choroba autoimmunologiczna
Choroba autoimmunologiczna to zaburzenie, w którym układ odpornościowy organizmu błędnie atakuje własne tkanki i narządy. W normalnych warunkach układ immunologiczny rozpoznaje i eliminuje ciała obce, takie jak patogeny, chroniąc organizm przed infekcjami. Jednak w przypadku chorób autoimmunologicznych mechanizmy tolerancji immunologicznej ulegają zaburzeniu, co prowadzi do produkcji autoprzeciwciał lub aktywacji autoreaktywnych limfocytów T.
Choroby autoimmunologiczne mogą dotyczyć pojedynczego narządu (np. cukrzyca typu 1 – trzustka, choroba Hashimoto – tarczyca) lub mieć charakter układowy, atakując wiele narządów jednocześnie (np. toczeń rumieniowaty układowy, reumatoidalne zapalenie stawów). Czynniki przyczyniające się do rozwoju tych schorzeń obejmują predyspozycje genetyczne, czynniki środowiskowe, infekcje wirusowe lub bakteryjne oraz zaburzenia hormonalne.
Diagnostyka chorób autoimmunologicznych opiera się na badaniach laboratoryjnych wykrywających autoprzeciwciała, ocenie markerów stanu zapalnego, badaniach obrazowych oraz histopatologicznych. Leczenie zwykle koncentruje się na hamowaniu nieprawidłowej odpowiedzi immunologicznej za pomocą leków immunosupresyjnych, glikokortykosteroidów, leków modyfikujących przebieg choroby (DMARD) oraz nowoczesnych terapii biologicznych i celowanych.
Choroby autoimmunologiczne mają często charakter przewlekły, z okresami zaostrzeń i remisji. Wczesna diagnostyka i odpowiednie leczenie są kluczowe dla zapobiegania nieodwracalnym uszkodzeniom narządów i poprawy jakości życia pacjentów. Interdyscyplinarne podejście do opieki nad pacjentem z chorobą autoimmunologiczną, obejmujące współpracę lekarzy różnych specjalności, jest istotne dla optymalnego zarządzania tymi złożonymi schorzeniami.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Przeciwciała – Przeciwwskazania stosowania
Preparat Antytoksyna jadu żmij, zawierający przeciwciała neutralizujące jad Vipera berus w stężeniu nie mniejszym niż 130 jednostek LD₅₀/ml (min. 500 jednostek LD₅₀ w ampułce), jest podstawowym środkiem w leczeniu zatrucia jadem żmii zygzakowatej. Głównym przeciwwskazaniem do jego stosowania jest nadwrażliwość na białka końskie, które stanowią substancję czynną preparatu, oraz na substancje pomocnicze. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z historią reakcji alergicznych na białka końskie, a także u osób z chorobami autoimmunologicznymi, zaburzeniami odporności czy wcześniejszymi ekspozycjami na surowice końskie. W takich przypadkach konieczne jest monitorowanie pod kątem reakcji niepożądanych i przygotowanie do natychmiastowej interwencji.
antytoksyna jadu żmij, białko końskie, choroba autoimmunologiczna, ciężka reakcja alergiczna, jednostka LD₅₀, leczenie objawowe, metoda odczulająca, nadwrażliwość na substancję czynną, objaw ogólnoustrojowy, przeciwciało neutralizujące, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, środek przeciwwstrząsowy, surowica końska, wywiad alergologiczny, zaburzenie odporności, zatrucie jadem żmii, żmija zygzakowata - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Betadine VAG 200 mg
Przed zastosowaniem globulek Betadine VAG zawierających 200 mg jodowanego powidonu, konieczna jest szczegółowa analiza przeciwwskazań, aby uniknąć powikłań związanych z terapią jodem. Preparat jest bezwzględnie przeciwwskazany u pacjentek z nadwrażliwością na jodowany powidon lub substancje pomocnicze, zaburzeniami czynności tarczycy (zarówno jawnymi, jak i subklinicznymi), opryszczkowym zapaleniem skóry Duhringa, u dziewcząt przed okresem pokwitania, kobiet w ciąży oraz karmiących piersią. Ponadto, stosowanie globulek jest niewskazane u pacjentek planujących badania lub leczenie radioaktywnym jodem oraz u osób stosujących jednocześnie preparaty zawierające rtęć ze względu na ryzyko toksycznych interakcji. Jod zawarty w preparacie może przenikać przez łożysko i do mleka matki, co może zaburzać funkcję tarczycy u płodu i niemowlęcia.
choroba autoimmunologiczna, choroba tarczycy, ciąża, dermatitis herpetiformis, diagnostyka tarczycy, jod radioaktywny, jodowany powidon, karmienie piersią, niedobór selenu, niewydolność nerek, okres okołomenopauzalny, okres pokwitania, opryszczkowe zapalenie skóry Duhringa, preparat litu, preparat zawierający jod, rtęć, uszkodzenie nabłonka, zaburzenie czynności tarczycy - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Biotinum APTEO MED 10 mg
Biotinum APTEO MED w dawce 10 mg biotyny w formie tabletek jest wskazany do leczenia potwierdzonego niedoboru biotyny, który objawia się specyficznymi zmianami dermatologicznymi i trichologicznymi. Główne wskazania do terapii obejmują nadmierne wypadanie włosów, zaburzenia wzrostu włosów, patologie paznokci takie jak łamliwość i rozdwajanie się płytki paznokciowej oraz stany zapalne skóry w okolicach oczu, nosa, ust i uszu. Przed rozpoczęciem leczenia konieczne jest przeprowadzenie diagnostyki różnicowej w celu wykluczenia innych przyczyn objawów, takich jak choroby endokrynologiczne (np. niedoczynność tarczycy), niedobory innych witamin i mikroelementów, choroby autoimmunologiczne, infekcje grzybicze, kontaktowe, łojotokowe i atopowe zapalenie skóry.
atopowe zapalenie skóry, choroba autoimmunologiczna, diagnostyka różnicowa, infekcja grzybicza, kontaktowe zapalenie skóry, łamliwość paznokci, łojotokowe zapalenie skóry, niedobór biotyny, niedobór witamin, niedoczynność tarczycy, nietolerancja laktozy, objawy dermatologiczne, patologia paznokci, wypadanie włosów, zaburzenia wzrostu włosów, zapalenie skóry - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Piroxicam Jelfa 20 mg
Piroxicam Jelfa, zawierający piroksykam w dawkach 10 mg lub 20 mg w formie tabletek powlekanych, jest niesteroidowym lekiem przeciwzapalnym (NLPZ) stosowanym w leczeniu objawowym choroby zwyrodnieniowej stawów, reumatoidalnego zapalenia stawów oraz zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa. Ze względu na specyficzny profil bezpieczeństwa, piroksykam nie jest lekiem pierwszego wyboru i powinien być rozważany dopiero po nieskuteczności innych NLPZ. Decyzja o jego zastosowaniu wymaga dokładnej oceny indywidualnego ryzyka działań niepożądanych, zwłaszcza ze strony przewodu pokarmowego i układu sercowo-naczyniowego, oraz bilansu korzyści terapeutycznych względem potencjalnych zagrożeń.
choroba autoimmunologiczna, choroba reumatyczna, choroba zwyrodnieniowa stawów, chrząstka stawowa, działanie niepożądane, niesteroidowy lek przeciwzapalny, okres półtrwania leku, piroksykam, powikłanie przewodu pokarmowego, profil bezpieczeństwa leku, reumatoidalne zapalenie stawów, schorzenie reumatyczne, staw krzyżowo-biodrowy, sztywność stawu, tabletka powlekana, układ sercowo-naczyniowy, zapalenie błony maziowej, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Urimper 4 mg
Lek Urimper, zawierający winian tolterodyny w dawkach 2 mg i 4 mg w postaci kapsułek o przedłużonym uwalnianiu, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na tolterodynę lub substancje pomocnicze, w tym laktozę jednowodną (32,70–34,50 mg w kapsułce 2 mg i 65,41–68,99 mg w kapsułce 4 mg). Bezwzględne przeciwwskazania obejmują zatrzymanie moczu, jaskrę z wąskim kątem przesączania, myasthenia gravis, ciężkie wrzodziejące zapalenie jelita grubego oraz toksyczne rozszerzenie okrężnicy. Działanie antycholinergiczne tolterodyny może nasilać objawy tych schorzeń, prowadząc do poważnych powikłań, takich jak wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego, nasilenie osłabienia mięśniowego, czy ryzyko perforacji jelita.
anafilaksja, brak laktazy, choroba autoimmunologiczna, ciśnienie wewnątrzgałkowe, działanie antycholinergiczne, jaskra z wąskim kątem przesączania, kapsułki o przedłużonym uwalnianiu, laktoza jednowodna, motoryka przewodu pokarmowego, myasthenia gravis, nadwrażliwość na substancję czynną, nietolerancja galaktozy, nużliwość mięśni, owrzodzenie błony śluzowej, perystaltyka jelit, reakcja alergiczna, rozszerzenie źrenicy, toksyczne rozszerzenie okrężnicy, tolterodyna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie czynności wątroby, zatrzymanie moczu, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon chorób i schorzeń
Niepłodność kobieca – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Niepłodność kobieca definiuje się jako brak zajścia w ciążę po 12 miesiącach regularnego współżycia bez antykoncepcji (lub po 6 miesiącach u kobiet >35 r.ż.) bądź niemożność donoszenia ciąży. Dotyka ona 10-15% par globalnie, z czego około 33% przypadków przypisuje się wyłącznie czynnikom kobiecym. Najczęstsze etiologie to zaburzenia owulacji (25%, w tym PCOS), endometrioza (15%), zrosty miedniczne (12%), niedrożność jajowodów (11%) oraz inne anomalie jajowodów i macicy (11%). Diagnostyka obejmuje szczegółowy wywiad, badanie fizykalne, oznaczenia hormonalne (np. FSH, progesteron, prolaktyna, rezerwa jajnikowa) oraz badania obrazowe (USG, sonohisterografia, HSG, histeroskopia, laparoskopia). Wysoki poziom FSH (>30-40 mIU/ml) z niskim estradiolem wskazuje na niewydolność jajników. Wiek pacjentki jest kluczowym czynnikiem – płodność spada po 32 roku życia z powodu zmniejszającej się liczby i jakości oocytów.
celiakia, choroba autoimmunologiczna, ciąża, ciąża mnoga, cukrzyca ciążowa, cytrynian klomifenu, endometrioza, gonadoliberyna, histerosalpingografia, histeroskopia, inseminacja domaciczna, kwas foliowy, laparoskopia, mięśniak macicy, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, niedoczynność przysadki, niedoczynność tarczycy, niedożywienie, niedrożność jajowodów, niepłodność kobieca, nieprawidłowości macicy, prolaktyna, przedwczesna niewydolność jajników, rozszczep kręgosłupa, sonohisterografia, sztuczna inseminacja, toczeń rumieniowaty układowy, wada cewy nerwowej, WHO, wspomagany rozród, zaburzenie owulacji, zakażenie przenoszone drogą płciową, zapalenie narządów miednicy mniejszej, zapłodnienie in vitro, zespół Ashermana, zespół policystycznych jajników - Leksykon substancji czynnych
Rtęć – Przeciwwskazania stosowania
Preparat Meditonsin zawiera Hydrargyrum bicyanatum w rozcieńczeniu homeopatycznym D8, co znacząco redukuje ryzyko toksyczności rtęci, jednak istnieją istotne przeciwwskazania do jego stosowania. Głównym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na rtęć lub jej związki, a także wiek pacjenta poniżej 12 lat. Preparat zawiera 4 g Hydrargyrum bicyanatum D8 na 10 g kropli oraz 6% V/V etanolu, co wyklucza jego stosowanie u osób z uzależnieniem od alkoholu. Dodatkowo, obecność innych składników aktywnych, takich jak Aconitinum D5 i Atropinum sulfuricum D5, może stanowić dodatkowe ograniczenia terapeutyczne.
- Leksykon chorób i schorzeń
Mastitis – Etiologia i przyczyny
Mastitis to zapalenie tkanki piersiowej, które może mieć charakter zapalny (inflammatory mastitis) lub infekcyjny (infective mastitis). Najczęściej dotyczy kobiet karmiących piersią, u których zastój mleka prowadzi do stanu zapalnego i sprzyja namnażaniu bakterii, głównie Staphylococcus aureus, w tym szczepów MRSA. Objawy obejmują zaczerwienienie, obrzęk, ból piersi oraz gorączkę i dreszcze. Częstość występowania mastitis laktacyjnego wynosi około 10-33% w pierwszych tygodniach po porodzie, a czynniki ryzyka to m.in. zablokowane przewody mleczne, uszkodzenia brodawek, nadprodukcja mleka, stres, a także dysbioza mikrobioty piersi, charakteryzująca się wzrostem Staphylococcus spp. i spadkiem Lactobacillus spp. Wśród innych form mastitis wyróżnia się periductal mastitis (częstsze u palących i osób z cukrzycą) oraz rzadkie ziarniniakowe mastitis, które może mieć podłoże autoimmunologiczne lub infekcyjne (np. Corynebacterium kroppenstedtii).
choroba autoimmunologiczna, corynebacterium, dysbioza mikrobioty, Escherichia coli, hiperprolaktynemia, komórki pomocnicze T, Lactobacillus, mastitis, MRSA, obrzęk piersi, pęcherz mleczny, ropień piersi, Staphylococcus aureus, Streptococcus, zablokowany przewód mleczny, zapalenie okołoprzewodowe, zastój pokarmu - Leksykon leków
Przedawkowanie – Polyvaccinum submite Nieswoista szczepionka bakteryjna –
Przedawkowanie szczepionki bakteryjnej Polyvaccinum, dostępnej w trzech postaciach o różnym stężeniu inaktywowanych bakterii (submite: 5 mln komórek/ml, mite: 50 mln komórek/ml, forte: 500 mln komórek/ml Staphylococcus aureus), może prowadzić do nasilenia działań niepożądanych związanych z nadmierną stymulacją układu immunologicznego. Objawy kliniczne obejmują reakcje miejscowe (ból, zaczerwienienie, obrzęk), reakcje ogólnoustrojowe (gorączka, dreszcze, bóle mięśniowe), reakcje alergiczne (wysypka, pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy) oraz potencjalnie zagrażające życiu reakcje anafilaktyczne (duszność, spadek ciśnienia, utrata przytomności). Szczególnie niebezpieczne jest przedawkowanie postaci forte, ze względu na najwyższe stężenie bakterii, co zwiększa ryzyko ciężkich reakcji immunologicznych i zaostrzenia chorób autoimmunologicznych.
adrenalina, ból mięśniowy, choroba autoimmunologiczna, ciśnienie tętnicze, drożność dróg oddechowych, duszność, działanie niepożądane, gorączka, inaktywowana bakteria, leczenie objawowe, lek przeciwhistaminowy, nieswoista szczepionka bakteryjna, obrzęk, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, Polyvaccinum forte, Polyvaccinum mite, Polyvaccinum submite, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja zapalna, Staphylococcus aureus, układ immunologiczny, zaburzenie immunologiczne - Leksykon chorób i schorzeń
Neuromielitis optica – Epidemiologia
Neuromielitis optica spectrum disorder (NMOSD) to rzadka, autoimmunologiczna choroba zapalna ośrodkowego układu nerwowego, charakteryzująca się zapaleniem nerwu wzrokowego, rdzenia kręgowego oraz określonymi zespołami mózgowymi i pniowymi. Chorobowość globalna wynosi od 0,5 do 10 przypadków na 100 000 osób, ze średnią około 5/100 000, a roczna zapadalność waha się między 0,029 a 0,880 na 100 000 osobolat, z typową wartością około 0,155-0,278/100 000 osobolat w zależności od zastosowanych kryteriów diagnostycznych (IPND 2015 vs. Wingerchuk 2006). NMOSD wykazuje wyraźne zróżnicowanie etniczne: chorobowość u osób rasy białej wynosi około 1/100 000, u wschodnioazjatyckich około 3,5/100 000, a u osób rasy czarnej może sięgać nawet 10/100 000. Kobiety stanowią około 90% chorych, z relacją płci 5:1 do 10:1, a szczyt zachorowań przypada na 55-64 lata u kobiet i 65-74 lata u mężczyzn. Etiologia NMOSD pozostaje niejasna, jednak czynniki ryzyka obejmują płeć żeńską, pochodzenie etniczne oraz określone haplotypy HLA (np. HLA-DRB1*03, HLA-DPB1*0501, HLA-DRB1*1602).
akwaporyna 4, choroba autoimmunologiczna, choroba demielinizacyjna, choroby współistniejące, czynnik hormonalny, demielinizacja, haplotyp HLA, kryteria diagnostyczne, miastenia gravis, neuromielitis optica, ośrodkowy układ nerwowy, patofizjologia choroby, przeciwciała anty-AQP4, przeciwciała przeciwko akwaporynie 4, schorzenie autoimmunologiczne, seronegatywny, stwardnienie rozsiane, toczeń rumieniowaty układowy, zapadalność, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie rdzenia kręgowego, zespół Sjögrena - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – FANHDI 50 j.m./ml; 500 j.m. + 60 j.m./ml; 600 j.m.
FANHDI to koncentrat zawierający ludzki czynnik krzepnięcia VIII (FVIII) oraz czynnik von Willebranda (VWF), dostępny w dawkach 250 j.m. FVIII + 300 j.m. VWF, 500 j.m. FVIII + 600 j.m. VWF oraz 1000 j.m. FVIII + 1200 j.m. VWF. Preparat stosowany jest przede wszystkim w leczeniu hemofilii A, zarówno profilaktycznie, jak i w trakcie krwawień, z możliwością precyzyjnego dostosowania dawki dzięki stężeniom FVIII po rekonstytucji wynoszącym odpowiednio 25, 50 lub 100 j.m./ml. Ponadto, FANHDI znajduje zastosowanie w terapii choroby von Willebranda (VWD) u pacjentów, u których leczenie desmopresyną jest nieskuteczne lub przeciwwskazane, oferując stężenia VWF po rekonstytucji 30, 60 lub 120 j.m./ml. Preparat jest również wskazany w nabytym niedoborze FVIII, występującym w przebiegu chorób autoimmunologicznych, nowotworowych, powikłań ciąży lub reakcji na leki.
aktywność specyficzna, choroba autoimmunologiczna, choroba von Willebranda, czynnik krzepnięcia VIII, czynnik von Willebranda, czynnik zakaźny, desmopresyna, droga dożylna, epizod krwawienia, hemofilia A, kofaktor rystocetyny, krwawienie okołooperacyjne, nabyty niedobór czynnika VIII, osocze ludzkie, parametr krzepnięcia, proszek do sporządzania roztworu, reakcja niepożądana, woda do wstrzykiwań, wrodzony niedobór czynnika VIII, zaburzenie krzepnięcia krwi, zapobieganie krwawieniom - Leksykon chorób i schorzeń
Krioglobulinemia – Zapobieganie i profilaktyka
Krioglobulinemia to schorzenie charakteryzujące się obecnością krioglobulin – immunoglobulin wytrącających się w niskich temperaturach, najczęściej związane z zakażeniem wirusem zapalenia wątroby typu C (HCV). Profilaktyka pierwotna opiera się na zapobieganiu infekcjom wirusowym, w tym szczepieniach przeciwko HBV, wczesnym wykrywaniu i leczeniu HCV oraz badaniach przesiewowych dawców krwi. Kontrola chorób autoimmunologicznych oraz unikanie ekspozycji na zimno (np. noszenie rękawiczek, ogrzewanie pomieszczeń) są kluczowe w zapobieganiu zaostrzeniom. Zaleca się także właściwą pielęgnację skóry kończyn dolnych, w tym codzienną kontrolę, odpowiednie nawilżanie i noszenie obuwia, aby zapobiec powikłaniom takim jak owrzodzenia. Leczenie zakażenia HCV lekami przeciwwirusowymi o bezpośrednim działaniu (DAA) znacząco zmniejsza ryzyko rozwoju krioglobulinemii i jej powikłań, w tym zapalenia naczyń.
choroba autoimmunologiczna, DNA HBV, immunoglobulina, immunosupresja, krążenie pozaustrojowe, krioglobulina, krioglobulinemia mieszana, lek przeciwwirusowy o bezpośrednim działaniu, objaw Raynauda, opadanie stopy, plazmafereza, powikłanie naczyniowe, rytuksymab, stan hemodynamiczny, utajona infekcja HBV, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wirusowe zapalenie wątroby typu C, zapalenie naczyń - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Jaxteran 120 mg
Fumaran dimetylu, substancja czynna leku Jaxteran w dawkach 120 mg i 240 mg, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na tę substancję lub na składniki pomocnicze kapsułek. Objawy nadwrażliwości, takie jak wysypka, świąd, obrzęk czy trudności w oddychaniu, wykluczają stosowanie preparatu. Drugim bezwzględnym przeciwwskazaniem jest podejrzenie lub rozpoznanie postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii (PML), choroby demielinizacyjnej ośrodkowego układu nerwowego, która może prowadzić do ciężkiej niepełnosprawności lub zgonu. Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest zebranie szczegółowego wywiadu alergologicznego oraz wykluczenie PML u pacjentów z objawami neurologicznymi.
charakterystyka produktu leczniczego, choroba autoimmunologiczna, diagnostyka różnicowa, działanie immunomodulujące, fumaran dimetylu, JAXTERAN, kapsułki dojelitowe twarde, limfopenia, nadwrażliwość na fumaran dimetylu, objawy neurologiczne, objawy żołądkowo-jelitowe, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, reakcja alergiczna, reakcja krzyżowa, układ immunologiczny, wywiad alergologiczny, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon substancji czynnych
Jowersol – Przeciwwskazania stosowania
Jowersol, niejonowy środek kontrastowy zawierający jod, stosowany w preparatach Optiray (300, 320, 350), jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na jodowe środki kontrastowe oraz na substancje pomocnicze zawarte w preparatach. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest również ujawniona nadczynność tarczycy, ze względu na ryzyko zaostrzenia objawów lub wywołania przełomu tarczycowego. Preparaty różnią się zawartością jodku jowersolu (636-741 mg/ml) i jodu elementarnego (300-350 mg/ml), co wpływa na osmolalność (645-780 mOsm/kg) oraz lepkość (5,5-9,0 mPa·s w 37°C), parametry istotne klinicznie, zwłaszcza u pacjentów z niewydolnością nerek lub serca.
choroba autoimmunologiczna, choroba wieńcowa, diagnostyka obrazowa, dławica piersiowa, funkcja nerek, funkcja tarczycy, jodowy środek kontrastowy, jowersol, lepkość, miliPaskal sekunda, nadczynność tarczycy, nadwrażliwość na jodowe środki kontrastowe, nadwrażliwość na substancję pomocniczą, niejonowy środek kontrastowy, niewydolność serca, osmolalność, preparat Optiray, przełom tarczycowy, reakcja alergiczna na środek kontrastowy, reakcja anafilaktyczna, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia krzepnięcia - Leksykon substancji czynnych
Hiperycyna – Przeciwwskazania stosowania
Hiperycyna, główny składnik aktywny wyciągu z ziela dziurawca (Hypericum perforatum L.), obecna w preparatach takich jak Depremin 612 mg czy Hyperis, posiada istotne przeciwwskazania do stosowania. Podstawowym jest nadwrażliwość na hiperycynę lub substancje pomocnicze. Szczególną uwagę należy zwrócić na liczne interakcje farmakologiczne, które mogą prowadzić do poważnych konsekwencji klinicznych. Preparaty zawierające hiperycynę są bezwzględnie przeciwwskazane w terapii jednoczesnej z lekami immunosupresyjnymi (cyklosporyna, takrolimus), inhibitorami proteazy HIV (amprenawir, indynawir i inne), cytotoksycznym irinotekanem oraz doustnym antykoagulantem warfaryną. Mechanizm tych interakcji opiera się na indukcji enzymów cytochromu P450 i glikoproteiny P, co prowadzi do obniżenia stężenia i skuteczności wymienionych leków.
amprenawir, antagonista witaminy K, antykoagulant, chemioterapia nowotworowa, choroba autoimmunologiczna, choroba zakrzepowo-zatorowa, cyklosporyna, cytochrom P450, farmakokinetyka, glikoproteina p, hiperycyna, Hypericum perforatum, indynawir, inhibitor proteazy HIV, interakcja farmakologiczna, interakcja lekowa, irynotekan, lek cytotoksyczny, lek immunosupresyjny, lek przeciwnowotworowy, lek przeciwwirusowy, lek przeciwzakrzepowy, nadwrażliwość, odrzucenie przeszczepu, rak jelita grubego, reakcja alergiczna, takrolimus, warfaryna, zakażenie HIV, ziele dziurawca - Leksykon substancji czynnych
Thuja occidentalis – Przeciwwskazania stosowania
Thuja occidentalis, będąca składnikiem aktywnym preparatu Esberitox N (2 mg Thuja occidentalis herba, 10 mg Baptisiae tinctoriae radice, 7,5 mg Echinaceae purpureae radice), posiada szereg bezwzględnych przeciwwskazań do stosowania. Należą do nich nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze, w tym ryzyko nadwrażliwości krzyżowej z roślinami z rodziny Compositae/Asteraceae (np. rumianek, arnika). Preparaty z Thuja occidentalis są przeciwwskazane u pacjentów z aktywną gruźlicą, białaczką, HIV/AIDS, kolagenozami, stwardnieniem rozsianym oraz innymi chorobami autoimmunologicznymi. Ponadto, nie powinny być stosowane u osób w stanie immunosupresji, w tym podczas chemioterapii, po transplantacji organów lub szpiku kostnego, a także u dzieci poniżej 4. roku życia. W preparacie Esberitox N należy uwzględnić obecność laktozy i sacharozy, co wyklucza stosowanie u pacjentów z nietolerancją galaktozy, laktazy, fruktozy lub niedoborem sacharazy-izomaltazy.
atopia, białaczka, choroba autoimmunologiczna, Esberitox N, gruźlica, HIV, immunosupresja, kolagenoza, nadwrażliwość krzyżowa, niedobór laktazy, niedobór sacharazy-izomaltazy, nietolerancja fruktozy, nietolerancja galaktozy, reumatoidalne zapalenie stawów, rumianek, stwardnienie rozsiane, toczeń rumieniowaty układowy, transplantacja organów, transplantacja szpiku kostnego, zakażenie oportunistyczne, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żywotnik zachodni - Leksykon chorób i schorzeń
Powiększone węzły chłonne – Leczenie
Limfadenopatia jest objawem o szerokim spektrum etiologicznym, najczęściej związanym z infekcjami wirusowymi lub bakteryjnymi. W przypadku infekcji wirusowych węzły chłonne zwykle ulegają samoistnej regresji w ciągu 1-2 tygodni, natomiast infekcje bakteryjne wymagają terapii antybiotykowej, po której następuje normalizacja rozmiaru węzłów. Leczenie objawowe obejmuje stosowanie ciepłych kompresów, NLPZ (np. ibuprofen) lub paracetamolu oraz odpowiednie nawodnienie i odpoczynek. W sytuacjach podejrzenia chorób autoimmunologicznych (np. toczeń, RZS) stosuje się leki immunosupresyjne i kortykosteroidy, natomiast w przypadku powiększenia węzłów chłonnych w przebiegu nowotworów konieczne jest leczenie ukierunkowane na chorobę podstawową, obejmujące chirurgię, radioterapię, chemioterapię, terapię celowaną lub immunoterapię.
antybiotyk, biopsja węzła chłonnego, chemioterapia, choroba autoimmunologiczna, dysfagia, dyssekcja szyi, ibuprofen, immunoterapia, infekcja bakteryjna, infekcja wirusowa, kompleksowa terapia przeciwobrzękowa, kortykosteroid, lek immunosupresyjny, lek przeciwbólowy, lek przeciwwirusowy, limfadenopatia, limfedema, liposukcja, morfologia z rozmazem, niesteroidowy lek przeciwzapalny, obrzęk limfatyczny, paracetamol, powiększony węzeł chłonny, przerywana kompresja pneumatyczna, radioterapia, ręczny drenaż limfatyczny, reumatoidalne zapalenie stawów, ropień węzła chłonnego, stan zapalny, terapia celowana, terapia laserowa, toczeń, tomografia komputerowa, zakażenie HIV, zespolenie limfatyczno-żylne - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Celebrex 100 mg
Celebrex (celekoksyb) jest selektywnym inhibitorem COX-2, stosowanym w leczeniu objawowym choroby zwyrodnieniowej stawów, reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS) oraz zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa (ZZSK) u dorosłych. Preparat dostępny jest w kapsułkach o dawkach 100 mg i 200 mg, zawierających odpowiednio 149,7 mg i 49,8 mg laktozy jednowodnej, co należy uwzględnić u pacjentów z nietolerancją laktozy. Celebrex zmniejsza ból, sztywność poranną oraz poprawia funkcjonowanie stawów, wykazując skuteczność porównywalną do tradycyjnych NLPZ, przy potencjalnie lepszym profilu bezpieczeństwa w zakresie działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego. W RZS i ZZSK lek łagodzi objawy zapalne, takie jak ból, obrzęk i sztywność, poprawiając jakość życia pacjentów, jednak nie wpływa na przebieg choroby.
błona maziowa, ból nocny, celekoksyb, choroba autoimmunologiczna, choroba sercowo-naczyniowa, choroba zwyrodnieniowa stawów, choroby zapalne, chrząstka stawowa, działanie niepożądane, inhibitor COX-2, laktoza jednowodna, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nietolerancja laktozy, objawy zapalne, obrzęk stawu, reumatoidalne zapalenie stawów, staw krzyżowo-biodrowy, sztywność poranna, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Cyclophosphamide Accord 500 mg
Cyklofosfamid, dostępny w dawkach 500 mg i 1000 mg jako proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań lub infuzji, jest lekiem cytotoksycznym o działaniu immunosupresyjnym. Bezwzględnymi przeciwwskazaniami do jego stosowania są: nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki preparatu, aplazja szpiku lub zahamowanie czynności szpiku kostnego, ostre zakażenia (w tym ogólnoustrojowe i dróg moczowych), obturacja odpływu moczu oraz ostre zmiany nabłonka przejściowego dróg moczowych po wcześniejszej chemioterapii lub radioterapii. Ponadto, cyklofosfamid jest przeciwwskazany w okresie karmienia piersią ze względu na przenikanie do mleka i ryzyko supresji układu odpornościowego u dziecka. Lek nie powinien być stosowany w chorobach nienowotworowych poza sytuacjami zagrożenia życia, a w chorobach autoimmunologicznych zaleca się go jedynie w ciężkich, opornych na leczenie przypadkach.
aplazja szpiku, chemioterapia cytotoksyczna, choroba autoimmunologiczna, cytopenia, działanie immunosupresyjne, działanie mielosupresyjne, działanie teratogenne, infekcja ogólnoustrojowa, karcynogenność, kardiotoksyczność, lek cytotoksyczny, nabłonek przejściowy, nadwrażliwość, obturacja odpływu moczu, ostre zakażenie, powikłania krwotoczne, reakcja anafilaktyczna, reumatoidalne zapalenie stawów, roztwór do wstrzykiwań, supresja układu odpornościowego, toczeń rumieniowaty układowy, upośledzenie funkcji nerek, upośledzenie funkcji wątroby, wstrząs septyczny, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zakażenie dróg moczowych, zespół nerczycowy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Dironorm 20 mg + 10 mg
Produkt leczniczy Dironorm, zawierający lizynopryl i amlodypinę, jest stosowany w terapii nadciśnienia tętniczego i wykazuje profil bezpieczeństwa porównywalny do monoterapii. W badaniach klinicznych (n=195) najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi były ból głowy (8%), kaszel (5%) oraz zawroty głowy (3%), przy czym większość działań miała charakter łagodny i przemijający. Istotne jest monitorowanie ciśnienia tętniczego, zwłaszcza u pacjentów z grupy wysokiego ryzyka, ze względu na ryzyko nadmiernego obniżenia ciśnienia prowadzącego do zawału mięśnia sercowego lub incydentu naczyniowo-mózgowego. Kaszel, charakterystyczny dla lizynoprylu, ma suchy charakter i ustępuje po odstawieniu leku.
agranulocytoza, bezsenność, ból głowy, choroba autoimmunologiczna, choroba nerek, depresja, duszność, dysfunkcja wątroby, eozynofilia, ginekomastia, hiperglikemia, hiperkaliemia, hipoglikemia, hiponatremia, impotencja, incydent naczyniowo-mózgowy, kołatanie serca, leukocytoza, leukopenia, lizynopryl i amlodypina, łuszczyca, małopłytkowość, mocznica, monoterapia, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość, nadwrażliwość na światło, neutropenia, niedociśnienie tętnicze, niedoczulica, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność wątroby, objaw Raynauda, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk naczynioruchowy jelit, omamy, ostra niewydolność nerek, parestezja, pęcherzyca, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, splątanie umysłowe, tachykardia, zaburzenia snu, zapalenie naczyń krwionośnych, zapalenie stawów, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawał mięśnia sercowego, zawroty głowy, zespół nieprawidłowego wydzielania hormonu antydiuretycznego, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół trisomii x – Patofizjologia i mechanizm
Zespół trisomii X (47,XXX) to genetyczne zaburzenie występujące wyłącznie u kobiet, charakteryzujące się obecnością dodatkowego chromosomu X, co skutkuje łączną liczbą 47 chromosomów. Częstość występowania wynosi około 1 na 1000 urodzeń żeńskich, jednak diagnozowane jest jedynie w 10-16% przypadków ze względu na niespecyficzne objawy kliniczne. Etiologia zespołu opiera się na nierozdzieleniu chromosomów podczas mejozy, głównie w komórkach jajowych matki (około 90% przypadków), co jest powiązane z zaawansowanym wiekiem matki. W około 20% przypadków występuje mozaikowa forma (46,XX/47,XXX), charakteryzująca się obecnością dodatkowego chromosomu tylko w części komórek, co zwykle wiąże się z łagodniejszym fenotypem. Patofizjologia zespołu obejmuje niepełną inaktywację dwóch z trzech chromosomów X, z 15-25% genów unikających inaktywacji, co prowadzi do nadekspresji i zaburzenia równowagi dawki genów, wpływając na rozwój układu moczowo-płciowego oraz funkcje neurobiologiczne.
Fenotyp kliniczny zespołu trisomii X obejmuje zmniejszoną objętość mózgu, szczególnie w obszarach odpowiedzialnych za funkcje językowe i wykonawcze, co koreluje z zaburzeniami uwagi, trudnościami w uczeniu się i problemami społecznymi. Często obserwuje się nieprawidłowości w EEG, w tym aktywność napadową i zwiększoną fotowrażliwość (w 13/48 opisanych przypadków). Pacjentki mają podwyższone ryzyko przedwczesnej niewydolności jajników (POI) oraz mogą wykazywać predyspozycje do chorób autoimmunologicznych, takich jak twardzina układowa. Rzadko opisano współwystępowanie trisomii X z innymi zaburzeniami genetycznymi, np. zespołem łamliwego chromosomu X. Zespół trisomii X stanowi wartościowy model do badania zaburzeń funkcjonowania społecznego i neuropsychiatrycznych, zwłaszcza w kontekście spektrum autyzmu u kobiet, jednak wymaga dalszych badań nad mechanizmami inaktywacji chromosomu X i ich wpływem na fenotyp kliniczny.
aberracja chromosomowa, aneuploidia chromosomowa, badanie genetyczne, choroba autoimmunologiczna, funkcje wykonawcze, inaktywacja chromosomu X, insulinooporność, mejoza, metylacja DNA, neuroobrazowanie, nieprawidłowości w EEG, nierozdzielenie chromosomów, przedwczesna niewydolność jajników, trisomia X, twardzina układowa, XXX, zaburzenia neurokognitywne, zaburzenia psychotyczne, zaburzenia ze spektrum autyzmu, zespół łamliwego chromosomu X, zespół trisomii X - Leksykon leków
Działania niepożądane – Ibuprom Ultramax 600 mg
Ibuprom Ultramax (ibuprofen 600 mg) wykazuje działania niepożądane zależne od dawki i indywidualnej wrażliwości pacjenta, z dominującymi objawami ze strony przewodu pokarmowego, takimi jak zgaga, bóle brzucha, nudności, wymioty, wzdęcia, biegunka i zaparcia. Stosowanie wysokich dawek (do 2400 mg/dobę) wiąże się z podwyższonym ryzykiem incydentów zatorowo-zakrzepowych tętniczych, w tym zawału mięśnia sercowego i udaru mózgu, a także nadciśnienia tętniczego, obrzęków i niewydolności serca. Najpoważniejsze powikłania obejmują owrzodzenia, perforacje i krwawienia z przewodu pokarmowego, które mogą prowadzić do zgonu, zwłaszcza u osób starszych. Dodatkowo obserwowano zaburzenia hematologiczne (niedokrwistość, leukopenia, agranulocytoza), reakcje nadwrażliwości (wysypka, obrzęk krtani, wstrząs anafilaktyczny), zaburzenia neurologiczne (bóle głowy, zawroty), a także rzadkie przypadki ciężkich reakcji skórnych (SCAR) i hepatotoksyczności.
agranulocytoza, antybiotykoterapia, aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, choroba autoimmunologiczna, choroba Crohna, ibuprofen, incydent zatorowo-zakrzepowy, leczenie przeciwinfekcyjne, leukopenia, małopłytkowość, martwica brodawek nerkowych, martwicze zapalenie powięzi, morfologia krwi, nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, niewydolność serca, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostra uogólniona osutka krostkowa, ostre zapalenie wątroby, owrzodzenie przewodu pokarmowego, pancytopenia, przewód pokarmowy, reakcja nadwrażliwości, reakcja psychotyczna, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowe zapalenie nerek, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, udar mózgu, uszkodzenie wątroby, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zapalenie przełyku, zapalenie trzustki, zapalenie żołądka, zawał mięśnia sercowego, zespół DRESS, zespół Kounisa, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Ibuprom Zatoki 200 mg + 30 mg
Ibuprom Zatoki, zawierający ibuprofen (200 mg) oraz pseudoefedryny chlorowodorek (30 mg), jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki leku, aktywne lub pomocnicze (m.in. sacharoza 121 mg, barwniki E110, E129, benzoesan sodu), a także u osób z historią reakcji alergicznych na NLPZ, chorobą wrzodową żołądka/dwunastnicy, perforacją lub krwawieniem z przewodu pokarmowego. Nie powinien być stosowany u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby, serca (klasa IV wg NYHA), nerek, skazą krwotoczną oraz u osób z ciężkim lub niekontrolowanym nadciśnieniem tętniczym, tachykardią, dławicą piersiową, nadczynnością tarczycy, cukrzycą, jaskrą z zamkniętym kątem, rozrostem gruczołu krokowego i guzem chromochłonnym nadnerczy ze względu na ryzyko powikłań wynikających z działania ibuprofenu i pseudoefedryny.
astma oskrzelowa, choroba autoimmunologiczna, choroba wrzodowa, ciśnienie wewnątrzgałkowe, cukrzyca, dławica piersiowa, działanie sympatykomimetyczne, guz chromochłonny nadnerczy, hepatotoksyczność, ibuprofen, inhibitor COX-2, inhibitor monoaminooksydazy, jaskra z zamkniętym kątem, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas acetylosalicylowy, lek immunosupresyjny, lek moczopędny, lek przeciwnadciśnieniowy, lek przeciwzakrzepowy, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, nadwrażliwość, niekontrolowane nadciśnienie tętnicze, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, pokrzywka, przełom nadciśnieniowy, przerost gruczołu krokowego, przewlekła choroba nerek, pseudoefedryna, skaza krwotoczna, tachykardia, zaburzenia sercowo-naczyniowe - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba buergera – Etiologia i przyczyny
Choroba Buergera (thromboangiitis obliterans, TAO) to segmentalne, niezwiązane z miażdżycą zapalenie małych i średnich naczyń krwionośnych kończyn, prowadzące do zakrzepicy i okluzji naczyń, skutkującej niedokrwieniem i martwicą tkanek. Schorzenie dotyczy głównie mężczyzn w wieku 20-45 lat, będących aktywnymi palaczami tytoniu, zwłaszcza przy spożyciu powyżej 1,5 paczki papierosów dziennie. Patogeneza obejmuje uszkodzenie śródbłonka przez substancje chemiczne tytoniu, zwiększoną produkcję elastazy neutrofilowej i reaktywnych form tlenu, dysfunkcję immunologiczną oraz zaburzenia relaksacji naczyń zależnej od śródbłonka. Wykazano także związek z predyspozycją genetyczną (HLA-A9, HLA-B5, HLA-54) oraz możliwą rolę infekcji bakteryjnych i riketsji. Choroba ma charakter segmentalny, z wysoce komórkowymi zakrzepami, które mogą całkowicie zamykać naczynia, a w 25% przypadków zajmuje również żyły.
amputacja, antygeny HLA, antygeny zgodności tkankowej, choroba autoimmunologiczna, choroba Buergera, choroba przyzębia, choroba Raynauda, dysfunkcja śródbłonka, elastaza neutrofilowa, hiperhomocysteinemia, hiperkoagulacja, martwica tkanek, okluzja naczyń, prostacyklina, przeciwciała IgG, reaktywne formy tlenu, Rickettsia prowazekii, stan prozakrzepowy, thromboangiitis obliterans, zakrzep, zakrzep tętniczy, zapalenie naczyń krwionośnych, zespół antyfosfolipidowy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Jodid 200 200 mcg jodu
Preparat Jodid 200 zawiera 200 mikrogramów jodu w postaci jodku potasu, co przekracza zalecany próg dziennej podaży jodu wynoszący 150 μg/dobę. W praktyce klinicznej istotne jest uwzględnienie ryzyka indukcji jatrogennej nadczynności tarczycy u pacjentów z autonomicznymi ogniskami wydzielania hormonów tarczycy, wynikającej ze zwiększonej syntezy hormonów pod wpływem nadmiaru jodu. Ponadto, u osób z predyspozycją do chorób autoimmunologicznych tarczycy, suplementacja jodu może prowadzić do powstawania przeciwciał przeciwko peroksydazie tarczycy (TPO), co może nasilać lub inicjować procesy autoimmunologiczne. Częstość występowania tych działań niepożądanych jest nieznana, jednak ryzyko jest szczególnie wysokie w wymienionych grupach pacjentów.
- Leksykon chorób i schorzeń
Choroba gravesa-basedowa – Diagnostyka i diagnoza
Choroba Gravesa-Basedowa jest najczęstszą przyczyną nadczynności tarczycy w krajach z odpowiednią podażą jodu, odpowiadającą za 60-80% przypadków tyreotoksykozy. Diagnostyka opiera się na ocenie klinicznej, badaniach hormonalnych (obniżone TSH, podwyższone fT4 i fT3), oznaczeniu przeciwciał TRAb (obecnych u ponad 95% pacjentów) oraz badaniach obrazowych, takich jak ultrasonografia tarczycy z Dopplerem i scyntygrafia z jodem radioaktywnym (RAIU >30% po 24h). Charakterystyczne objawy to tachykardia (u ~80% pacjentów), rozlane wole z szmerem naczyniowym (~70%), drżenie rąk (~40%) oraz oftalmopatia (~25%). Diagnostyka różnicowa obejmuje m.in. hashitoksykozę, autonomiczny guzek tarczycy i podostre zapalenie tarczycy. W ciąży i u dzieci preferowane są badania ultrasonograficzne i oznaczenia TRAb, ze względu na przeciwwskazania do stosowania izotopów promieniotwórczych.
badanie ultrasonograficzne tarczycy, bielactwo, biopsja aspiracyjna cienkoigłowa, choroba autoimmunologiczna, choroba Gravesa-Basedowa, cukrzyca typu 1, dermopatia, guzek autonomiczny, hashitoksykoza, hormon tyreotropowy, immunoglobuliny stymulujące tarczycę, jod radioaktywny, karbimazol, leczenie radiojodem, lek przeciwtarczycowy, metimazol, migotanie przedsionków, nadczynność tarczycy, niedokrwistość złośliwa, niewydolność serca, obrzęk przedgoleniowy, oftalmopatia, oftalmopatia tarczycowa, orbitopatia Gravesa, osteoporoza, podostre zapalenie tarczycy, powiększenie tarczycy, propylotiouracyl, przeciwciała przeciwko peroksydazie tarczycowej, przeciwciała przeciwko receptorowi TSH, przeciwciała przeciwko tyreoglobulinie, przełom tarczycowy, reumatoidalne zapalenie stawów, rezonans magnetyczny, scyntygrafia tarczycy, test wychwytu radioaktywnego jodu, tionamid, tomografia komputerowa, trzepotanie przedsionków, tyreoidektomia, tyreotoksykoza, wole, wole guzkowe, wolna trójjodotyronina, wolna tyroksyna, wytrzeszcz oczu, zaburzenia rytmu serca, zapalenie tarczycy Hashimoto - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Ibuprom Forte 400 mg
Ibuprofen w dawce 400 mg (Ibuprom Forte) jest NLPZ, którego stosowanie jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na ibuprofen lub inne NLPZ, w tym po reakcjach alergicznych takich jak pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy, astma oskrzelowa czy nieżyt błony śluzowej nosa. Leku nie należy podawać przy czynnej lub nawracającej chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy, perforacji lub krwawieniu z przewodu pokarmowego związanym z NLPZ. Przeciwwskazania obejmują także ciężką niewydolność wątroby, nerek oraz serca (klasa IV wg NYHA), a także skazę krwotoczną i stany zwiększonego ryzyka krwawień, np. wrodzone zaburzenia krzepnięcia, małopłytkowość czy zaburzenia funkcji płytek krwi.
astma oskrzelowa, choroba autoimmunologiczna, choroba von Willebranda, choroba wrzodowa, hemofilia, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas acetylosalicylowy, lek przeciwzakrzepowy, małopłytkowość, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na ibuprofen, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, nieżyt błony śluzowej nosa, obrzęk naczynioruchowy, perforacja przewodu pokarmowego, pokrzywka, przewód tętniczy płodu, skaza krwotoczna, skurcz oskrzeli, właściwości przeciwpłytkowe, zaburzenie czynności płytek krwi, zaburzenie hemostazy - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba pierwotna dróg żółciowych (dawniej nazywana pierwotną marskością dróg żółciowych) – Zapobieganie i profilaktyka
Choroba pierwotna dróg żółciowych (PBC) to przewlekła, postępująca choroba autoimmunologiczna prowadząca do zapalenia i destrukcji wewnątrzwątrobowych dróg żółciowych, skutkująca cholestazą, marskością i niewydolnością wątroby. Podstawowym leczeniem jest kwas ursodeoksycholowy (UDCA) w dawce 13-15 mg/kg/dobę, który poprawia transport żółci i spowalnia progresję choroby. W przypadku niewystarczającej odpowiedzi (aktywność ALP > 200 IU/L po 12 miesiącach terapii) stosuje się leki drugiego rzutu, takie jak kwas obetycholowy lub bezafibrat (z wykluczeniem pacjentów ze zdekompensowaną marskością). Po przeszczepie wątroby profilaktyczne podawanie UDCA oraz immunosupresja z cyklosporyną zmniejszają ryzyko nawrotu PBC. Monitorowanie biochemiczne, ocena gęstości kości oraz badania przesiewowe w kierunku powikłań są niezbędne w długoterminowej opiece.
antagonista opioidów, bezafibrat, bisfosfonian, cholestaza, choroba autoimmunologiczna, choroba pierwotna dróg żółciowych, cyklosporyna, infekcja pneumokokowa, kwas obetycholowy, kwas ursodeoksycholowy, marskość wątroby, niesteroidowe leki przeciwzapalne, niewydolność wątroby, osteoporoza, pierwotna marskość dróg żółciowych, przeszczep wątroby, rak wątroby, rifampicyna, stłuszczenie wątroby, świąd, transplantacja wątroby, wewnątrzwątrobowe drogi żółciowe, wirusowe zapalenie wątroby, witaminy rozpuszczalne w tłuszczach, wodobrzusze, zatrzymanie płynów, żylaki przełyku, żywice wiążące kwasy żółciowe - Leksykon chorób i schorzeń
Nefropatia iga (choroba bergera) – Patofizjologia i mechanizm
Nefropatia IgA (IgAN), znana również jako choroba Bergera, jest autoimmunologicznym schorzeniem nerek charakteryzującym się odkładaniem kompleksów immunologicznych zawierających IgA1 z deficytem galaktozy (Gd-IgA1) w mezangium kłębuszków nerkowych. Patogeneza opiera się na modelu czterech uderzeń: 1) genetycznie uwarunkowany wzrost krążących poziomów Gd-IgA1, 2) produkcja autoprzeciwciał IgG skierowanych przeciwko tym nieprawidłowo glikozylowanym IgA1, 3) tworzenie kompleksów immunologicznych IgA1-IgG, które odkładają się w mezangium, oraz 4) aktywacja komórek mezangialnych i układu dopełniacza (szlaki lektynowy i alternatywny), prowadząca do proliferacji mezangium, uwalniania cytokin, zapalenia i włóknienia śródmiąższowego. W biopsjach nerkowych obserwuje się złogi IgA, C3 oraz aktywację dopełniacza, co koreluje z uszkodzeniem błony podstawnej i objawami klinicznymi, takimi jak krwiomocz i białkomocz. Czynniki środowiskowe, zwłaszcza infekcje górnych dróg oddechowych, oraz predyspozycje genetyczne (w tym polimorfizmy HLA i genów dopełniacza) odgrywają kluczową rolę w inicjacji i progresji choroby. Nefropatia IgA może nawracać po przeszczepieniu nerki, co podkreśla jej immunologiczny charakter i rolę układu odpornościowego w patogenezie.
Nieprawidłowa O-glikozylacja IgA1, prowadząca do niedoboru galaktozy w regionie zawiasowym, jest centralnym mechanizmem patofizjologicznym, sprzyjającym tworzeniu się patogennych kompleksów immunologicznych i ich odkładaniu w mezangium. Aktywacja alternatywnego i lektynowego szlaku dopełniacza, a także interakcje kompleksów IgA1 z receptorami mezangialnymi (np. CD71) indukują proliferację komórek mezangium, produkcję macierzy pozakomórkowej oraz stan zapalny, co prowadzi do progresji nefropatii i przewlekłej niewydolności nerek. Czynniki ryzyka, takie jak nadciśnienie i palenie tytoniu, nasilają uszkodzenia mikronaczyniowe i przyspieszają progresję choroby. Występuje heterogenność kliniczna i patogenetyczna, co sugeruje istnienie różnych mechanizmów odkładania IgA i wymaga wieloaspektowego podejścia terapeutycznego. Badania genetyczne wskazują na dziedziczny komponent choroby, a obecność podwyższonych poziomów Gd-IgA1 u krewnych pacjentów potwierdza rolę czynników genetycznych i środowiskowych w etiologii nefropatii IgA.
aktywacja dopełniacza, badanie asocjacyjne całego genomu, białkomocz, błona podstawna, celiakia, choroba autoimmunologiczna, genotyp HLA, IgA1 z niedoborem galaktozy, immunoglobulina A, kłębuszkowe zapalenie nerek, kompleksy immunologiczne, krwiomocz, mezangium kłębuszkowe, nieprawidłowa glikozylacja, niewydolność nerek, spektrometria masowa, stwardnienie kłębuszków, szybko postępujące kłębuszkowe zapalenie nerek, układ renina-angiotensyna, włóknienie śródmiąższowe, zakażenie górnych dróg oddechowych, złogi immunoglobuliny A - Leksykon substancji czynnych
Mietlica biaława – Przeciwwskazania stosowania
Mietlica biaława (Agrostis alba) jest kluczowym alergenem w preparacie Perosall T13 stosowanym w immunoterapii swoistej. Przeciwwskazania do stosowania tego preparatu obejmują nadwrażliwość na substancje pomocnicze, choroby autoimmunologiczne, nowotworowe, czynną gruźlicę, ciężkie niedobory immunologiczne, ostre infekcje z gorączką oraz zaostrzenia przewlekłych zakażeń. Immunoterapia jest również przeciwwskazana u pacjentów leczonych beta-adrenolitykami (np. w chorobie wieńcowej, nadciśnieniu tętniczym) oraz z niestabilnymi chorobami układu krążenia. Dodatkowo, nie zaleca się jej u dzieci poniżej 5. roku życia oraz u pacjentów z ciężką, niestabilną astmą (FEV1 < 70% wartości należnej) i ciężkim atopowym zapaleniem skóry w fazie zaostrzenia.
alergen mietlicy białawej, astma niestabilna, astma oskrzelowa, atopowe zapalenie skóry, badanie spirometryczne, beta-adrenolityk, choroba autoimmunologiczna, choroba nowotworowa, choroba wieńcowa, gruźlica czynna, immunoterapia alergenowa, immunoterapia swoista, inhibitor ACE, mietlica biaława, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na substancje, niedobór immunologiczny, ostra choroba infekcyjna, Perosall T13, przewlekłe zakażenie, spirometria FEV1 - Leksykon substancji czynnych
Hydroksychlorochina – Właściwości farmakokinetyczne
Hydroksychlorochina wykazuje wysoką biodostępność po podaniu doustnym (średnio 79% ± 12%), z szybkim wchłanianiem i osiąganiem maksymalnego stężenia w osoczu po 3-4 godzinach (zakres 2-6 h). Charakteryzuje się bardzo dużą objętością dystrybucji (5500 ± 2200 l na podstawie danych z krwi oraz 43 000-44 000 l z osocza), co wynika z akumulacji w tkankach (oczy, nerki, wątroba, płuca) oraz w elementach morfotycznych krwi (stosunek stężenia we krwi do osocza 7,2). Wiązanie z białkami osocza wynosi 30-50%, z enancjoselektywnym preferowaniem enancjomeru (+)-(S). Hydroksychlorochina jest metabolizowana głównie w wątrobie przez CYP2C8, CYP3A4 i w mniejszym stopniu CYP2D6, z udziałem enzymów FMO-1 i MAO-A, do metabolitów: N-dezetylhydroksychlorochiny, dezetylochlorochiny i bidezetylochlorochiny. Okres półtrwania eliminacji jest długi i wynosi 30-50 dni w krwi pełnej oraz około 32 dni w osoczu, co powoduje osiągnięcie stanu stacjonarnego dopiero po około 4 miesiącach regularnego stosowania.
BCRP, białko osocza, białko transportowe, biodostępność, choroba autoimmunologiczna, CYP2C8, CYP2D6, CYP3A4, cytochrom P450, enancjomer, hydroksychlorochina, interakcja farmakokinetyczna, kardiotoksyczność, klirens, lek przeciwmalaryczny, MATE1, OAT1, OAT3, OATP1B1, OATP1B3, objętość dystrybucji, OCT1, OCT2, okres półtrwania, P-glikoproteina, profil eliminacji, reumatoidalne zapalenie stawów, stan stacjonarny, stężenie w osoczu, toczeń, toksyczność siatkówkowa, wchłanianie, zaburzenie czynności nerek, zapalenie stawów - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Gexiro (10 mg + 3 mg)/ml
Lek Gexiro w postaci roztworu do infuzji (10 mg paracetamolu + 3 mg ibuprofenu/ml) posiada liczne przeciwwskazania wymagające szczegółowej oceny klinicznej przed zastosowaniem. Bezwzględnie nie powinien być podawany pacjentom z nadwrażliwością na składniki aktywne lub substancje pomocnicze, ciężką niewydolnością serca (klasa IV wg NYHA), ciężką niewydolnością wątroby i nerek, aktywnym lub nawracającym krwawieniem z przewodu pokarmowego, czynna chorobą alkoholową, zaburzeniami krzepnięcia, ciężkim odwodnieniem oraz w trzecim trymestrze ciąży. Szczególną uwagę należy zwrócić na zawartość sodu w preparacie (35 mg/100 ml, tj. 1,52 mmola/100 ml), co jest istotne u pacjentów z ograniczeniami podaży sodu. Lek jest również przeciwwskazany u osób poniżej 18 roku życia z powodu braku danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności w tej grupie.
choroba alkoholowa, choroba autoimmunologiczna, choroba refluksowa przełyku, choroba wrzodowa, dyspepsja, działanie niepożądane, hepatotoksyczność, klasyfikacja NYHA, krwawienie naczyniowo-mózgowe, kwas acetylosalicylowy, lek przeciwzakrzepowy, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość, nefrotoksyczność, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, odwodnienie, paracetamol, perforacja przewodu pokarmowego, przewód tętniczy, reakcja alergiczna, retencja płynów, skłonność do krwawień, trymestr ciąży, zaburzenia krzepnięcia - Leksykon leków
Interakcje leku – Gamunex 10% 100 mg/ml
Podczas terapii immunoglobuliną ludzką normalną Gamunex 10% istotne są interakcje z innymi lekami, zwłaszcza ze szczepionkami zawierającymi żywe, atenuowane wirusy. Podanie Gamunex 10% może osłabić skuteczność szczepień przeciwko śwince, różyczce, ospie wietrznej oraz odrze, przy czym efekt ten utrzymuje się od 6 tygodni do 3 miesięcy, a w przypadku odry nawet do 1 roku. Zaleca się zachowanie odstępu co najmniej 3 miesięcy od ostatniego podania immunoglobuliny przed wykonaniem szczepienia oraz kontrolę miana przeciwciał po szczepieniu przeciwko odrze. Równoczesne stosowanie diuretyków pętlowych (np. furosemid, torasemid) jest przeciwwskazane ze względu na wysokie ryzyko działań niepożądanych, zwłaszcza nefrotoksyczności i zaburzeń równowagi wodno-elektrolitowej. W przypadku leków o potencjalnym działaniu nefrotoksycznym oraz wpływających na funkcję nerek zaleca się ostrożność i monitorowanie funkcji nerek.
choroba autoimmunologiczna, choroba neurologiczna, diuretyk pętlowy, funkcja nerek, funkcja wątroby, furosemid, Gamunex, immunoglobulina ludzka normalna, interakcja farmakodynamiczna, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy, miano przeciwciał, nefrotoksyczność, odwodnienie, parametry krzepnięcia, populacja pediatryczna, powikłanie nerkowe, szczepionka przeciwko odrze, szczepionka przeciwko ospie wietrznej, szczepionka przeciwko różyczce, szczepionka przeciwko śwince, szczepionka z żywym atenuowanym wirusem, torasemid, układ krzepnięcia, zaburzenia wodno-elektrolitowe, zaburzenie neurologiczne - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Mirexan 75 mg
Dabigatran eteksylat (Mirexan 75 mg) jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, a także u osób z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (CrCL <30 mL/min u dorosłych, eGFR <50 mL/min/1,73 m² u dzieci i młodzieży). Leku nie należy stosować przy aktywnym, istotnym klinicznie krwawieniu oraz u pacjentów z wysokim ryzykiem krwawienia, w tym z owrzodzeniami przewodu pokarmowego, nowotworami złośliwymi, niedawnym urazem mózgu lub rdzenia kręgowego, krwotokiem śródczaszkowym, żylakami przełyku, malformacjami tętniczo-żylnymi, tętniakami naczyniowymi oraz istotnymi nieprawidłowościami naczyniowymi w obrębie OUN. Przeciwwskazane jest także łączenie dabigatranu z innymi lekami przeciwzakrzepowymi (np. heparyny, warfaryny), z wyjątkiem określonych sytuacji klinicznych, takich jak zamiana terapii czy podtrzymanie drożności cewników centralnych. Ponadto Mirexan nie powinien być stosowany u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby oraz w skojarzeniu z silnymi inhibitorami P-glikoproteiny (ketokonazol, cyklosporyna, itrakonazol, dronedaron, glekaprewir/pibrentaswir). U pacjentów po wszczepieniu sztucznej zastawki serca lek jest niewskazany ze względu na brak skuteczności i bezpieczeństwa w porównaniu z antagonistami witaminy K.
ablacja cewnikowa, antagonista witaminy K, antykoagulant doustny, choroba autoimmunologiczna, dabigatran eteksylat, heparyna drobnocząsteczkowa, heparyna niefrakcjonowana, inhibitor P-glikoproteiny, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny, klirens kreatyniny, krwawienie klinicznie istotne, krwotok śródczaszkowy, lek przeciwpłytkowy, malformacja tętniczo-żylna, małopłytkowość, migotanie przedsionków, Mirexan, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nowotwór złośliwy, owrzodzenie przewodu pokarmowego, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, sztuczna zastawka serca, tętniak naczyniowy, układ krzepnięcia, współczynnik filtracji kłębuszkowej, zaburzenie czynności wątroby, żylaki przełyku - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie mięśni – Diagnostyka i diagnoza
Zapalenie mięśni (myositis) to rzadka, heterogenna choroba autoimmunologiczna charakteryzująca się zapaleniem mięśni szkieletowych, prowadzącym do symetrycznego osłabienia mięśni proksymalnych, zmęczenia i bólu. Diagnostyka jest złożona i opiera się na szczegółowym wywiadzie, badaniu fizykalnym, oznaczeniu enzymów mięśniowych (CK, aldolaza, LDH, AST, ALT), testach na autoprzeciwciała (ANA, MSA, MAA), obrazowaniu MRI oraz badaniach elektrofizjologicznych (EMG, NCS). Poziomy kinazy kreatynowej (CK) mogą znacznie przekraczać normę, jednak prawidłowy poziom nie wyklucza choroby, zwłaszcza w podtypach takich jak IBM czy młodzieńcze zapalenie skórno-mięśniowe. Biopsja mięśnia pozostaje złotym standardem diagnostycznym, umożliwiając różnicowanie podtypów myositis na podstawie charakterystycznych cech histopatologicznych.
aldolaza, aminotransferaza, badanie przewodnictwa nerwowego, biopsja mięśnia, choroba autoimmunologiczna, ciałka wtrętowe, dehydrogenaza mleczanowa, dysfagia, dystrofia mięśniowa, elektromiografia, grudki Gottrona, kinaza kreatynowa, mioglobina, miopatia, młodzieńcze zapalenie skórno-mięśniowe, osłabienie mięśniowe, przeciwciało anty-HMGCR, przeciwciało anty-Jo-1, przeciwciało przeciwjądrowe, rabdomioliza, rezonans magnetyczny, toczeń rumieniowaty układowy, wysypka heliotropowa, zapalenie mięśni, zapalenie mięśni z ciałkami wtrętowymi, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie wielomięśniowe, zespół antysyntetazowy - Leksykon chorób i schorzeń
Hemofilia – Etiologia i przyczyny
Hemofilia to dziedziczne zaburzenie krzepnięcia krwi, spowodowane niedoborem lub dysfunkcją czynników VIII (hemofilia A) lub IX (hemofilia B), z poziomami czynnika klasyfikującymi nasilenie choroby: łagodna (6-40% normy), umiarkowana (1-5%), oraz ciężka (<1%). Dziedziczenie jest recesywne sprzężone z chromosomem X, co powoduje dominujące występowanie u mężczyzn, podczas gdy kobiety są najczęściej nosicielkami. Około 30-33% przypadków hemofilii A i B wynika z mutacji de novo, a mutacje obejmują inwersje (np. inwersja intronu 22 genu F8 w 40% ciężkich hemofilii A), delecje, insercje, mutacje punktowe i rearanżacje chromosomowe. Hemofilia nabyta, rzadsza i autoimmunologiczna, charakteryzuje się obecnością inhibitorów przeciwko czynnikowi VIII, występuje głównie u osób w wieku 60-80 lat oraz kobiet w ciąży, i może być związana z chorobami autoimmunologicznymi, nowotworami, lekami lub ciążą.
chłoniak nieziarniczy, choroba autoimmunologiczna, czas częściowej tromboplastyny po aktywacji, diagnostyka prenatalna, dziedziczenie recesywne sprzężone z chromosomem X, hemofilia A, hemofilia B, hemofilia C, hemofilia nabyta, inhibitor czynnika krzepnięcia, inwersja intronu 22, kaskada krzepnięcia, makroglobulinemia Waldenströma, mutacja punktowa, niedobór czynnika VIII, niedobór czynnika XI, niedokrwistość hemolityczna autoimmunologiczna, poradnictwo genetyczne, przeciwciała IgG, przewlekła białaczka limfocytowa, reumatoidalne zapalenie stawów, skrzep fibrynowy, stwardnienie rozsiane, szpiczak mnogi, terapia genowa, toczeń rumieniowaty układowy, zaburzenie krzepnięcia, zespół Goodpasture’a, zespół mielodysplastyczny, zespół Sjögrena, zespół Turnera - Leksykon chorób i schorzeń
Śródmiąższowa choroba płuc – Zapobieganie i profilaktyka
Śródmiąższowa choroba płuc (ILD) to grupa schorzeń charakteryzujących się zapaleniem, pogrubieniem i włóknieniem tkanki płucnej. Profilaktyka ILD opiera się na eliminacji czynników ryzyka, takich jak palenie tytoniu, narażenie na toksyny środowiskowe (np. azbest, pył krzemionkowy) oraz substancje wywołujące reakcje alergiczne (siano, pleśń, odchody ptasie). Kluczowe jest zaprzestanie palenia, które znacząco wpływa na progresję ILD, a także stosowanie odpowiednich środków ochrony dróg oddechowych w środowisku zawodowym. Leczenie chorób współistniejących, takich jak choroby tkanki łącznej czy GERD, oraz regularne szczepienia przeciwko pneumokokom, grypie, COVID-19 i RSV, są istotne w zapobieganiu pogorszeniu stanu płuc. Wczesna identyfikacja subklinicznej ILD, m.in. za pomocą HRCT, oraz szybka interwencja terapeutyczna mogą spowolnić progresję włóknienia i poprawić rokowanie pacjentów.
bliznowacenie płuc, choroba autoimmunologiczna, choroba refluksowa przełyku, choroba tkanki łącznej, dym tytoniowy, GERD, infekcja płuc, pierwotna prewencja, pneumokonioza, profilaktyka pierwotna, przewlekła niestrawność, pył krzemionkowy, pył węglowy, refluks kwasu, rehabilitacja pulmonologiczna, reumatoidalne zapalenie stawów, rodzinne włóknienie płuc, sarkoidoza, śródmiąższowa choroba płuc, szczepionka przeciwko grypie, szczepionka przeciwko pneumokokom, tlenoterapia, toczeń, tomografia komputerowa o wysokiej rozdzielczości, wirus syncytialny dróg oddechowych, włóknienie płuc, włóknienie tkanki płucnej - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół ramsaya hunta – Etiologia i przyczyny
Zespół Ramsaya Hunta (RHS) jest rzadkim schorzeniem neurologicznym wywołanym reaktywacją wirusa varicella-zoster (VZV) w zwoju kolanka nerwu twarzowego (VII nerw czaszkowy). Patogeneza obejmuje zapalenie i obrzęk nerwu twarzowego, co prowadzi do jednostronnego porażenia twarzy, bólu, wysypki pęcherzykowej w obrębie ucha oraz zaburzeń słuchu i równowagi. RHS dotyka głównie osoby powyżej 60 roku życia, z częstością około 5 na 100 000 rocznie, stanowiąc 16-18% przypadków jednostronnego porażenia twarzy. Czynniki ryzyka to m.in. osłabienie układu odpornościowego, stres, wiek powyżej 50 lat oraz wcześniejsze zakażenie ospą wietrzną. Diagnostyka różnicowa obejmuje porażenie Bella, zapalenie ucha, boreliozę oraz nowotwory wewnątrzczaszkowe, a potwierdzenie rozpoznania może wymagać wykrycia DNA VZV lub przeciwciał w płynach ustrojowych.
ból neuropatyczny, borelioza, choroba autoimmunologiczna, choroba z Lyme, herpes zoster oticus, kortykosteroid, latencja wirusa, leczenie przeciwwirusowe, lek immunosupresyjny, nerw twarzowy, nowotwór wewnątrzczaszkowy, ospa wietrzna, półpasiec, półpasiec uszny, porażenie Bella, porażenie twarzy, rumień wędrujący, VII nerw czaszkowy, wirus opryszczki pospolitej, wirus varicella zoster, wysokie dawki steroidów, wysypka pęcherzykowa, zapalenie nerwu twarzowego, zapalenie ucha środkowego, zapalenie ucha zewnętrznego, zespół Ramsaya Hunta, zoster sine herpete, zwój kolanka, zwój kolanka nerwu twarzowego - Leksykon chorób i schorzeń
Celiakia – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Celiakia jest autoimmunologiczną chorobą zapalną dwunastnicy, wywołaną przez gluten u osób genetycznie predysponowanych. Rokowanie jest dobre przy wczesnej diagnozie i ścisłym przestrzeganiu diety bezglutenowej, co umożliwia regenerację błony śluzowej jelita, szczególnie u dzieci (wskaźnik regeneracji 65%, CI: 0,44-0,85) w porównaniu do dorosłych (24%, CI: 0,15-0,33). Czynniki wpływające na rokowanie to wiek w momencie diagnozy, stopień uszkodzenia histologicznego, płeć (lepsza regeneracja u mężczyzn) oraz czas opóźnienia rozpoznania. Monitorowanie obejmuje ocenę objawów klinicznych, oznaczanie przeciwciał anty-TG2 IgA i EMA, a biopsję powtarza się przy utrzymaniu podwyższonych poziomów przeciwciał po 6-12 miesiącach leczenia. Około 5% pacjentów rozwija celiakię oporną na leczenie (RCD), charakteryzującą się złym rokowaniem i wysoką 5-letnią śmiertelnością (30%), z czynnikami ryzyka takimi jak wiek, nieprawidłowe limfocyty śródnabłonkowe i niski poziom albuminy.
ataksja, celiakia, celiakia niereagująca, celiakia oporna na leczenie, choroba autoimmunologiczna, choroba sercowo-naczyniowa, choroba układu oddechowego, dieta bezglutenowa, enteropatia, gruczolakorak jelita cienkiego, kortykosteroid, krzywica, lek immunomodulujący, neuropatia obwodowa, nowotwór limfoproliferacyjny, osteomalacja, osteopenia, osteoporoza, przeciwciała przeciwko transglutaminazie tkankowej, zanik kosmków, zapalenie dwunastnicy, zespół złego wchłaniania