Działania niepożądane
Mometazon furoinian

Działania niepożądane mometazonu furoinianu

Mometazonu furoinian jest silnym kortykosteroidem stosowanym w różnych postaciach farmaceutycznych, w tym jako aerozol do nosa, proszek do inhalacji oraz preparaty do stosowania miejscowego na skórę. Profil działań niepożądanych różni się w zależności od drogi podania, dawki i czasu trwania leczenia. Znajomość potencjalnych działań niepożądanych jest kluczowa dla zapewnienia bezpieczeństwa pacjentów podczas terapii.¹

Działania niepożądane przy różnych drogach podania

Profil działań niepożądanych mometazonu furoinianu różni się w zależności od sposobu podania leku. Preparaty donosowe, wziewne i miejscowe charakteryzują się odmiennymi ryzykami i częstością występowania określonych działań niepożądanych.^{2 3}

Działania niepożądane przy stosowaniu donosowym

Przy stosowaniu donosowym mometazonu furoinianu (w produktach takich jak Momester Nasal, Pronasal, Nasometin, Mometazon Doppelherz, Zodgane) najczęściej raportowanym działaniem niepożądanym jest krwawienie z nosa, które występuje częściej niż w przypadku placebo (5%), ale z porównywalną lub mniejszą częstością w porównaniu do innych kortykosteroidów stosowanych donosowo.^{4 5}

Innymi często występującymi działaniami niepożądanymi przy podaniu donosowym są:

• Zapalenie gardła (bardzo często)
• Zakażenia górnych dróg oddechowych (często)
• Ból głowy (często)
• Uczucie pieczenia w nosie (często)
• Podrażnienie nosa (często)

⁶

Działania niepożądane przy stosowaniu wziewnym

W przypadku wziewnego stosowania mometazonu furoinianu (Asmanex Twisthaler) bardzo często (>10%) występuje kandydoza jamy ustnej. ^{10%) występowała kandydoza jamy ustnej; innymi często występującymi (1 – 10%), związanymi z leczeniem działaniami niepożądanymi były: zapalenie gardła, ból głowy, dysfonia.”>7} Innymi często (1-10%) występującymi działaniami niepożądanymi są:

• Zapalenie gardła
• Ból głowy
• Dysfonia (zaburzenia głosu)

⁷

Działania niepożądane przy stosowaniu miejscowym

Preparaty do stosowania miejscowego (Elocom, Ivoxel, Momecutan Fettcreme) mogą powodować szereg działań niepożądanych dotyczących skóry i tkanki podskórnej. Do często zgłaszanych reakcji należą:

• Uczucie pieczenia w miejscu aplikacji
• Mrowienie/kłucie
• Świąd
• Zakażenia bakteryjne
• Parestezje (zaburzenia czucia)
• Czyraczność
• Miejscowy zanik skóry

⁸

Szczegółowo opisane niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi

Działania ogólnoustrojowe

Mimo że mometazonu furoinian jest stosowany miejscowo (na skórę, donosowo, wziewnie), istnieje ryzyko wystąpienia działań ogólnoustrojowych, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu dużych dawek. Jest to spowodowane wchłanianiem leku do krążenia ogólnego.⁹

Ryzyko działań ogólnoustrojowych zwiększa się w następujących okolicznościach:

• Stosowanie na dużych powierzchniach skóry
• Długotrwałe leczenie
• Stosowanie w fałdach skórnych
• Stosowanie pod opatrunkami okluzyjnymi
• Stosowanie u dzieci (ze względu na większy stosunek powierzchni ciała do masy ciała)

¹⁰

Do potencjalnie niebezpiecznych działań ogólnoustrojowych należą:

• Zahamowanie czynności osi podwzgórze-przysadka-nadnercza
• Zespół Cushinga
• U dzieci: zaburzenia wzrostu i rozwoju
• U dzieci: nadciśnienie wewnątrzczaszkowe (objawy: uwypuklenie ciemiączka, ból głowy, obustronny obrzęk tarczy nerwu wzrokowego)

^{11 12}

Działania niepożądane dotyczące narządu wzroku

Długotrwałe stosowanie mometazonu furoinianu, szczególnie w postaci aerozoli do nosa, wiąże się z ryzykiem wystąpienia poważnych działań niepożądanych dotyczących narządu wzroku. Należą do nich:¹³

• Jaskra – zwiększone ciśnienie wewnątrzgałkowe może doprowadzić do uszkodzenia nerwu wzrokowego
• Zaćma – zmętnienie soczewki oka, które może prowadzić do pogorszenia widzenia
• Nieostre widzenie – objawy pogarszającego się widzenia wymagają konsultacji z okulistą
• Retinopatia surowicza środkowa – stan, w którym płyn gromadzi się pod siatkówką

¹⁴

Działania niepożądane dotyczące skóry

Przy miejscowym stosowaniu mometazonu furoinianu mogą wystąpić różnorodne reakcje skórne. Do najpoważniejszych należą:¹⁵

• Zanik skóry – ścieńczenie skóry prowadzące do zwiększonej podatności na uszkodzenia
• Rozstępy – trwałe zmiany w strukturze skóry
• Nadmierne owłosienie (hipertrychoza) – zwiększony wzrost włosów w miejscu aplikacji
• Hipopigmentacja – utrata barwnika skóry prowadząca do odbarwień
• Kontaktowe zapalenie skóry – reakcja alergiczna na składniki preparatu
• Teleangiektazje – rozszerzenie małych naczyń krwionośnych widoczne jako czerwone linie na skórze

¹⁶

Działania niepożądane u dzieci

Dzieci są szczególnie narażone na wystąpienie działań niepożądanych związanych ze stosowaniem mometazonu furoinianu, ze względu na większy stosunek powierzchni ciała do masy ciała w porównaniu z dorosłymi.¹⁷

Szczególne zagrożenia u dzieci obejmują:

• Zahamowanie wzrostu i rozwoju przy przewlekłym leczeniu
• Większą podatność na zahamowanie czynności osi podwzgórze-przysadka-nadnercza
• Ryzyko wystąpienia zespołu Cushinga
• Nadciśnienie wewnątrzczaszkowe (rzadkie, ale poważne powikłanie)

¹⁸

W badaniach klinicznych u dzieci i młodzieży stosujących donosne preparaty mometazonu furoinianu częstość działań niepożądanych była porównywalna z placebo – obejmowały one krwawienie z nosa (6%), ból głowy (3%), podrażnienie błony śluzowej nosa (2%) i kichanie (2%).¹⁹

Tabela działań niepożądanych mometazonu furoinianu

Monitorowanie bezpieczeństwa i zgłaszanie działań niepożądanych

Ze względu na potencjalne ryzyko działań niepożądanych, w tym działań ogólnoustrojowych, pacjenci leczeni mometazonem furoinianem powinni być regularnie monitorowani. Szczególną uwagę należy zwrócić na:²⁰

• Dzieci i młodzież stosujące preparaty zawierające mometazon (ocena wzrostu i rozwoju)
• Pacjentów stosujących długotrwale preparaty donosowe (ocena narządu wzroku)
• Pacjentów stosujących miejscowo preparaty na dużych powierzchniach skóry lub pod opatrunkami okluzyjnymi (ocena działań ogólnoustrojowych)

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu jest niezwykle istotne, gdyż umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego.²¹ Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane do odpowiednich instytucji.

Zapobieganie działaniom niepożądanym

Aby zminimalizować ryzyko wystąpienia działań niepożądanych podczas stosowania mometazonu furoinianu, zaleca się:²²

• Stosowanie najmniejszej skutecznej dawki przez najkrótszy możliwy okres
• Unikanie stosowania preparatów miejscowych pod opatrunkami okluzyjnymi, chyba że jest to wyraźnie wskazane
• Szczególną ostrożność przy stosowaniu u dzieci
• Regularne badania okulistyczne przy długotrwałym stosowaniu preparatów donosowych
• Dokładne oczyszczanie jamy ustnej po wziewnym zastosowaniu leku (zapobieganie kandydozie)
• Unikanie stosowania miejscowego na obszarach atrofii skórnej

Monitorowanie działań niepożądanych i wczesna interwencja w przypadku ich wystąpienia może znacząco zmniejszyć ryzyko poważnych powikłań związanych z terapią mometazonem furoinianem.²³