zapalenie skóry
Zapalenie skóry (dermatitis) to stan zapalny tkanki skórnej charakteryzujący się zaczerwienieniem, obrzękiem, świądem i często wysypką o różnorodnej morfologii. Może być wywołane przez czynniki endogenne (atopowe zapalenie skóry, łuszczyca) lub egzogenne (kontaktowe zapalenie skóry, reakcje fotoalergiczne, infekcje).
W diagnostyce zapalenia skóry kluczową rolę odgrywa dokładny wywiad medyczny, badanie fizykalne oraz w wybranych przypadkach badania dodatkowe, takie jak testy płatkowe, biopsja skóry czy badania mikrobiologiczne. Rozpoznanie różnicowe powinno uwzględniać schorzenia o podobnym obrazie klinicznym, w tym choroby infekcyjne, autoimmunologiczne i nowotworowe.
Leczenie zapalenia skóry zależy od przyczyny i stopnia nasilenia zmian. Podstawą terapii jest eliminacja czynnika wywołującego, odpowiednia pielęgnacja skóry oraz stosowanie leków przeciwzapalnych. W łagodnych przypadkach wystarczające są miejscowe kortykosteroidy lub inhibitory kalcyneuryny, natomiast w cięższych postaciach konieczne może być włączenie leczenia ogólnoustrojowego, w tym leków immunosupresyjnych lub biologicznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Sapoven
Lek Sapoven w postaci maści zawiera 10 mg glikozydów trójterpenowych (w przeliczeniu na escynę) na gram preparatu i wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania, zwłaszcza u pacjentów z predyspozycjami do reakcji alergicznych. Substancje pomocnicze takie jak alkohol cetostearylowy, kwas sorbowy, glikol propylenowy (2,0%), metylu parahydroksybenzoesan (0,1%) oraz propylu parahydroksybenzoesan (0,05%) mogą wywoływać miejscowe reakcje skórne, w tym kontaktowe zapalenie skóry oraz reakcje alergiczne typu późnego. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z historią uczuleń na parabeny, u których stosowanie metylu i propylu parahydroksybenzoesanu jest przeciwwskazane. Zaleca się monitorowanie miejsc aplikacji oraz ostrożność u osób z wrażliwą skórą lub skłonnościami do podrażnień.
alkohol cetostearylowy, ból, glikol propylenowy, glikozydy trójterpenowe, kontaktowe zapalenie skóry, kwas sorbowy, obrzęk, owrzodzenie, parahydroksybenzoesan metylu, parahydroksybenzoesan propylu, podrażnienie skóry, reakcja alergiczna, reakcja alergiczna skórna, reakcja typu późnego, stwardnienie podskórne, uczulenie na parabeny, wrzód, zapalenie skóry, zapalenie żył - Leksykon substancji czynnych
Testosteron – Działania niepożądane
Stosowanie testosteronu w terapii zastępczej u mężczyzn z hipogonadyzmem wiąże się z szerokim spektrum działań niepożądanych, niezależnie od drogi podania (zastrzyki, żele przezskórne, kapsułki doustne). Do najczęstszych należą miejscowe reakcje skórne (rumień, trądzik, suchość skóry) występujące u 4-10% pacjentów stosujących żele (np. Androtop, Testavan), ból i zapalenie w miejscu iniekcji (Testosteronum Prolongatum Jelfa), a także zmiany hematologiczne, takie jak zwiększenie hematokrytu, liczby erytrocytów i stężenia hemoglobiny, co może prowadzić do policytemii. Istotnym ryzykiem są zaburzenia układu sercowo-naczyniowego, w tym często występujące nadciśnienie tętnicze (>1/100 do <1/10) oraz rzadkie, ale poważne powikłania zakrzepowo-zatorowe, takie jak zakrzepica żył głębokich i mikrozatory płucne, szczególnie przy stosowaniu preparatu Nebido, które mogą manifestować się kaszlem, dusznością, bólem w klatce piersiowej i omdleniami.
ból głowy, ginekomastia, hematokryt, hemoglobina, hepatotoksyczność, hipogonadyzm, kostnienie chrząstek nasadowych, łagodny rozrost gruczołu krokowego, mastodynia, miażdżyca, mikrozator płucny, morfologia krwi, nadciśnienie tętnicze, nowotwór wątroby, oligospermia, parestezje, plamica wątrobowa, policytemia, priapizm, przedwczesny rozwój płciowy, rak gruczołu krokowego, reakcja anafilaktyczna, rumień, stan lękowy, trądzik, zakrzepica żył głębokich, zapalenie skóry, zatorowość płucna, zawroty głowy, żółtaczka zastoinowa - Leksykon substancji czynnych
Dazatynib – Działania niepożądane
Dazatynib jest inhibitorem kinazy tyrozynowej stosowanym w leczeniu przewlekłej białaczki szpikowej (CML) oraz ostrej białaczki limfoblastycznej z chromosomem Philadelphia (Ph+ ALL). Dostępny jest w formie tabletek powlekanych w dawkach od 20 mg do 140 mg pod różnymi nazwami handlowymi. Dane kliniczne obejmujące 2900 pacjentów, w tym 324 z nowo rozpoznaną CML w fazie przewlekłej oraz 2388 z opornością lub nietolerancją na imatynib, wskazują na mediana czasu leczenia wynoszącą 19,2 miesiąca (zakres 0–93,2 miesiąca). Profil bezpieczeństwa u dzieci i młodzieży jest zbliżony do dorosłych, z wyjątkiem braku przypadków wysięku osierdziowego, opłucnowego, obrzęku płuc i nadciśnienia płucnego. Najczęstsze działania niepożądane to zakażenia, mielosupresja (niedokrwistość, neutropenia, małopłytkowość), ból głowy, krwotoki, wysięk opłucnowy, duszność, zaburzenia żołądkowo-jelitowe (biegunka, nudności, wymioty), wysypka skórna oraz obrzęki obwodowe i zmęczenie.
aplazja układu czerwonokrwinkowego, białkomocz, cukrzyca, duszność, gorączka neutropeniczna, hiperurykemia, hipofosfatemia, hipokalcemia, krwawienie w ośrodkowym układzie nerwowym, krwawienie z przewodu pokarmowego, łysienie, martwica kości, mielosupresja, naciek płucny, nadciśnienie płucne, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, neuropatia, niedoczynność tarczycy, niewydolność serca, obrzęk płuc, ostra białaczka limfoblastyczna z chromosomem Philadelphia, piorunujące zapalenie wątroby, przemijający napad niedokrwienny, przewlekła białaczka szpikowa, rabdomioliza, tabletka powlekana, tętnicze nadciśnienie płucne, udar naczyniowy mózgu, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wstrząs anafilaktyczny, wydłużenie odstępu QT, wysięk opłucnowy, wysięk osierdziowy, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie łaknienia, zaburzenie rytmu serca, zapalenie błon śluzowych, zapalenie mięśni, zapalenie okrężnicy, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zapalenie płuc, zapalenie skóry, zapalenie tarczycy, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zapalenie żołądka, zawał mięśnia sercowego, zespół nerczycowy, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Atarax 2 mg/ml
Hydroksyzyna, substancja czynna leku Atarax w postaci syropu (2 mg/ml), wykazuje działania niepożądane głównie związane z depresyjnym lub paradoksalnym pobudzeniem ośrodkowego układu nerwowego, działaniem przeciwcholinergicznym oraz reakcjami nadwrażliwości. W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo (735 pacjentów na hydroksyzynie 50 mg/dobę vs. 630 na placebo) najczęściej obserwowano senność (13,74% vs. 2,7%, bardzo często), ból głowy (1,63% vs. 1,9%, często), suchość w jamie ustnej (1,22% vs. 0,63%, często) oraz zmęczenie (1,36% vs. 0,63%, często). Hydroksyzyna metabolizuje się do cetyryzyny, która może wywoływać dodatkowe działania niepożądane, takie jak trombocytopenia, agresywność, depresja, tiki, parestezje, biegunka, trudności w oddawaniu moczu, astenia, obrzęki i wzrost masy ciała.
cetyryzyna, chlorowodorek hydroksyzyny, drgawki, dyskineza, działanie przeciwcholinergiczne, komorowe zaburzenia rytmu serca, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, mimowolne oddawanie moczu, niedociśnienie tętnicze, niewyraźne widzenie, nudności, obrzęk naczynioruchowy, ośrodkowy układ nerwowy, ostra uogólniona osutka krostkowa, pokrzywka, reakcja nadwrażliwości, rumień wielopostaciowy, sedacja, skurcz oskrzeli, tachykardia, torsade de pointes, trombocytopenia, wstrząs anafilaktyczny, wydłużenie odstępu QT, zapalenie skóry, zapalenie wątroby, zatrzymanie moczu, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon substancji czynnych
Dietyloditiokarbaminian cynku – Przeciwwskazania stosowania
Dietyloditiokarbaminian cynku, obecny w mieszaninie pochodnych węglowych (substancja nr 15) w plastrze TRUE Test 36, stosowanym w diagnostyce alergii kontaktowej, występuje w stężeniu 250 µg/cm² (203 µg/płatek) w równych proporcjach z difenyloguanidyną oraz dibutyloditiokarbaminianem cynku. Testy płatkowe z tą substancją są przeciwwskazane u pacjentów z ciężkim lub uogólnionym aktywnym zapaleniem skóry, nadwrażliwością na substancje pomocnicze, a także w obecności ostrych objawów skórnych, aktywnych zmian chorobowych w miejscu aplikacji, podczas leczenia wysokimi dawkami kortykosteroidów (ogólnych lub miejscowych) oraz po intensywnej ekspozycji na promieniowanie UV. Ze względu na możliwość reakcji krzyżowych, szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów uczulonych na ditiokarbaminiany i tiuramy.
atopowe zapalenie skóry, dibutyloditiokarbaminian cynku, dietyloditiokarbaminian cynku, difenyloguanidyna, kortykosteroid systemowy, lek antyhistaminowy, lek immunosupresyjny, lek przeciwzapalny, mieszanina pochodnych węglowych, mieszanina tiuramów, przemysł gumowy, reakcja krzyżowa, test płatkowy, TRUE Test, wyprysk kontaktowy, zapalenie skóry - Leksykon substancji czynnych
żywica p-tertbutylofenolowo-formaldehydowa – Przeciwwskazania stosowania
Żywica p-tertbutylofenolowo-formaldehydowa, stosowana w panelu diagnostycznym TRUE Test 36 w stężeniu 45 μg/cm² (36 μg/płatek), jest istotnym alergenem w diagnostyce alergicznego wyprysku kontaktowego. Podstawowym przeciwwskazaniem do jej użycia jest obecność ciężkiego lub uogólnionego aktywnego zapalenia skóry, gdyż testowanie w tym okresie może nasilić stan zapalny, prowadzić do fałszywie dodatnich wyników oraz zwiększać ryzyko sensytyzacji. Dodatkowo, przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na substancje pomocnicze produktu TRUE Test 36, a także obecność zmian łuszczycopodobnych, miejscowe stosowanie glikokortykosteroidów, immunosupresja ogólnoustrojowa, czy niekorzystne cechy skóry w miejscu aplikacji (np. nadmierna pigmentacja, zmiany strukturalne, liczne znamiona, intensywna ekspozycja na UV). Wskazane jest również odroczenie testów u kobiet w ciąży i karmiących oraz u pacjentów pediatrycznych z ograniczoną powierzchnią skóry do aplikacji.
alergen, alergiczny wyprysk kontaktowy, cyklosporyna, diagnostyka alergologiczna, glikokortykosteroid, hiperpigmentacja skóry, kortykosteroid, leczenie immunosupresyjne, lek cytostatyczny, lek immunosupresyjny, lek przeciwhistaminowy, metotreksat, promieniowanie UV, sensytyzacja, substancja pomocnicza, takrolimus, testy płatkowe, wyprysk, zapalenie skóry, zmiany łuszczycopodobne, znamię skórne, żywica p-tertbutylofenolowo-formaldehydowa - Leksykon substancji czynnych
Noniwamid – Przeciwwskazania stosowania
Noniwamid, syntetyczny analog kapsaicyny, wykazuje działanie rozgrzewające i przeciwbólowe, stosowany jest miejscowo w preparatach takich jak Capsigel N (emulsja) i Neo-Capsiderm (maść). Podstawowymi przeciwwskazaniami do jego stosowania są nadwrażliwość na noniwamid oraz na przetwory z pieprzowca (Capsicum), a także na inne składniki preparatów, np. salicylany w Capsigel N czy olejek eukaliptusowy i 1,8-cineol w Neo-Capsiderm. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest stosowanie na uszkodzoną skórę, obejmującą otarcia, rany, owrzodzenia i zmiany zapalne, ze względu na ryzyko nasilenia działań niepożądanych, zwiększonego wchłaniania substancji czynnej oraz pogorszenia dolegliwości bólowych. Preparaty te nie powinny być stosowane u dzieci (Capsigel N) oraz u dzieci i młodzieży (Neo-Capsiderm), co wynika z większej wrażliwości skóry, ryzyka działań niepożądanych oraz braku wystarczających danych bezpieczeństwa w tych grupach wiekowych.
działanie niepożądane, działanie przeciwbólowe, emulsja na skórę, kapsaicyna, kwas salicylowy, nadwrażliwość na salicylany, nadwrażliwość na substancje, naruszenie ciągłości naskórka, noniwamid, olejek eukaliptusowy, olejek terpentynowy, pieprzowiec, przeciwwskazanie u dzieci, przepuszczalność skóry, reakcja nadwrażliwości, reakcja skórna, reakcja systemowa, substancja drażniąca, uszkodzenie naskórka, uszkodzenie skóry, wchłanianie substancji czynnej, zapalenie skóry - Leksykon substancji czynnych
Olejek eteryczny z kwiatów cynamonowca – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Olejek eteryczny z kwiatów cynamonowca (Cinnamomum verum J.Presl) stanowi 0,7% mieszanki roślinnej preparatu Melisana Klosterfrau, co odpowiada 36 częściom na 5114 części całkowitej kompozycji. Preparat zawiera również 66,3-67,3% etanolu, co wymaga ostrożności przy podawaniu doustnym, zwłaszcza u pacjentów z chorobami wątroby lub skłonnościami do alkoholizmu. Ze względu na obecność furokumaryn pochodzących głównie z korzenia arcydzięgla (Angelica archangelica L.), istnieje ryzyko fotosensybilizacji skóry, co wymaga unikania ekspozycji na promieniowanie UV podczas terapii. Doustne stosowanie preparatu nie powinno odbywać się na czczo, gdyż może wywoływać dolegliwości gastryczne, takie jak zgaga, ból żołądka, nudności i odruchy wymiotne.
alkoholizm, Angelica archangelica, ból żołądka, choroba wątroby, Cinnamomum verum, dolegliwości gastryczne, działanie drażniące, fotosensybilizacja, furokumaryny, korzeń arcydzięgla, nudności, odruchy wymiotne, pęcherze skórne, promieniowanie UV, rumień skóry, suchość skóry, świąd, test uczuleniowy, zapalenie skóry, zgaga - Leksykon chorób i schorzeń
Trądzik noworodkowy – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Trądzik noworodkowy (acne neonatorum) dotyka około 20% zdrowych noworodków, pojawiając się zwykle w pierwszych 2-6 tygodniach życia, choć może być obecny już przy urodzeniu. Charakteryzuje się drobnymi czerwonymi lub białymi grudkami lokalizującymi się głównie na twarzy (policzki, nos, czoło), ale także na brodzie, skalpie, szyi, plecach i klatce piersiowej. Jest to stan przejściowy, samoistnie ustępujący w ciągu kilku tygodni do miesięcy, bez pozostawiania blizn. Podstawą postępowania jest delikatna pielęgnacja skóry: codzienne mycie ciepłą wodą, stosowanie łagodnych, bezzapachowych środków myjących przeznaczonych dla niemowląt, unikanie drażniących substancji, tłustych preparatów oraz mechanicznego drażnienia zmian. Należy odróżnić trądzik noworodkowy od trądziku niemowlęcego, który pojawia się po 6. tygodniu życia, ma tendencję do utrzymywania się dłużej i może wymagać interwencji medycznej.
antybiotyk miejscowy, blizna, dermatolog, drożdżyca, działanie przeciwbakteryjne, działanie przeciwzapalne, erytromycyna, grudka skórna, infekcja, izotretynoina, nadtlenek benzoilu, pediatra, podrażnienie skóry, preparat przeciwgrzybiczny, schorzenie skórne, stan zapalny, substancja zapachowa, trądzik niemowlęcy, trądzik noworodkowy, zakażenie skóry, zapalenie skóry, zmiana skórna, zmiana trądzikowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Memotropil 20% 200 mg/ml (3 g/15 ml)
Memotropil 20% (piracetam) w roztworze do wstrzykiwań, zawierający 200 mg/ml substancji czynnej, może wywoływać szerokie spektrum działań niepożądanych, które zostały sklasyfikowane według układów i narządów oraz częstości występowania. Dane pochodzą z badań klinicznych i obserwacji po wprowadzeniu leku do obrotu u ponad 3000 pacjentów. Do najczęstszych działań należą hiperkinezja i senność, natomiast reakcje anafilaktoidalne, obrzęk naczynioruchowy, zaburzenia krwotoczne, nasilenie padaczki oraz zaburzenia psychiczne (nerwowość, depresja) występują z częstością nieznaną, ale mogą stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia i życia. Objawy te wymagają natychmiastowej interwencji medycznej i monitorowania, zwłaszcza u pacjentów z predyspozycjami do krwawień lub padaczki.
astenia, ataksja, badanie kliniczne, bezsenność, biegunka, ból głowy, ból nadbrzusza, depresja, działanie niepożądane, gorączka, hiperkinezja, hipotensja, lek przeciwzakrzepowy, nadwrażliwość, nudność, obrzęk naczynioruchowy, omam, padaczka, parametr krzepnięcia, piracetam, pokrzywka, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktoidalna, roztwór do wstrzykiwań, splątanie, substancja czynna, wstrząs anafilaktyczny, wymioty, wzrost masy ciała, zaburzenie krwotoczne, zaburzenie równowagi, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie skóry, zawrót głowy - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Koszyczek Rumianku –
Koszyczek Rumianku, zawierający kwiat rumianku (Matricaria recutita L., flos), jest stosowany w leczeniu łagodnych dolegliwości żołądkowo-jelitowych, zmian w obrębie jamy ustnej i gardła, podrażnień okolicy odbytu i narządów płciowych oraz oparzeń słonecznych i powierzchniowych ran. Dawkowanie różni się w zależności od wieku pacjenta i wskazania: dla dorosłych i młodzieży zaleca się 1,5-3 g (0,5-1 łyżki) kwiatów rumianku zaparzanych w 150 ml wrzącej wody, podawane 3-4 razy na dobę; u dzieci dawka jest odpowiednio mniejsza i dostosowana do wieku (np. dzieci 6-12 lat otrzymują 1,5-3 g, 2-4 razy na dobę). W przypadku płukanek jamy ustnej stosuje się napar z 1,5-4,5 g kwiatów w 100 ml wody, a do nasiadówek – napar z 4,5 g w 1 litrze wody, stosowany kilka razy dziennie. Przy oparzeniach i ranach powierzchniowych zaleca się przemywanie i okłady z naparu przygotowanego z 3-9 g kwiatów w 100 ml wody.
czyrak, dolegliwości żołądkowo-jelitowe, Matricaria recutita, narządy płciowe, nasiadówka, oparzenie słoneczne, opatrunek nasączony, owrzodzenia błony śluzowej jamy ustnej, podrażnienie błon śluzowych, pracownik służby zdrowia, produkt leczniczy, rana powierzchniowa, zapalenie błony śluzowej gardła, zapalenie skóry - Leksykon substancji czynnych
Echinacea – Działania niepożądane
Preparaty zawierające Echinacea, takie jak Pascolets (zawierający Echinacea D3 trit., Scrophularia nodosa TM oraz Hydrargyrum biiodatum D12 trit.), mogą wywoływać działania niepożądane o różnym nasileniu, które personel medyczny powinien uwzględnić podczas kwalifikacji pacjentów do terapii. Najczęściej obserwowane objawy dotyczą przewodu pokarmowego i obejmują biegunkę, nudności oraz dyskomfort w jamie brzusznej, zwykle o charakterze przejściowym. Istotną grupę stanowią reakcje nadwrażliwości, manifestujące się zapaleniem skóry, pokrzywką, a w rzadkich przypadkach systemowymi reakcjami alergicznymi, takimi jak obrzęk twarzy, duszności i spadek ciśnienia tętniczego, które mogą prowadzić do wstrząsu anafilaktycznego i wymagają natychmiastowej interwencji. Dodatkowo, obecność śladowych ilości związków rtęci w preparacie może powodować wzmożone wydzielanie śliny. Częstość występowania tych działań niepożądanych pozostaje nieznana, co wskazuje na ograniczone dane kliniczne i post-marketingowe.
bąbel pokrzywkowy, choroba autoimmunologiczna, dolegliwość dyspeptyczna, dolegliwości przewodu pokarmowego, duszność, Echinacea D3, hipotensja, obrzęk górnych dróg oddechowych, obrzęk twarzy, pogorszenie pierwotne, pokrzywka, preparat z echinaceą, reakcja nadwrażliwości, rumień, skórna reakcja alergiczna, spadek ciśnienia tętniczego, świąd, systemowa reakcja alergiczna, wstrząs anafilaktyczny, wzmożone wydzielanie śliny, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zapalenie skóry - Leksykon leków
Działania niepożądane – Alprox 1 mg
Alprazolam, stosowany w terapii, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które najczęściej pojawiają się na początku leczenia i zwykle ustępują samoistnie lub po redukcji dawki. Do najczęstszych należą zaburzenia endokrynologiczne, takie jak hiperprolaktynemia (≥ 1/10), oraz zmiany apetytu (często, 1-10%). W zakresie układu nerwowego obserwuje się uspokojenie, senność, ataksję, zaburzenia pamięci i mowy, a także zawroty głowy i ból głowy (często). Zaburzenia psychiczne, w tym depresja, stan splątania, dezorientacja, lęk i bezsenność, występują również często. Rzadziej pojawiają się objawy takie jak hipotonia, zaburzenia równowagi autonomicznej czy zapalenie wątroby (niezbyt często, 0,1-1%). Działania niepożądane obejmują także zaburzenia żołądkowo-jelitowe, skórne, mięśniowo-szkieletowe oraz zaburzenia seksualne i nietrzymanie moczu, szczególnie u osób starszych. Monitorowanie funkcji wątroby i masy ciała jest zalecane podczas długotrwałej terapii.
alprazolam, ataksja, benzodiazepiny, dysfagia, dystonia, hiperprolaktynemia, hipotonia, jadłowstręt, koszmary senne, nieostre widzenie, niepokój ruchowy, nietrzymanie moczu, obrzęk obwodowy, omamy, pobudzenie psychomotoryczne, postępująca niepamięć, poziom prolaktyny, psychoza, reakcje paradoksalne, stan splątania, suchość w jamie ustnej, układ nerwowy autonomiczny, urojenia, uzależnienie fizyczne, uzależnienie psychiczne, zaburzenia pamięci, zaburzenia seksualne, zaburzenia wątroby, zapalenie skóry, zapalenie wątroby, zespół odstawienia, zmniejszenie libido, żółtaczka, zwiększenie libido - Leksykon leków
Działania niepożądane – DIKY 4% 40 mg/g
DIKY 4% (40 mg/g, aerozol na skórę) zawiera diklofenak sodu i jest stosowany miejscowo w formie przezroczystego roztworu, który po aplikacji zmienia konsystencję na żelową. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są zaburzenia dermatologiczne, takie jak wysypka, egzema, rumień, zapalenie skóry (w tym kontaktowe) oraz świąd, który w badaniach klinicznych występował z częstością 0,9%. Długotrwałe stosowanie powyżej 3 tygodni lub aplikacja na powierzchnie skóry przekraczające 600 cm² może prowadzić do uogólnionych działań niepożądanych, w tym dolegliwości gastrycznych (ból brzucha, niestrawność) oraz zaburzeń funkcji nerek. Rzadkie reakcje obejmują nadwrażliwość, obrzęk naczynioruchowy, wysypkę krostkową, astmę oraz reakcje nadwrażliwości na światło.
alergia na soję, astma, ból brzucha, diklofenak sodu, działanie niepożądane, egzema, etanol bezwodny, glikol propylenowy, kontaktowe zapalenie skóry, lecytyna sojowa, nadwrażliwość, nadwrażliwość na światło, niestrawność, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, reakcja alergiczna, rumień, skręcenie stawu skokowego, skurcz oskrzeli, sucha skóra, świąd, uczucie pieczenia, wysypka, wysypka krostkowa, zaburzenie dermatologiczne, zaburzenie funkcji nerek, zaburzenie żołądka, zapalenie skóry, zapalenie skóry pęcherzowe - Leksykon leków
Działania niepożądane – Dienogest Stragen 2 mg
Dienogest Stragen wykazuje charakterystyczny profil działań niepożądanych, które najczęściej pojawiają się w pierwszych miesiącach terapii, a ich nasilenie zmniejsza się z czasem. Najczęściej zgłaszane objawy to ból głowy (9,0%), dyskomfort w obrębie piersi (5,4%), obniżony nastrój (5,1%) oraz trądzik (5,1%). Zmiany w profilu krwawień menstruacyjnych są powszechne, z obserwowanymi wzorcami takimi jak brak miesiączki (1,7% w pierwszych 90 dniach, wzrastający do 28,2% w czwartym okresie referencyjnym), rzadkie, częste, nieregularne oraz przedłużone krwawienia. Pomimo tych zmian, pacjentki rzadko zgłaszały je jako działania niepożądane. Istotnym efektem ubocznym, szczególnie u młodszych pacjentek (12-18 lat), jest zmniejszenie gęstości mineralnej kości (BMD) w odcinku lędźwiowym kręgosłupa (L2-L4) u około 72% badanych po 12 miesiącach terapii.
astenia, autonomiczny układ nerwowy, biegunka, ból brzucha, ból głowy, ból pleców, brak miesiączki, densytometria, dienogest, duszność, dyskomfort piersi, dysplazja włóknisto-torbielowata sutka, gęstość mineralna kości, hirsutyzm, kandydoza pochwy, kołatanie serca, kurcz mięśni, łamliwość paznokci, łysienie, migrena, nadwrażliwość na światło, niedociśnienie tętnicze, niedokrwistość, nieregularne krwawienie, nudności, obniżony nastrój, słownik MedDRA, szumy uszne, torbiel jajnika, trądzik, uderzenia gorąca, utrata libido, wzdęcia, wzmożone łaknienie, zaburzenia krwawienia menstruacyjnego, zaburzenia pigmentacji, zaburzenia snu, zakażenie dróg moczowych, zapalenie dziąseł, zapalenie skóry, zapalenie żołądka i jelit, zaparcie, zespół suchego oka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Comfortin 25 mg
Hydroksyzyna, substancja czynna Comfortin 25 mg, wykazuje działania niepożądane wynikające z depresyjnego lub paradoksalnego wpływu na ośrodkowy układ nerwowy, działania przeciwcholinergicznego oraz reakcji nadwrażliwości. W badaniach klinicznych z udziałem 735 pacjentów przyjmujących 50 mg hydroksyzyny dziennie, najczęściej obserwowano senność (13,74% vs 2,70% placebo), ból głowy (1,63% vs 1,90%), suchość w jamie ustnej (1,22% vs 0,63%) oraz zmęczenie (1,36% vs 0,63%). Działania niepożądane klasyfikowane są według częstości występowania: bardzo często (≥ 1/10), często (≥ 1/100 do < 1/10), niezbyt często (≥ 1/1000 do < 1/100), rzadko (≥ 1/10 000 do < 1/1000), bardzo rzadko (< 1/10 000) oraz częstość nieznana.
bezsenność, biegunka, ból głowy, chlorowodorek hydroksyzyny, depresja, dyskineza, działanie przeciwcholinergiczne, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, niedociśnienie tętnicze, obrzęk naczynioruchowy, omamy, ośrodkowy układ nerwowy, osutka krostkowa, parestezja, pokrzywka, reakcja nadwrażliwości, rotacja gałek ocznych, rumień wielopostaciowy, senność, skurcz oskrzeli, splątanie, suchość w jamie ustnej, tachykardia, testy czynnościowe wątroby, torsade de pointes, trombocytopenia, utrata przytomności, wstrząs anafilaktyczny, wydłużenie odstępu QT, wysypka polekowa, zaburzenia akomodacji, zaburzenia rytmu serca, zapalenie skóry, zapalenie wątroby, zatrzymanie moczu, zawroty głowy, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon substancji czynnych
Bizmutu galusan zasadowy – Właściwości farmakodynamiczne
Bizmutu galusan zasadowy (Dermatol) to sól bizmutu trójwartościowego, występująca jako żółty proszek zawierający 48,0-51,0% bizmutu, stosowany miejscowo w dermatologii. Jego mechanizm działania opiera się na denaturacji białek keratyny i błon śluzowych, co prowadzi do powstania nierozpuszczalnej warstwy ochronnej na skórze, powodującej obkurczenie tkanek i skurcz naczyń krwionośnych. Efekt ten zmniejsza przekrwienie i działa hemostatycznie, hamując drobne krwawienia. Bizmut blokuje grupy tiolowe enzymów mikroorganizmów, co skutkuje działaniem przeciwbakteryjnym i bakteriostatycznym, choć słabszym niż chemioterapeutyki. Substancja wykazuje także właściwości ściągające, przeciwzapalne, osuszające, adsorbujące, przeciwgnilne, lekko złuszczające, zapierające oraz przeciwropne, co czyni ją wszechstronnym środkiem w leczeniu zmian skórnych z wysiękiem, stanem zapalnym i nadmiernym wydzielaniem.
bizmutu galusan zasadowy, denaturacja białka, dermatol, dermatoza, działanie adsorbujące, działanie hemostatyczne, działanie osuszające, działanie przeciwbakteryjne, działanie przeciwropne, działanie przeciwtrądzikowe, działanie przeciwzapalne, działanie ściągające, działanie zapierające, działanie złuszczające, efekt naczynioskurczowy, mokry wyprysk, odleżyna, odparzenie, opryszczka, stan zapalny, zapalenie łojotokowe skóry, zapalenie skóry - Leksykon substancji czynnych
Porost islandzki – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Porost islandzki (Cetraria islandica) jest stosowany głównie w terapii wspomagającej układ oddechowy oraz odpornościowy, jednak wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności. Wskazane jest monitorowanie objawów infekcji takich jak gorączka, duszności czy ropna plwocina, które mogą wskazywać na konieczność konsultacji lekarskiej. U pacjentów z niewydolnością krążenia należy zwrócić uwagę na symptomy zaostrzenia choroby podstawowej, w tym zapalenie skóry kończyn dolnych, zakrzepowe zapalenie żył, stwardnienie podskórne, silny ból, owrzodzenia, obrzęk nóg oraz objawy niewydolności serca i nerek. Terapia powinna być oceniana po 4 tygodniach; brak poprawy lub nasilenie objawów wymaga rewizji leczenia. Stosowanie u dzieci poniżej 12 lat nie jest zalecane ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności.
choroba wątroby, cukrzyca, drogi oddechowe, duszność, etanol, gorączka, infekcja, jednostka chlebowa, niewydolność krążenia, niewydolność nerek, niewydolność serca, obrzęk, owrzodzenie, padaczka, Padma 28, Pectosol, plwocina, porost islandzki, stwardnienie podskórne, układ odpornościowy, uzależnienie od alkoholu, węglowodany przyswajalne, zakrzepowe zapalenie żył, zaostrzenie choroby, zapalenie skóry - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Ospen 1000 1 000 000 j.m.
Ospen (fenoksymetylopenicylina potasowa) to antybiotyk z grupy penicylin naturalnych, dostępny w postaci tabletek powlekanych o dawkach 1 000 000 IU (654 mg) oraz 1 500 000 IU (981 mg). Lek jest wskazany do leczenia lekkich i umiarkowanych zakażeń bakteryjnych wywołanych przez drobnoustroje wrażliwe na penicylinę, zwłaszcza paciorkowce. Wskazania obejmują zakażenia górnych dróg oddechowych (np. płonica, zapalenie gardła, angina Vincenta), dolnych dróg oddechowych (bakteryjne zapalenie oskrzeli i płuc, odoskrzelowe zapalenie płuc) oraz infekcje skóry i tkanek podskórnych (róża, rożyca, liszajec, czyraczność, ropnie, ropowica). Ponadto Ospen jest stosowany w profilaktyce gorączki reumatycznej po infekcjach paciorkowcowych.
angina Vincenta, antybiotykoterapia, ciężkie zapalenie płuc, czyraczność, dysfagia, fenoksymetylopenicylina potasowa, gorączka reumatyczna, liszajec, odoskrzelowe zapalenie płuc, penicylina naturalna, płonica, posocznica, ropień, ropniak opłucnej, ropowica, róża, różyca, sekwencyjna terapia antybiotykowa, sepsa, szkarlatyna, zakażenie bakteryjne, zakażenie górnych dróg oddechowych, zakażenie paciorkowcowe, zapalenie błony śluzowej nosa, zapalenie gardła, zapalenie migdałków podniebiennych, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie osierdzia, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zapalenie skóry, zapalenie stawów, zapalenie szpiku, zapalenie ucha środkowego, zapalenie wsierdzia, zapalenie zatok - Leksykon substancji czynnych
Siarka wapienna – Działania niepożądane
Siarka wapienna (Hepar sulfuris calcareum) stosowana w homeopatii, obecna m.in. w preparatach Homeovox (6CH, 0,091 mg/tabletkę) oraz Traumeel S maść (Hepar sulfuris D6, 0,025 g/100 g maści), wykazuje rzadkie działania niepożądane. W przypadku Homeovox nie odnotowano dotychczas działań niepożądanych, natomiast Traumeel S może wywoływać miejscowe reakcje alergiczne i nadwrażliwości, takie jak zapalenie skóry, zaczerwienienie, obrzęk oraz świąd. Reakcje te klasyfikowane są jako rzadkie i dotyczą głównie miejscowych objawów skórnych, co wymaga uwagi podczas monitorowania terapii.
Personel medyczny powinien przeprowadzać dokładny wywiad alergologiczny przed zaleceniem preparatów zawierających siarkę wapienną oraz monitorować pacjentów pod kątem wystąpienia reakcji skórnych. Konieczne jest również pouczenie pacjentów o konieczności zgłaszania wszelkich niepokojących objawów oraz zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych URPL. Pomimo rzadkości działań niepożądanych, ich dokumentowanie jest kluczowe dla oceny bezpieczeństwa farmakoterapii preparatami homeopatycznymi zawierającymi siarkę wapienną.
bezpieczeństwo farmakoterapii, działanie niepożądane, farmakonadzór, hepar sulfuris, Hepar sulfuris calcareum, lecznictwo homeopatyczne, miejscowa reakcja alergiczna, monitorowanie bezpieczeństwa, monitorowanie niepożądanych działań, obrzęk, personel medyczny, produkt leczniczy, profil bezpieczeństwa, reakcja nadwrażliwości, reakcja skórna, siarka wapienna, stosunek korzyści do ryzyka, świąd, wywiad alergologiczny, zaczerwienienie skóry, zapalenie skóry - Leksykon leków
Działania niepożądane – Reparil Gel N (10 mg + 50 mg)/g
Reparil Gel N zawiera Beta-Escynę (1 g/100 g żelu) oraz Salicylan dietyloaminy (5 g/100 g żelu). Działania niepożądane występują bardzo rzadko (<1/10 000) i dotyczą głównie miejscowych reakcji skórnych w miejscu aplikacji, takich jak erytema, wysychanie skóry, wysypka, rumień, zapalenie skóry, złuszczanie oraz pokrzywka. Ze względu na obecność salicylanu dietyloaminy, istnieje ryzyko działań ogólnoustrojowych przy aplikacji na duże powierzchnie skóry, obejmujących potencjalne hepatotoksyczne działanie, zaburzenia funkcji nerek, podrażnienie błony śluzowej przewodu pokarmowego oraz reakcje nadwrażliwości, w tym zaostrzenie astmy u predysponowanych pacjentów.
bąbel pokrzywkowy, beta-escyna, bezpieczeństwo farmakoterapii, działanie hepatotoksyczne, działanie niepożądane, działanie ogólnoustrojowe, erytema, personel medyczny, podrażnienie błony śluzowej, pokrzywka, produkt leczniczy, reakcja nadwrażliwości, Reparil Gel N, rumień, salicylan dietyloaminy, stosunek korzyści do ryzyka, wysypka skórna, zaburzenia funkcji nerek, zaburzenia skóry i tkanki podskórnej, zaostrzenie astmy, zapalenie skóry, złuszczanie skóry - Leksykon leków
Przedawkowanie – Tixteller 550 mg
Przedawkowanie ryfaksyminy, substancji czynnej Tixteller 550 mg, charakteryzuje się wysokim profilem bezpieczeństwa, nawet przy dawkach przekraczających standardowe wartości terapeutyczne. Badania kliniczne wykazały tolerancję dawek do 1800 mg/dobę u pacjentów z biegunką podróżnych oraz do 2400 mg/dobę przez 7 dni u osób z prawidłową florą bakteryjną, bez wystąpienia ciężkich objawów klinicznych. Mimo braku udokumentowanych przypadków przedawkowania, potencjalne działania niepożądane obejmują zmiany skórne (wysypki, świąd, zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka), zaburzenia mięśniowo-szkieletowe (skurcze mięśni, bóle stawów i pleców), dysfunkcje nerek (dysuria, częstomocz, białkomocz), obrzęki obwodowe, a także zaburzenia parametrów krzepnięcia krwi (INR). Objawy te mogą nasilać się przy znacznym przekroczeniu dawek.
astenia, białkomocz, biegunka podróżnych, ból mięśni, ból pleców, ból stawów, czas protrombinowy, częstomocz, dysuria, egzema, flora bakteryjna, gorączka, leczenie objawowe, leczenie wspomagające, lek przeciwzakrzepowy, obrzęk, obrzęk obwodowy, parametr koagulologiczny, ryfaksymina, skurcz mięśni, świąd, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zapalenie skóry, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon substancji czynnych
Siarczan niklu – Działania niepożądane
Siarczan niklu, stosowany w stężeniu 200 µg/cm² (162 µg/płatek) w testach płatkowych TRUE Test 36, jest kluczowym alergenem w diagnostyce alergii kontaktowej na nikiel. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są miejscowe reakcje skórne, takie jak przewlekłe dodatnie reakcje utrzymujące się tygodnie lub miesiące, uczucie pieczenia, przejściowe odbarwienia, rumień oraz zaostrzenie istniejących zmian zapalnych, zwłaszcza gdy test wykonywany jest w fazie aktywnego zapalenia skóry. Rzadko dochodzi do aktywnej sensytyzacji, czyli indukcji nowej alergii na nikiel, a bardzo rzadko do ogólnoustrojowych reakcji uczuleniowych, w tym anafilaksji, która jednak nie została odnotowana w dokumentacji klinicznej TRUE Test 36. Częstość występowania działań niepożądanych klasyfikuje się od bardzo często (≥1/10) dla przewlekłych reakcji i podrażnień spowodowanych taśmą mocującą, do rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) dla uczulenia i reakcji ogólnoustrojowych.
aktywna sensytyzacja, alergia kontaktowa, alergia skórna, dodatnia reakcja testowa, hipotensja, leczenie przeciwzapalne, miejscowa reakcja skórna, miejscowy kortykosteroid, nadwrażliwość kontaktowa, plaster do prób prowokacyjnych, podrażnienie taśmą chirurgiczną, przewlekła reakcja, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja ogólnoustrojowa, reakcja uczuleniowa, rumień, siarczan niklu, test płatkowy, TRUE Test, zaburzenie pigmentacji, zaostrzenie zmian zapalnych, zapalenie skóry - Leksykon leków
Działania niepożądane – Aksoderm 400 j.m./g
Produkt leczniczy Aksoderm, zawierający retynolu palmitynian w stężeniu 400 j.m./g, stosowany miejscowo w formie maści, może wywoływać działania niepożądane głównie o charakterze miejscowym, takie jak kontaktowe zapalenie skóry, świąd, zaczerwienienie oraz podrażnienie. Reakcje alergiczne, zarówno miejscowe, jak i uogólnione, mogą wystąpić u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, w szczególności lanolinę bezwodną, która jest znanym alergenem. Częstość występowania tych działań niepożądanych nie została precyzyjnie określona, co sugeruje ich rzadkie występowanie lub ograniczone dane dotyczące bezpieczeństwa długoterminowego stosowania preparatu.
alergen, charakterystyka produktu leczniczego, kontaktowe zapalenie skóry, lanolina bezwodna, leczenie objawowe, nadwrażliwość na leki, niepożądane działanie produktu leczniczego, pieczenie skóry, podrażnienie skóry, reakcja alergiczna, reakcja skórna, retynolu palmitynian, stosunek korzyści do ryzyka, substancja pomocnicza, świąd, zaczerwienienie skóry, zapalenie skóry - Leksykon leków
Działania niepożądane – Traumuscol 100 mg/g
Stosowanie etofenamatu w postaci żelu może wywoływać działania niepożądane o różnej częstości, klasyfikowane według układów i narządów oraz częstości występowania: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000), bardzo rzadko (<1/10 000) oraz częstość nieznana. Do najczęstszych działań należą reakcje skórne, takie jak rumień i pieczenie w miejscu aplikacji (występujące niezbyt często), a także reakcje nadwrażliwości o nieznanej częstości, w tym anafilaksja, astma, skurcz oskrzeli i duszność. Bardzo rzadko obserwuje się zapalenie skóry z objawami świądu, wysypki i obrzęku, a także reakcje fotouczuleniowe po ekspozycji na światło UV. Działania skórne mają charakter przemijający i ustępują po odstawieniu leku.
anafilaksja, astma, duszność, działanie niepożądane, etofenamat, martwica naskórka, nadwrażliwość, niesteroidowy lek przeciwzapalny, NLPZ, obrzęk naczynioruchowy, pieczenie skóry, podmiot odpowiedzialny, pokrzywka, promieniowanie UV, reakcja alergiczna, reakcja fotouczuleniowa, reaktywność układu oddechowego, rumień, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, układ i narząd, zaburzenie skóry i tkanki podskórnej, zaburzenie układu immunologicznego, zapalenie skóry - Leksykon leków
Działania niepożądane – Lucetam 800 mg
Piracetam, substancja czynna leku Lucetam, wykazuje profil bezpieczeństwa oparty na danych z ponad 3000 pacjentów w badaniach klinicznych kontrolowanych placebo. Działania niepożądane klasyfikowane są według MedRA i częstości występowania: bardzo często (≥ 1/10), często (≥ 1/100 do < 1/10), niezbyt często (≥ 1/1 000 do < 1/100), rzadko (≥ 1/10 000 do < 1/1 000) oraz bardzo rzadko (< 1/10 000). Najczęstsze działania niepożądane dotyczą układu nerwowego, w tym hiperkinezja (często) i senność (niezbyt często), a także zaburzenia psychiczne, takie jak nerwowość i depresja (często). Występują również reakcje anafilaktoidalne i nadwrażliwości o nieznanej częstości, które mogą stanowić zagrożenie życia. Dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak bóle brzucha, biegunka, nudności i wymioty, mogą prowadzić do zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej, szczególnie przy długotrwałym przebiegu.
ataksja, badanie farmakokliniczne, bezsenność, biegunka, ból brzucha, ból głowy, ból nadbrzusza, depresja, halucynacja, hiperkinezja, lęk, lek przeciwkrzepliwy, lek przeciwpadaczkowy, nadwrażliwość, nerwowość, nudność, obrzęk naczynioruchowy, piracetam, pobudzenie, pokrzywka, reakcja anafilaktoidalna, senność, splątanie, świąd skóry, wymioty, zaburzenie krwotoczne, zaburzenie równowagi, zaostrzenie padaczki, zapalenie skóry, zawrót głowy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Vivacor 25 mg
Karwedylol, substancja czynna leku Vivacor, wykazuje szeroki profil działań niepożądanych, które są zbliżone we wszystkich wskazaniach terapeutycznych, choć z pewnymi różnicami zależnymi od leczonej jednostki chorobowej. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to niedociśnienie (w tym niedociśnienie ortostatyczne), niewydolność serca, bradykardia, zawroty głowy oraz bóle głowy. W fazie zwiększania dawki u pacjentów z zastoinową niewydolnością serca może dojść do nasilenia objawów niewydolności i zatrzymania płynów. Częstość występowania niewydolności serca wynosiła 15,4% u pacjentów z dysfunkcją lewej komory po zawale mięśnia sercowego. Karwedylol może także powodować odwracalne pogorszenie funkcji nerek, szczególnie u chorych z niskim ciśnieniem tętniczym, chorobą niedokrwienną serca i uogólnioną chorobą naczyń. Ponadto, lek może wpływać na metabolizm glukozy, prowadząc do pogorszenia kontroli glikemii (hiperglikemia, hipoglikemia) u pacjentów z cukrzycą oraz ujawnienia niejawnej cukrzycy.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginowa, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, choroba niedokrwienna serca, choroba wieńcowa, chromanie przestankowe, cukrzyca, dławica piersiowa, dysfunkcja lewej komory, gammaglutamylotransferaza, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hipoglikemia, infekcja dróg moczowych, infekcja górnych dróg oddechowych, karwedylol, leukopenia, liszaj płaski, łuszczyca, małopłytkowość, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość, niestrawność, nietrzymanie moczu, objaw Raynauda, obrzęk płuc, ostry zawał mięśnia sercowego, parestezja, pokrzywka, przewlekła niewydolność serca, regulacja glikemii, rumień wielopostaciowy, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, uogólniona choroba naczyń, wysypka alergiczna, zaburzenia erekcji, zaburzenia mikcji, zaburzenie czynności nerek, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zapalenie skóry, zastoinowa niewydolność serca, zatrzymanie płynów, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Amotaks 500 mg
Amoksycylina w dawce 500 mg w kapsułkach twardych jest związana z szeregiem działań niepożądanych o różnej częstości i nasileniu. Najczęściej obserwuje się biegunki i nudności (często ≥1/100 do <1/10) oraz wysypkę skórną (często). Rzadziej występują wymioty (niezbyt często ≥1/1 000 do <1/100). Bardzo rzadkie działania obejmują kandydozę skóry i błon śluzowych, przemijającą leukopenię, małopłytkowość, niedokrwistość hemolityczną, zaburzenia krzepnięcia (wydłużenie czasu krwawienia i protrombinowego), ciężkie reakcje alergiczne (obrzęk naczynioruchowy, anafilaksja), a także poważne reakcje skórne takie jak zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, DRESS i AGEP. Zgłaszano również bardzo rzadkie zaburzenia neurologiczne (hiperkinezja, drgawki), aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych oraz zespół Kounisa (ostry zespół wieńcowy w przebiegu reakcji alergicznej). Wśród powikłań ze strony przewodu pokarmowego odnotowano bardzo rzadkie zapalenie jelita grubego, w tym rzekomobłoniaste i krwotoczne zapalenie jelita grubego, a także czarny, włochaty język.
agranulocytoza, amoksycylina, anafilaksja, aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, biegunka, choroba posurowicza, czas krwawienia, czas protrombinowy, drgawki, dysbioza jelitowa, enzymy wątrobowe, hiperkinezja, język włochaty, kandydoza, kapsułka twarda, krwotoczne zapalenie jelita, krystaluria, leukopenia, liniowa IgA dermatoza, małopłytkowość, neutropenia, niedokrwistość hemolityczna, nudności, obrzęk naczynioruchowy, ostra uogólniona osutka krostkowa, ostre uszkodzenie nerek, ostry zespół wieńcowy, pokrzywka, polekowa reakcja z eozynofilią, reakcja alergiczna, reakcja Jarischa-Herxheimera, rumień wielopostaciowy, rzekomobłoniaste zapalenie jelita, śródmiąższowe zapalenie nerek, świąd, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, wysypka skórna, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia krzepnięcia, zapalenie jelit, zapalenie jelita grubego, zapalenie naczyń, zapalenie skóry, zapalenie wątroby, zawroty głowy, zespół Kounisa, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka zastoinowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Evastix 10 mg
Ebastyna, substancja czynna preparatu Evastix (tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej w dawkach 10 mg i 20 mg), wykazuje profil bezpieczeństwa oparty na badaniach klinicznych obejmujących 5708 pacjentów oraz danych po wprowadzeniu do obrotu. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są suchość w jamie ustnej oraz senność (często, ≥1/100 do <1/10). Inne często zgłaszane objawy to bóle głowy, a niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) zawroty głowy, hipoestezja, zaburzenia smaku, nerwowość, bezsenność, kołatanie serca, tachykardia, krwawienie z nosa, zapalenie gardła, nudności, wymioty, ból brzucha, pokrzywka, wysypka, zapalenie skóry, zaburzenia miesiączkowania, obrzęk, astenia oraz zwiększenie masy ciała. Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) występują poważniejsze reakcje, takie jak zapalenie wątroby, cholestaza oraz nieprawidłowe wyniki badań czynności wątroby (aminotransferazy, gamma-GT, fosfataza alkaliczna, bilirubina), a także egzema i bolesne miesiączkowanie. Reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaksja i obrzęk naczynioruchowy, są bardzo rzadkie (<1/10 000), ale potencjalnie zagrażające życiu i wymagają natychmiastowej interwencji.
aminotransferazy, anafilaksja, astenia, bezsenność, bilirubina, ból brzucha, ból głowy, bolesne miesiączkowanie, cholestaza, dysgeuzja, dysmenorrhea, ebastyna, egzema, epistaxis, fenyloketonuria, fosfataza alkaliczna, gamma-GT, hepatotoksyczność, hipoestezja, kołatanie serca, krwawienie z nosa, nieprawidłowe wyniki badań czynności wątroby, niestrawność, nudności, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, reakcja nadwrażliwości, senność, suchość w jamie ustnej, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej, tachykardia, wysypka, zaburzenia miesiączkowania, zaburzenia smaku, zapalenie błony śluzowej nosa, zapalenie gardła, zapalenie skóry, zapalenie wątroby, zawroty głowy, zwiększenie łaknienia - Leksykon chorób i schorzeń
Świerzb – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Świerzb (Scabies) jest powszechną chorobą skóry o globalnym zasięgu, dotykającą rocznie 150-200 milionów osób, szczególnie w populacjach o niskim statusie społeczno-ekonomicznym i w regionach tropikalnych. Choroba ta, często występująca u dzieci, wiąże się z ryzykiem powikłań bakteryjnych, takich jak zakażenia paciorkowcami grupy A i gronkowcem złocistym, które mogą prowadzić do zapalenia nerek, ostrej gorączki reumatycznej czy inwazyjnej posocznicy. Leczenie, obejmujące terapię pacjenta oraz jego bliskich, daje dobre rokowanie z oczekiwanym wyzdrowieniem w ciągu około dwóch tygodni. Skuteczność leczenia jest zróżnicowana – iwermektyna w pojedynczej dawce wykazuje wskaźnik wyleczenia 78,5%, a 10% maść siarkowa 59,5%. Niepowodzenia terapeutyczne wynikają często z błędnej diagnozy, nieprawidłowego stosowania leków, słabej penetracji preparatów w hiperkeratotycznej skórze lub reinfekcji od kontaktów.
ekspozycja na lek, gronkowiec złocisty, inwazja pasożytnicza, iwermektyna, lęk i depresja, maść siarkowa, nadkażenie bakteryjne, ognisko epidemiczne, ostra gorączka reumatyczna, paciorkowiec grupy A, pasożyt zewnętrzny, ponowne zarażenie, świerzb, zakażenie bakteryjne wtórne, zapalenie nerek, zapalenie skóry, zarażenie świerzbem - Leksykon leków
Działania niepożądane – Dicortineff (2 500 j.m. + 25 j.m. + 1 mg)/ml
Produkt leczniczy Dicortineff, zawierający neomycyny siarczan (2500 j.m./ml), gramicydynę (25 j.m./ml) oraz fludrokortyzonu octan (1 mg/ml), jest generalnie dobrze tolerowany, jednak ze względu na obecność kortykosteroidu i antybiotyków, może wywoływać specyficzne działania niepożądane. Reakcje nadwrażliwości typu opóźnionego, manifestujące się podrażnieniem, pieczeniem, kłuciem, świądem oraz zapaleniem skóry w miejscu aplikacji, występują z częstością nieznaną. Rzadko obserwuje się niespecyficzne zapalenie spojówek oraz reakcje uczuleniowe w obrębie gałki ocznej. Dodatkowo, mogą pojawić się subiektywne dolegliwości takie jak świąd i pieczenie spojówek oraz nieostre widzenie, również o nieznanej częstości.
chlorek benzalkoniowy, ciśnienie śródgałkowe, fludrokortyzonu octan, gramicydyna, kortykosteroid, miejscowe podawanie kortykosteroidów, neomycyny siarczan, nieostre widzenie, perforacja rogówki, perforacja twardówki, pieczenie spojówek, reakcja nadwrażliwości, reakcja uczuleniowa, rozrzedzenie rogówki, świąd spojówek, ubytek w polu widzenia, uszkodzenie nerwu wzrokowego, zaćma podtorebkowa tylna, zapalenie skóry, zapalenie spojówek - Leksykon substancji czynnych
Ekonazol – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Ekonazol, pochodna imidazolu stosowana miejscowo w preparatach takich jak Pevaryl, Pevazol i Pevisone, wymaga ścisłego przestrzegania zasad aplikacji, w tym unikania kontaktu z oczami i błonami śluzowymi oraz zakazu stosowania doustnego. Reakcje nadwrażliwości na ekonazol są rzadkie, jednak u pacjentów uczulonych na inne imidazole możliwe są reakcje krzyżowe. Preparaty zawierają substancje pomocnicze, takie jak kwas benzoesowy (2 mg/g kremu) i butylohydroksyanizol (0,052 mg/g w Pevarylu, 0,2 mg/g w Pevisone), które mogą wywoływać miejscowe podrażnienia lub reakcje kontaktowe. W przypadku Pevisone, oprócz ekonazolu azotanu (10 mg/g), obecny jest triamcynolon acetonid (1,1 mg/g), co wymaga dodatkowej ostrożności ze względu na ryzyko ogólnoustrojowego wchłaniania kortykosteroidu i potencjalnego zahamowania osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zwłaszcza przy stosowaniu na dużych powierzchniach, uszkodzonej skórze, pod opatrunkami okluzyjnymi lub przez długi czas.
atrofia skóry, azotan ekonazolu, butylohydroksyanizol, ciśnienie śródgałkowe, ekonazol, hirsutyzm, infekcja oportunistyczna, kontaktowe zapalenie skóry, kwas benzoesowy, nadkażenie skóry, nadwrażliwość, okołoustne zapalenie skóry, opatrunek okluzyjny, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, plamica, pochodne imidazolu, podrażnienie błon śluzowych, reakcja krzyżowa, rozstępy, trądzik różowaty, triamcynolon acetonid, wchłanianie ogólnoustrojowe, zaćma, zahamowanie czynności nadnerczy, zaostrzenie z odbicia, zapalenie skóry, zespół Cushinga, zespół odstawienia steroidów - Leksykon substancji czynnych
Diklofenak sodu – Działania niepożądane
Diklofenak sodu w postaci aerozolu na skórę (DIKY 4%, 40 mg/g) wykazuje profil działań niepożądanych obejmujący głównie reakcje skórne w miejscu aplikacji, takie jak wysypka, egzema, rumień, zapalenie skóry (w tym kontaktowe) oraz świąd, który w badaniach klinicznych występował z częstością 0,9% przy stosowaniu 4-5 dawek dwa razy dziennie przez 14 dni u pacjentów ze skręceniem stawu skokowego. Rzadziej obserwuje się zapalenie skóry pęcherzowe, suchość skóry i uczucie pieczenia. Długotrwałe stosowanie powyżej 3 tygodni lub aplikacja na powierzchnie większe niż 600 cm² zwiększa ryzyko uogólnionych działań niepożądanych, takich jak ból brzucha, niestrawność, zaburzenia żołądkowe oraz nefrotoksyczność. Bardzo rzadkie, ale potencjalnie zagrażające życiu reakcje nadwrażliwości obejmują pokrzywkę, obrzęk naczynioruchowy, astmę oraz reakcje nadwrażliwości na światło.
aerozol na skórę, astma, ból brzucha, czynnik drażniący, diklofenak sodu, filtracja kłębuszkowa, kontaktowe zapalenie skóry, nadkażenie bakteryjne, nadwrażliwość, nadwrażliwość na światło, niestrawność, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, owrzodzenie, pokrzywka, reakcja astmatyczna, retencja sodu, rumień, skręcenie stawu skokowego, skurcz oskrzeli, świąd, wyprysk, wysypka, wysypka krostkowa, zaburzenia nerek, zaburzenia skórne, zaburzenia układu oddechowego, zaburzenia żołądka, zakażenie pasożytnicze, zapalenie skóry, zapalenie skóry pęcherzowe - Leksykon substancji czynnych
Prednizolon – Działania niepożądane
Prednizolon, jako glikokortykosteroid, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, których nasilenie zależy od dawki i czasu terapii. Najczęściej obserwuje się zmiany dermatologiczne, takie jak rozstępy, zanik skóry, trądzik steroidowy oraz zapalenie skóry okołoustne, szczególnie przy miejscowym stosowaniu preparatów (Alpicort, Alpicort E), gdzie dochodzi do ścieńczenia skóry, teleangiektazji i hirsutyzmu. Prednizolon wywołuje reakcje alergiczne od wysypek polekowych po ciężkie anafilaksje z arytmiami, skurczem oskrzeli, zapaścią krążeniową i zatrzymaniem pracy serca. Immunosupresja indukowana lekiem zwiększa ryzyko zakażeń oportunistycznych, reaktywacji infekcji wirusowych, bakteryjnych, grzybiczych i pasożytniczych, a także maskuje objawy zakażeń, utrudniając diagnostykę. Długotrwałe stosowanie prednizolonu może prowadzić do zespołu Cushinga, zahamowania czynności nadnerczy, zaburzeń metabolicznych (m.in. zatrzymanie sodu, hipokaliemia, cukrzyca, hiperlipidemia) oraz poważnych powikłań sercowo-naczyniowych, takich jak nadciśnienie, miażdżyca i zakrzepica.
amenorrhoea, arytmia, bradykardia, depresja, działanie immunosupresyjne, eozynopenia, glikokortykosteroid, halucynacja, hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia, hirsutyzm, jałowa martwica kości, jaskra, lęk, leukocytoza, limfopenia, mania, miażdżyca, miopatia, myśl samobójcza, nadciśnienie tętnicze, obniżenie tolerancji glukozy, osteoporoza, owrzodzenie rogówki, padaczka, policytemia, prednizolon, psychoza, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, rozstęp skórny, rzekomy guz mózgu, skurcz oskrzeli, strongyloidoza, teleangiektazja, trądzik steroidowy, twardzina układowa, twardzinowy przełom nerkowy, twarz księżycowata, wrzód żołądka, wybroczynę, wydalanie potasu, zaćma, zakrzepica, zanik skóry, zapalenie naczyń, zapalenie ścięgna, zapalenie skóry, zapalenie skóry okołoustne, zapalenie trzustki, zapaść krążeniowa, zatrzymanie sodu, zerwanie ścięgna, zespół Cushinga - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Veinofytil
Veinofytil to lek zawierający 21 mg glikozydów triterpenowych (w przeliczeniu na protoescygeninę) w każdej tabletce dojelitowej, pozyskiwanych z nasienia kasztanowca (Aesculus hippocastanum L.). Tabletki o wymiarach 18 × 8 mm są powlekane, co chroni substancję czynną przed działaniem kwasu żołądkowego i umożliwia jej uwolnienie w jelicie cienkim, co poprawia skuteczność i tolerancję terapii. Lek zawiera także 5,261 mg barwnika Czerwień Allura AC (E 129), który może wywoływać reakcje alergiczne u predysponowanych pacjentów, oraz mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na tabletkę, co jest istotne dla pacjentów na diecie niskosodowej.
Aesculus hippocastanum, czerwień Allura AC, dieta niskosodowa, glikozydy triterpenowe, infekcja skórna, jelito cienkie, kwas żołądkowy, niewydolność nerek, niewydolność serca, obrzęk kończyn dolnych, owrzodzenie skóry, pończochy uciskowe, protoescygenina, reakcja uczuleniowa, stwardnienie podskórne, tabletka dojelitowa, terapia farmakologiczna, wyciąg z nasienia kasztanowca, wyrób uciskowy, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie skóry - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Advantan 1 mg/g
Advantan krem zawiera 1 mg/g metyloprednizolonu aceponianu, silny kortykosteroid o działaniu przeciwzapalnym, przeciwalergicznym i przeciwproliferacyjnym, stosowany miejscowo w leczeniu chorób zapalnych skóry. Mechanizm działania opiera się na wiązaniu z receptorami glikokortykoidowymi, głównie poprzez aktywny metabolit 17-propionian 6α-metyloprednizolonu, który moduluje ekspresję genów odpowiedzialnych za procesy przeciwzapalne i immunosupresyjne. Lek indukuje syntezę lipokortyny, hamując uwalnianie kwasu arachidonowego i powstawanie mediatorów zapalnych (prostaglandyn, leukotrienów), a także ogranicza syntezę cytokin i wykazuje działanie antymitotyczne, co przyczynia się do redukcji nadmiernej odpowiedzi immunologicznej w skórze.
17-propionian-6α-metyloprednizolonu, choroba zapalna skóry, działanie antymitotyczne, działanie naczyniozwężające, kompleks steroid-receptor, kwas arachidonowy, lipokortyna, makrokortyna, mediator prozapalny, metyloprednizolon aceponin, objaw podmiotowy, objaw przedmiotowy, prostaglandyny i leukotrieny, receptor glikokortykoidowy, rumień i obrzęk, wazokonstrykcja, zapalenie skóry - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Sapoven T
Lek Sapoven T w formie żelu zawiera 20 mg trokserutyny oraz 10 mg glikozydów trójterpenowych (w przeliczeniu na bezwodną escynę) na 1 g preparatu. Przed rozpoczęciem terapii należy poinformować pacjenta o konieczności konsultacji lekarskiej w przypadku nasilenia objawów, takich jak stan zapalny skóry, zapalenie żył, podskórne stwardnienia, silny ból, wrzody żylne goleni, nagły obrzęk kończyn dolnych czy objawy niewydolności serca lub nerek. Preparat nie powinien być stosowany na otwarte rany, rozległe uszkodzenia skóry, w okolicy oczu ani na błony śluzowe ze względu na ryzyko podrażnień i infekcji. Ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa, nie zaleca się stosowania u pacjentów poniżej 18. roku życia.
absorpcja leku, atopowe zapalenie skóry, escyna bezwodna, glikozydy trójterpenowe, kontaktowe zapalenie skóry, miejscowa reakcja zapalna, niewydolność serca, niewydolność żylna, podrażnienie spojówki, przewlekła dermatoza, rana otwarta, reakcja alergiczna, reakcja podrażnieniowa, stwardnienie podskórne, trokserutyna, zakrzepica żył głębokich, zapalenie skóry, zapalenie żył - Leksykon substancji czynnych
Disiarczek dibenzotiazylu – Właściwości farmakodynamiczne
Disiarczek dibenzotiazylu jest składnikiem mieszaniny pochodnych merkaptanowych stosowanej w diagnostyce alergii kontaktowej w preparacie TRUE Test 36 (panel 2, pozycja 22). Mieszanina ta zawiera disiarczek dibenzotiazylu, morfolinylomerkaptobenzotiazol oraz N-cykloheksylobenzotiazylosufonamid w równych proporcjach wagowych, o łącznym stężeniu 75 μg/cm², co odpowiada 61 μg na płatek testowy. Substancja wywołuje reakcję nadwrażliwości typu IV (komórkowy), manifestującą się w ciągu 6 do 96 godzin od aplikacji. Mechanizm immunologiczny obejmuje prezentację antygenu przez komórki Langerhansa oraz aktywację limfocytów T, co prowadzi do uwolnienia limfokin, aktywacji makrofagów i rozwoju stanu zapalnego skóry w miejscu kontaktu.
alergia kontaktowa, disiarczek dibenzotiazylu, komórki dendrytyczne, komórki Langerhansa, kontaktowe zapalenie skóry, limfocyty T, limfokiny, makrofagi, mediatory zapalne, morfolinylomerkaptobenzotiazol, N-cykloheksylobenzotiazylosufonamid, naciek zapalny, nadwrażliwość typu opóźnionego, pochodne merkaptanowe, reakcja alergiczna, reakcja fałszywie dodatnia, rumień, test prowokacyjny, TRUE Test, zapalenie skóry - Leksykon chorób i schorzeń
Wesz głowowa i gnidy – Objawy
Wesz głowowa (Pediculus humanus capitis) to pasożyt o długości 2-3 mm, żywiący się krwią ze skóry głowy, wywołujący świąd, który pojawia się zwykle w okolicy karku i za uszami. Objawy takie jak świąd, drobne czerwone guzki, obecność gnid (jaj) przyczepionych do włosów do 6 mm od skóry oraz uczucie poruszania się we włosach mogą wystąpić z opóźnieniem do 4-6 tygodni po pierwszym kontakcie z pasożytem. Cykl rozwojowy wszy trwa około 3 tygodni, z inkubacją gnid 7-10 dni i dojrzewaniem nimf do dorosłych osobników w kolejnym 7-10 dniowym okresie. Dorosła wesz żyje około 30 dni na skórze głowy i może przetrwać do 1-2 dni poza gospodarzem. Diagnostyka opiera się na wykryciu żywych wszy lub nimf oraz gnid blisko skóry głowy, przy użyciu specjalnego grzebienia o gęsto rozstawionych ząbkach.
atopowe zapalenie skóry, bezsenność, diagnoza różnicowa, gnidy, grzebień do wykrywania wszy, infestacja, łojotokowe zapalenie skóry, łupież, nimfy wszy, powiększenie węzłów chłonnych, preparat przeciw wszom, reakcja alergiczna na ślinę wszy, świąd skóry głowy, ukąszenie wszy, wesz głowowa, węzeł chłonny, wszawica głowowa, wtórne zakażenie bakteryjne, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie skóry - Leksykon leków
Działania niepożądane – Trikolon 100 mg
Trikolon (trimebutyna maleinian 100 mg, tabletki powlekane) może wywoływać działania niepożądane, głównie skórne, które zostały sklasyfikowane według systemu MedDRA i częstości występowania: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) oraz bardzo rzadko. Najczęściej obserwowane są reakcje nadwrażliwości o nieznanej częstości, manifestujące się zmianami skórnymi, takimi jak kontaktowe zapalenie skóry, zapalenie skóry, świąd, pokrzywka, a także wysypka (niezbyt często). Ciężkie reakcje skórne, również o nieznanej częstości, obejmują ostrą uogólnioną osutkę krostkową, rumień wielopostaciowy, toksyczne wykwity skórne oraz złuszczające zapalenie skóry. Działania te pojawiły się zarówno w trakcie badań klinicznych, jak i po wprowadzeniu leku do obrotu, co podkreśla konieczność monitorowania pacjentów pod kątem objawów skórnych podczas terapii.
bąbel pokrzywkowy, ciężka reakcja skórna, dermatoza, działanie niepożądane leku, klasyfikacja układów i narządów, kontaktowe zapalenie skóry, naczynie krwionośne, ostra uogólniona osutka krostkowa, pokrzywka, reakcja nadwrażliwości, rumień, rumień wielopostaciowy, świąd, system MedDRA, toksyczny wykwit skórny, trimebutyna maleinian, wysypka, zaburzenie skóry i tkanki podskórnej, zaburzenie układu immunologicznego, zapalenie skóry, złuszczające zapalenie skóry, zmiana tarczowata - Leksykon leków
Działania niepożądane – Xifaxan 400 mg 400 mg
Ryfaksymina, substancja czynna leku Xifaxan 400 mg, wykazuje szeroki profil działań niepożądanych, z których najpoważniejsze to ciężkie reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona oraz toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, głównie u pacjentów z chorobami wątroby (marskość, zapalenie wątroby). Profil bezpieczeństwa opiera się na danych z podwójnie zaślepionych badań klinicznych oraz obserwacjach po wprowadzeniu leku do obrotu. Najczęściej zgłaszane działania niepożądane dotyczą układu pokarmowego i obejmują wzdęcie, ból brzucha, zaparcia, biegunkę, nudności i wymioty. Częstość występowania działań niepożądanych klasyfikowana jest od bardzo często (≥1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000), z wieloma zdarzeniami o częstości nieznanej.
aminotransferaza asparaginianowa, białkomocz, biegunka, ból brzucha, ból głowy, ból ucha, drożdżakowe zakażenie pochwy, duszność, glikozuria, jadłowstręt, kandydoza, kołatanie serca, krwiomocz, limfocytoza, marskość wątroby, międzynarodowy współczynnik znormalizowany, migrena, monocytoza, neutropenia, niedoczulica, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, plamica, podwójne widzenie, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, reakcja fotowrażliwości, reakcja skórna ciężka, ryfaksymina, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, trombocytopenia, wielomocz, wodobrzusze, wybroczyna, zaburzenie hematologiczne, zaburzenie motoryki przewodu pokarmowego, zakażenie Clostridium, zakażenie Herpes simplex, zapalenie skóry, zapalenie wątroby, zaparcie, zawroty głowy, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry