Interakcje leku
Pantoprazole Kalceks 40 mg

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Pantoprazol, jako inhibitor pompy protonowej, może wchodzić w istotne klinicznie interakcje z wieloma produktami leczniczymi z powodu silnego i długotrwałego hamowania wydzielania kwasu solnego w żołądku. Interakcje te mogą wpływać zarówno na farmakokinetykę, jak i farmakodynamikę stosowanych jednocześnie leków, co wymaga szczególnej uwagi lekarza prowadzącego terapię.¹

Leki, których wchłanianie zależy od pH

Pantoprazol może znacząco zmniejszać wchłanianie produktów leczniczych, dla których kwaśne pH żołądka jest istotnym czynnikiem determinującym biodostępność doustnych postaci leku. Dotyczy to w szczególności:²

• Azoli przeciwgrzybiczych – ketokonazol, itrakonazol, pozakonazol
• Erlotynibu – stosowanego w terapii nowotworowej
• Inhibitorów proteazy HIV – szczególnie atazanawir i inne leki antyretrowirusowe, których wchłanianie zależy od kwaśnego pH

W przypadku inhibitorów proteazy HIV nie zaleca się ich jednoczesnego podawania z pantoprazolem, gdyż może to istotnie zmniejszyć ich biodostępność, co potencjalnie prowadzi do zmniejszenia skuteczności terapii antyretrowirusowej. Jeżeli jednak takie połączenie jest konieczne, należy ściśle monitorować stan kliniczny pacjenta, w tym miano wirusa. W takiej sytuacji zaleca się stosowanie niższej dawki pantoprazolu, nieprzekraczającej 20 mg na dobę oraz ewentualne dostosowanie dawki inhibitora proteazy HIV.³

Interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi

Równoczesne stosowanie pantoprazolu z pochodnymi kumaryny (warfaryną lub fenprokumonem) zasługuje na szczególną uwagę. Badania farmakokinetyczne nie wykazały wpływu pantoprazolu na farmakokinetykę tych substancji, jednak w praktyce klinicznej zaobserwowano wzrost wartości INR oraz czasu protrombinowego u pacjentów otrzymujących jednocześnie inhibitory pompy protonowej i pochodne kumaryny.⁴

Taka interakcja może prowadzić do nieprawidłowego krwawienia, a w skrajnych przypadkach nawet do zgonu. Z tego powodu u pacjentów leczonych jednocześnie pantoprazolem i warfaryną lub fenprokumonem konieczne może być ścisłe monitorowanie współczynnika INR oraz czasu protrombinowego.⁵

Interakcje z metotreksatem

U pacjentów otrzymujących duże dawki metotreksatu (powyżej 300 mg), np. w terapii chorób nowotworowych lub łuszczycy, jednoczesne stosowanie inhibitorów pompy protonowej, w tym pantoprazolu, może prowadzić do zwiększenia stężenia metotreksatu w organizmie. U tych pacjentów należy rozważyć czasowe wstrzymanie podawania pantoprazolu, by uniknąć potencjalnego nasilenia działań niepożądanych metotreksatu.⁶

Metabolizm pantoprazolu i interakcje enzymatyczne

Pantoprazol jest intensywnie metabolizowany w wątrobie przez enzymy układu cytochromu P450. Głównym szlakiem metabolicznym jest demetylacja przez CYP2C19, natomiast inne szlaki obejmują utlenianie przez CYP3A4. Ta droga metabolizmu stwarza potencjał interakcji z innymi lekami metabolizowanymi przez te same enzymy.⁷

Przeprowadzone badania interakcji z lekami metabolizowanymi przez te same układy enzymatyczne – takimi jak karbamazepina, diazepam, glibenklamid, nifedypina oraz doustne środki antykoncepcyjne zawierające lewonorgestrel i etynyloestriadol – nie wykazały klinicznie istotnych interakcji. Mimo to nie można całkowicie wykluczyć interakcji pantoprazolu z innymi produktami leczniczymi metabolizowanymi przez te same enzymy.⁸

Pantoprazol nie wykazuje wpływu na metabolizm substancji czynnych metabolizowanych przez:⁹

• CYP1A2 – np. kofeina, teofilina
• CYP2C9 – np. piroksykam, diklofenak, naproksen
• CYP2D6 – np. metoprolol
• CYP2E1 – np. etanol

Ponadto pantoprazol nie koliduje z zależnym od p-glikoproteiny wchłanianiem digoksyny.¹⁰

Wpływ leków na metabolizm pantoprazolu

Leki wpływające na aktywność cytochromu CYP2C19 mogą modyfikować metabolizm pantoprazolu:

• Inhibitory CYP2C19 (np. fluwoksamina) – mogą zwiększać ekspozycję ogólnoustrojową na pantoprazol. U pacjentów leczonych długotrwale dużymi dawkami pantoprazolu lub u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby należy rozważyć zmniejszenie dawki.¹¹
• Induktory enzymów CYP2C19 i CYP3A4 (np. ryfampicyna lub ziele dziurawca zwyczajnego) – mogą zmniejszać stężenie pantoprazolu w osoczu, potencjalnie osłabiając jego działanie terapeutyczne.¹²

Brak istotnych interakcji

Dotychczasowe badania nie wykazały istotnych interakcji pantoprazolu z:

• Środkami zobojętniającymi kwas solny¹³
• Antybiotykami takimi jak klarytromycyna, metronidazol i amoksycylina¹⁴

Interakcje pantoprazolu z alkoholem

Nie zaobserwowano bezpośrednich interakcji między pantoprazolem a etanolem w dotychczasowych badaniach klinicznych. Pantoprazol nie wpływa na metabolizm substancji metabolizowanych przez CYP2E1, do których należy etanol.¹⁵

Należy jednak pamiętać, że alkohol może drażnić błonę śluzową żołądka i nasilać objawy refluksu żołądkowo-przełykowego oraz choroby wrzodowej. Może to prowadzić do zmniejszenia skuteczności terapeutycznej pantoprazolu, szczególnie u pacjentów z chorobą refluksową przełyku lub chorobą wrzodową żołądka i dwunastnicy.

Ponadto, spożywanie alkoholu może zwiększać ryzyko działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego. Dlatego zaleca się ostrożność w jednoczesnym stosowaniu alkoholu i pantoprazolu, a w niektórych przypadkach całkowitą abstynencję, szczególnie u pacjentów z ciężkimi chorobami górnego odcinka przewodu pokarmowego.

Tabela interakcji pantoprazolu z innymi substancjami