martwica toksyczno-rozpływna naskórka

Martwica toksyczno-rozpływna naskórka (toxic epidermal necrolysis, TEN, zespół Lyella) to rzadka, zagrażająca życiu reakcja polekowa charakteryzująca się rozległym złuszczaniem naskórka i błon śluzowych. Stanowi najcięższą postać reakcji skórnych z grupy ciężkich reakcji niepożądanych, do której zalicza się również zespół Stevensa-Johnsona (SJS). Martwica obejmuje ponad 30% powierzchni ciała.

Główną przyczyną TEN są reakcje polekowe, najczęściej na sulfonamidy, leki przeciwdrgawkowe, niesteroidowe leki przeciwzapalne oraz allopurynol. Mechanizm patogenetyczny opiera się na reakcji immunologicznej prowadzącej do masowej apoptozy keratynocytów. Rola receptorów śmierci, limfocytów T cytotoksycznych oraz mediatorów zapalnych jest kluczowa w rozwoju tego stanu.

Obraz kliniczny obejmuje wysoką gorączkę, rumień skóry, powstawanie pęcherzy oraz rozległe złuszczanie naskórka przypominające oparzenie II stopnia. Charakterystyczny jest objaw Nikolskiego (oddzielanie się naskórka pod wpływem delikatnego tarcia). Zajęte są również błony śluzowe jamy ustnej, oczu, narządów płciowych i dróg oddechowych. Powikłania obejmują zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej, zakażenia wtórne, niewydolność wielonarządową.

Leczenie wymaga natychmiastowej hospitalizacji, najlepiej w specjalistycznych oddziałach leczenia oparzeń. Podstawą jest odstawienie leku wywołującego reakcję, intensywna płynoterapia, antybiotykoterapia (przy zakażeniach wtórnych), żywienie pozajelitowe oraz specjalistyczna pielęgnacja skóry i błon śluzowych. W terapii stosuje się immunoglobuliny dożylne, cyklosporynę lub glikokortykosteroidy, choć ich skuteczność jest przedmiotem dyskusji.

Śmiertelność w TEN wynosi 25-30%, a u pacjentów, którzy przeżyli, często pozostają trwałe powikłania, takie jak zaburzenia pigmentacji skóry, bliznowacenie, zmiany oczne (zespół suchego oka, symblefaron), zwężenie cewki moczowej czy dróg oddechowych. Rokowanie można ocenić przy pomocy skali SCORTEN uwzględniającej czynniki ryzyka zgonu.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Działania niepożądane – Zelefion 250 mg

Chlorowodorek terbinafiny, stosowany w preparacie ZELEFION, może wywoływać działania niepożądane o różnym nasileniu, najczęściej łagodne lub umiarkowane i przemijające. Do bardzo często obserwowanych należą zaburzenia metabolizmu (zmniejszony apetyt), dolegliwości żołądkowo-jelitowe (uczucie pełności, niestrawność, nudności, ból brzucha, biegunka), zmiany skórne (wysypka, pokrzywka) oraz bóle mięśniowo-stawowe. Ból głowy występuje często. Charakterystyczne są zaburzenia zmysłów, zwłaszcza smaku (zniesienie lub brak smaku, niezbyt często) i węchu (bardzo rzadko utrata węchu), które zwykle ustępują po kilku tygodniach od zakończenia terapii, choć w pojedynczych przypadkach mogą się utrzymywać dłużej. Rzadkie, ale poważne działania niepożądane obejmują niewydolność wątroby, ciężkie reakcje skórne (np. zespół Stevensa-Johnsona), zaburzenia hematologiczne (neutropenia, agranulocytoza, trombocytopenia, pancytopenia), reakcje immunologiczne (reakcje anafilaktyczne, obrzęk naczynioruchowy) oraz rabdomiolizę.
agranulocytoza, cholestaza, choroba posurowicza, fotodermatoza, kinaza kreatynowa, liszaj rumieniowaty, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, nadwrażliwość na światło, neutropenia, niedoczulica, niedosłuch, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostra uogólniona osutka krostkowa, pancytopenia, parestezja, podwyższenie enzymów wątrobowych, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, reakcja rzekomoanafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, szum w uszach, terbinafina, trombocytopenia, utrata węchu, wielopostaciowa osutka świetlna, zaburzenie smaku, zaburzenie węchu, zaostrzenie łuszczycy, zapalenie naczyń, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Lamilept

Lamilept (lamotrygina) wiąże się z ryzykiem wystąpienia poważnych reakcji skórnych, takich jak zespół Stevensa-Johnsona (SJS, częstość około 1/1000 u dorosłych z padaczką), toksyczna martwica naskórka (TEN) oraz zespół DRESS, szczególnie w ciągu pierwszych 8 tygodni terapii. Ryzyko to jest zwiększone przy stosowaniu dużych dawek początkowych, szybkim zwiększaniu dawki, jednoczesnym podawaniu walproinianu oraz u pacjentów z wcześniejszą alergią na leki przeciwpadaczkowe. U dzieci ryzyko ciężkich wysypek jest wyższe (od 1/300 do 1/100). U pacjentów azjatyckiego pochodzenia z allelem HLA-B*1502 należy rozważyć szczególną ostrożność. W przypadku wysypki lub objawów zespołu DRESS (gorączka, powiększenie węzłów chłonnych, zaburzenia czynności wątroby i nerek) konieczne jest natychmiastowe przerwanie leczenia. Lamotrygina może również wywoływać reakcje fotowrażliwości, limfohistiocytozę hemofagocytarną (HLH) oraz zaburzenia rytmu serca, zwłaszcza u pacjentów z chorobami serca, w tym zespołem Brugadów.
allel HLA-B*1502, etynyloestradiol lewonorgestrel, hepatosplenomegalia, hipertriglicerydemia, jałowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, lamotrygina, limfadenopatia, limfohistiocytoza hemofagocytarna, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, napad miokloniczny, napad nieświadomości, napad padaczkowy, nietolerancja galaktozy, reakcja fotowrażliwości, reduktaza dihydrofolianowa, rozpad mięśni poprzecznie prążkowanych, rozsiane krzepnięcie śródnaczyniowe, schyłkowa niewydolność nerek, stan padaczkowy, walproinian, wysypka skórna, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zespół Brugadów, zespół DRESS, zespół nadwrażliwości polekowej, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Działania niepożądane – Levetiracetam NeuroPharma 500 mg

Lewetyracetam, dostępny w dawkach 250 mg, 500 mg, 750 mg i 1000 mg, wykazuje profil bezpieczeństwa spójny w różnych grupach wiekowych i wskazaniach terapeutycznych. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to zapalenie błony śluzowej nosa i gardła, senność, ból głowy, zmęczenie oraz zawroty głowy ośrodkowego pochodzenia. Częstość występowania działań niepożądanych klasyfikowana jest od bardzo często (≥1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000). Szczególną uwagę należy zwrócić na rzadkie, ale poważne zaburzenia hematologiczne, takie jak pancytopenia, neutropenia i agranulocytoza, które mogą wymagać natychmiastowej interwencji. Encefalopatia, pojawiająca się zwykle na początku terapii, jest odwracalna po odstawieniu leku. Współpodawanie lewetyracetamu z topiramatem zwiększa ryzyko jadłowstrętu. U dzieci i młodzieży (4-16 lat) częściej występują zaburzenia zachowania i psychiczne, w tym agresja (8,2%), pobudzenie (3,4%) oraz wahania nastroju (2,1%). U niemowląt i dzieci do 4 lat dominują drażliwość (11,7%) i zaburzenia koordynacji ruchowej (3,3%).
agranulocytoza, anafilaksja, ataksja, choreoatetoza, dyskineza, encefalopatia, hiperkinezja, hiponatremia, jadłowstręt, lek przeciwpadaczkowy, leukopenia, łysienie, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, myśli samobójcze, neutropenia, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, omamy, osłabienie mięśni, ostre uszkodzenie nerek, pancytopenia, parestezja, próby samobójcze, profil bezpieczeństwa leku, rabdomioliza, rumień wielopostaciowy, zaburzenia psychotyczne, zaburzenia zachowania, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zapalenie błony śluzowej nosa i gardła, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawroty głowy, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Teriflunomide G.L. Pharma

Teriflunomid, stosowany w terapii stwardnienia rozsianego, wymaga ścisłego monitorowania parametrów klinicznych, w tym ciśnienia tętniczego, aktywności aminotransferazy alaninowej (ALAT/SGPT) oraz pełnej morfologii krwi. Przed rozpoczęciem leczenia należy ocenić te parametry, a następnie kontrolować ALAT co 4 tygodnie przez pierwsze 6 miesięcy, a później regularnie. W przypadku pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby lub stosujących leki hepatotoksyczne, monitorowanie enzymów wątrobowych powinno odbywać się co 2 tygodnie przez 6 miesięcy, a następnie co 8 tygodni przez minimum 2 lata. Wzrost ALAT do 2-3 razy powyżej górnej granicy normy wymaga cotygodniowego badania. Teriflunomid charakteryzuje się długim okresem półtrwania (mediana około 19 dni, eliminacja do stężenia <0,02 mg/L trwa średnio 8 miesięcy, a nawet do 2 lat), co uzasadnia możliwość zastosowania procedury przyspieszonej eliminacji w razie potrzeby. Podwyższenie enzymów wątrobowych i ryzyko polekowego uszkodzenia wątroby (DILI) są szczególnie istotne u pacjentów z wcześniejszymi zaburzeniami wątroby, stosujących alkohol lub inne leki hepatotoksyczne.
aminotransferaza alaninowa, amylaza i lipaza, brak laktazy, ciśnienie tętnicze, fingolimod, hipoproteinemia, interferon beta, leflunomid, lek hepatotoksyczny, lek immunomodulujący, leukopenia, łuszczyca krostkowa, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, morfologia krwi, nadciśnienie płucne, natalizumab, neuropatia obwodowa, niedokrwistość, nietolerancja galaktozy, octan glatirameru, ostre zapalenie trzustki, pancytopenia, płytki krwi, polekowe uszkodzenie wątroby, przyspieszona eliminacja leku, reakcja polekowa z eozynofilią, rozmaz krwinek białych, śródmiąższowa choroba płuc, stwardnienie rozsiane, teriflunomid, transaminaza pirogronianowo-glutaminowa, utajone zakażenie gruźlicy, zaburzenie czynności szpiku kostnego, zaburzenie czynności wątroby, zakażenie, zapalenie trzustki, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żywa szczepionka atenuowana
Leksykon leków
Działania niepożądane – Atorvastatin Genoptim 20 mg

Na podstawie analizy danych z badań klinicznych obejmujących 16 066 pacjentów leczonych atorwastatyną przez średnio 53 tygodnie, przerwanie terapii z powodu działań niepożądanych wystąpiło u 5,2% pacjentów w grupie atorwastatyny w porównaniu do 4,0% w grupie placebo. Istotne klinicznie podwyższenie aktywności aminotransferaz (>3 razy górna granica normy – GGN) obserwowano u 0,8% pacjentów, a podwyższenie kinazy kreatynowej (CK) powyżej 3 razy GGN u 2,5%, z czego 0,4% miało znaczące podwyższenie CK (>10 razy GGN). Profil bezpieczeństwa obejmuje często występujące działania niepożądane, takie jak bóle mięśni, bóle stawów, zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, biegunka), a także rzadkie, ale poważne powikłania, w tym rabdomiolizę, hepatotoksyczność oraz ciężkie reakcje skórne (np. zespół Stevensa-Johnsona). W grupie pediatrycznej (wiek 10-17 lat) profil bezpieczeństwa był zbliżony do dorosłych, bez istotnego wpływu na wzrost i dojrzewanie płciowe.
amnezja, anafilaksja, bezsenność, cholestaza, cukrzyca, dysfagia, działanie niepożądane, enzym wątrobowy, ginekomastia, hepatotoksyczność, hiperglikemia, hipoglikemia, immuno-zależna miopatia martwicza, inhibitor reduktazy HMG-CoA, jadłowstręt, kinaza kreatynowa, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, miopatia, nadciśnienie tętnicze, neuropatia obwodowa, niedoczulica, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, parestezja, pokrzywka, rabdomioliza, reakcja alergiczna, rumień wielopostaciowy, skala Tannera, śródmiąższowa choroba płuc, triglicerydy, zapalenie mięśni, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawroty głowy, zerwanie mięśnia, zespół Stevensa-Johnsona, zespół toczniopodobny
Leksykon leków
Działania niepożądane – Ketipinor 200 mg

Ketipinor, zawierający kwetiapinę w postaci fumaranu, jest dostępny w dawkach 25 mg, 100 mg, 200 mg i 300 mg. Do bardzo często występujących działań niepożądanych (≥10%) należą senność, zawroty głowy związane z niedociśnieniem ortostatycznym, ból głowy, suchość błony śluzowej jamy ustnej, objawy odstawienia, zaburzenia metaboliczne (wzrost triglicerydów >200 mg/dl u dorosłych, cholesterolu całkowitego i LDL, spadek HDL), przyrost masy ciała (>7% masy wyjściowej), zmniejszenie hemoglobiny (≤13 g/dl u mężczyzn, ≤12 g/dl u kobiet) oraz objawy pozapiramidowe. Często obserwuje się leukopenię (≤3 x 10^9/l), hiperprolaktynemię (>20 mcg/l u mężczyzn, >30 mcg/l u kobiet), zaburzenia funkcji tarczycy, hiperglikemię (≥126 mg/dl na czczo), a także zaburzenia neurologiczne i kardiologiczne, takie jak tachykardia, kołatanie serca i wydłużenie odstępu QT. Rzadziej występują poważne reakcje hematologiczne (agranulocytoza), ciężkie reakcje skórne (SJS, TEN, DRESS), rabdomioliza oraz złośliwy zespół neuroleptyczny.
agranulocytoza, bradykardia, choroba zakrzepowo-zatorowa, cukrzyca, dysfagia, dysfunkcja tarczycy, dyskinezy późne, dyzartria, eozynofilia, fumaran kwetiapiny, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hipertriglicerydemia, hiponatremia, hipotermia, kardiomiopatia, leukopenia, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, nadwrażliwość, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość, niedrożność jelit, objawy pozapiramidowe, obrzęk naczynioruchowy, padaczka, podwyższona kinaza kreatynowa, podwyższone ALT, priapizm, rabdomioliza, rumień wielopostaciowy, senność, torsades de pointes, udar mózgu, wydłużenie odstępu QT, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zatrzymanie moczu, zespół metaboliczny, zespół niespokojnych nóg, zespół odstawienia, zespół odstawienia u noworodków, zespół pozapiramidowy, zespół Stevensa-Johnsona, złośliwy zespół neuroleptyczny, żółtaczka
Leksykon leków
Działania niepożądane – Curacne 10 mg 10 mg

Izotretynoina, substancja czynna preparatu Curacne 10 mg, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które są w większości zależne od dawki i najczęściej ustępują po modyfikacji dawkowania lub zakończeniu terapii. Najczęściej obserwowane działania niepożądane dotyczą skóry i błon śluzowych, manifestując się jako zapalenie czerwieni wargowej, suchość skóry i błon śluzowych nosa oraz oczu, co jest charakterystyczne dla profilu bezpieczeństwa leku. Częstość występowania działań niepożądanych klasyfikowana jest według MedDRA, z kategoriami od bardzo często (≥1/10) do bardzo rzadko (<1/10000). Do poważnych, choć bardzo rzadkich powikłań należą rumień wielopostaciowy, zespół Stevensa-Johnsona oraz martwica toksyczno-rozpływna naskórka. Ponadto, bardzo często występują bóle stawów, mięśni i pleców, szczególnie u pacjentów w wieku dojrzewania, oraz wzrost aktywności aminotransferaz, co wymaga regularnego monitorowania funkcji wątroby. W badaniach laboratoryjnych często obserwuje się niedokrwistość, przyspieszone OB, małopłytkowość, neutropenię oraz istotne zmiany lipidowe, takie jak zwiększenie stężenia trójglicerydów i cholesterolu oraz zmniejszenie HDL.
alergiczne zapalenie naczyń, dystrofia paznokci, ginekomastia, hiperurykemia, hiperwitaminoza A, izotretynoina, limfadenopatia, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, nadciśnienie wewnątrzczaszkowe, neutropenia, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, suchość skóry, światłowstręt, tarcza zastoinowa, trądzik piorunujący, zapalenie czerwieni wargowej, zapalenie kłębuszkowe nerek, zapalenie okrężnicy, zapalenie rogówki, zapalenie spojówek, zapalenie stawów krzyżowo-biodrowych, zapalenie trzustki, zapalenie warg, zespół Stevensa-Johnsona, ziarniniak Wegenera
Leksykon leków
Działania niepożądane – Sunitinib Synthon 50 mg

Sunitynib Synthon, dostępny w dawkach 12,5 mg, 25 mg i 50 mg, jest stosowany w leczeniu RCC, GIST oraz pNET, jednak jego terapia wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych, w tym poważnych powikłań takich jak ostra niewydolność nerek, niewydolność serca, zator tętnicy płucnej, perforacja przewodu pokarmowego oraz krwotoki różnego pochodzenia. Najczęstsze objawy niepożądane to zmniejszenie apetytu, dysgeuzja, nadciśnienie tętnicze, zmęczenie oraz zaburzenia przewodu pokarmowego (biegunka, nudności, zapalenie jamy ustnej). W trakcie terapii należy monitorować funkcję tarczycy (ryzyko niedoczynności), parametry hematologiczne (neutropenia, małopłytkowość, niedokrwistość), a także funkcję wątroby i nerek, ze względu na możliwość wystąpienia niewydolności tych narządów. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko kardiotoksyczności, w tym niewydolności serca, zaburzeń rytmu (w tym torsade de pointes) oraz konieczność regularnej oceny EKG i frakcji wyrzutowej lewej komory.
dysfagia, dysgeuzja, erytrodyzestezja dłoniowo-podeszwowa, guz neuroendokrynny trzustki, jabłczan sunitynibu, kardiomiopatia, krwotok z nosa, małopłytkowość, martwica kości szczęki, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, martwicze zapalenie powięzi, mikroangiopatia zakrzepowa, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość, niewydolność nadnerczy, niewydolność nerek, niewydolność serca, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, obrzęk naczynioruchowy, odma opłucnowa, pancytopenia, perforacja przewodu pokarmowego, piodermia zgorzelinowa, rabdomioliza, rak nerkowokomórkowy, rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe, torsade de pointes, zator tętnicy płucnej, zespół nerczycowy, zespół odwracalnej tylnej encefalopatii, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Febrisan

Lek Febrisan w dawce 750 mg paracetamolu, 60 mg kwasu askorbinowego oraz 10 mg fenylefryny chlorowodorku na 5 g proszku musującego wymaga ostrożności ze względu na ryzyko hepatotoksyczności, zwłaszcza przy przekroczeniu zalecanej dawki lub jednoczesnym stosowaniu innych preparatów zawierających paracetamol. U pacjentów zgłaszano ciężkie reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona, martwica toksyczno-rozpływna naskórka oraz ostra uogólniona osutka krostkowa, które wymagają natychmiastowego odstawienia leku i wdrożenia leczenia objawowego. Długotrwałe stosowanie lub stosowanie dużych dawek może prowadzić do bólów głowy, które nie powinny być leczone zwiększaniem dawki paracetamolu, aby uniknąć efektu błędnego koła i nasilenia dolegliwości.
astma, ból głowy, choroba alkoholowa, cukrzyca, farmakokinetyka leku, fenylefryna, guz chromochłonny nadnerczy, hepatotoksyczność paracetamolu, jaskra z wąskim kątem przesączania, kwas askorbowy, lek przeciwzakrzepowy, lek sympatykomimetyczny, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, nadczynność tarczycy, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, ostra uogólniona osutka krostkowa, paracetamol, przerost gruczołu krokowego, przewlekłe niedożywienie, skurcz oskrzeli, uszkodzenie wątroby, zatrzymanie moczu, zespół Raynauda, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Fluconazole Aurobindo

Produkt Fluconazole Aurobindo zawierający 100 mg flukonazolu wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek i wątroby. Flukonazol jest przeciwwskazany w leczeniu grzybicy skóry owłosionej głowy ze względu na niską skuteczność (odsetek wyzdrowień <20%) w porównaniu do gryzeofulwiny. Brak jest również wystarczających danych klinicznych dotyczących dawkowania i skuteczności w kryptokokozie płucnej i skórnej oraz głębokich grzybicach endemicznych, takich jak parakokcydioidomkoza, sporotrychoza limfatyczno-skórna i histoplazmoza. Należy monitorować funkcje wątroby, gdyż rzadko, ale możliwe jest ciężkie toksyczne uszkodzenie wątroby, które może prowadzić do zgonu, zwłaszcza u pacjentów z ciężkimi chorobami współistniejącymi. Objawy hepatotoksyczności obejmują znaczne osłabienie, jadłowstręt, nudności, wymioty i żółtaczkę, a w przypadku ich wystąpienia konieczne jest natychmiastowe przerwanie terapii.
amiodaron, astenia, cytochrom P450, flukonazol, głęboka grzybica endemiczna, gryzeofulwina, grzybica skóry owłosionej głowy, halofantryna, hepatotoksyczność, hipokaliemia, histoplazmoza, inwazyjne zakażenie grzybicze, jadłowstręt, ketokonazol, komorowe zaburzenie rytmu serca, kryptokokoza, kryptokokoza płuc, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, niewydolność kory nadnerczy, niewydolność serca, parakokcydioidomkoza, powierzchowna grzybica, prednizon, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, sporotrychoza limfatyczno-skórna, terfenadyna, toksyczne uszkodzenie wątroby, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QT, wysypka skórna, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zespół Stevensa-Johnsona, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żółtaczka
Leksykon leków
Działania niepożądane – Atorvastatin Krka 40 mg

Atorvastatin Krka, zawierający atorwastatynę wapniową w dawkach 10 mg, 20 mg i 40 mg, jest inhibitorem reduktazy HMG-CoA stosowanym w terapii hiperlipidemii. W badaniach klinicznych obejmujących 16 066 pacjentów przez średnio 53 tygodnie, 5,2% pacjentów przerwało leczenie z powodu działań niepożądanych, w porównaniu do 4,0% w grupie placebo. Istotne klinicznie podwyższenie aminotransferaz (>3x GGN) wystąpiło u 0,8% pacjentów, a zwiększenie aktywności kinazy kreatynowej (CK) >3x GGN u 2,5%, z czego 0,4% miało wzrost CK >10x GGN. Zmiany te były zwykle odwracalne i zależne od dawki. Profil działań niepożądanych obejmuje często występujące objawy takie jak bóle mięśni, stawów, zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, biegunka, zaparcia), a także rzadkie, ale poważne powikłania jak rabdomioliza, miopatia, zapalenie mięśni, immunozależna miopatia martwicza, niewydolność wątroby, anafilaksja oraz ciężkie reakcje skórne (zespół Stevensa-Johnsona). W populacji pediatrycznej (10-17 lat) profil bezpieczeństwa jest zbliżony do dorosłych, bez istotnego wpływu na wzrost i dojrzewanie płciowe.
aminotransferaza, anafilaksja, atorwastatyna, badanie czynności wątroby, cholestaza, dyspepsja, ginekomastia, hiperglikemia, hipoglikemia, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor reduktazy HMG-CoA, jadłowstręt, kinaza kreatynowa, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, miopatia, neuropatia obwodowa, niedoczulica, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, pokrzywka, rabdomioliza, reakcja alergiczna, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowa choroba płuc, statyna, tendinopatia, wzdęcia, zaburzenia wątroby, zaburzenia żołądka, zapalenie mięśni, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół Stevensa-Johnsona, zespół toczniopodobny
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Sulfasalazin EN Krka

Stosowanie sulfasalazyny wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z ciężką alergią, astmą oskrzelową oraz niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej ze względu na ryzyko reakcji nadwrażliwości i niedokrwistości hemolitycznej. Preparat jest przeciwwskazany u osób z zaburzeniami czynności nerek, wątroby oraz nieprawidłowym składem krwi, chyba że korzyści przewyższają ryzyko. Zaleca się monitorowanie stężenia leku, które przy dawce 70 mg/kg mc./dobę może osiągnąć 50 μg/ml, co stanowi próg toksyczności. Pacjentom należy zalecić odpowiednie nawodnienie, aby zapobiec tworzeniu się kryształów i kamieni nerkowych.
astma oskrzelowa, ciężka alergia, kamień nerkowy, kryształy w moczu, limfadenopatia, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, nadwrażliwość na sulfasalazynę, niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, niedokrwistość hemolityczna, osutka polekowa z eozynofilią, sulfasalazyna, wysypka skórna, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry, zmiana śluzówkowa
Leksykon leków
Działania niepożądane – Atorvastatin Aurovitas 20 mg

Atorvastatin Aurovitas, zawierający atorwastatynę w dawkach 10 mg, 20 mg i 40 mg, wykazuje profil bezpieczeństwa typowy dla inhibitorów reduktazy HMG-CoA. W badaniach klinicznych z udziałem 16 066 pacjentów leczonych średnio przez 53 tygodnie, 5,2% przerwało terapię z powodu działań niepożądanych, w porównaniu do 4,0% w grupie placebo. Istotne klinicznie podwyższenie aktywności aminotransferaz (>3x GGN) wystąpiło u 0,8% pacjentów, a zwiększenie kinazy kreatynowej (>3x GGN) u 2,5%, z czego 0,4% miało wartości >10x GGN. Najczęstsze działania niepożądane obejmują infekcje górnych dróg oddechowych, bóle mięśniowo-szkieletowe, zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, biegunka, zaparcia), a także podwyższenie enzymów wątrobowych i kinazy kreatynowej. Rzadziej obserwowano poważne reakcje, takie jak miopatia, rabdomioliza, reakcje alergiczne, czy zaburzenia wątroby.
aminotransferazy, anafilaksja, atorwastatyna, cholestaza, ginekomastia, hiperglikemia, hipoglikemia, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, leukocyturia, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, miastenia, miopatia, neuropatia obwodowa, niedoczulica, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, profil bezpieczeństwa, rabdomioliza, reakcja alergiczna, rumień wielopostaciowy, sól wapniowa, śródmiąższowa choroba płuc, tabletka powlekana, układ nerwowy, zaburzenia widzenia, zespół Stevensa-Johnsona, zespół toczniopodobny
Leksykon leków
Działania niepożądane – Valsartan + hydrochlorothiazide Krka 160 mg + 25 mg

Produkt leczniczy Valsartan + hydrochlorothiazide Krka zawiera walsartan (160 mg) i hydrochlorotiazyd (25 mg), które wykazują szerokie spektrum działań niepożądanych. Najczęściej obserwuje się hipokaliemię (≥1/10 pacjentów) indukowaną przez hydrochlorotiazyd, co może prowadzić do zaburzeń rytmu serca, zwłaszcza u pacjentów z chorobami serca. Inne częste zaburzenia metaboliczne to hiponatremia i hipomagnezemia. Walsartan może przeciwdziałać hipokaliemii, ale jednocześnie wywoływać hiperkaliemię. Zarówno walsartan, jak i hydrochlorotiazyd mogą powodować zaburzenia czynności nerek, w tym ostrą niewydolność nerek, szczególnie u pacjentów z istniejącą niewydolnością nerek, serca lub marskością wątroby. Niedociśnienie jest niezbyt częstym działaniem niepożądanym skojarzenia, natomiast niedociśnienie ortostatyczne występuje często przy stosowaniu samego hydrochlorotiazydu. Rzadko obserwuje się zaburzenia rytmu serca oraz bardzo rzadko niewydolność oddechową, w tym ARDS.
agranulocytoza, anemia aplastyczna, aplazja szpiku kostnego, ARDS, cholestaza wewnątrzwątrobowa, choroba posurowicza, hiperurykemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, hipotonia ortostatyczna, jaskra zamkniętego kąta, leukopenia, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc niekardiogenny, pancreatitis, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, rumień wielopostaciowy, toczeń rumieniowaty skórny, trombocytopenia, walsartan z hydrochlorotiazydem, zapalenie naczyń, zasadowica hipochloremiczna, zawroty błędnikowe
Leksykon substancji czynnych
Chlorambucyl – Działania niepożądane

Chlorambucyl, substancja czynna leku Leukeran (tabletki powlekane 2 mg), wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, głównie wynikających z jego działania alkilującego na szybko dzielące się komórki, co prowadzi do mielosupresji i zaburzeń hematologicznych. Najczęściej obserwuje się leukopenię, neutropenię, małopłytkowość oraz pancytopenię (bardzo często, ≥ 1/10), które zwykle są odwracalne po odstawieniu leku. Niedokrwistość występuje często (≥ 1/100 do <1/10), natomiast nieodwracalna niewydolność szpiku kostnego jest bardzo rzadka (<1/10 000). Istotnym ryzykiem jest rozwój wtórnych nowotworów hematologicznych, zwłaszcza białaczki i zespołu mielodysplastycznego, szczególnie po długotrwałym stosowaniu chlorambucylu. W zakresie układu nerwowego częstość drgawek u dzieci z zespołem nerczycowym jest wysoka, a u pacjentów z napadami padaczkowymi w wywiadzie ryzyko ich wystąpienia jest szczególnie podwyższone. Działania niepożądane obejmują również zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, biegunka, owrzodzenie jamy ustnej), które występują często, oraz bardzo rzadkie (<1/10 000) śródmiąższowe włóknienie i zapalenie płuc, które mogą być odwracalne po odstawieniu leku.
azoospermia, białaczka, biegunka, hepatotoksyczność, jałowe zapalenie pęcherza moczowego, lek alkilujący, lek cytostatyczny, leukopenia, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, mielosupresja, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedokrwistość, niewydolność szpiku kostnego, nudności, obrzęk naczynioruchowy, owrzodzenie jamy ustnej, pancytopenia, pokrzywka, przewlekła białaczka limfatyczna, śródmiąższowe włóknienie płuc, śródmiąższowe zapalenie płuc, wymioty, zespół mielodysplastyczny, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka
Leksykon substancji czynnych
Cefepim – Działania niepożądane

Cefepim, antybiotyk cefalosporynowy IV generacji podawany pozajelitowo, charakteryzuje się szerokim spektrum działania, jednak jego stosowanie wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych. Najczęściej obserwowane u dorosłych są objawy żołądkowo-jelitowe (biegunka, częstość ≥1/100 do <1/10) oraz reakcje nadwrażliwości, w tym wysypka (często). Wśród działań hematologicznych bardzo często występuje dodatni odczyn Coombsa (≥1/10), a często niedokrwistość, eozynofilia i wydłużenie czasu protrombinowego. Rzadziej obserwuje się małopłytkowość, leukopenię, neutropenię, a także poważne, choć rzadkie powikłania, takie jak niedokrwistość aplastyczna, hemolityczna i agranulocytoza. Neurotoksyczność, szczególnie u pacjentów z niewydolnością nerek i osób starszych, może manifestować się bólami głowy, drgawkami, encefalopatią, śpiączką i innymi zaburzeniami świadomości, co wymaga natychmiastowej interwencji i ewentualnej hemodializy. Cefepim może również powodować nefrotoksyczność, objawiającą się wzrostem stężenia mocznika i kreatyniny oraz ryzykiem niewydolności nerek.
agranulocytoza, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, cefalosporyna czwartej generacji, cefepim, Clostridioides difficile, czas protrombinowy, czas tromboplastyny częściowej, drgawki, encefalopatia, enzymy wątrobowe, eozynofilia, kandydoza jamy ustnej, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, mioklonie, neurotoksyczność, neutropenia, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, obrzęk naczynioruchowy, odczyn Coombsa, parestezje, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, rzekomobłoniaste zapalenie okrężnicy, toksyczna nefropatia, wstrząs anafilaktyczny, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie pochwy, zespół Lyella, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Działania niepożądane – Candesartan Cilexetil + Amlodipine + Hydrochlorothiazide Adamed 16 mg + 10 mg + 12,5 mg

Produkt leczniczy zawierający kandesartan cileksetyl, amlodypinę oraz hydrochlorotiazyd (HCTZ) wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które należy monitorować podczas terapii. Najczęściej obserwowane działania obejmują zakażenia układu oddechowego, hipokaliemię, hiperurykemię, wzrost stężenia lipidów w surowicy, senność, zawroty głowy, bóle głowy, kołatanie serca, uderzenia gorąca, nudności, ból brzucha, zaparcia, obrzęki wokół kostek oraz uczucie zmęczenia. Rzadziej występują poważniejsze zaburzenia hematologiczne (np. agranulocytoza, neutropenia), zaburzenia czynności nerek, ostre niewydolności nerek, reakcje alergiczne, zaburzenia psychiczne (depresja, stan splątania), a także zmiany skórne, w tym bardzo rzadkie przypadki zespołu Stevensa-Johnsona i martwicy toksyczno-rozpływnej naskórka. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko nieczerniakowego raka skóry (rak podstawnokomórkowy i płaskonabłonkowy) związane ze skumulowaną dawką HCTZ, co wymaga regularnej kontroli dermatologicznej pacjentów.
agranulocytoza, bradykardia, częstoskurcz komorowy, ginekomastia, hiperglikemia, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hiperurykemia, hipofosfatemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, hydrochlorotiazyd, impotencja, jaskra z zamkniętym kątem, leukopenia, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, martwicze zapalenie naczyń, migotanie przedsionków, neuropatia obwodowa, neutropenia, nieczerniakowy rak skóry, niedociśnienie, niedociśnienie ortostatyczne, niedoczulica, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, ostra krótkowzroczność, ostra niewydolność nerek, parestezja, przerost dziąseł, rak podstawnokomórkowy, rumień wielopostaciowy, stan splątania, toczeń rumieniowaty skórny, wysięk do naczyniówki, zaburzenia pozapiramidowe, zaburzenia rytmu serca, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie naczyń krwionośnych, zapalenie trzustki, zasadowica hipochloremiczna, zawał mięśnia sercowego, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry, żółtaczka cholestatyczna
Leksykon leków
Działania niepożądane – Amylan 875 mg + 125 mg

Produkt leczniczy Amylan zawiera amoksycylinę trójwodną w dawce odpowiadającej 875 mg amoksycyliny oraz 125 mg potasu klawulanianu. W trakcie stosowania leku najczęściej obserwuje się działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego, takie jak biegunka (bardzo często, ≥1/10), nudności i wymioty (często, ≥1/100 do <1/10). Inne istotne działania niepożądane obejmują zaburzenia hematologiczne (leukopenia, trombocytopenia, agranulocytoza), reakcje alergiczne (obrzęk naczynioruchowy, anafilaksja, zespół choroby posurowiczej), a także poważne reakcje skórne, w tym zespół Stevensa-Johnsona, martwicę toksyczno-rozpływną naskórka oraz zespół DRESS, które stanowią zagrożenie życia i wymagają natychmiastowego odstawienia leku. Ponadto, mogą wystąpić zaburzenia wątroby (umiarkowane podwyższenie AspAT i AlAT, zapalenie wątroby, żółtaczka zastoinowa) oraz powikłania ze strony nerek, takie jak śródmiąższowe zapalenie nerek i krystaluria.
agranulocytoza, AlAT, amoksycylina trójwodna, anafilaksja, AspAT, biegunka, choroba posurowicza, czarny język włochaty, czas protrombinowy, drgawki, IgA dermatoza, kandydoza błon śluzowych, krwotoczne zapalenie jelita, krystaluria, kwas klawulanowy, leukopenia, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, neutropenia, niedokrwistość hemolityczna, nudności, obrzęk naczynioruchowy, ostre uszkodzenie nerek, osutka krostkowa, potasu klawulanian, rumień wielopostaciowy, rzekomobłoniaste zapalenie jelita, śródmiąższowe zapalenie nerek, trombocytopenia, wymioty, zapalenie jelit, zapalenie jelita grubego, zapalenie naczyń, zapalenie opon mózgowych, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół DRESS, zespół Kounisa, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry, żółtaczka zastoinowa
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Sunitinib MSN

Przed rozpoczęciem terapii sunitynibem konieczna jest dokładna ocena ryzyka i korzyści, ze szczególnym uwzględnieniem interakcji farmakokinetycznych, zwłaszcza z lekami wpływającymi na CYP3A4, które mogą znacząco zmieniać stężenia leku w osoczu. W trakcie leczenia należy monitorować i reagować na liczne potencjalne działania niepożądane, w tym zmiany skórne (odbarwienia, pęcherze, wysypki, a także ciężkie reakcje jak SJS czy TEN), powikłania krwotoczne (w tym krwotoki z nosa i płuc, szczególnie u pacjentów stosujących leki przeciwzakrzepowe), oraz objawy ze strony układu pokarmowego (biegunka, nudności, perforacje przewodu pokarmowego). Należy także regularnie kontrolować ciśnienie tętnicze, gdyż sunitynib może indukować ciężkie nadciśnienie tętnicze (ciśnienie skurczowe >200 mmHg lub rozkurczowe ≥110 mmHg), wymagające czasowego odstawienia leku w przypadku braku kontroli farmakologicznej. Monitorowanie hematologiczne jest kluczowe ze względu na ryzyko neutropenii, małopłytkowości i niedokrwistości, które mogą prowadzić do poważnych powikłań, w tym krwotoków i zakażeń.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, frakcja wyrzutowa lewej komory, hipoglikemia, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, kardiomiopatia, krwioplucie, krwotok płucny, małopłytkowość, martwica kości szczęki, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, martwicze zapalenie powięzi, mikroangiopatia zakrzepowa, morfologia krwi, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, neutrofil, neutropenia, niedoczynność tarczycy, niedokrwienie mięśnia sercowego, niedokrwistość, niewydolność serca, niewydolność wątroby, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, obrzęk naczynioruchowy, perforacja przewodu pokarmowego, piodermia zgorzelinowa, powikłanie skórne, przejściowy napad niedokrwienny, rak nerkowokomórkowy, rumień wielopostaciowy, torsade de pointes, udar mózgu, wydłużenie odstępu QT, zakrzepica żył głębokich, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie trzustki, zastoinowa niewydolność serca, zator tętnicy płucnej, zawał mięśnia sercowego, zdarzenie krwotoczne, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół nerczycowy, zespół odwracalnej tylnej leukoencefalopatii, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Działania niepożądane – Gexiro (10 mg + 3 mg)/ml

Produkt leczniczy Gexiro, zawierający paracetamol (10 mg/mL) i ibuprofen (3 mg/mL) w roztworze do infuzji, wykazuje profil działań niepożądanych typowy dla obu substancji czynnych, bez wykazania dodatkowych efektów niepożądanych w badaniach klinicznych. Często obserwowane działania obejmują zawroty głowy, ból głowy, nerwowość, szumy uszne, obrzęki oraz dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak ból brzucha, biegunka, nudności i wymioty. Niezbyt często występują zaburzenia hematologiczne (np. zmniejszenie hemoglobiny), reakcje alergiczne (choroba posurowicza, zespół tocznia rumieniowatego), zaburzenia widzenia (niedowidzenie), a także powikłania ze strony układu oddechowego i nerek. Bardzo rzadkie, ale poważne działania obejmują agranulocytozę, różne formy niedokrwistości, reakcje nadwrażliwości, uszkodzenie wątroby i nerek, a także ciężkie reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona i martwica toksyczno-rozpływna naskórka.
agranulocytoza, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, arytmia, aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba posurowicza, choroba Schönleina-Henocha, częstoskurcz, fosfataza zasadowa, fosfokinaza kreatynowa, gamma-glutamylotransferaza, ginekomastia, hematokryt, hematopoeza, hemoglobina, hipoglikemia, hipokaliemia, hipoksemia, kwasica metaboliczna, leukopenia, małopłytkowość, martwica brodawek nerkowych, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, martwicze zapalenie powięzi, nadwrażliwość, neutropenia, niedowidzenie, obrzęk naczynioruchowy, ostra martwica kanalików nerkowych, ostra uogólniona osutka krostkowa, pancytopenia, perforacja przewodu pokarmowego, rak nerkowokomórkowy, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, śródmiąższowe zapalenie nerek, stridor, toczeń rumieniowaty, wrzód trawienny, wrzodziejące zapalenie jamy ustnej, zaburzenia pozapiramidowe, zakrzepica tętnicza, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie okrężnicy, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół DRESS, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka
Leksykon leków
Działania niepożądane – Valsartan + hydrochlorothiazide Krka 320 mg + 12,5 mg

Valsartan + hydrochlorothiazide Krka (320 mg + 12,5 mg) wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które wynikają zarówno z działania skojarzonego obu substancji, jak i z ich monoterapii. Do najczęstszych należą zaburzenia elektrolitowe, takie jak hipokaliemia, hiponatremia, hipomagnezemia oraz hiperurykemia, które wymagają regularnego monitorowania. Niezbyt często obserwuje się odwodnienie, niedociśnienie, parestezje, bóle mięśniowe, zmęczenie oraz zaburzenia widzenia i słuchu. Rzadkie, ale istotne klinicznie działania obejmują ciężkie reakcje hematologiczne (agranulocytoza, anemia hemolityczna, niewydolność szpiku), poważne reakcje skórne (martwicze zapalenie naczyń, martwica toksyczno-rozpływna naskórka), ostre zaburzenia nerek, obrzęk płuc oraz jaskrę ostrą zamkniętego kąta. W trakcie terapii konieczne jest monitorowanie parametrów biochemicznych (elektrolity, kreatynina, mocznik, enzymy wątrobowe, bilirubina), morfologii krwi oraz ciśnienia tętniczego, w tym w pozycji stojącej, aby ocenić ryzyko hipotonii ortostatycznej.
agranulocytoza, anemia hemolityczna, cholestaza wewnątrzwątrobowa, choroba posurowicza, cukromocz, hiperglikemia, hiperkalcemia, hiperurykemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, hipotonia, jaskra ostra zamkniętego kąta, leukopenia, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, martwicze zapalenie naczyń, neutropenia, niedociśnienie, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość aplastyczna, niekardiogenny obrzęk płuc, niewydolność nerek, niewydolność szpiku kostnego, niewyraźne widzenie, obrzęk naczynioruchowy, odwodnienie, omdlenie, parestezja, plamica, rak kolczystokomórkowy skóry, rak podstawnokomórkowy skóry, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, szum w uszach, toczeń rumieniowaty skóry, walsartan z hydrochlorotiazydem, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia hematologiczne, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia wodno-elektrolitowe, zapalenie naczyń, zapalenie trzustki, zasadowica hipochloremiczna, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, zespół ostrej niewydolności oddechowej
Leksykon leków
Działania niepożądane – Diazidan 80 mg

Diazidan w dawce 80 mg, zawierający gliklazyd, jest stosowany w leczeniu cukrzycy typu 2, jednak jego stosowanie wiąże się z ryzykiem działań niepożądanych, z których najczęstszym jest hipoglikemia. Objawy hipoglikemii obejmują szeroki zakres symptomów neurologicznych (ból głowy, zaburzenia świadomości, drgawki), metabolicznych (głód, nudności), psychologicznych (pobudzenie, agresja) oraz krążeniowych (tachykardia, bradykardia, nadciśnienie). W przypadku wystąpienia hipoglikemii zaleca się natychmiastowe podanie węglowodanów prostych; sztuczne substancje słodzące nie są skuteczne. Ciężkie lub długotrwałe epizody hipoglikemii wymagają hospitalizacji. Rzadziej obserwuje się zaburzenia hematologiczne (niedokrwistość, leukopenia, małopłytkowość, granulocytopenia) oraz przemijające zaburzenia widzenia na początku terapii. Dolegliwości żołądkowo-jelitowe, takie jak ból brzucha, nudności, wymioty, biegunka i zaparcia, występują niezbyt często i można je ograniczyć przez przyjmowanie leku podczas śniadania.
afazja, agranulocytoza, alergiczne zapalenie naczyń, biegunka, ból brzucha, bradykardia, cukrzyca, dławica piersiowa, drgawka, erytrocytopenia, gliklazyd, granulocytopenia, hipoglikemia, hiponatremia, kołatanie serca, leukopenia, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, nadciśnienie, niedokrwistość, niedokrwistość hemolityczna, niedowład, niestrawność, niewydolność wątroby, nudność, obrzęk naczynioruchowy, pancytopenia, pochodna sulfonylomocznika, pokrzywka, rumień, śpiączka, świąd, tachykardia, wymioty, wysypka, wysypka plamkowo-grudkowa, wysypka polekowa z eozynofilią, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie świadomości, zaburzenie widzenia, zapalenie wątroby, zaparcie, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka cholestatyczna, zwiększona aktywność enzymów wątrobowych
Leksykon substancji czynnych
Tobramycyna – Działania niepożądane

Tobramycyna, aminoglikozydowy antybiotyk stosowany w różnych infekcjach bakteryjnych, wykazuje potencjalną toksyczność, zwłaszcza przy podaniu dożylnym. Najpoważniejsze działania niepożądane obejmują ototoksyczność (uszkodzenie ucha wewnętrznego z objawami takimi jak zawroty głowy, szumy uszne i nieodwracalna utrata słuchu, początkowo w zakresie wysokich częstotliwości), nefrotoksyczność (zaburzenia czynności nerek, w tym wzrost stężenia kreatyniny, azotu mocznikowego, oliguria, białkomocz) oraz neurotoksyczność (bóle głowy, parestezje, drgawki, blokada nerwowo-mięśniowa). Ryzyko tych działań wzrasta u pacjentów z istniejącą niewydolnością nerek, stosujących duże dawki, długotrwale lub jednocześnie inne leki nefro- i ototoksyczne. W przypadku podania wziewnego dominują objawy ze strony układu oddechowego, takie jak kaszel, dysfonia, nieżyt nosa, a także szumy uszne (ok. 3% pacjentów). Stosowanie miejscowe do oczu może powodować przekrwienie, dyskomfort, zapalenie rogówki oraz działania niepożądane związane z kortykosteroidami w preparatach złożonych (np. wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego).
antybiotyk aminoglikozydowy, białkomocz, blokada nerwowo-mięśniowa, ciśnienie wewnątrzgałkowe, drgawki, dysfonia, eozynofilia, hipokalcemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, infekcja grzybicza, jaskra, kandydoza jamy ustnej, kreatynina w surowicy, krwioplucie, leukopenia, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, nebulizacja, nefrotoksyczność, nerw przedsionkowy, neurotoksyczność, niedokrwistość, niewydolność nerek, oliguria, ototoksyczność, parestezje, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, szumy uszne, trombocytopenia, ucho wewnętrzne, wałeczkomocz, zakażenie oportunistyczne, zapalenie krtani, zapalenie rogówki, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Lamisil

Preparat Lamisil (terbinafina) wymaga ścisłego monitorowania funkcji wątroby, zwłaszcza u pacjentów z historią chorób wątroby, ze względu na ryzyko hepatotoksyczności. Przeciwwskazane jest stosowanie u osób z przewlekłą lub czynną chorobą wątroby. Zaleca się ocenę enzymów wątrobowych po 4-6 tygodniach terapii; w przypadku ich podwyższenia leczenie należy natychmiast przerwać. W dokumentacji medycznej odnotowano bardzo rzadkie przypadki ciężkiej niewydolności wątroby, czasem prowadzące do zgonu lub konieczności przeszczepu. Objawy wskazujące na dysfunkcję wątroby, takie jak utrzymujące się nudności, zmniejszone łaknienie, przewlekłe zmęczenie, wymioty, bóle brzucha, żółtaczka, ciemne zabarwienie moczu i jasne stolce, wymagają natychmiastowego zaprzestania terapii i oceny czynności wątroby. Farmakokinetycznie, u pacjentów z chorobami wątroby klirens terbinafiny może zmniejszyć się nawet o około 50%.
agranulocytoza, badanie farmakokinetyczne, działanie hepatotoksyczne, klirens leku, łuszczyca, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, neutropenia, niedokrwistość aplastyczna, niewydolność szpiku kostnego, niewydolność wątroby, przeszczep wątroby, rumień wielopostaciowy, terbinafina, toczeń rumieniowaty, trombocytopenia, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka
Leksykon leków
Działania niepożądane – Erythromycinum TZF 200 mg

Erytromycyna, makrolidowy antybiotyk stosowany w dawce 200 mg w formie tabletek powlekanych (Erythromycinum TZF), wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych, które należy uwzględnić w praktyce klinicznej. Do najpoważniejszych należą agranulocytoza (<1/10 000), anafilaksja (≥1/10 000 do <1/1 000), oraz rzadkie, ale groźne zaburzenia rytmu serca, takie jak torsade de pointes. Częstość występowania wielu działań, w tym zakażeń oportunistycznych, reakcji skórnych (np. zespół Stevensa-Johnsona), ototoksyczności (szumy uszne, głuchota), oraz zaburzeń wątroby (przemijające wzrosty AspAT, AlAT, cholestatyczne zapalenie wątroby) jest określana jako nieznana lub rzadka. Szczególną uwagę należy zwrócić na możliwość rzekomobłoniastego zapalenia jelita grubego wywołanego przez Clostridioides difficile, które wymaga natychmiastowego odstawienia leku i leczenia. Monitorowanie parametrów wątrobowych oraz funkcji słuchu jest wskazane, zwłaszcza u pacjentów z istniejącymi zaburzeniami narządowymi.
agranulocytoza, aminotransferaza wątrobowa, antybiotyk makrolidowy, ból brzucha, cholestatyczne zapalenie wątroby, Clostridioides difficile, częstoskurcz komorowy, działanie ototoksyczne, kołatanie serca, linia granulocytarna, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, migotanie komór, niewydolność wątroby, ostra uogólniona osutka krostkowa, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, śródmiąższowe zapalenie nerek, szum uszny, torsade de pointes, układ krwiotwórczy, upośledzenie funkcji nerek, upośledzenie słuchu, zaburzenie funkcji wątroby, zaburzenie mikrobioty, zakażenie bakteryjne, zakażenie oportunistyczne, zatrzymanie krążenia, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Działania niepożądane – Lafactin 37,5 mg

Lafactin, zawierający wenlafaksynę chlorowodorek w dawkach 37,5 mg, 75 mg oraz 150 mg w formie kapsułek o przedłużonym uwalnianiu, wykazuje szeroki profil działań niepożądanych, które należy uwzględnić podczas terapii. Do bardzo często występujących (≥1/10) należą nudności, suchość w jamie ustnej, ból głowy oraz nadmierne pocenie się, w tym poty nocne. Działania niepożądane sklasyfikowano według układów i narządów oraz częstości występowania, co umożliwia precyzyjną ocenę ryzyka. Szczególną uwagę należy zwrócić na potencjalnie zagrażające życiu objawy, takie jak zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny, zaburzenia rytmu serca (w tym Torsade de pointes), ciężkie reakcje skórne (zespół Stevensa-Johnsona, martwica toksyczno-rozpływna naskórka) oraz myśli i zachowania samobójcze.
anorgazmia, arytmia, bezsenność, biegunka, ból głowy, depersonalizacja, drgawki, drżenie, dyskineza, działanie niepożądane, halucynacje, hiponatremia, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny, kapsułki o przedłużonym uwalnianiu, kardiomiopatia stresowa, klasyfikacja układów i narządów, kołatanie serca, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwotok poporodowy, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, myśli samobójcze, nadmierne pocenie, niepokój, nudności, obrzęk naczynioruchowy, parestezje, pokrzywka, SNRI, stan splątania, suchość w jamie ustnej, świąd, tachykardia, torsade de pointes, wenlafaksyna, wydłużenie QT, wymioty, wysypka, zaburzenia ejakulacji, zaburzenia erekcji, zaburzenia orgazmu, zaburzenia równowagi, zaburzenia rytmu serca, zapalenie trzustki, zaparcia, zawroty głowy, zespół nieadekwatnego wydzielania ADH, zespół serotoninowy, zespół Stevensa-Johnsona, złośliwy zespół neuroleptyczny
Leksykon leków
Działania niepożądane – Fluconazole Polfarmex 150 mg

Flukonazol charakteryzuje się szerokim spektrum działań niepożądanych, z których najczęstsze (>1/10) obejmują ból głowy, ból brzucha, nudności, wymioty, biegunkę, wysypkę oraz podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych (aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, fosfataza alkaliczna). Działania niepożądane zostały sklasyfikowane według częstości występowania, od bardzo często (≥1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000). Szczególną uwagę należy zwrócić na potencjalnie poważne powikłania, takie jak zaburzenia czynności wątroby (od asymptomatycznego wzrostu enzymów do niewydolności i martwicy wątroby), ciężkie reakcje skórne (martwica toksyczno-rozpływna naskórka, zespół Stevensa-Johnsona, ostra uogólniona osutka krostkowa), zaburzenia rytmu serca typu torsade de pointes z wydłużeniem odstępu QT oraz poważne zaburzenia hematologiczne (niedokrwistość, agranulocytoza, leukopenia, trombocytopenia, neutropenia). Rzadkie, ale istotne są również reakcje anafilaktyczne.
agranulocytoza, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, anafilaksja, bilirubina, ból brzucha, ból głowy, cholestaza, flukonazol, fosfataza alkaliczna, hipokaliemia, kandydoza narządów płciowych, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, martwica wątroby, niedokrwistość, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, osutka krostkowa, parestezje, reakcja anafilaktyczna, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QT, wysypka polekowa, zaburzenia hematologiczne, zaburzenia snu, zawroty głowy, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry
Leksykon leków
Działania niepożądane – Karbicombi 32 mg + 12,5 mg

Lek Karbicombi, zawierający kandesartan cyleksetylu oraz hydrochlorotiazyd, wykazuje profil działań niepożądanych zgodny z dotychczas znanymi efektami obu składników stosowanych w monoterapii. W badaniach klinicznych działania niepożądane miały przeważnie charakter łagodny i przemijający, a odsetek przerwań terapii z powodu działań niepożądanych wynosił 2,3-3,3% w grupie leczonej oraz 2,7-4,3% w grupie placebo. Hydrochlorotiazyd, szczególnie w dawkach ≥25 mg, wiąże się z ryzykiem hiperglikemii, hiperurykemii, zaburzeń elektrolitowych (hiponatremia, hipokaliemia) oraz zwiększonym ryzykiem nieczerniakowych nowotworów skóry (rak podstawnokomórkowy i kolczystokomórkowy). Kandesartan może bardzo rzadko powodować hiperkaliemię, leukopenię, neutropenię, agranulocytozę oraz zaburzenia czynności wątroby i nerek. Często obserwuje się zakażenia górnych dróg oddechowych, zawroty głowy oraz osłabienie.
agranulocytoza, cukromocz, dna moczanowa, hiperglikemia, hiperkaliemia, hiperurykemia, hipokaliemia, hiponatremia, hydrochlorotiazyd, jaskra zamkniętego kąta, kandesartan cyleksetylu, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, martwicze zapalenie tętnic, nadciśnienie tętnicze, nieczerniakowy nowotwór złośliwy skóry, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, rak kolczystokomórkowy skóry, rak podstawnokomórkowy, reakcja anafilaktyczna, śródmiąższowe zapalenie nerek, toczeń rumieniowaty skórny, toczeń rumieniowaty układowy, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zakażenie układu oddechowego, zapalenie naczyń skórnych, zapalenie pęcherzyków płucnych, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół ostrej niewydolności oddechowej, żółtaczka cholestatyczna
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Clefirem

Przed rozpoczęciem terapii teriflunomidem (Clefirem 14 mg) konieczne jest wykonanie oceny ciśnienia tętniczego, aktywności aminotransferazy alaninowej (AlAT/SGPT) oraz morfologii krwi z rozmazem i liczbą płytek. Monitorowanie tych parametrów powinno być kontynuowane podczas leczenia, z aktywnością AlAT kontrolowaną co 4 tygodnie przez pierwsze 6 miesięcy, a następnie regularnie. Ze względu na długi okres półtrwania teriflunomidu (średnio 8 miesięcy do osiągnięcia stężenia <0,02 mg/L, z możliwością wydłużenia do 2 lat), w przypadku działań niepożądanych lub konieczności przerwania terapii zaleca się zastosowanie procedury przyspieszonej eliminacji. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko hepatotoksyczności, zwłaszcza u pacjentów z wcześniejszymi zaburzeniami czynności wątroby, stosujących inne leki hepatotoksyczne lub spożywających alkohol. W przypadku wzrostu enzymów wątrobowych powyżej 3-krotnej górnej granicy normy, leczenie należy przerwać i kontynuować monitorowanie do normalizacji wyników.
aminotransferaza alaninowa, duszność, fingolimod, hipoproteinemia, interferon beta, jony wapniowe, leflunomid, leukopenia, łuszczyca krostkowa, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, morfologia krwi, nadciśnienie płucne, natalizumab, neuropatia obwodowa, nietolerancja galaktozy, octan glatirameru, ostre zapalenie trzustki, pancytopenia, płytki krwi, polekowe uszkodzenie wątroby, reakcja polekowa z eozynofilią, rozmaz krwinek białych, śródmiąższowa choroba płuc, szpik kostny, teriflunomid, zapalenie trzustki, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon substancji czynnych
Moksyfloksacyna – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Moksyfloksacyna, fluorochinolonowy antybiotyk, wiąże się z ryzykiem poważnych działań niepożądanych, które wymagają ścisłego monitorowania pacjentów. Należy zwrócić szczególną uwagę na możliwość wystąpienia reakcji anafilaktycznych, w tym zapaści sercowo-naczyniowej i obrzęku naczynioruchowego, które mogą pojawić się już po pierwszej dawce. Lek może wydłużać odstęp QTc o średnio 6 ms ± 26 ms, co zwiększa ryzyko arytmii, zwłaszcza u kobiet, osób starszych, pacjentów z ostrym niedokrwieniem mięśnia sercowego, wydłużeniem QT lub przyjmujących leki obniżające potas. Zgłaszano również przypadki piorunującego zapalenia wątroby, ciężkich reakcji skórnych (TEN, SJS, AGEP, DRESS) oraz długotrwałych, potencjalnie nieodwracalnych działań niepożądanych obejmujących układ mięśniowo-szkieletowy i nerwowy. Ryzyko zapalenia i zerwania ścięgien, zwłaszcza Achillesa, jest podwyższone u osób starszych, z niewydolnością nerek, po przeszczepach oraz stosujących kortykosteroidy, a objawy mogą pojawić się już w ciągu 48 godzin od rozpoczęcia terapii.
Chlamydia trachomatis, choroba Behçeta, Clostridium difficile, encefalopatia wątrobowa, fluorochinolon, gonokokowe zapalenie spojówek, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, miastenia, nadwrażliwość na światło, Neisseria gonorrhoeae, niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, niedomykalność zastawki, niedrożność dróg oddechowych, niewydolność wątroby, obrzęk krtani, obrzęk naczynioruchowy, oporność na metycylinę, osutka krostkowa, polineuropatia czuciowa, reakcja anafilaktyczna, reakcja hemolityczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja polekowa z eozynofilią, ropień jajowodowo-jajnikowy, rozwarstwienie aorty, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, śpiączka hipoglikemiczna, Staphylococcus aureus, tętniak aorty, wydłużenie odstępu QTc, zaburzenie rytmu serca, zapalenie narządów miednicy mniejszej, zapalenie ścięgna, zapalenie tętnic, zapalenie tętnic Takayasu, zapalenie wątroby, zapalenie wsierdzia, zerwanie ścięgna, zespół Ehlersa-Danlosa, zespół Marfana, zespół Stevensa-Johnsona, zespół Turnera, żółtaczka
Leksykon leków
Działania niepożądane – Depakine Chronosphere 250 (166,76 mg + 72,61 mg)/sasz.

Walproinian sodu, zawarty w leku Depakine Chronosphere, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które zostały sklasyfikowane według częstości występowania i układów narządowych. Do najczęstszych należą zaburzenia hematologiczne, takie jak niedokrwistość i trombocytopenia (≥1/10), oraz objawy neurologiczne, w tym drżenie (≥1/10), senność, drgawki, zaburzenia pamięci i ból głowy (≥1/100 do <1/10). Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko poważnych powikłań, takich jak niewydolność szpiku kostnego, encefalopatia, uszkodzenie wątroby (zwłaszcza u dzieci poniżej 3 roku życia), zapalenie trzustki oraz reakcje skórne o charakterze zagrażającym życiu (np. zespół Stevensa-Johnsona). Wśród zaburzeń metabolicznych często obserwuje się hiponatremię i zwiększenie masy ciała, które mogą predysponować do zespołu policystycznych jajników, a także hiperamonemię, która wymaga szczegółowej diagnostyki w przypadku objawów neurologicznych.
agranulocytoza, aplazja czerwonokrwinkowa, ataksja, czas protrombinowy, drżenie, encefalopatia, hiperamonemia, hiperandrogenizm, hiperplazja dziąseł, hiponatremia, leukopenia, makrocytemia, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, nadaktywność psychomotoryczna, niedokrwistość, niedokrwistość makrocytowa, niewydolność szpiku kostnego, obrzęk naczynioruchowy, osłupienie, osteopenia, osteoporoza, pancytopenia, parestezja, parkinsonizm, rabdomioliza, rumień wielopostaciowy, SIADH, śródmiąższowe zapalenie nerek, toczeń rumieniowaty układowy, trombocytopenia, uszkodzenie wątroby, walproinian sodu, zaburzenia pozapiramidowe, zapalenie trzustki, zespół DRESS, zespół Fanconiego, zespół mielodysplastyczny, zespół policystycznych jajników, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Działania niepożądane – Clindanea 600 mg

Klindamycyna, substancja czynna leku Clindanea, wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych o różnej częstości i nasileniu, sklasyfikowanych według CIOMS III. Najistotniejsze klinicznie są powikłania ze strony układu pokarmowego, w tym rzekomobłoniaste zapalenie jelit i choroba związana z Clostridioides difficile, które mogą prowadzić do ciężkich powikłań, takich jak toksyczne rozdęcie okrężnicy czy perforacja. Często obserwuje się także zaburzenia żołądkowo-jelitowe (biegunka, nudności, wymioty, ból brzucha), które zwykle mają łagodny lub umiarkowany przebieg. Ponadto, klindamycyna może wywoływać reakcje nadwrażliwości, w tym wstrząs anafilaktyczny oraz ciężkie reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona, toksyczna nekroliza naskórka, AGEP i DRESS, które wymagają natychmiastowego odstawienia leku i intensywnej terapii.
agranulocytoza, badanie czynności wątroby, ból brzucha, choroba Clostridioides difficile, hepatotoksyczność, klindamycyna, leukopenia, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, nadzór nad bezpieczeństwem farmakoterapii, nudności i wymioty, obrzęk naczynioruchowy, ostra uogólniona osutka krostkowa, ostre uszkodzenie nerek, pęcherzowe zapalenie skóry, reakcja anafilaktoidalna, reakcja nadwrażliwości skórnej, rzekomobłoniaste zapalenie jelit, SCAR, tachykardia, toksyczna nekroliza naskórka, toksyczne rozdęcie okrężnicy, trombocytopenia, wrzód przełyku, wstrząs anafilaktyczny, wstrząs septyczny, wysypka odropodobna, wysypka polekowa z eozynofilią, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zapalenie błony śluzowej przełyku, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry, żółtaczka
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Darunavir Synoptis

Darunavir, stosowany w dawkach 400 mg lub 800 mg doustnie, zawsze powinien być podawany w połączeniu z kobicystatem lub rytonawirem w małej dawce, co optymalizuje jego farmakokinetykę. Terapia powinna być skojarzona z innymi lekami przeciwretrowirusowymi, a dawki wzmacniaczy nie powinny być modyfikowane ponad zalecane wartości. U pacjentów z wiremią HIV-1 RNA ≥100 000 kopii/mL, liczbą komórek CD4+ <100 x 10⁶/L lub obecnością mutacji DRV-RAM, nie zaleca się stosowania schematu darunawir z kobicystatem lub rytonawirem raz na dobę. Szczególną ostrożność należy zachować u kobiet w ciąży, zwłaszcza w II i III trymestrze, ze względu na znaczące (około 90%) obniżenie stężenia Cmin darunawiru przy stosowaniu darunawiru z kobicystatem, co zwiększa ryzyko niepowodzenia terapii i przeniesienia zakażenia. U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, zwłaszcza z przewlekłym zapaleniem typu B lub C, konieczne jest monitorowanie AspAT/AlAT, a u osób z ciężkimi zaburzeniami wątroby stosowanie darunawiru jest przeciwwskazane. W trakcie terapii obserwowano ciężkie reakcje skórne (0,4%), w tym zespół DRESS i zespół Stevensa-Johnsona (<0,1%), co wymaga natychmiastowego przerwania leczenia przy wystąpieniu objawów takich jak wysypka z gorączką, bóle mięśni, pęcherze czy zapalenie spojówek.
aktywność transaminaz, alergia na sulfonamidy, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, choroba Gravesa-Basedowa, cytomegalowirusowe zapalenie siatkówki, czynnik VIII, dziurawiec zwyczajny, glikoproteina p, hemofilia, indukcja CYP3A, induktor CYP3A, inhibitor CYP3A, inhibitory proteazy, kobicystat, komórki CD4, kwaśna glikoproteina α1, marskość wątroby, martwica kości, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, mutacje DRV-RAM, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, ostra uogólniona osutka krostkowa, przewlekłe zapalenie wątroby, reaktywacja immunologiczna, rytonawir, wiremia HIV-1 RNA, zapalenie płuc Pneumocystis jirovecii, zapalenie wątroby indukowane lekiem, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy
Leksykon substancji czynnych
Dorzolamid – Działania niepożądane

Dorzolamid, stosowany miejscowo jako inhibitor anhydrazy węglanowej w postaci kropli do oczu, wykazuje charakterystyczny profil działań niepożądanych, głównie miejscowych, takich jak pieczenie i kłucie oczu (bardzo często, ≥1/10), powierzchniowe punktowate zapalenie rogówki, zapalenie spojówek i powiek, świąd oraz niewyraźne widzenie (często, ≥1/100 do <1/10). Rzadziej obserwuje się zapalenie tęczówki i ciała rzęskowego (≥1/1000 do <1/100), obrzęk rogówki, przemijającą krótkowzroczność, obniżone ciśnienie wewnątrzgałkowe oraz odwarstwienie naczyniówki po zabiegach filtracyjnych (≥1/10 000 do <1/1000). Spośród działań ogólnoustrojowych najczęściej zgłaszane są ból głowy (często) oraz nudności i gorzki smak w ustach (często). Rzadko występują poważne reakcje alergiczne, w tym obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, duszność i skurcz oskrzeli, a także ciężkie reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona i martwica toksyczno-rozpływna naskórka, które wymagają natychmiastowego odstawienia leku i interwencji medycznej.
ciśnienie wewnątrzgałkowe, częstoskurcz, duszność, gorzki smak, inhibitor anhydrazy węglanowej, jaskra, kamica moczowa, kontaktowe zapalenie skóry, krótkowzroczność, kwasica metaboliczna, lek beta-adrenolityczny, łzawienie, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk rogówki, odwarstwienie naczyniówki, parestezja, pieczenie oczu, pokrzywka, punktowate zapalenie rogówki, skurcz oskrzeli, zaburzenie elektrolitowe, zapalenie powiek, zapalenie spojówek, zapalenie tęczówki, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Działania niepożądane – ItraGen 100 mg

Itragen zawiera itrakonazol w dawce 100 mg na kapsułkę i jest stosowany w leczeniu zakażeń grzybiczych skóry i paznokci. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są bóle głowy, ból brzucha oraz nudności. Rzadziej występują poważne reakcje, takie jak ciężkie reakcje alergiczne, zastoinowa niewydolność serca, zapalenie trzustki, ostre hepatotoksyczne objawy (w tym przypadki ostrej niewydolności wątroby zakończone zgonem) oraz ciężkie odczyny skórne, np. zespół Stevensa-Johnsona czy martwica toksyczno-rozpływna naskórka. W badaniach klinicznych u 8499 pacjentów zgłaszano również leukopenię, parestezje, zaburzenia widzenia, szumy uszne, duszność, biegunki, zaparcia, a także podwyższone wartości enzymów wątrobowych i kinazy fosfokreatynowej. Szczególną uwagę należy zwrócić na rzadkie, ale potencjalnie zagrażające życiu działania niepożądane, które wymagają natychmiastowej interwencji.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, choroba posurowicza, dehydrogenaza mleczanowa, dysfonia, działanie niepożądane, fosfataza zasadowa, gamma-glutamylotranspeptydaza, granulocytopenia, grzybica paznokci, grzybica skóry, hepatotoksyczność, hiperglikemia, hiperkaliemia, hipertriglicerydemia, hipoestezja, hipokaliemia, hipomagnezemia, itrakonazol, leukoklastyczne zapalenie naczyń, leukopenia, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, nadciśnienie tętnicze, neuropatia obwodowa, niedociśnienie, niewydolność serca, niewydolność wątroby, nieżyt nosa, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, odczyn skórny, osutka krostkowa, parestezja, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, stan splątania, szumy uszne, tachykardia, trombocytopenia, utrata słuchu, zakażenie dróg oddechowych, zakażenie grzybicze, zapalenie trzustki, zapalenie zatok, zastoinowa niewydolność serca, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry
Leksykon leków
Działania niepożądane – Piroxicam Jelfa 20 mg

Piroksykam, substancja czynna leku Piroxicam Jelfa dostępnego w tabletkach powlekanych 10 mg i 20 mg, jest NLPZ o szerokim spektrum działań niepożądanych, z dominującymi objawami ze strony przewodu pokarmowego. Długotrwałe stosowanie w dawkach przekraczających 30 mg/dobę znacząco zwiększa ryzyko poważnych powikłań, takich jak wrzody, perforacje i krwawienia, które mogą prowadzić do zgonu, zwłaszcza u osób starszych. Często obserwuje się także objawy takie jak nudności, wymioty, biegunka, zaparcia, bóle brzucha i niestrawność. Rzadko występują ciężkie reakcje skórne (np. zespół Stevensa-Johnsona, zespół Lyella), zaburzenia hematologiczne (np. niedokrwistość aplastyczna, leukopenia) oraz poważne powikłania wątroby (zapalenie wątroby, żółtaczka) i nerek (śródmiąższowe zapalenie nerek, niewydolność nerek). W trakcie terapii mogą pojawić się także zaburzenia naczyniowe, psychiczne, immunologiczne, metaboliczne oraz objawy ze strony układu nerwowego i oddechowego.
aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, choroba Leśniowskiego-Crohna, jadłowstręt, kreatynina, leukopenia, martwica brodawek nerkowych, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, niedokrwistość, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, nieżyt żołądka, obrzęk naczynioruchowy, perforacja przewodu pokarmowego, piroksykam, plamica Henocha-Schoenleina, przeciwciała przeciwjądrowe, rumień trwały polekowy, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, śródmiąższowe zapalenie nerek, stolec smolisty, trombocytopenia, wrzód przewodu pokarmowego, zahamowanie czynności szpiku, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zapalenie okrężnicy, zapalenie trzustki, zespół Lyella, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Meropenem AptaPharma 1000 mg

Meropenem, antybiotyk z grupy karbapenemów, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na meropenem, inne karbapenemy (imipenem, ertapenem, doripenem) oraz u osób z ciężkimi reakcjami alergicznymi na antybiotyki beta-laktamowe, w tym penicyliny i cefalosporyny. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko reakcji anafilaktycznych oraz ciężkich reakcji skórnych, takich jak zespół Stevensa-Johnsona czy martwica toksyczno-rozpływna naskórka. W przypadku łagodniejszych reakcji nadwrażliwości na beta-laktamy wskazane jest wykonanie testów alergicznych przed zastosowaniem meropenemu. Preparat zawiera sód węglan, co przekłada się na 45 mg (1,96 mmol) sodu w dawce 500 mg oraz 90,2 mg (3,92 mmol) sodu w dawce 1000 mg, co ma znaczenie u pacjentów na diecie niskosodowej.
alergia krzyżowa, antybiotyk beta-laktamowy, antybiotyki beta-laktamowe, ciężka nadwrażliwość, desensytyzacja, dieta niskosodowa, doripenem, ertapenem, imipenem, karbapenem, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, meropenem, nadwrażliwość na karbapenemy, nadwrażliwość na substancję czynną, ostra uogólniona osutka krostkowa, reakcja anafilaktyczna, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Działania niepożądane – Karbagen 300 mg

Lek Karbagen (okskarbazepina) w dawkach 150 mg, 300 mg i 600 mg charakteryzuje się szerokim spektrum działań niepożądanych, które zostały sklasyfikowane według układów i narządów zgodnie z MedDRA. Najczęstsze objawy (≥10%) to senność, bóle i zawroty głowy, podwójne widzenie, nudności, wymioty oraz zmęczenie, które mogą istotnie wpływać na codzienne funkcjonowanie pacjentów. Istotne są również zaburzenia hematologiczne, takie jak leukopenia (≥1/1000 do <1/100), hamowanie czynności szpiku, agranulocytoza, pancytopenia i neutropenia (rzadko, ≥1/10000 do <1/1000), a także małopłytkowość (bardzo rzadko, <1/10000). Wśród działań niepożądanych endokrynologicznych często obserwuje się zwiększenie masy ciała oraz hiponatremię (<125 mmol/l) u 2,7% pacjentów, co wymaga monitorowania, zwłaszcza w pierwszych 3 miesiącach terapii. Hiponatremia może przebiegać bezobjawowo, ale w rzadkich przypadkach prowadzić do drgawek, encefalopatii i zaburzeń świadomości.
agranulocytoza, amnezja, ataksja, białkomocz, blok przedsionkowo-komorowy, ból głowy, chwiejność afektu, duszność, dyzartria, encefalopatia, encefalopatia wątrobowa, eozynofilia, hiponatremia, leukopenia, limfadenopatia, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, nadciśnienie tętnicze, neutropenia, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość aplastyczna, nieostre widzenie, obrzęk naczynioruchowy, oczopląs, okskarbazepina, osteopenia, osteoporoza, osutka krostkowa, osutka polekowa z eozynofilią, pancytopenia, podwójne widzenie, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, senność, śródmiąższowe zapalenie nerek, śródmiąższowe zapalenie płuc, stan splątania, szpik kostny, toczeń rumieniowaty układowy, trombocytopenia, zaburzenia rytmu serca, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, zespół Lyella, zespół nieprawidłowego wydzielania wazopresyny, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Działania niepożądane – Tarcefoksym 2 g

Tarcefoksym (cefotaksym, sól sodowa) jest cefalosporynowym antybiotykiem podawanym dożylnie w formie roztworu do wstrzykiwań i infuzji. Terapia cefotaksymem może wywoływać działania niepożądane o rzadkim i najczęściej łagodnym przebiegu, obejmujące różne układy i narządy. Wśród zaburzeń hematologicznych obserwuje się niedokrwistość, leukopenię, neutropenię, eozynofilię, trombocytopenię, granulocytopenię i agranulocytozę, co wymaga monitorowania parametrów krwi, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu. Reakcje nadwrażliwości, choć bardzo rzadkie, mogą obejmować gorączkę, obrzęk naczynioruchowy, skurcz oskrzeli i anafilaksję, co wymaga natychmiastowego przerwania terapii. Dermatologiczne działania niepożądane to wysypka, pokrzywka, plamica oraz w wyjątkowych przypadkach ciężkie reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona, rumień wielopostaciowy i martwica toksyczno-rozpływna naskórka.
agranulocytoza, aminotransferaza, antybiotyk cefalosporynowy, arytmia komorowa, cefotaksym, Clostridioides difficile, enzymy wątrobowe, eozynofilia, fosfataza alkaliczna, granulocytopenia, hiperbilirubinemia, kandydoza, leukopenia, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, monitorowanie działań niepożądanych, neutropenia, niedokrwistość, obrzęk naczynioruchowy, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, rzekomobłoniaste zapalenie okrężnicy, skurcz oskrzeli, śródmiąższowe zapalenie nerek, Tarcefoksym, trombocytopenia, zaburzenie świadomości, zapalenie wątroby, zapalenie żyły, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka cholestatyczna
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Suganet

Sunitynib wymaga ścisłego monitorowania ze względu na liczne działania niepożądane, w tym ryzyko poważnych reakcji skórnych (SJS, TEN, EM), krwotoków (np. z przewodu pokarmowego, nosa, mózgu), zaburzeń hematologicznych (neutropenia, małopłytkowość, niedokrwistość), oraz powikłań sercowo-naczyniowych takich jak niewydolność serca, kardiomiopatia, zmniejszenie LVEF, wydłużenie QT i zdarzenia zakrzepowo-zatorowe. Zaleca się unikanie jednoczesnego stosowania z silnymi inhibitorami lub induktorami CYP3A4 ze względu na wpływ na stężenia leku. Monitorowanie parametrów obejmuje morfologię krwi, funkcję wątroby (AlAT, AspAT, bilirubina), czynność tarczycy co 3 miesiące, ciśnienie tętnicze, oraz ocenę LVEF przed i w trakcie terapii. W przypadku ciężkiego nadciśnienia (ciśnienie skurczowe >200 mmHg lub rozkurczowe 110 mmHg) lub objawów niewydolności serca zaleca się przerwanie lub modyfikację dawki sunitynibu.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, białkomocz, bisfosfonian, bradykardia, czas protrombinowy, encefalopatia hiperamonemiczna, frakcja wyrzutowa lewej komory, hepatotoksyczność, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor VEGF, kardiomiopatia, komorowe zaburzenie rytmu, krwioplucie, lek przeciwzakrzepowy, małopłytkowość, martwica kości szczęki, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, martwicze zapalenie powięzi, mikroangiopatia zakrzepowa, morfologia krwi, nadczynność tarczycy, neutropenia, niedoczynność tarczycy, niedokrwienie mięśnia sercowego, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, perforacja, piodermia zgorzelinowa, przejściowy napad niedokrwienny, rumień wielopostaciowy, sunitynib, tętniak i rozwarstwienie tętnicy, torsade de pointes, udar mózgu, udar naczyniowy mózgu, wskaźnik INR, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie czynności tarczycy, zakrzepica żył głębokich, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie trzustki, zastoinowa niewydolność serca, zator tętnicy płucnej, zawał mięśnia sercowego, zdarzenie krwotoczne, zdarzenie sercowo-naczyniowe, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół nerczycowy, zespół odwracalnej tylnej leukoencefalopatii, zespół ostrego rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Działania niepożądane – Polkepral 250 mg

Lewetyracetam (Polkepral) wykazuje profil bezpieczeństwa spójny we wszystkich grupach wiekowych i wskazaniach w leczeniu padaczki, potwierdzony na podstawie danych z badań klinicznych obejmujących 3416 pacjentów oraz obserwacji po wprowadzeniu leku do obrotu. Najczęściej zgłaszane działania niepożądane to zapalenie błony śluzowej nosa i gardła, senność, ból głowy, zmęczenie oraz zawroty głowy. Działania niepożądane sklasyfikowano według częstości występowania: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) i bardzo rzadko (<1/10 000). Szczególną uwagę należy zwrócić na potencjalnie poważne reakcje, takie jak pancytopenia, encefalopatia odwracalna po przerwaniu terapii, zespół DRESS, złośliwy zespół neuroleptyczny, a także zaburzenia psychiczne, w tym depresję, myśli samobójcze i zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne. U dzieci i młodzieży (4-16 lat) częściej obserwowano wymioty (11,2%), pobudzenie (3,4%), agresję (8,2%) oraz zaburzenia zachowania (5,6%), natomiast u niemowląt i dzieci poniżej 4 lat – drażliwość (11,7%) i zaburzenia koordynacji ruchów (3,3%).
ataksja, choreoatetoza, działanie niepożądane, encefalopatia, fosfokinaza kreatynowa, hiponatremia, jadłowstręt, lewetyracetam, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, napad częściowy, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostre uszkodzenie nerek, padaczka, pancytopenia, podwójne widzenie, rabdomioliza, rumień wielopostaciowy, topiramat, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie chodu, zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne, zaburzenie psychotyczne, zaburzenie równowagi, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zapalenie błony śluzowej nosa i gardła, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawroty głowy, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, złośliwy zespół neuroleptyczny
Leksykon leków
Działania niepożądane – Hydroxyzinum PPH 10 mg

Hydroksyzyna chlorowodorek wykazuje działania niepożądane głównie związane z depresyjnym lub paradoksalnym pobudzającym wpływem na ośrodkowy układ nerwowy, działaniem przeciwcholinergicznym oraz reakcjami nadwrażliwości. W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo (n=735 dla hydroksyzyny 50 mg/dobę, n=630 placebo) najczęściej obserwowano senność (13,74% vs. 2,70%, bardzo często), ból głowy (1,63% vs. 1,90%, często), suchość w jamie ustnej (1,22% vs. 0,63%, często) oraz zmęczenie (1,36% vs. 0,63%, często). Po wprowadzeniu leku do obrotu zgłaszano dodatkowe działania niepożądane, takie jak reakcje nadwrażliwości (rzadko), wstrząs anafilaktyczny (bardzo rzadko), pobudzenie i splątanie (niezbyt często), sedacja (często), drgawki i dyskineza (rzadko), tachykardia (rzadko), skurcz oskrzeli (bardzo rzadko) oraz ciężkie reakcje skórne, w tym zespół Stevensa-Johnsona (bardzo rzadko). Występują również potencjalnie zagrażające życiu powikłania, takie jak komorowe zaburzenia rytmu serca (np. torsade de pointes) i wydłużenie odstępu QT, które wymagają natychmiastowej interwencji.
astenia, cetyryzyna, dyskineza, dystonia, działanie przeciwcholinergiczne, hydroksyzyna, komorowe zaburzenia rytmu serca, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, napady przymusowego patrzenia, niedociśnienie tętnicze, nietrzymanie moczu, obrzęk naczynioruchowy, ośrodkowy układ nerwowy, ostra uogólniona osutka krostkowa, parestezja, pokrzywka, reakcja nadwrażliwości, rumień wielopostaciowy, senność, skurcz oskrzeli, splątanie, tachykardia, torsade de pointes, trombocytopenia, utrwalona wysypka polekowa, wstrząs anafilaktyczny, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia napięcia mięśniowego, zaburzenie akomodacji, zapalenie skóry, zapalenie wątroby, zatrzymanie moczu, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon substancji czynnych
Amfoterycyna B – Działania niepożądane

Amfoterycyna B, stosowana w leczeniu ciężkich zakażeń grzybiczych, wykazuje szerokie spektrum działania, jednak jej stosowanie wiąże się z licznymi działaniami niepożądanymi, których częstość i nasilenie zależą od formy preparatu (konwencjonalna, liposomalna, kompleksy lipidowe). Najczęstsze reakcje związane z infuzją to dreszcze (występujące u około 16% pacjentów w kompleksach lipidowych, bardzo często w postaci liposomalnej) oraz gorączka (10% w kompleksach lipidowych, bardzo często w postaci liposomalnej), pojawiające się zwykle w ciągu 15-20 minut od rozpoczęcia podawania. Nefrotoksyczność jest najpoważniejszym działaniem niepożądanym, szczególnie w postaci konwencjonalnej, z częstością występowania zwiększonego stężenia kreatyniny w surowicy u około 13% pacjentów w kompleksach lipidowych. Zaburzenia elektrolitowe, zwłaszcza hipokaliemia (około 9% w kompleksach lipidowych, bardzo często w postaci liposomalnej i konwencjonalnej), mogą prowadzić do poważnych powikłań, takich jak rabdomioliza. Inne często obserwowane działania niepożądane to nudności (7%), wymioty (6%), duszność (bardzo często w postaci konwencjonalnej), tachykardia oraz bóle głowy.
agranulocytoza, amfoterycyna B, arytmia, azotemia, duszność, dysfunkcja nerek, encefalopatia, eozynofilia, hiperbilirubinemia, hiperglikemia, hipokalcemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, hipostenuria, infuzja, koagulopatia, kwasica kanalikowo-nerkowa, lek przeciwgrzybiczny, leukocytoza, leukopenia, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, migotanie komór, moczówka prosta, nefrotoksyczność, niedokrwistość, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, parestezja, rabdomioliza, reakcja anafilaktoidalna, reakcja anafilaktyczna, skurcz oskrzeli, tachykardia, zakażenie grzybicze, zespół Stevensa-Jonsona
Leksykon leków
Działania niepożądane – Imipenem + Cylastatyna Ranbaxy 500 mg + 500 mg

Produkt leczniczy Imipenem + Cylastatyna Ranbaxy (500 mg + 500 mg) wykazuje profil bezpieczeństwa oparty na danych z badań klinicznych obejmujących 1723 pacjentów oraz doświadczeniach po wprowadzeniu do obrotu. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to nudności (2,0%), biegunka (1,8%), wymioty (1,5%), wysypka (0,9%) oraz zapalenie żył lub zakrzepowe zapalenie żył (3,1%). Występują również rzadkie, ale istotne powikłania, takie jak drgawki (0,4%), reakcje anafilaktyczne, ciężkie reakcje skórne (np. zespół Stevensa-Johnsona), agranulocytoza, niedokrwistość hemolityczna, piorunujące zapalenie wątroby oraz ostra niewydolność nerek. W trakcie terapii zaleca się monitorowanie parametrów hematologicznych, funkcji wątroby oraz nerek, zwłaszcza u pacjentów z istniejącymi schorzeniami. Działania niepożądane u dzieci powyżej 3 miesięcy są zgodne z profilem dorosłych, bez specyficznych odchyleń.
agranulocytoza, aminotransferaza, azotemia przednerkowa, czas protrombinowy, drgawki, dyskineza, encefalopatia, eozynofilia, fosfataza zasadowa, granulocytopenia, hipotensja, kandydoza, krwotoczne zapalenie okrężnicy, leukopenia, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, miastenia, mioklonia, neutropenia, niedokrwistość hemolityczna, obrzęk naczynioruchowy, omamy, ostra niewydolność nerek, pancytopenia, parestezja, piorunujące zapalenie wątroby, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, rzekomobłoniaste zapalenie okrężnicy, skąpomocz, tachykardia, test Coombsa, trombocytopenia, trombocytoza, zaburzenia OUN, zahamowanie szpiku kostnego, zakrzepowe zapalenie żył, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Trusopt

Dorzolamid w postaci kropli do oczu (Trusopt 20 mg/ml) wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min), gdyż lek i jego metabolity są głównie wydalane przez nerki, co wyklucza stosowanie u tej grupy. Brak jest danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności u pacjentów z ostrą jaskrą z zamkniętym kątem oraz niewydolnością wątroby, dlatego zaleca się ostrożność. Dorzolamid, będący sulfonamidem, może ulegać wchłanianiu ogólnoustrojowemu, co niesie ryzyko ciężkich reakcji nadwrażliwości, takich jak zespół Stevensa-Johnsona czy martwica toksyczno-rozpływna naskórka, wymagających natychmiastowego odstawienia leku.
W trakcie długotrwałego stosowania Trusopt obserwowano miejscowe działania niepożądane, w tym zapalenie spojówek i podrażnienie powiek, które mogą mieć charakter alergiczny i ustępować po przerwaniu terapii. Po zabiegach filtracyjnych istnieje ryzyko odwarstwienia naczyniówki, dlatego konieczne jest monitorowanie pacjentów. U osób z niską liczbą komórek śródbłonka rogówki zwiększa się ryzyko obrzęku rogówki, co wymaga regularnej kontroli. Preparat zawiera chlorek benzalkoniowy (0,075 mg/ml, ok. 0,002 mg/kropla), który może powodować podrażnienia, zespół suchego oka oraz wpływać na film łzowy i powierzchnię rogówki, szczególnie u pacjentów z istniejącymi uszkodzeniami. Soczewki kontaktowe należy usunąć przed aplikacją i założyć ponownie po minimum 15 minutach, aby uniknąć ich przebarwienia i podrażnienia.
chlorek benzalkoniowy, ciężka niewydolność nerek, ciśnienie wewnątrzgałkowe, dorzolamid, klirens kreatyniny, krople do oczu, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, miękkie soczewki kontaktowe, niewydolność wątroby, obrzęk rogówki, odwarstwienie naczyniówki, ostra jaskra z zamkniętym kątem, podrażnienie powiek, śródbłonek rogówki, sulfonamid, zabieg filtracyjny, zapalenie spojówek, zespół Stevensa-Johnsona, zespół suchego oka
Leksykon leków
Działania niepożądane – Trelema 10 mg/ml

Lakozamid w postaci syropu (10 mg/ml) stosowany jako lek wspomagający w terapii padaczki wykazuje profil działań niepożądanych obejmujący głównie objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego (OUN) takie jak zawroty głowy (≥10%), bóle głowy, nudności oraz podwójne widzenie. Działania te mają zazwyczaj łagodne do umiarkowanego nasilenie i często ustępują z czasem lub po redukcji dawki. W badaniach klinicznych 12,2% pacjentów przerwało leczenie z powodu działań niepożądanych, najczęściej z powodu zawrotów głowy. U pacjentów z uogólnioną padaczką idiopatyczną z napadami toniczno-klonicznymi pierwotnie uogólnionymi (PGTCS) obserwowano dodatkowo padaczkę miokloniczną (2,5%) i ataksję (3,3%), a wskaźnik przerwania terapii wynosił 9,1%. Lakozamid może powodować zależne od dawki wydłużenie odstępu PR, co niesie ryzyko bloku przedsionkowo-komorowego, omdleń i bradykardii, szczególnie u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego. Nieprawidłowości w testach czynności wątroby (ALT ≥3x GGN) wystąpiły u 0,7% pacjentów, a zgłaszano także rzadkie, ale poważne reakcje nadwrażliwości wielonarządowej (DRESS).
agranulocytoza, astenia, ataksja, bezsenność, biegunka, blok przedsionkowo-komorowy, blok przedsionkowo-komorowy pierwszego stopnia, ból głowy, bolesne skurcze mięśni, bradykardia, depresja, drażliwość, drżenie, dyzartria, hipestezja, lakozamid, letarg, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, migotanie przedsionków, myśli samobójcze, napad miokloniczny, nieprawidłowe wyniki czynności wątroby, niestrawność, nietypowe zachowanie, niewyraźne widzenie, nudności, obrzęk naczynioruchowy, oczopląs, omdlenie, osłabienie apetytu, ośrodkowy układ nerwowy, padaczka, parestezja, podwójne widzenie, pokrzywka, przewód pokarmowy, senność, stan splątania, suchość w ustach, świąd, szumy uszne, upadek, wielonarządowa reakcja nadwrażliwości, wymioty, wysypka, wysypka polekowa z eozynofilią, wzdęcia, zaburzenia pamięci, zaburzenia poznawcze, zaburzenia równowagi, zapalenie gardła, zapalenie nosogardła, zaparcie, zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, zmęczenie, zwiększona aktywność enzymów wątrobowych
Leksykon leków
Działania niepożądane – Temozolomide Fair-Med 250 mg

Temozolomid, stosowany w terapii glejaków, wiąże się z szerokim spektrum działań niepożądanych, z których najczęstsze to nudności (43%), wymioty (36%), zaparcia, jadłowstręt, bóle głowy, zmęczenie oraz drgawki. Szczególnie istotne są hematologiczne toksyczności 3. i 4. stopnia, takie jak neutropenia, trombocytopenia, limfopenia, leukopenia oraz gorączka neutropeniczna, które wymagają regularnego monitorowania morfologii krwi. Neurologiczne działania niepożądane obejmują drgawki, niedowład połowiczy, afazję, ataksję i zaburzenia poznawcze, a w rzadkich przypadkach stan padaczkowy i zaburzenia pozapiramidowe. Działania ze strony przewodu pokarmowego, takie jak biegunka, zapalenie jamy ustnej i dyspepsja, oraz reakcje skórne, w tym wysypka, łysienie i poważne zespoły jak Stevens-Johnson czy martwica toksyczno-rozpływna naskórka, również są często obserwowane.
afazja, białaczka szpikowa, biegunka, ból głowy, cholestaza, drgawki, glejak, gorączka neutropeniczna, hiperbilirubinemia, jadłowstręt, krwotok mózgowy, leukopenia, limfopenia, łysienie, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, mielosupresja, moczówka prosta, neutropenia, niedokrwistość, niedokrwistość aplastyczna, niedowład połowiczy, niewydolność wątroby, nudności, obrzęk naczynioruchowy, pancytopenia, pneumocystoza, śródmiąższowe zapalenie płuc, temozolomid, trombocytopenia, uszkodzenie wątroby, wybroczyny, wymioty, wysypka, zaburzenie endokrynologiczne, zakażenie oportunistyczne, zakrzepica żył głębokich, zapalenie jamy ustnej, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie wątroby, zaparcie, zator tętnicy płucnej, zespół DRESS, zespół mielodysplastyczny, zespół Stevensa-Johnsona, zmęczenie, zwłóknienie płuc
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Isotretinoin Aristo

Isotretinoin Aristo, dostępny w kapsułkach miękkich o dawkach 10 mg i 20 mg, zawiera izotretynoinę, silny retinoid o działaniu teratogennym, który jest przeciwwskazany u kobiet w ciąży i kobiet w wieku rozrodczym bez spełnienia rygorystycznych kryteriów Programu Zapobiegania Ciąży. Lek jest wskazany w ciężkich, opornych na standardowe leczenie postaciach trądziku, takich jak trądzik guzkowy lub skupiony, z ryzykiem powstawania trwałych blizn. Kobiety muszą stosować co najmniej jedną wysoce skuteczną metodę antykoncepcji (niezależną od użytkownika) lub dwie uzupełniające się metody zależne od użytkownika przez minimum 1 miesiąc przed, w trakcie oraz 1 miesiąc po zakończeniu terapii. Konieczne jest wykonywanie nadzorowanych testów ciążowych o czułości minimum 25 mIU/mL przed rozpoczęciem leczenia, w trakcie terapii (optymalnie co miesiąc) oraz 1 miesiąc po zakończeniu leczenia. W przypadku zajścia w ciążę podczas terapii izotretynoiną, leczenie należy natychmiast przerwać i skierować pacjentkę do specjalisty w zakresie teratogenności.
antykoncepcja, bóle mięśniowo-stawowe, choroba Leśniowskiego-Crohna, ciężka reakcja skórna, depresja, dermabrazja, działanie teratogenne, enzymy wątrobowe, fosfokinaza kreatynowa, hipertrójglicerydemia, izotretynoina, łagodne nadciśnienie wewnątrzczaszkowe, lipidogram, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, nietolerancja soczewek kontaktowych, ostre zapalenie trzustki, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, test ciążowy, trądzik ciężki, zaburzenia lękowe, zaostrzenie trądziku, zapalenie stawów krzyżowo-biodrowych, zapalna choroba jelit, zespół Stevensa-Johnsona, zespół suchego oka, zmiany kostne
Leksykon leków
Działania niepożądane – Anapran 275 mg

Anapran, zawierający naproksen sodowy w dawkach 275 mg i 550 mg, jest niesteroidowym lekiem przeciwzapalnym (NLPZ) o szerokim spektrum działań niepożądanych, które należy monitorować podczas terapii. Najczęściej obserwuje się dolegliwości ze strony układu pokarmowego, takie jak nudności, niestrawność, zgaga i bóle brzucha (≥1/100 do <1/10), a także zawroty głowy i bóle głowy (≥1/100 do <1/10). Rzadziej występują poważne powikłania, w tym krwawienia z przewodu pokarmowego, choroba wrzodowa (≥1/10 000 do <1/1000), niewydolność nerek (≥1/10 000 do <1/1000) oraz reakcje skórne, takie jak obrzęk naczynioruchowy (≥1/10 000 do <1/1000). Bardzo rzadkie, ale potencjalnie zagrażające życiu działania obejmują zespół Stevensa-Johnsona, martwicę naskórka, agranulocytozę, aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, a także incydenty sercowo-naczyniowe, takie jak niewydolność serca i nadciśnienie tętnicze (<1/10 000). Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko powikłań żołądkowo-jelitowych, zwłaszcza u osób starszych, oraz na możliwość wystąpienia ciężkich reakcji alergicznych i hematologicznych.
agranulocytoza, choroba wrzodowa żołądka, eozynofilowe zapalenie płuc, kłębuszkowe zapalenie nerek, krwawienie z przewodu pokarmowego, małopłytkowość, martwica brodawek nerkowych, martwica naskórka, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, nadciśnienie tętnicze, naproksen sodowy, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, niewydolność serca, obrzęk płuc, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowe zapalenie nerek, toczeń rumieniowaty układowy, udar mózgu, wstrząs anafilaktyczny, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie naczyń, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawał serca, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Działania niepożądane – Flukonazol Actavis 200 mg

Flukonazol Actavis, dostępny w kapsułkach twardych o dawkach 50 mg, 100 mg, 150 mg oraz 200 mg, jest lekiem przeciwgrzybiczym, którego stosowanie wiąże się z występowaniem działań niepożądanych o różnej częstości. Najczęściej obserwowane działania niepożądane (≥1/100 do <1/10) obejmują ból głowy, ból brzucha, biegunkę, nudności, wymioty, podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych (aminotransferazy alaninowej, aminotransferazy asparaginianowej, fosfatazy alkalicznej) oraz wysypkę. Rzadziej mogą wystąpić poważne reakcje hematologiczne, takie jak agranulocytoza, leukopenia, trombocytopenia i neutropenia, które wymagają monitorowania morfologii krwi, zwłaszcza przy długotrwałej terapii. Szczególną uwagę należy zwrócić na ciężkie reakcje skórne, w tym zespół DRESS, zespół Stevens-Johnsona, martwicę toksyczno-rozpływną naskórka oraz inne poważne zmiany skórne, które mogą stanowić zagrożenie życia i wymagają natychmiastowego odstawienia leku.
agranulocytoza, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, anafilaksja, astenia, biegunka, ból brzucha, ból głowy, ból mięśni, ciężka reakcja skórna, drżenie, enzymy wątrobowe, flukonazol, fosfataza alkaliczna, gorączka, hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia, hipokaliemia, kandydoza narządów płciowych, lek przeciwgrzybiczy, leukopenia, łysienie, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, morfologia krwi, neutropenia, niedokrwistość, nudności, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk twarzy, osutka krostowa, pokrzywka, reakcja polekowa z eozynofilią, świąd, trombocytopenia, wymioty, wysypka, wysypka polekowa, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, zespół DRESS, zespół Stevens-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry, zmęczenie