biodostępność doustna
Biodostępność doustna to parametr farmakokinetyczny określający, jaka część podanej doustnie dawki leku dociera do krążenia ogólnoustrojowego w niezmienionej formie. Wyrażana jest jako wartość procentowa (0-100%) i stanowi kluczowy wskaźnik efektywności formy doustnej w porównaniu do podania dożylnego, które przyjmuje się za referencyjne (biodostępność 100%).
Na biodostępność doustną wpływa wiele czynników fizjologicznych i fizykochemicznych. Kluczowe znaczenie ma efekt pierwszego przejścia przez wątrobę, gdzie lek może ulegać metabolizmowi jeszcze przed dotarciem do krążenia systemowego. Istotne są również takie czynniki jak: rozpuszczalność leku, szybkość rozpadu postaci leku, stopień jonizacji, lipofilność, pH środowiska przewodu pokarmowego, obecność transporterów błonowych czy interakcje z pokarmem.
Znajomość biodostępności doustnej ma fundamentalne znaczenie w ustalaniu dawkowania leków. Substancje o niskiej biodostępności wymagają podawania wyższych dawek doustnych w porównaniu z formami parenteralnymi. Leki o wąskim indeksie terapeutycznym i zmiennej biodostępności mogą wymagać monitorowania stężeń terapeutycznych dla zapewnienia skuteczności i bezpieczeństwa terapii.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Xerdoxo 15 mg
Rywaroksaban, aktywny składnik leku Xerdoxo 15 mg, jest bezpośrednim, wybiórczym inhibitorem czynnika Xa, który hamuje zarówno wewnątrz-, jak i zewnątrzpochodną kaskadę krzepnięcia, prowadząc do zahamowania wytwarzania trombiny i powstawania zakrzepów. Nie wpływa na trombinę (czynnik IIa) ani na funkcję płytek krwi. Działanie rywaroksabanu jest dawkozależne i koreluje z wydłużeniem czasu protrombinowego (PT) mierzonego odczynnikiem Neoplastin (r=0,98). PT powinien być podawany w sekundach, gdyż INR nie jest odpowiedni do monitorowania tego antykoagulantu. W leczeniu zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej wartości PT (5/95 percentyli) po dawkach 15 mg dwa razy na dobę wynoszą 17-32 s (2-4 h po podaniu) oraz 14-24 s (8-16 h), a po dawce 20 mg raz na dobę 15-30 s (2-4 h) i 13-20 s (18-30 h). U pacjentów z migotaniem przedsionków wartości PT po 20 mg/dobę wahają się od 14 do 40 s (1-4 h) i 12-26 s (16-36 h), a u osób z umiarkowaną niewydolnością nerek po 15 mg/dobę od 10 do 50 s (1-4 h) i 12-26 s (16-36 h).
antykoagulant, biodostępność doustna, czas częściowej tromboplastyny po aktywacji, czas protrombinowy, czteroczynnikowy PCC, endogenne wytwarzanie trombiny, hamowanie czynnika Xa, HepTest, inhibitor czynnika Xa, kaskada krzepnięcia krwi, koncentrat czynników zespołu protrombiny, międzynarodowy współczynnik znormalizowany, migotanie przedsionków niezastawkowe, płytki krwi, profilaktyka udaru, rywaroksaban, test anty-Xa, trójczynnikowy PCC, trombina, zaburzenie czynności nerek, zakrzepica żył głębokich, zatorowość obwodowa, zatorowość płucna - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Roxan 15 mg
Rywaroksaban, substancja czynna produktu Roxan (15 mg), charakteryzuje się szybkim i niemal całkowitym wchłanianiem po podaniu doustnym, z maksymalnym stężeniem w osoczu (Cmax) osiąganym w 2-4 godziny. Biodostępność wynosi 80-100% dla dawek 2,5 mg i 10 mg, natomiast dla dawki 20 mg jest niższa (66%) przy podaniu na czczo, ale wzrasta o 39% przy podaniu z posiłkiem, co uzasadnia zalecenie przyjmowania dawki 15 mg z posiłkiem. Rywaroksaban wykazuje umiarkowaną objętość dystrybucji (~50 l) i silne wiązanie z białkami osocza (92-95%). Metabolizm zachodzi głównie przez CYP3A4, CYP2J2 oraz mechanizmy niezależne od cytochromu P450, a eliminacja odbywa się zarówno przez nerki (ok. 50% dawki w postaci niezmienionej i metabolitów), jak i z kałem. Okres półtrwania wynosi 5-9 godzin u młodych osób, a u osób starszych 11-13 godzin. W badaniach klinicznych stężenia maksymalne po dawce 20 mg wynosiły średnio 215 μg/l, a minimalne 32 μg/l po 24 godzinach.
BCRP, biodostępność doustna, Cmax, CYP2J2, CYP3A4, czas protrombinowy, czynnik Xa, dysfagia, dystalna część jelita cienkiego, klasyfikacja Child-Pugh, klirens kreatyniny, klirens ogólnoustrojowy, koagulopatia, marskość wątroby, Neoplastin, objętość dystrybucji, okres półtrwania, okrężnica wstępująca, P-glikoproteina, proksymalny odcinek jelita cienkiego, wiązanie z białkami osocza, wydzielanie nerkowe, zakrzepica żył głębokich - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Bilant 20 mg
Bilastyna charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) po około 1,3 godziny, z biodostępnością około 61%. Substancja nie ulega istotnemu metabolizmowi, co potwierdza wydalanie w postaci niezmienionej – 28,3% z moczem i 66,5% z kałem. Okres półtrwania wynosi średnio 14,5 godziny, a farmakokinetyka jest liniowa w zakresie dawek 5-220 mg. Bilastyna jest substratem P-gp oraz OATP, jednak nie wykazuje klinicznie istotnego hamowania transporterów ani izoenzymów CYP450. Wiązanie z białkami osocza wynosi 84-90%. U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek obserwuje się wzrost wartości AUC0-∞ (do 1708,5 ng x godz./ml przy GFR <30 ml/min/1,73 m²) oraz wydłużenie okresu półtrwania (do 18,4 godz.), jednak stężenia pozostają w bezpiecznym zakresie, a eliminacja z moczem jest zachowana.
alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa, badanie bilansu masy, badanie in vitro, badanie in vivo, białko transportujące, bilastyna, biodostępność doustna, ekspozycja ogólnoustrojowa, farmakokinetyka liniowa, faza eliminacji, glikoproteina p, izoenzymy cytochromu P450, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, polipeptydy transportujące aniony organiczne, przewlekła pokrzywka, stężenie w osoczu, tabletka ulegająca rozpadowi w jamie ustnej, transporter BCRP, transportery nerkowe, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zmienność międzyosobnicza - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – XABOPLAX 10 mg
XABOPLAX zawiera rywaroksaban, bezpośredni inhibitor czynnika Xa, stosowany jako lek przeciwzakrzepowy. Rywaroksaban wykazuje wysoką selektywność i hamuje aktywność czynnika Xa, co prowadzi do zahamowania wytwarzania trombiny i powstawania zakrzepów, bez bezpośredniego wpływu na trombinę czy płytki krwi. Po podaniu doustnym rywaroksaban jest biodostępny i wykazuje zależne od dawki hamowanie czynnika Xa oraz wydłużenie czasu protrombinowego (PT). W badaniach klinicznych u pacjentów po dużych zabiegach ortopedycznych PT mierzony odczynnikiem Neoplastin w czasie maksymalnego działania leku (2-4 godziny po podaniu) wynosił 13-25 sekund (5/95 percentyle), podczas gdy wartości wyjściowe przed operacją mieściły się w zakresie 12-15 sekund. Wartości PT należy podawać w sekundach, gdyż INR nie jest skalibrowany dla rywaroksabanu. W przypadku konieczności odwrócenia działania rywaroksabanu, czteroczynnikowy koncentrat czynników zespołu protrombiny (PCC) skraca PT o około 3,5 sekundy, a trójczynnikowy PCC o około 1 sekundę, przy czym trójczynnikowy PCC szybciej odwraca zmiany w endogennym wytwarzaniu trombiny.
antykoagulant, biodostępność doustna, czas częściowej tromboplastyny po aktywacji, czas protrombinowy, czteroczynnikowy PCC, drogi kaskady krzepnięcia, HepTest, inhibitor czynnika Xa, INR, kaskada krzepnięcia, koncentrat czynników zespołu protrombiny, laktoza, lek przeciwzakrzepowy, nietolerancja laktozy, parametry układu krzepnięcia, rywaroksaban, tabletka powlekana, test anty-Xa, trójczynnikowy PCC, trombina, zakrzep - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Jext 300 mcg
Adrenalina, będąca substancją czynną produktu leczniczego Jext, stosowana jest w formie roztworu do wstrzykiwań we wstrzykiwaczu półautomatycznym w dawkach 150 µg (0,15 ml) lub 300 µg (0,3 ml) adrenaliny (winianu). Wskazane jest szczególne rozważenie korzyści i ryzyka jej stosowania u kobiet w okresie rozrodczym, zwłaszcza w ciąży i podczas karmienia piersią. W przypadku ciężkiej reakcji anafilaktycznej u kobiet ciężarnych, mimo ograniczonych danych klinicznych, podanie adrenaliny jest uzasadnione, gdyż nieleczona anafilaksja stanowi bezpośrednie zagrożenie dla życia matki i płodu. Brak jest natomiast danych dotyczących wpływu adrenaliny na płodność, co uniemożliwia ocenę jej potencjalnego wpływu na zdolność do poczęcia.
- Leksykon substancji czynnych
Chlorek amonu – Właściwości farmakokinetyczne
Chlorek amonu (Ammonii chloridum) jest aktywnym składnikiem syropu Apipulmol, występującym w stężeniu 90 mg/100 g syropu (12 mg w 10 ml). Po podaniu doustnym wykazuje wysoką biodostępność, szybko wchłaniając się z przewodu pokarmowego do krwioobiegu, co umożliwia szybkie działanie terapeutyczne. W organizmie chlorek amonu ulega dystrybucji i współdziała z sulfogwajakolem (2 g/100 g), który jest powoli hydrolizowany w jelitach do wolnego gwajakolu, wspierając efekt wykrztuśny preparatu.
biodostępność doustna, chlorek amonu, dystrybucja w organizmie, działanie synergistyczne, działanie terapeutyczne, działanie wykrztuśne, efektywność terapeutyczna, eliminacja z organizmu, gwajakol, hydroliza w jelitach, odruch wykrztuśny, postać farmaceutyczna, profil farmakokinetyczny, sulfogwajakol, wchłanianie z przewodu pokarmowego, wydalanie przez drogi oddechowe - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Moilec 7,5 mg
Meloksykam, dostępny w formie kapsułek, tabletek oraz zawiesiny doustnej, charakteryzuje się wysoką biodostępnością (~90%) oraz liniową farmakokinetyką w dawkach terapeutycznych 7,5-15 mg. Maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) osiągane jest po 5-6 godzinach (Tmax), z wyjątkiem zawiesiny, gdzie Tmax wynosi około 2 godziny. W stanie równowagi farmakokinetycznej, osiąganym po 3-5 dniach stosowania, stężenia meloksykamu wahają się od 0,4 do 1,0 µg/ml dla dawki 7,5 mg oraz od 0,8 do 2,0 µg/ml dla dawki 15 mg. Lek wykazuje długi okres półtrwania (t½) wynoszący 13-25 godzin, co umożliwia wygodne dawkowanie raz na dobę. Wysokie (99%) wiązanie z albuminami osocza oraz penetracja do mazi stawowej na poziomie około 50% stężenia osoczowego podkreślają jego skuteczność w terapii schorzeń reumatycznych.
5′-hydroksymetylomeloksykam, 5′-karboksymeloksykam, AUC, biodostępność doustna, biotransformacja wątrobowa, CYP 2C9, CYP 3A4, cytochrom P450, farmakokinetyka liniowa, klirens osoczowy, leki zobojętniające sok żołądkowy, maksymalne stężenie w osoczu, maź stawowa, meloksykam, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, penetracja tkankowa, polimorfizm genetyczny, równowaga farmakokinetyczna, schyłkowa niewydolność nerek, wiązanie z białkami osocza - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Voriconazole Fosun Pharma
Worykonazol wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, w tym hepatotoksyczności, wydłużenia odstępu QTc oraz reakcji fototoksycznych i ciężkich reakcji skórnych (SJS, TEN, DRESS). Maksymalny czas terapii dożylnej nie powinien przekraczać 6 miesięcy z uwagi na ryzyko długotrwałych powikłań, takich jak rak kolczystokomórkowy skóry. Monitorowanie czynności wątroby (AspAT, AlAT) jest konieczne na początku leczenia, co najmniej raz w tygodniu w pierwszym miesiącu, a następnie co miesiąc, a także kontrola elektrolitów (K+, Mg2+, Ca2+) w celu zapobiegania zaburzeniom rytmu serca. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z wrodzonym lub nabytym wydłużeniem QTc, kardiomiopatią, bradykardią, arytmiami, a także u osób stosujących inne leki wydłużające QTc. W trakcie dożylnego podawania obserwowano reakcje infuzyjne, takie jak uderzenia gorąca i nudności, które mogą wymagać przerwania terapii.
aktywność amylazy, biodostępność doustna, bradykardia zatokowa, enzymy wątrobowe, fotostarzenie skóry, lek przeciwgrzybiczny, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, morfologia krwi, niewydolność nadnerczy, nowotwór układu krwiotwórczego, piorunująca niewydolność wątroby, podwyższona fosfataza zasadowa, przeszczep komórek macierzystych, rak kolczystokomórkowy skóry, reakcja fototoksyczna, tarcza zastoinowa, torsade de pointes, worykonazol, wydłużenie QTc, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia wchłaniania, zapalenie naczyniówki, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie okostnej, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Rivaxar 20 mg
Rywaroksaban, substancja czynna leku Rivaxar, charakteryzuje się szybkim i prawie całkowitym wchłanianiem z przewodu pokarmowego dla dawek 2,5 mg i 10 mg (biodostępność 80-100%), natomiast dla dawki 20 mg biodostępność wynosi 66% na czczo i wzrasta o 39% przy podaniu z posiłkiem. Wchłanianie jest zależne od miejsca uwalniania w przewodzie pokarmowym, z istotnym zmniejszeniem ekspozycji przy uwalnianiu dystalnie od żołądka, co wskazuje na konieczność unikania takiego podawania. Rywaroksaban wykazuje umiarkowaną zmienność farmakokinetyczną (CV 30-40%), silne wiązanie z białkami osocza (92-95%) oraz umiarkowaną objętość dystrybucji (Vss około 50 l). Metabolizm zachodzi głównie przez CYP3A4, CYP2J2 oraz mechanizmy niezależne od CYP, a eliminacja odbywa się w około 2/3 przez metabolity (połowa nerkowo, połowa z kałem) i w 1/3 w postaci niezmienionej przez nerki. Okres półtrwania wynosi 5-9 godzin u młodych i 11-13 godzin u osób starszych, a klirens ogólnoustrojowy to około 10 l/h.
aPTT, białka osocza, białko BCRP, biodostępność doustna, CYP2J2, czynnik Xa, dystalna część jelita cienkiego, enzymy CYP3A4, farmakokinetyka rywaroksabanu, HepTest, klasyfikacja Child-Pugh, klirens kreatyniny, klirens ogólnoustrojowy, koagulopatia, marskość wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, okrężnica wstępująca, P-glikoproteina, profil farmakokinetyczny, proksymalny odcinek jelita cienkiego, rywaroksaban, stężenie w osoczu, wydzielanie nerkowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zakrzepica żył głębokich, zależność farmakokinetyczno-farmakodynamiczna, zgłębnik żołądkowy, zmienność farmakokinetyczna - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Mibrex 10 mg
Rywaroksaban, podawany w dawce 10 mg w formie tabletek powlekanych (Mibrex), charakteryzuje się szybkim i niemal całkowitym wchłanianiem z przewodu pokarmowego, osiągając maksymalne stężenia w osoczu (Cmₐₓ) w ciągu 2-4 godzin, z biodostępnością 80-100%, niezależnie od przyjęcia pokarmu. Farmakokinetyka jest prawie liniowa do dawki 15 mg/dobę, z umiarkowaną zmiennością osobniczą (CV 30-40%), choć w dniu zabiegu chirurgicznego zmienność ekspozycji wzrasta do około 70%. Rywaroksaban wykazuje wysokie wiązanie z białkami osocza (92-95%) i umiarkowaną objętość dystrybucji (~50 l). Metabolizm obejmuje około 2/3 dawki, z eliminacją nerkową i kałową w równych proporcjach, a lek jest substratem enzymów CYP3A4, CYP2J2 oraz transporterów P-gp i Bcrp. Okres półtrwania wynosi 5-9 godzin u młodych i 11-13 godzin u osób starszych, co nie wymaga modyfikacji dawkowania ze względu na wiek. Nie stwierdzono istotnych różnic farmakokinetycznych między płciami i grupami etnicznymi.
AUC, białko BCRP, biodostępność doustna, CYP3A4, czas protrombinowy, czynnik Xa, klasyfikacja Child-Pugh, klirens kreatyniny, klirens ogólnoustrojowy, koagulopatia, krzywa stężenia od czasu, marskość wątroby, objętość dystrybucji, odczynnik Neoplastin, okres półtrwania, P-glikoproteina, profilaktyka ŻChZZ, rywaroksaban, stężenie w osoczu, wiązanie z białkami osocza, zależność farmakokinetyczno-farmakodynamiczna, zmienność osobnicza, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Rivaroxaban STADA 15 mg; 20 mg
Rywaroksaban charakteryzuje się szybkim i niemal całkowitym wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenia w osoczu (Cmax) w ciągu 2-4 godzin. Biodostępność wynosi 80-100% dla dawek 2,5 mg i 10 mg niezależnie od posiłku, natomiast dla dawki 20 mg biodostępność na czczo spada do około 66%, ale wzrasta o 39% przy podaniu z posiłkiem, co uzasadnia zalecenie przyjmowania dawek 15 mg i 20 mg z jedzeniem. Farmakokinetyka jest niemal liniowa do dawki 15 mg, a zmienność osobnicza wynosi 30-40%. Rywaroksaban wiąże się silnie z białkami osocza (92-95%), a jego objętość dystrybucji (Vss) wynosi około 50 litrów. Metabolizm zachodzi głównie przez CYP3A4 i CYP2J2 oraz niezależne od CYP szlaki, a eliminacja odbywa się w połowie przez nerki i połowie z kałem, z klirensem około 10 L/h i okresem półtrwania 5-9 godzin u osób młodych oraz 11-13 godzin u osób starszych.
aPTT, białko oporności raka piersi, biodostępność doustna, cytochrom P450, czas protrombinowy, czynnik Xa, dializa, farmakokinetyka rywaroksabanu, HepTest, izoenzymy CYP, klasyfikacja Child-Pugh, klirens kreatyniny, klirens ogólnoustrojowy, koagulopatia, marskość wątroby, model Emax, objętość dystrybucji, okres półtrwania, P-glikoproteina, przewód pokarmowy, rywaroksaban, stężenie w osoczu, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie czynności nerek, zakrzepica żył głębokich, zależność farmakokinetyczno-farmakodynamiczna - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Xerdoxo 10 mg
Rywaroksaban, będący bezpośrednim inhibitorem czynnika Xa (ATC: B01AF01), wykazuje wysoką selektywność i dobrą biodostępność po podaniu doustnym. Mechanizm działania polega na hamowaniu aktywności czynnika Xa, co prowadzi do zahamowania wytwarzania trombiny i powstawania zakrzepów, bez bezpośredniego wpływu na trombinę (czynnik IIa) czy funkcję płytek krwi. Farmakodynamiczne działanie rywaroksabanu jest zależne od dawki i koreluje ze wzrostem czasu protrombinowego (PT), szczególnie przy użyciu odczynnika Neoplastin (r=0,98). Wartości PT w czasie maksymalnego efektu leku (2-4 godziny po podaniu) u pacjentów po dużych zabiegach ortopedycznych wynoszą 13-25 sekund (5/95 percentyle), podczas gdy wartości wyjściowe przed operacją to 12-15 sekund. Należy podkreślić, że INR nie jest odpowiednim parametrem do monitorowania rywaroksabanu, gdyż jest skalibrowany wyłącznie dla antykoagulantów z grupy kumaryn.
bezpośredni inhibitor czynnika Xa, biodostępność doustna, czas częściowej tromboplastyny po aktywacji, czas protrombinowy, czteroczynnikowy PCC, działanie farmakodynamiczne, endogenne wytwarzanie trombiny, inhibitor czynnika Xa, kaskada krzepnięcia krwi, koncentrat czynników zespołu protrombiny, kumaryny, lek przeciwzakrzepowy, międzynarodowy współczynnik znormalizowany, rywaroksaban, stan zakrzepowy, stężenie rywaroksabanu, test anty-Xa, trójczynnikowy PCC, trombina, układ krzepnięcia, zakrzep - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Remolexam 15 mg
Meloksykam, substancja czynna Remolexam 15 mg, charakteryzuje się wysoką biodostępnością doustną (~90%) oraz liniową farmakokinetyką w zakresie dawek terapeutycznych 7,5-15 mg. Maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) osiągane jest po 5-6 godzinach (Tmax), z niewielkimi fluktuacjami stężenia przy dawkowaniu raz na dobę, co sprzyja stabilnemu efektowi terapeutycznemu. Lek wykazuje bardzo wysokie wiązanie z białkami osocza (99%), a jego objętość dystrybucji wynosi około 11-16 litrów, z możliwością penetracji do mazi stawowej na poziomie około 50% stężenia osoczowego. Meloksykam jest metabolizowany w wątrobie głównie przez CYP2C9, z powstaniem nieaktywnych metabolitów, a eliminacja odbywa się w równych proporcjach przez mocz i kał, z okresem półtrwania 13-25 godzin, co umożliwia dawkowanie raz na dobę.
5′-hydroksymetylomeloksykam, 5′-karboksymeloksykam, białka osocza, biodostępność doustna, biotransformacja wątrobowa, CYP 2C9, CYP 3A4, cytochrom P450, farmakokinetyka liniowa, klirens osoczowy, maź stawowa, meloksykam, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, pole pod krzywą stężenia, schyłkowa niewydolność nerek, stan równowagi, wiązanie z białkami