Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Metoksyfluran

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania metoksyfluranu

Metoksyfluran (Penthrox) jako substancja przeciwbólowa wymaga przestrzegania szeregu środków ostrożności, aby zapewnić bezpieczne stosowanie u pacjentów. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko związane z funkcjonowaniem nerek, wątroby oraz wpływem na układ nerwowy i oddechowy.¹

Zaburzenia czynności nerek

Metoksyfluran w wysokich dawkach wykazuje silne działanie nefrotoksyczne. Nefrotoksyczność wiąże się ze wzrostem stężenia nieorganicznych jonów fluorkowych, które są produktem przemian metabolicznych metoksyfluranu. Przy stosowaniu przeciwbólowym, pojedyncza dawka 3 ml metoksyfluranu prowadzi do stężenia nieorganicznych jonów fluorkowych w osoczu poniżej 10 mikromol/l, co jest wartością znacznie niższą od progu toksyczności (40 mikromol/l), obserwowanego w przeszłości przy stosowaniu metoksyfluranu jako anestetyku.²

Należy pamiętać, że nefrotoksyczność związana jest również z tempem metabolizmu. Czynniki przyspieszające metabolizm, takie jak leki pobudzające enzymy wątrobowe, mogą zwiększać ryzyko toksyczności metoksyfluranu. Podobne ryzyko występuje w subpopulacjach osób z uwarunkowaniami genetycznymi powodującymi szybszą przemianę materii.³

Przy stosowaniu metoksyfluranu (Penthrox) należy przestrzegać następujących zasad dotyczących funkcji nerek:

• Stosować najniższą dawkę zapewniającą skuteczną kontrolę dolegliwości bólowych
• Zachować szczególną ostrożność u pacjentów w podeszłym wieku oraz u osób ze znanymi czynnikami ryzyka chorób nerek
• Zachować ostrożność u pacjentów z rozpoznanymi stanami klinicznymi, które mogą prowadzić do uszkodzenia nerek

⁴

Zaburzenia czynności wątroby

Metoksyfluran jest metabolizowany w wątrobie, co oznacza, że u osób z zaburzeniami czynności tego narządu zwiększona ekspozycja na lek może prowadzić do działania toksycznego. Produktu Penthrox nie wolno stosować u pacjentów z oznakami niewydolności wątroby spowodowanej wcześniejszym użyciem metoksyfluranu lub środków znieczulających z grupy halogenowanych węglowodorów.⁵

Metoksyfluran (Penthrox) należy ostrożnie stosować u pacjentów z:

• Istniejącą chorobą wątroby
• Ryzykiem wystąpienia zaburzeń czynności wątroby
• Historią przyjmowania substancji zwiększających aktywność enzymów wątrobowych

⁶

Istnieją doniesienia wskazujące, że uprzednia ekspozycja na środki znieczulające z grupy halogenowanych węglowodorów (w tym na metoksyfluran, gdy był stosowany jako anestetyk), zwłaszcza w okresie ostatnich trzech miesięcy, może zwiększać ryzyko uszkodzenia wątroby. Dlatego należy zachować ostrożność w ocenie klinicznej, gdy metoksyfluran (Penthrox) jest stosowany częściej niż jednokrotnie w okresie trzech miesięcy.⁷

Depresyjny wpływ na układ krążenia i stosowanie u pacjentów w podeszłym wieku

Metoksyfluran w dawkach anestetycznych, podobnie jak inne środki znieczulające, może powodować obniżenie ciśnienia krwi oraz spowolnienie rytmu serca. W przypadku dawek przeciwbólowych wpływ metoksyfluranu na układ krążenia nie wydaje się znaczący, a skurczowe ciśnienie tętnicze po podaniu metoksyfluranu w dawkach przeciwbólowych nie wykazuje określonego wzorca w podziale na grupy wiekowe.⁸

Należy jednak zachować szczególną ostrożność u pacjentów w podeszłym wieku ze względu na zwiększone ryzyko występowania niedociśnienia i bradykardii w tej grupie wiekowej.⁹

Wpływ na ośrodkowy układ nerwowy

Działanie farmakodynamiczne metoksyfluranu obejmuje potencjalny wpływ na ośrodkowy układ nerwowy (OUN), co może prowadzić do wystąpienia szeregu objawów charakterystycznych dla całej grupy farmakologicznej, takich jak:

• Sedacja
• Euforia
• Utrata pamięci
• Zaburzenia koncentracji
• Zaburzenia koordynacji czuciowo-ruchowej
• Zmiany nastroju

¹⁰

Samodzielne stosowanie metoksyfluranu w dawkach przeciwbólowych powinno być ograniczone w przypadku stwierdzenia objawów niepożądanych ze strony OUN, takich jak sedacja. Pomimo potencjalnego wpływu metoksyfluranu na OUN, który teoretycznie może być postrzegany jako czynnik ryzyka nadużywania, doniesienia o takich przypadkach po wprowadzeniu produktu na rynek są bardzo nieliczne.¹¹

Depresja oddechowa

Po podaniu metoksyfluranu w dawkach przeciwbólowych notowano przypadki depresji oddechowej. Ze względu na ryzyko depresji oddechowej i hipoksji, należy monitorować funkcje oddechowe pacjenta podczas stosowania metoksyfluranu.¹²

Wielokrotne stosowanie

Ze względu na ograniczenie wielkości dawki metoksyfluranu (Penthrox) oraz czasu trwania działania przeciwbólowego, produkt nie jest wskazany do stosowania w następujących przypadkach:

• Leczenie bólu przebijającego
• Zaostrzenia bólu w przebiegu schorzeń przewlekłych
• Kontrolowanie bólu w chorobach przewlekłych
• Terapia pacjentów z bólem pourazowym, wymagających częstego podawania leku przeciwbólowego

¹³

Butylohydroksytoluen

Metoksyfluran (Penthrox) zawiera substancję pomocniczą – środek stabilizujący – butylohydroksytoluen (E321), który może powodować miejscowe reakcje skórne (np. kontaktowe zapalenie skóry) lub podrażnienie oczu i błon śluzowych.¹⁴

Narażenie zawodowe

Fachowi pracownicy służby zdrowia regularnie wystawieni na ekspozycję na metoksyfluran (Penthrox) powinni znać i stosować odpowiednie zasady bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczące leków wziewnych. W celu zmniejszenia narażenia zawodowego produkt powinien być zawsze stosowany z komorą z węglem aktywnym, który adsorbuje wydychany metoksyfluran. Wielokrotne stosowanie inhalatora Penthrox bez komory z węglem aktywnym stanowi dodatkowe ryzyko ekspozycji na lek.¹⁵

W przeszłości u personelu na oddziałach położniczych, gdzie metoksyfluran był stosowany u pacjentek w czasie porodu, zgłaszano przypadki zwiększonej aktywności enzymów wątrobowych, wzrostu stężenia azotu mocznika we krwi oraz podwyższonego poziomu kwasu moczowego w surowicy.¹⁶

Zgłaszano również przypadki nieciężkich i przemijających działań u fachowego personelu medycznego narażonego na działanie metoksyfluranu (Penthrox), takich jak:

• Zawroty głowy
• Ból głowy
• Nudności
• Złe samopoczucie

Odnotowano także przypadki reakcji nadwrażliwości na metoksyfluran lub inne składniki produktu. Pomiary poziomu ekspozycji na metoksyfluran u pracowników szpitalnych wykazywały poziomy znacznie niższe od tych związanych z nefrotoksycznością.¹⁷