Działania niepożądane leku Depakine Chronosphere

Lek Depakine Chronosphere (walproinian sodu w połączeniu z kwasem walproinowym) może wywoływać szereg działań niepożądanych o różnym stopniu nasilenia i częstości występowania. Działania te zostały szczegółowo skategoryzowane zgodnie z klasyfikacją układów i narządów oraz częstością występowania: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10 000), nieznana (częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych).¹

Szczegółowe zagrożenia dotyczące poszczególnych układów

Szczególnie istotne jest zwrócenie uwagi na zaburzenia hematologiczne, neurologiczne, metaboliczne oraz wątrobowe, które mogą stanowić poważne zagrożenie dla pacjenta. Należy również pamiętać o szczególnych ryzykach związanych z wiekiem pacjenta, zwłaszcza u dzieci poniżej 3 roku życia.²

Zaburzenia hematologiczne

Walproinian może powodować szereg zaburzeń hematologicznych, wśród których do najczęstszych należą niedokrwistość i trombocytopenia (występujące bardzo często). Rzadziej obserwuje się leukopenię i pancytopenię (niezbyt często) oraz znacznie poważniejsze powikłania, takie jak niewydolność szpiku kostnego, w tym aplazja dotycząca krwinek czerwonych, agranulocytoza czy zespół mielodysplastyczny (rzadko).³

Odnotowano również zmniejszenie aktywności czynników krzepnięcia (co najmniej jednego) i nieprawidłowe wyniki testów krzepnięcia, takie jak wydłużony czas protrombinowy, wydłużony czas częściowej tromboplastyny po aktywacji, wydłużony czas trombinowy oraz wydłużony INR.⁴

Zaburzenia neurologiczne

Do bardzo często występujących objawów neurologicznych należy drżenie. Często obserwuje się senność, drgawki, zaburzenia pamięci, ból głowy, oczopląs, zawroty głowy, a także poważniejsze powikłania jak zaburzenia pozapiramidowe i osłupienie (stupor).⁵

Niezbyt często występują śpiączka, encefalopatia, letarg, które mogą być przejściowe. Dodatkowo mogą wystąpić objawy parkinsonizmu, ataksja, parestezje czy nasilone napady drgawkowe.⁶

Rzadko występują zaburzenia poznawcze, przemijające otępienie związane z przemijającą atrofią mózgu oraz diplopia (podwójne widzenie).⁷

Należy zwrócić szczególną uwagę na stany takie jak osłupienie (stupor) lub letarg, które mogą prowadzić do przejściowej śpiączki (encefalopatii). Stany te mogą występować izolowanie lub w skojarzeniu z nawrotem napadów padaczkowych podczas leczenia walproinianem sodu. Objawy te ustępują po odstawieniu leku lub zmniejszeniu dawki. Występują najczęściej u pacjentów stosujących politerapię przeciwpadaczkową (zwłaszcza z fenobarbitalem lub topiramatem) lub po nagłym zwiększeniu dawki walproinianu sodu.⁸

Zaburzenia metaboliczne i endokrynologiczne

Wśród zaburzeń metabolicznych często występują hiponatremia i zwiększenie masy ciała. Należy monitorować masę ciała pacjenta, gdyż jej wzrost jest jednym z czynników zespołu policystycznych jajników.⁹

Z nieznanych przyczyn może wystąpić hiperamonemia i otyłość. Hiperamonemia może mieć charakter izolowany i umiarkowany, bez zmian parametrów wątrobowych, co nie wymaga przerwania leczenia. Jednakże w przypadku hiperamonemii z objawami neurologicznymi konieczne jest przeprowadzenie dodatkowych badań.¹⁰

Niezbyt często występuje zespół niedostosowanego wydzielania hormonu antydiuretycznego (SIADH) oraz hiperandrogenizm, objawiający się nadmiernym owłosieniem typu męskiego, wirylizmem, trądzikiem, łysieniem typu męskiego i/lub zwiększonym stężeniem androgenu.¹¹

Rzadko może wystąpić niedoczynność tarczycy.¹²

Zaburzenia wątroby

Często obserwuje się uszkodzenie wątroby. Szczególnie narażone są niemowlęta i małe dzieci poniżej 3 roku życia, u których istnieje podwyższone ryzyko poważnego uszkodzenia wątroby.¹³

Zaburzenia trzustki

Niezbyt często może wystąpić zapalenie trzustki, które w skrajnych przypadkach może prowadzić do zgonu. Na to powikłanie szczególnie narażone są małe dzieci, a ryzyko to zmniejsza się wraz z wiekiem.¹⁴

Zaburzenia skórne

Bardzo często występują reakcje nadwrażliwości, przemijające i/lub zależne od dawki leku wypadanie włosów, a także zaburzenia paznokci i łożyska paznokcia.¹⁵

Niezbyt często obserwuje się obrzęk naczynioruchowy, wysypkę, nieprawidłowości dotyczące włosów (takie jak nieprawidłowa struktura, zmiany w kolorze czy nieprawidłowy wzrost).¹⁶

Rzadko mogą wystąpić poważne reakcje skórne, takie jak martwica toksyczno-rozpływna naskórka, zespół Stevensa-Johnsona, rumień wielopostaciowy czy zespół ciężkiej nadwrażliwości obejmujący wysypkę polekową z eozynofilią oraz objawami ogólnymi (DRESS).¹⁷

Zaburzenia psychiczne

Często występują stany splątania, halucynacje, agresja, pobudzenie, zaburzenia uwagi, zaburzenia pozapiramidowe i osłupienie (stupor).¹⁸

Rzadko obserwuje się nietypowe zachowanie, nadaktywność psychomotoryczną i zaburzenia uczenia się, które szczególnie często występują u dzieci i młodzieży.¹⁹

Zaburzenia układu rozrodczego

Często występują nieregularne cykle miesiączkowe, niezbyt często brak miesiączki, a rzadko niepłodność męska oraz zespół policystycznych jajników.²⁰

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe

Niezbyt często występuje zmniejszenie gęstości mineralnej kości, osteopenia, osteoporoza oraz złamania. Mechanizm wpływu leku Depakine Chronosphere na metabolizm kostny nie został w pełni wyjaśniony.²¹

Rzadko może wystąpić układowy toczeń rumieniowaty oraz rabdomioliza.²²

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

Często występuje nietrzymanie moczu. Rzadziej obserwuje się mimowolne oddawanie moczu, śródmiąższowe zapalenie nerek oraz zespół Fanconiego.²³ Mechanizm powstawania zespołu Fanconiego nie jest znany.²⁴

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Często mogą wystąpić wymioty, nieprawidłowości dotyczące dziąseł (głównie hiperplazja dziąseł), zapalenie jamy ustnej, bóle żołądka i biegunka. Te ostatnie objawy często pojawiają się u niektórych pacjentów na początku leczenia, ale zwykle ustępują po kilku dniach bez konieczności przerywania terapii.²⁵

Specjalne grupy ryzyka

Dzieci i młodzież

Profil bezpieczeństwa stosowania walproinianu u dzieci i młodzieży jest generalnie porównywalny z profilem bezpieczeństwa u dorosłych, jednak niektóre działania niepożądane są cięższe lub obserwowane głównie w tej grupie wiekowej.²⁶

Szczególne ryzyko dotyczy:

• Poważnego uszkodzenia wątroby u niemowląt i małych dzieci, zwłaszcza poniżej 3 roku życia
• Zapalenia trzustki, na które szczególnie narażone są małe dzieci
• Zaburzeń psychicznych, takich jak agresja, pobudzenie, zaburzenia uwagi, nietypowe zachowanie, nadpobudliwość psychoruchowa i trudności w uczeniu się, obserwowanych głównie u dzieci i młodzieży

²⁷

Tabela działań niepożądanych leku Depakine Chronosphere

Raportowanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.²⁸

Działania niepożądane można zgłaszać pod adresem:

• Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa
• Tel: + 48 22 49 21 301
• Faks: + 48 22 49 21 309
• Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.²⁹