Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania

Stosowanie produktu leczniczego Depakine Chronosphere wymaga szczególnej uwagi klinicystów ze względu na potencjalne ryzyko wystąpienia poważnych działań niepożądanych. W niektórych przypadkach rozpoczęcie leczenia tym lekiem przeciwpadaczkowym może paradoksalnie zwiększyć częstość napadów padaczkowych lub spowodować pojawienie się nowego rodzaju napadów. Zjawisko to dotyczy szczególnie sytuacji związanych ze zmianą jednocześnie stosowanego innego leku przeciwpadaczkowego, interakcjami farmakokinetycznymi, toksycznością wątrobową, encefalopatią lub przedawkowaniem.¹

Ciężkie uszkodzenie wątroby

Jednym z najpoważniejszych zagrożeń związanych ze stosowaniem walproinianu jest możliwość wystąpienia ciężkiego uszkodzenia wątroby, które w niektórych przypadkach może prowadzić do zgonu. Doświadczenia kliniczne wskazują na istnienie grup pacjentów szczególnie narażonych na to powikłanie.²

Grupy pacjentów wysokiego ryzyka

Szczególnego monitorowania podczas terapii walproinianem wymagają następujące grupy pacjentów:

• Dzieci poniżej 3 roku życia – jest to grupa najwyższego ryzyka hepatotoksyczności³
• Pacjenci stosujący leczenie skojarzone padaczki⁴
• Chorzy z padaczką o ciężkim przebiegu⁵
• Pacjenci z organicznym uszkodzeniem mózgu⁶
• Osoby z upośledzeniem umysłowym⁷
• Chorzy z wrodzonymi chorobami metabolicznymi, w tym:⁸
  • Zaburzeniami mitochondrialnymi (np. niedobór karnityny)⁹
  • Zaburzeniami cyklu mocznikowego¹⁰
  • Pacjenci z mutacjami POLG¹¹
• Pacjenci z chorobami degeneracyjnymi¹²

Warto podkreślić, że częstość występowania niewydolności wątroby znacząco zmniejsza się u dzieci powyżej 3 roku życia, a ryzyko to systematycznie maleje wraz z wiekiem pacjenta.¹³

Czas wystąpienia hepatotoksyczności

Najwyższe ryzyko uszkodzenia wątroby występuje w pierwszych 6 miesiącach terapii walproinianem. Jest to kluczowy okres, wymagający najściślejszego monitorowania klinicznego i laboratoryjnego.¹⁴

Objawy sugerujące rozwój uszkodzenia wątroby

Wczesne rozpoznanie hepatotoksyczności opiera się przede wszystkim na dokładnej obserwacji objawów klinicznych.¹⁵ U pacjentów leczonych walproinianem, a zwłaszcza należących do grup wysokiego ryzyka, należy zwrócić szczególną uwagę na dwie kategorie objawów, które mogą poprzedzać wystąpienie żółtaczki:¹⁶

1. Objawy niespecyficzne, które pojawiają się zazwyczaj nagle:
   • Uczucie zmęczenia
   • Jadłowstręt
   • Senność
   • Nawracające wymioty i bóle brzucha (występujące czasami łącznie z powyższymi objawami)¹⁷
2. Nawroty napadów padaczkowych u pacjentów z padaczką, pomimo prawidłowo prowadzonego leczenia¹⁸

Informacja dla pacjenta i opiekunów

Przed rozpoczęciem leczenia konieczne jest poinformowanie pacjenta lub jego rodziny (w przypadku osób niepełnoletnich) o konieczności natychmiastowego kontaktu z lekarzem prowadzącym w przypadku wystąpienia wyżej opisanych objawów. W takiej sytuacji niezbędne jest przeprowadzenie szczegółowego badania klinicznego oraz wykonanie badań laboratoryjnych oceniających czynność wątroby.¹⁹

Monitorowanie czynności wątroby

W ramach postępowania diagnostycznego podczas terapii walproinianem należy:²⁰

• Wykonać badania laboratoryjne oceniające czynność wątroby przed rozpoczęciem leczenia²¹
• Przeprowadzać okresowe kontrole parametrów wątrobowych przez pierwsze 6 miesięcy terapii²²
• Wznowić monitoring czynności wątroby w przypadku zmian w jednocześnie stosowanych produktach leczniczych wpływających na metabolizm wątrobowy (zwiększenie dawki lub dodanie nowego leku)²³

Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko uszkodzenia wątroby podczas jednoczesnego stosowania walproinianu z salicylanami, innymi lekami przeciwpadaczkowymi, a także z preparatami zawierającymi kanabidiol.²⁴