkcję tarczycy oraz powodować zmiany hematologiczne, co wymaga monitorowania parametrów klinicznych.
astma oskrzelowa, Butapirazol, butylohydroksytoluen, choroba tarczycy, choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy, działanie niepożądane, fenylobutazon, kontaktowe zapalenie skóry, lek przeciwzakrzepowy, morfologia krwi, nadciśnienie tętnicze, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność krążenia, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, obrzęk, pochodne sulfonylomocznika, powiększenie ślinianek, retencja płynów, zaburzenie hematologiczne, zaburzenie krzepnięcia, zapalenie błony śluzowej przewodu pokarmowego - Leksykon substancji czynnych
Tromantadyna – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Tromantadyna, stosowana w preparacie Viru-Merz w postaci żelu o stężeniu 10 mg/g, wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko kontaktowego zapalenia skóry oraz możliwość nadkażeń bakteryjnych i rozwoju ropni w miejscu aplikacji. Należy bezwzględnie unikać kontaktu preparatu z oczami i błonami śluzowymi. W przypadku nasilenia zmian skórnych podczas terapii, pacjent powinien niezwłocznie skonsultować się z lekarzem w celu weryfikacji stanu klinicznego i ewentualnej modyfikacji leczenia. Podejrzenie kontaktowego zapalenia skóry wymaga konsultacji alergologicznej, z możliwością wykonania testu skórnego z tromantadyną po minimum 4 tygodniach od zakończenia terapii.
alergolog, błona śluzowa, kontaktowe zapalenie skóry, kwas sorbinowy, nadkażenie bakteryjne, opryszczka, parahydroksybenzoesan metylu, preparat leczniczy, reakcja alergiczna, reakcja skórna, reakcja typu późnego, ropień, substancja pomocnicza, test skórny, tromantadyna, wirus opryszczki zwykłej, wywiad alergologiczny, żel leczniczy - Leksykon substancji czynnych
Imikwimod – Przeciwwskazania stosowania
Imikwimod, stosowany miejscowo w postaci kremu 50 mg/g (Imikeraderm), jest silnym immunomodulatorem, którego stosowanie jest bezwzględnie przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze preparatu. W kremie obecne są substancje takie jak metylu parahydroksybenzoesan (E 218, 2,0 mg/g), propylu parahydroksybenzoesan (E 216, 0,2 mg/g), alkohol cetylowy (22,0 mg/g), alkohol stearylowy (31,0 mg/g), alkohol benzylowy (20,0 mg/g, 5 mg w saszetce) oraz butylohydroksytoluen (E 321, 0,0015 mg/g), które mogą wywoływać reakcje alergiczne i miejscowe podrażnienia skóry. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z potwierdzoną alergią na parabeny oraz u osób z wrażliwą lub uszkodzoną skórą, gdyż ryzyko reakcji nadwrażliwości i kontaktowego zapalenia skóry jest w tych przypadkach znacznie podwyższone.
alkohol benzylowy, alkohol cetylowy, alkohol stearylowy, butylohydroksytoluen, choroba autoimmunologiczna, działanie immunomodulujące, imikwimod, kontaktowe zapalenie skóry, metylu parahydroksybenzoesan, miejscowa reakcja skórna, nadwrażliwość, paraben, podrażnienie, propylu parahydroksybenzoesan, przeszczep narządu, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja typu opóźnionego, substancja czynna, zaburzenie immunologiczne - Leksykon substancji czynnych
Parahydroksybenzoesan benzylu – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Parahydroksybenzoesan benzylu jest składnikiem mieszaniny parabenów stosowanej w TRUE Test 36, w panelu nr 1 (płatek nr 8), w dawce około 200 mikrogramów/cm² (162 mikrogramy/płatek) w łącznej dawce mieszaniny 1000 mikrogramów/cm² (810 mikrogramów/płatek). Parabeny mogą wywoływać uczulenie kontaktowe, w tym reakcje odroczone pojawiające się po 10 dniach lub później, co wymaga uwagi podczas interpretacji wyników testów płatkowych. Należy brać pod uwagę możliwość zespołu nadwrażliwości skóry pleców (ang. angry back), który może powodować liczne fałszywie dodatnie reakcje, zwłaszcza przy obecności innych silnie dodatnich testów. W przypadku wątpliwości wskazane jest powtórzenie testu po pewnym czasie. Testy u pacjentów z historią reakcji anafilaktoidalnych powinny być przeprowadzane z dużą ostrożnością, oceniając indywidualny stosunek korzyści do ryzyka.
butylohydroksyanizol, butylohydroksytoluen, kalafonia, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid, mieszanina parabenów, nadwrażliwość kontaktowa, parahydroksybenzoesan benzylu, parahydroksybenzoesan butylu, parahydroksybenzoesan etylu, parahydroksybenzoesan metylu, parahydroksybenzoesan propylu, potencjał alergizujący, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktoidalna, reakcja krzyżowa, test płatkowy, TRUE Test, zespół nadwrażliwości skóry pleców - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Felogel Мax
Felogel Max to preparat zawierający 23,2 mg/g dietyloamoniowego diklofenaku, co odpowiada 20 mg diklofenaku sodowego, przeznaczony do stosowania miejscowego na nieuszkodzoną skórę. Ze względu na możliwość wystąpienia ogólnoustrojowych działań niepożądanych, szczególnie przy aplikacji na duże powierzchnie skóry przez długi czas lub w połączeniu z ogólnoustrojowymi NLPZ, konieczne jest zachowanie szczególnej ostrożności. Preparat nie powinien być stosowany na rany, otwarte urazy ani zmiany chorobowe skóry, a także nie może mieć kontaktu z oczami i błonami śluzowymi. Zaleca się unikanie stosowania pod szczelnym opatrunkiem okluzyjnym, dopuszczalne jest użycie bandaży nieokluzyjnych. Pacjenci z chorobą wrzodową żołądka lub dwunastnicy, astmą oskrzelową, przewlekłymi chorobami dróg oddechowych, nadwrażliwością na NLPZ oraz osoby z historią reakcji alergicznych powinni stosować preparat wyłącznie pod nadzorem lekarskim i z zachowaniem środków ostrożności.
astma oskrzelowa, butylohydroksytoluen, choroba wrzodowa, diklofenak dietyloamoniowy, diklofenak sodowy, działanie ogólnoustrojowe, fotowrażliwość, glikol propylenowy, katar sienny, kontaktowe zapalenie skóry, krwawienie z przewodu pokarmowego, nadwrażliwość na leki przeciwbólowe, napad astmy, niesteroidowe leki przeciwzapalne, nietolerancja leków przeciwbólowych, obrzęk Quinckego, obrzęk skóry, pokrzywka, polipy nosa, przewlekła obturacyjna choroba płuc, reakcja skórna, wysypka skórna, zakażenie dróg oddechowych - Leksykon chorób i schorzeń
Wyprysk krążkowy – Epidemiologia
Wyprysk krążkowy (eczema nummulare) to przewlekła, zapalna dermatoza o charakterystycznych okrągłych lub owalnych zmianach skórnych, z częstością występowania około 2‰ populacji. Choroba wykazuje dwumodalny rozkład wiekowy: u kobiet dominują zachorowania w wieku 15-25 lat, natomiast u mężczyzn w wieku 50-65 lat, z przewagą przypadków u mężczyzn w starszej grupie wiekowej. U dzieci, szczególnie o ciemniejszej karnacji, wyprysk krążkowy jest rzadszy, ale częstszy niż u dzieci o jasnej skórze, z szczytem zachorowań około 5. roku życia. Występowanie choroby wykazuje sezonowość, nasilając się w zimnych miesiącach, co wiąże się z ekspozycją na czynniki takie jak suche powietrze, ogrzewanie centralne i pył pustynny. Współistnienie z alergicznym kontaktowym zapaleniem skóry stwierdza się u około 24% pacjentów, a także obserwuje się korelacje z przewlekłym alkoholizmem i alergiami na metale (nikiel, kobalt, chrom u 32% chorych).
alergia kontaktowa, alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, alkoholizm przewlekły, atopowe zapalenie skóry, grzybica skóry, guselkumab, interferon, izotretynoina, katar sienny, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid, kseroza, lek przeciwwirusowy, łuszczyca plackowata, przewlekła niewydolność żylna, remisja, retinoid, rybawiryna, suchość skóry, test płatkowy, tinea corporis, wyprysk krążkowy, wyprysk żylakowy, zapalna choroba skóry, zjawisko Koebnera - Leksykon leków
Działania niepożądane – Nitrocard 20 mg/g
Nitrocard w postaci maści zawierającej 20 mg/g glicerolu triazotanu może wywoływać działania niepożądane głównie związane z rozszerzeniem naczyń krwionośnych. Najczęściej obserwuje się bóle głowy (≥1/100 do <1/10), które są zależne od dawki i wynikają z rozszerzenia naczyń mózgowych, oraz nudności i wymioty (≥1/10), będące zaburzeniami żołądkowo-jelitowymi. Bóle głowy zwykle ustępują samoistnie po kilku dniach terapii, a w przypadku ich utrzymywania się zaleca się stosowanie łagodnych środków przeciwbólowych lub rozważenie zmniejszenia dawki. Miejscowe reakcje skórne, takie jak kontaktowe zapalenie skóry, rumień, świąd, pieczenie i podrażnienie, występują niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), a uogólniona wysypka o nieznanej częstości może wskazywać na reakcję alergiczną.
ból głowy, Departament Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych, efekt hipotensyjny, glicerol triazotan, kontaktowe zapalenie skóry, lek beta-adrenolityczny, maść Nitrocard, niedociśnienie ortostatyczne, nitrogliceryna, nudności i wymioty, palpitacje, reakcja alergiczna, rozszerzenie naczyń krwionośnych, rozszerzenie naczyń mózgowych, rozszerzenie naczyń obwodowych, rumień, środek przeciwbólowy, świąd, tachykardia, układ nerwowy, układ sercowo-naczyniowy, układ żołądkowo-jelitowy, uogólniona wysypka, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zawroty głowy - Leksykon substancji czynnych
Hydroksycytronellal – Wskazania do stosowania
Hydroksycytronellal jest składnikiem mieszaniny substancji zapachowych (nr 6 w panelu 1) zawartej w produkcie TRUE Test 36, stosowanym w diagnostyce alergicznego kontaktowego zapalenia skóry u osób dorosłych. W plastrze do testów prowokacyjnych hydroksycytronellal występuje w stężeniu 430 μg/cm², co odpowiada 348 μg na płatek testowy, stanowiąc około 16% mieszaniny zapachowej. Mieszanina ta zawiera także geraniol, wyciąg z mchu dębowego, alkohol cynamonowy, aldehyd cynamonowy, eugenol, izoeugenol oraz aldehyd amylocynamonowy w określonych proporcjach. Testy płatkowe z tym produktem są wskazane u pacjentów dorosłych z podejrzeniem alergii kontaktowej na substancje zapachowe, zwłaszcza przy przewlekłych lub nawracających zmianach skórnych o nieustalonej etiologii oraz u osób narażonych zawodowo na kontakt z alergenami zapachowymi.
aldehyd amylocynamonowy, aldehyd cynamonowy, alergia kontaktowa, alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, alergolog, alkohol cynamonowy, dermatolog, dermatoza zapalna, diagnostyka alergologiczna, eugenol, geraniol, glikokortykosteroid, hydroksycytronellal, izoeugenol, kontaktowe zapalenie skóry, lek przeciwhistaminowy, mieszanina substancji zapachowych, nadwrażliwość na substancje zapachowe, pacjent pediatryczny, płatek testowy, reakcja krzyżowa, test płatkowy, test prowokacyjny - Leksykon substancji czynnych
Metoksyfluran – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Metoksyfluran (Penthrox) stosowany jako środek przeciwbólowy wymaga szczególnej ostrożności ze względu na potencjalne ryzyko nefrotoksyczności, wynikające z metabolizmu do nieorganicznych jonów fluorkowych. Dawka 3 ml powoduje stężenie jonów fluorkowych w osoczu poniżej 10 µmol/l, co jest bezpieczne w porównaniu z progiem toksyczności 40 µmol/l. Nefrotoksyczność może być nasilona przez czynniki przyspieszające metabolizm, takie jak induktory enzymów wątrobowych oraz u pacjentów z predyspozycjami genetycznymi. Zaleca się stosowanie najniższej skutecznej dawki, szczególną ostrożność u osób starszych oraz u pacjentów z istniejącymi chorobami nerek. Metoksyfluran jest metabolizowany w wątrobie, dlatego u pacjentów z niewydolnością wątroby lub historią stosowania halogenowanych środków znieczulających istnieje ryzyko hepatotoksyczności, zwłaszcza przy powtarzanym stosowaniu w okresie krótszym niż 3 miesiące.
anestetyk, azot mocznika, ból przebijający, bradykardia, butylohydroksytoluen, depresja oddechowa, enzymy wątrobowe, halogenowane węglowodory, hipoksja, hipotensja, jony fluorkowe, kontaktowe zapalenie skóry, kwas moczowy, nadwrażliwość, nefrotoksyczność, niewydolność wątroby, ośrodkowy układ nerwowy, sedacja, węgiel aktywny, zaburzenia koordynacji, zaostrzenie bólu - Leksykon leków
Działania niepożądane – Nizoral 20 mg/g
Bezpieczeństwo stosowania kremu Nizoral (ketokonazol) oceniano w badaniach klinicznych obejmujących 1079 pacjentów, u których lek aplikowano miejscowo na skórę. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi (≥1%) były reakcje miejscowe, takie jak rumień (1,0%), świąd (2,0%) oraz uczucie pieczenia skóry (1,9%). Działania niepożądane występujące rzadziej (<1%) obejmowały m.in. krwawienie, suchość, stan zapalny, podrażnienie, parestezje, nadwrażliwość, zmiany pęcherzowe, kontaktowe zapalenie skóry, wysypkę, łuszczenie oraz uczucie lepkości skóry. Po wprowadzeniu leku do obrotu zgłoszono również bardzo rzadkie przypadki pokrzywki (<1/10 000), która może wskazywać na systemową reakcję alergiczną.
badanie epidemiologiczne, dermatoza, działanie niepożądane, ketokonazol krem, kontaktowe zapalenie skóry, krwawienie skórne, łuszczenie skóry, Nizoral krem, parestezje, pieczenie skóry, pokrzywka, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, rumień, stan zapalny skóry, suchość skóry, świąd, systemowa reakcja alergiczna, zakażenie wtórne, zgłoszenie spontaniczne, zmiany pęcherzowe - Leksykon leków
Przedawkowanie – Maść nagietkowa –
Przedawkowanie maści nagietkowej zawierającej ekstrakt z Calendula officinalis L. jest rzadkim zjawiskiem, jednak może prowadzić do miejscowych działań niepożądanych takich jak podrażnienie skóry (zaczerwienienie, świąd, pieczenie), reakcje alergiczne (wysypka, pokrzywka, obrzęk), kontaktowe zapalenie skóry (rumień, pęcherze, sączenie) oraz maceracja skóry spowodowana okluzyjnym działaniem wazeliny. Mechanizmy tych objawów obejmują reakcje nadwrażliwości typu natychmiastowego i opóźnionego oraz miejscowe działanie drażniące składników preparatu. W przypadku nadmiernej aplikacji na dużą powierzchnię lub długotrwałego stosowania, konieczne jest monitorowanie pacjenta i ocena kliniczna stanu skóry.
charakterystyka produktu leczniczego, działanie drażniące, działanie okluzyjne, ekstrakt z kwiatu nagietka, ekstrakt z nagietka, glikokortykosteroid miejscowy, kontaktowe zapalenie skóry, kwiat nagietka, leczenie przeciwalergiczne, maceracja skóry, maść nagietkowa, podrażnienie skóry, pokrzywka, produkt leczniczy, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja niepożądana, rumień, wazelina biała - Leksykon substancji czynnych
Nalewka z kłącza pięciornika – Przedawkowanie
Nalewka z kłącza pięciornika (Tormentillae tinctura) stanowi 8% składu maści NEO-TORMENTIL (8 g/100 g), która jest stosowana wyłącznie zewnętrznie. Do chwili obecnej nie odnotowano przypadków przedawkowania tego preparatu ani samej nalewki, co jest zgodne z profilem bezpieczeństwa produktu. NEO-TORMENTIL zawiera również tlenek cynku (20 g/100 g), ichtamol (2 g/100 g) oraz boraks (1 g/100 g), które teoretycznie mogą przyczynić się do ryzyka przedawkowania, zwłaszcza przy stosowaniu na dużych powierzchniach skóry lub pod opatrunkiem okluzyjnym. Potencjalne objawy nadmiernej ekspozycji obejmują miejscowe reakcje skórne (podrażnienie, świąd, zaczerwienienie, obrzęk, kontaktowe zapalenie skóry) oraz reakcje alergiczne, szczególnie u osób z nadwrażliwością na składniki preparatu. Przy rozległych uszkodzeniach skóry możliwe jest zwiększone wchłanianie substancji czynnych, jednak brak jest danych klinicznych potwierdzających takie zdarzenia.
boraks, charakterystyka produktu leczniczego, ichtamol, kontaktowe zapalenie skóry, leczenie objawowe, leczenie zatruć, nalewka z kłącza pięciornika, Neo-Tormentil, objawy alergiczne, opatrunek okluzyjny, podrażnienie skóry, reakcja alergiczna, reakcja niepożądana, tlenek cynku, Tormentillae tinctura - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Penthrox
Penthrox (metoksyfluran 99,9%) wymaga szczególnej ostrożności ze względu na potencjalną nefrotoksyczność związaną ze wzrostem stężenia nieorganicznych jonów fluorkowych. Bezpieczne stężenie jonów fluorkowych w osoczu po dawce przeciwbólowej 3 ml wynosi poniżej 10 µmol/l, podczas gdy nefrotoksyczność obserwowano przy poziomach >40 µmol/l. Zaleca się stosowanie najniższej skutecznej dawki, szczególną ostrożność u osób starszych oraz pacjentów z ryzykiem chorób nerek. Metoksyfluran metabolizowany jest w wątrobie, co wymaga wykluczenia stosowania u pacjentów z niewydolnością wątroby po wcześniejszym użyciu halogenowanych anestetyków oraz ostrożności u osób z chorobami wątroby lub przyjmujących induktory enzymów wątrobowych. W przypadku wielokrotnego stosowania w krótkim czasie (do 3 miesięcy) ryzyko hepatotoksyczności wzrasta.
azot mocznikowy, ból pourazowy, ból przebijający, bradykardia, butylohydroksytoluen, ciśnienie tętnicze skurczowe, depresja oddechowa, enzymy wątrobowe, halogenowane węglowodory, hipotensja, jony fluorkowe, kontaktowe zapalenie skóry, kwas moczowy, metoksyfluran, nadwrażliwość, nefrotoksyczność, niedociśnienie, niewydolność wątroby, ośrodkowy układ nerwowy, uszkodzenie nerek, węgiel aktywny, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon substancji czynnych
żywica p-tertbutylofenolowo-formaldehydowa – Właściwości farmakodynamiczne
Żywica p-tertbutylofenolowo-formaldehydowa (PTBP-FR) jest składnikiem diagnostycznym w preparacie TRUE Test 36, stosowanym w wykrywaniu alergicznego kontaktowego zapalenia skóry poprzez reakcję nadwrażliwości typu IV (komórkowej). Substancja ta występuje w stężeniu 45 μg/cm² (36 μg/płatek) na panelu diagnostycznym nr 2, pozycji 13. Mechanizm działania opiera się na aktywacji komórek Langerhansa, które prezentują alergen limfocytom T, co prowadzi do kaskady immunologicznej z udziałem limfokin, aktywacji makrofagów i rozwoju stanu zapalnego. Reakcja pojawia się w ciągu 6 do 96 godzin po ekspozycji i manifestuje się typowymi objawami kontaktowego zapalenia skóry, takimi jak rumień, obrzęk z grudkami, pęcherzyki oraz naciek zapalny.
alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, klasyfikacja Gella i Coombsa, komórka dendrytyczna naskórka, komórka Langerhansa, kontaktowe zapalenie skóry, limfocyt T, limfokina, makrofag, mediator zapalny, naciek zapalny, nadwrażliwość typu komórkowego, nadwrażliwość typu opóźnionego, panel diagnostyczny, reakcja typu IV, rumień, swoistość diagnostyczna, test płatkowy, TRUE Test, wynik fałszywie dodatni, żywica p-tertbutylofenolowo-formaldehydowa - Leksykon substancji czynnych
Fenol – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Fenol jest stosowany w preparatach leczniczych Posterisan i Posterisan H jako środek konserwujący i bakteriobójczy wobec kultury Escherichia coli, stanowiącej składnik aktywny tych produktów. W maści Posterisan znajduje się 3,3 mg płynnego fenolu na gram, co odpowiada konserwacji 330 milionów bakterii, natomiast czopki zawierają 6,6 mg fenolu na sztukę (660 milionów bakterii). Posterisan H zawiera 3,3 mg fenolu na gram maści, konserwując 500 milionów bakterii. Stosowanie tych preparatów wymaga szczególnej ostrożności w przypadku współistniejących zakażeń grzybiczych, które należy leczyć jednocześnie miejscowymi lekami przeciwgrzybiczymi, gdyż fenol nie wykazuje wystarczającego działania przeciwgrzybiczego.
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Efudix
Efudix, zawierający fluorouracyl 50 mg/g, jest kremem stosowanym w leczeniu zmian skórnych, którego efektywność przebiega przez trzy fazy: wczesną fazę zapalną z rumieniem i przebarwieniami, fazę martwiczą z erozją skóry oraz fazę gojenia z epitelizacją. Objawy kliniczne pojawiają się zwykle w drugim tygodniu terapii, jednak mogą wystąpić cięższe reakcje, takie jak ból, pęcherze i owrzodzenia. Stosowanie opatrunków okluzyjnych nasila reakcje zapalne i zwiększa ryzyko przezskórnej absorpcji fluorouracylu, co wymaga szczególnej ostrożności. Całkowita powierzchnia leczona jednorazowo nie powinna przekraczać 500 cm², a w przypadku większych obszarów terapia powinna być stopniowa. Należy unikać kontaktu z błonami śluzowymi i oczami oraz stosować ochronę przeciwsłoneczną przez cały okres leczenia i 1-2 miesiące po jego zakończeniu ze względu na ryzyko reakcji fotouczuleniowych.
absorpcja przezskórna, biopsja skóry, błona śluzowa, brywudyna, dehydrogenaza dihydropirymidynowa, erozja skóry, faza gojenia, faza zapalna, fluorouracyl, kontaktowe zapalenie skóry, opatrunek okluzyjny, owrzodzenie, parahydroksybenzoesan metylu, parahydroksybenzoesan propylu, pęcherze skórne, promieniowanie UV, rak podstawnokomórkowy skóry, reakcja fotouczuleniowa, reakcja skórna, rogowacenie starcze, rumień, sorywudyna, steroid miejscowy, toksyczność ogólnoustrojowa, zapalenie skóry - Leksykon substancji czynnych
Heksamidyna – Działania niepożądane
Heksamidyna, stosowana w postaci diizetionianu heksamidyny w preparatach miejscowych takich jak krem Imazol plus (2,5 mg/g) oraz krople do oczu Zamidine (1 mg/ml), wykazuje działanie przeciwdrobnoustrojowe, jednak jej stosowanie wiąże się z ryzykiem wystąpienia reakcji nadwrażliwości. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to miejscowe reakcje skórne, takie jak zaczerwienienie, pieczenie, parzenie oraz uczuleniowy wyprysk kontaktowy, które w przypadku Imazol plus występują bardzo rzadko (<1/10 000). W preparatach okulistycznych częstość reakcji alergicznych jest nieznana, jednak mogą one obejmować zapalenie skóry i inne objawy nadwrażliwości. Reakcje te mogą mieć charakter zarówno miejscowy, jak i – rzadko – systemowy, zwłaszcza przy stosowaniu na uszkodzoną skórę lub błony śluzowe, co może prowadzić do zwiększonej absorpcji substancji i poważniejszych konsekwencji zdrowotnych.
alergia krzyżowa, alergiczne zapalenie skóry, atopowe zapalenie skóry, bąbel skórny, diizotionian heksamidyny, działanie przeciwdrobnoustrojowe, kontaktowe zapalenie skóry, krople oczne, nadwrażliwość, obrzęk śluzowy, pieczenie skóry, pokrzywka, preparat miejscowy, przewlekła dermatoza, reakcja nadwrażliwości, rumień, wyprysk, wyprysk kontaktowy, wysypka skórna, zaczerwienienie skóry, zapalenie skóry, złuszczanie naskórka - Leksykon substancji czynnych
Nikotyna – Działania niepożądane
Terapia zastępcza nikotynowa (NTZ) wiąże się z występowaniem działań niepożądanych, które najczęściej pojawiają się w ciągu pierwszych 3-4 tygodni leczenia i są zależne od dawki nikotyny oraz formy podania. Do najczęstszych objawów neurologicznych należą ból głowy (>1/10 pacjentów), zaburzenia smaku, parestezje i zawroty głowy, a także nudności jako najczęstsze działanie ze strony układu pokarmowego. Miejscowe reakcje, takie jak podrażnienie jamy ustnej czy reakcje skórne przy stosowaniu plastrów, występują często, zwłaszcza w początkowym okresie terapii. Rzadziej obserwuje się poważniejsze objawy, takie jak drgawki u pacjentów z padaczką, migotanie przedsionków czy reakcje anafilaktyczne. Specyficzne działania niepożądane zależą od formy farmaceutycznej, np. przyklejanie się gum do protez dentystycznych lub miejscowe reakcje skórne przy plastrach (około 20% pacjentów). Nasilenie działań niepożądanych koreluje z dawką nikotyny oraz indywidualną wrażliwością pacjenta.
alergiczne zapalenie skóry, astenia, bezsenność, biegunka, ból brzucha, ból głowy, czkawka, drgawki, duszność, dysfonia, dysforia, dysgeuzja, dyspepsja, głód nikotynowy, kaszel, kontaktowe zapalenie skóry, krwawienie dziąseł, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, nudności, obrzęk naczynioruchowy, owrzodzenia aftowe, padaczka, palpitacje, parestezje, pokrzywka, problemy z koncentracją, reakcja anafilaktyczna, rumień, skurcz oskrzeli, suchość w ustach, świąd, syndrom odstawienny, tachykardia, terapia zastępcza nikotynowa, wymioty, wysypka, wzdęcia, zapalenie jamy ustnej, zapalenie języka, zapalenie nosa i gardła, zaparcia, zawroty głowy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Ciclopirox Ziaja 10 mg/g
Preparat dermatologiczny Ciclopirox Ziaja w postaci kremu o stężeniu 10 mg/g zawiera cyklopiroks olaminę jako substancję czynną. W trakcie terapii mogą wystąpić działania niepożądane, głównie w obrębie skóry i miejsc aplikacji. Najczęściej obserwuje się miejscowe reakcje nadwrażliwości, takie jak podrażnienie, świąd i pieczenie, o częstości nieznanej. Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) może pojawić się alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, objawiające się zaczerwienieniem, obrzękiem i świądem. Preparat zawiera również substancje pomocnicze: alkohol cetylowy i stearylowy (po 57,5 mg/g) oraz alkohol benzylowy (4 mg/g), które mogą nasilać reakcje skórne, zwłaszcza u pacjentów z wrażliwą skórą lub skłonnością do alergii.
alkohol benzylowy, alkohol cetylowy, alkohol stearylowy, cyklopiroks, dermatolog, dermatologia, działanie niepożądane, kontaktowe zapalenie skóry, podrażnienie miejscowe, podrażnienie skóry, preparat dermatologiczny, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja skórna, skłonność do alergii, wrażliwa skóra - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Maść ochronna z witaminą A
Maść ochronna z witaminą A (800 j.m./g) przeznaczona jest wyłącznie do stosowania zewnętrznego na skórę, z wyraźnym przeciwwskazaniem do aplikacji na błony śluzowe, w tym okolice narządów płciowych, jamy ustnej, oczu i nosa, ze względu na ryzyko miejscowych reakcji niepożądanych. Szczególną ostrożność należy zachować podczas aplikacji w okolicy oczu, unikając kontaktu z gałką oczną, a w przypadku przypadkowego kontaktu – natychmiast przemyć oczy dużą ilością letniej wody. Składnik pomocniczy, alkohol cetylowy (0,02 g/g maści), może wywoływać miejscowe reakcje nadwrażliwości, takie jak kontaktowe zapalenie skóry objawiające się zaczerwienieniem, świądem, pieczeniem, wysypką lub obrzękiem. U pacjentów z nadwrażliwością na alkohol cetylowy należy rozważyć alternatywne metody leczenia, a w przypadku wystąpienia objawów zapalenia skóry – przerwać stosowanie preparatu i skonsultować się z lekarzem.
alkohol cetylowy, aplikacja maści, błona śluzowa, kontaktowe zapalenie skóry, maść ochronna, miejscowa reakcja skórna, objaw niepożądany, obrzęk, obszar zmieniony chorobowo, pieczenie, podrażnienie skóry, produkt leczniczy, reakcja nadwrażliwości, retynolu palmitynian, świąd, witamina A, wysypka, zaczerwienienie