Właściwości farmakokinetyczne leku Pantoprazole Kalceks

Pantoprazol (substancja czynna preparatu Pantoprazole Kalceks) wykazuje specyficzne właściwości farmakokinetyczne charakteryzujące się liniowym profilem kinetycznym zarówno po podaniu pojedynczej, jak i wielokrotnej dawki. W zakresie dawek 10-80 mg kinetyka osoczowa pantoprazolu ma przebieg liniowy niezależnie od drogi podania (doustnej lub dożylnej).¹

Dystrybucja

Pantoprazol charakteryzuje się wysokim stopniem wiązania z białkami osocza wynoszącym około 98%. Objętość dystrybucji pantoprazolu wynosi około 0,15 L/kg, co wskazuje na ograniczoną dystrybucję do tkanek pozanaczyniowych.²

Metabolizm

Metabolizm pantoprazolu zachodzi prawie wyłącznie w wątrobie. Główny szlak metaboliczny obejmuje demetylację katalizowaną przez enzym CYP2C19 z następczym sprzęganiem z siarczanem. Alternatywne szlaki metaboliczne obejmują procesy utleniania katalizowane przez CYP3A4.³

Eliminacja

Pantoprazol charakteryzuje się krótkim okresem półtrwania końcowej fazy eliminacji wynoszącym około 1 godziny. Klirens leku wynosi około 0,1 L/h/kg. Warto zaznaczyć, że zaobserwowano przypadki opóźnionej eliminacji leku. Ze względu na specyficzne wiązanie pantoprazolu z pompą protonową w komórkach okładzinowych, okres półtrwania w fazie eliminacji nie koreluje bezpośrednio z dłuższym okresem działania farmakologicznego (zahamowaniem wydzielania kwasu solnego).⁴

Metabolity pantoprazolu są wydalane głównie przez nerki (około 80% podanej dawki), natomiast pozostała część jest wydalana z kałem. Głównym metabolitem wykrywanym zarówno w surowicy, jak i w moczu jest demetylopantoprazol sprzężony z siarczanem. Okres półtrwania głównego metabolitu (około 1,5 godziny) jest nieznacznie dłuższy niż okres półtrwania substancji macierzystej.⁵

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Pacjenci słabo metabolizujący

U około 3% populacji europejskiej występuje niedobór funkcjonalnego enzymu CYP2C19, co klasyfikuje te osoby jako tzw. słabo metabolizujące. U tych pacjentów metabolizm pantoprazolu jest prawdopodobnie katalizowany głównie przez enzym CYP3A4. Po podaniu pojedynczej dawki 40 mg pantoprazolu, średnie wartości AUC (pole pod krzywą zależności stężenia w osoczu od czasu) były około 6-krotnie wyższe u osób słabo metabolizujących w porównaniu do osób z prawidłową aktywnością CYP2C19 (określanych jako intensywnie metabolizujący). Maksymalne stężenie leku w osoczu (Cmax) było wyższe o około 60%. Pomimo tych różnic nie zaleca się modyfikacji dawkowania u tych pacjentów.⁶

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, w tym u pacjentów poddawanych dializoterapii, nie jest konieczna modyfikacja dawkowania pantoprazolu. Podobnie jak u osób zdrowych, okres półtrwania pantoprazolu pozostaje krótki. Podczas dializy eliminowane są jedynie niewielkie ilości leku. Mimo umiarkowanego wydłużenia okresu półtrwania głównego metabolitu (do 2-3 godzin), wydalanie pozostaje szybkie, co zapobiega kumulacji leku.⁷

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

U pacjentów z marskością wątroby (klasa A i B według klasyfikacji Childa-Pugha) obserwuje się istotne zmiany parametrów farmakokinetycznych pantoprazolu. Okres półtrwania leku ulega wydłużeniu do 7-9 godzin, a wartości AUC zwiększają się 5-7-krotnie w porównaniu z osobami zdrowymi. Maksymalne stężenie w surowicy (Cmax) wzrasta jedynie nieznacznie, około 1,5-krotnie w porównaniu z populacją osób zdrowych.⁸

Pacjenci w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku obserwuje się nieznaczne zwiększenie wartości AUC oraz stężenia maksymalnego (Cmax) w porównaniu z osobami młodszymi, jednak różnice te nie są istotne klinicznie i nie wymagają modyfikacji dawkowania.⁹

Dzieci i młodzież

Badania farmakokinetyczne u dzieci i młodzieży w wieku 2-16 lat, którym podawano dożylnie pantoprazol w dawce 0,8 lub 1,6 mg/kg masy ciała, nie wykazały istotnej zależności między klirensem leku a wiekiem lub masą ciała pacjentów. Wartości AUC oraz objętość dystrybucji były porównywalne z wartościami obserwowanymi u osób dorosłych.¹⁰