zespół Stevensa-Johnsona
Zespół Stevensa-Johnsona (SJS) to ciężka, zagrażająca życiu reakcja nadwrażliwości, charakteryzująca się martwicą naskórka i błon śluzowych. Schorzenie to zaliczane jest do grupy toksycznych nekroliz naskórka, a jego ciężką postacią jest toksyczna nekroliza naskórka (TEN), gdy oddzielenie naskórka obejmuje ponad 30% powierzchni ciała.
Zespół Stevensa-Johnsona najczęściej występuje jako reakcja na leki, szczególnie na sulfonamidy, niesteroidowe leki przeciwzapalne, leki przeciwpadaczkowe i niektóre antybiotyki. Może być również wywołany przez infekcje, zwłaszcza Mycoplasma pneumoniae, lub rzadziej przez szczepienia czy choroby autoimmunologiczne.
Klinicznie SJS manifestuje się gorączką, bólami głowy i mięśni, a następnie pojawiają się zmiany skórne w postaci pęcherzy, rumieni i nadżerek, często z zajęciem co najmniej dwóch błon śluzowych. Powikłania mogą obejmować wtórne infekcje, zaburzenia elektrolitowe, niewydolność wielonarządową oraz powikłania oczne, które mogą prowadzić do ślepoty.
Leczenie zespołu Stevensa-Johnsona opiera się na natychmiastowym odstawieniu leku wywołującego reakcję, intensywnej opiece wspomagającej podobnej do stosowanej u pacjentów z oparzeniami, właściwym nawodnieniu, odżywianiu oraz zapobieganiu i leczeniu infekcji. W niektórych przypadkach stosuje się immunosupresję, w tym glikokortykosteroidy, immunoglobuliny dożylne czy cyklosporynę, jednak ich skuteczność pozostaje przedmiotem dyskusji.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Diklofenak Viatris 180 mg
Diklofenak Viatris w postaci plastra leczniczego zawiera 180 mg diklofenaku epolaminy, co odpowiada 140 mg diklofenaku sodowego. Produkt ten jest stosowany miejscowo, jednak przy aplikacji na rozległe powierzchnie skóry i długotrwałym stosowaniu istnieje ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych, zwłaszcza ze strony przewodu pokarmowego. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są reakcje skórne, takie jak wysypka, wypryski, rumieniowe zapalenie skóry oraz świąd, występujące u ≥1/100 do <1/10 pacjentów. Rzadziej pojawiają się pęcherzowe zapalenie skóry i suchość skóry (≥1/10 000 do <1/1000), a bardzo rzadko (<1/10 000) reakcje nadwrażliwości na światło, pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy, reakcje anafilaktyczne oraz zaostrzenie astmy. W wyjątkowych przypadkach, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu innych preparatów z diklofenakiem, mogą wystąpić ciężkie reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona i zespół Lyella, które wymagają natychmiastowej hospitalizacji.
alergiczne zapalenie skóry, astma, diklofenak epolamina, diklofenak sodowy, glikol propylenowy, kontaktowe zapalenie skóry, metylu parahydroksybenzoesan, nadwrażliwość na światło, obrzęk naczynioruchowy, pęcherzowe zapalenie skóry, plaster leczniczy, pokrzywka, propylu parahydroksybenzoesan, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rumień, rumieniowe zapalenie skóry, skurcz oskrzeli, toksyczna nekroliza naskórka, wyprysk, wysypka krostkowa, zespół Lyella, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Meropenem Accord 500 mg
Analiza bezpieczeństwa meropenemu Accord, przeprowadzona na 4872 pacjentach (5026 zastosowań), wykazała, że najczęstsze działania niepożądane obejmują biegunkę (2,3%), wysypkę skórną (1,4%), nudności/wymioty (1,4%) oraz reakcje zapalne w miejscu podania (1,1%). W badaniach laboratoryjnych dominują trombocytoza (1,6%) oraz podwyższone enzymy wątrobowe (1,5–4,3%). Rzadziej obserwuje się poważne zaburzenia hematologiczne (agranulocytoza, niedokrwistość hemolityczna), reakcje anafilaktyczne, majaczenie, drgawki (zwłaszcza u pacjentów z predyspozycjami neurologicznymi) oraz ciężkie reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona czy DRESS. Monitorowanie parametrów hematologicznych, wątrobowych i nerkowych jest wskazane, szczególnie u pacjentów z istniejącymi schorzeniami lub przy długotrwałej terapii.
agranulocytoza, anafilaksja, antybiotyk karbapenemowy, Clostridioides difficile, fosfataza alkaliczna, leukopenia, majaczenie, meropenem, neutropenia, niedokrwistość hemolityczna, obrzęk naczynioruchowy, ostra uogólniona osutka krostkowa, parestezja, rumień wielopostaciowy, rzekomobłoniaste zapalenie jelit, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, trombocytopenia, trombocytoza, zakażenie drożdżakowe, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie jelita poantybiotykowe, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Omeprazol Medreg 40 mg
Omeprazol, substancja czynna leku Omeprazol Medreg, wykazuje szeroki profil działań niepożądanych o różnej częstości i nasileniu, bez zależności od dawki. Najczęściej (1-10%) obserwuje się objawy ze strony przewodu pokarmowego (ból brzucha, zaparcia, biegunka, wzdęcia, nudności/wymioty) oraz bóle głowy. Rzadziej występują poważne zaburzenia hematologiczne (leukopenia, trombocytopenia, agranulocytoza, pancytopenia), reakcje alergiczne (wstrząs anafilaktyczny, obrzęk naczynioruchowy), hiponatremia, hipomagnezemia (możliwa ciężka, prowadząca do hipokalcemii i hipokaliemii), zaburzenia psychiczne (bezsenność, pobudzenie, depresja, agresja, omamy) oraz ciężkie reakcje skórne (SCARs: SJS, TEN, DRESS, AGEP). Wśród działań niepożądanych odnotowano także polipy dna żołądka o charakterze łagodnym oraz zwiększone ryzyko złamań kości biodrowej, nadgarstka i kręgosłupa.
agranulocytoza, ciężkie skórne działania niepożądane, dysguezia, encefalopatia, ginekomastia, hipokalcemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, kandydoza przewodu pokarmowego, leukopenia, mikroskopowe zapalenie okrężnicy, nadwrażliwość na światło, nadżerkowe zapalenie przełyku, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostra uogólniona osutka krostkowa, polip dna żołądka, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja polekowa z eozynofilią, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, toczeń rumieniowaty skórny, toksyczna rozpływna martwica naskórka, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zapalenie cewkowo-śródmiąższowe, zapalenie wątroby, zespół Stevensa-Johnsona, zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych - Leksykon leków
Działania niepożądane – Piramil 5 mg 5 mg
Ramipryl, substancja czynna leku Piramil 5 mg, charakteryzuje się profilem działań niepożądanych obejmującym przede wszystkim uporczywy suchy kaszel oraz objawy niedociśnienia tętniczego, w tym niedociśnienie ortostatyczne i omdlenia. Poważniejsze działania niepożądane to obrzęk naczynioruchowy, hiperkaliemia, zaburzenia czynności nerek i wątroby, zapalenie trzustki, ciężkie reakcje skórne (w tym zespół Stevensa-Johnsona) oraz neutropenia i agranulocytoza. Częstość występowania działań niepożądanych jest zróżnicowana, od bardzo częstych (≥1/10) do bardzo rzadkich (<1/10 000) oraz o częstości nieznanej. W zakresie hematologicznym obserwuje się eozynofilię (często), leukopenię, zmniejszenie erytrocytów, hemoglobiny i płytek (rzadko), a także bardzo rzadko niewydolność szpiku kostnego i pancytopenię. Hiperkaliemia jest częstym efektem metabolicznym, natomiast hiponatremia występuje rzadko.
agranulocytoza, arytmia, astma oskrzelowa, białkomocz, dławica piersiowa, dyspepsja, eozynofilia, ginekomastia, hiperkaliemia, hiponatremia, łuszczyca, morfologia krwi, niedociśnienie tętnicze, niedokrwistość, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nerek, niewydolność szpiku, niewydolność wątroby, objaw Raynauda, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, pancytopenia, pęcherzyca, ramipryl, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, stan splątania, suchy kaszel, tachykardia, TIA, udar niedokrwienny, zapalenie trzustki, zapalenie zatok, zawał serca, zespół SIADH, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka cholestatyczna - Leksykon leków
Działania niepożądane – Flegtac ORO 4 mg
Bromoheksyny chlorowodorek, substancja czynna Flegtac ORO 4 mg w tabletkach ulegających rozpadowi w jamie ustnej, może wywoływać działania niepożądane o różnym nasileniu i częstości. Reakcje nadwrażliwości immunologicznych występują rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), natomiast poważne reakcje anafilaktyczne, w tym wstrząs anafilaktyczny, obrzęk naczynioruchowy i świąd, mają częstość nieokreśloną i stanowią zagrożenie życia wymagające natychmiastowej interwencji. Objawy neurologiczne takie jak ból głowy, zawroty głowy i senność również występują z częstością nieokreśloną i mogą ograniczać zdolność prowadzenia pojazdów. Zgłaszano także obniżenie ciśnienia tętniczego krwi oraz paradoksalny skurcz oskrzeli, co jest istotne u pacjentów z nadciśnieniem, astmą lub POChP. W obrębie układu pokarmowego najczęstsze działania niepożądane to ból w nadbrzuszu, nudności, wymioty i biegunka (≥1/1000 do <1/100), a niestrawność występuje z częstością nieokreśloną.
astma oskrzelowa, biegunka, ból brzucha, ból głowy, bromoheksyna, ciężkie reakcje skórne, hipotonia, nadciśnienie tętnicze, niestrawność, nudności, obrzęk naczynioruchowy, odwodnienie, ostra uogólniona krostkowica, pokrzywka, przewlekła obturacyjna choroba płuc, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rumień wielopostaciowy, senność, skurcz oskrzeli, świąd, toksyczna martwica naskórka, wstrząs anafilaktyczny, wymioty, wysypka skórna, zaburzenia immunologiczne, zaburzenia wodno-elektrolitowe, zawroty głowy, zespół Stevensa-Johnsona, zwiększona aktywność enzymów wątrobowych - Leksykon substancji czynnych
Zopiklon – Działania niepożądane
Zopiklon, stosowany w leczeniu bezsenności, wykazuje liczne działania niepożądane, z których najczęstsze to gorzki lub metaliczny smak w ustach (bardzo często, ≥1/10), senność w ciągu dnia (często, ≥1/100 do <1/10), suchość błony śluzowej jamy ustnej oraz uczucie zmęczenia następnego dnia rano. Istotne są również zaburzenia psychiczne, takie jak splątanie, zmiany libido, depresja, niepokój, pobudzenie, agresja, urojenia, omamy, psychozy oraz zaburzenia zachowania, które mogą wymagać przerwania terapii. Zopiklon niesie ryzyko amnezji następczej i somnambulizmu, zwłaszcza przy jednoczesnym spożyciu alkoholu lub przekroczeniu maksymalnej dawki. U pacjentów w podeszłym wieku zwiększa się ryzyko upadków związanych z osłabieniem mięśni, ataksją i zaburzeniami koordynacji. Ponadto, lek może powodować łagodne do umiarkowanego zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych (aminotransferaz i/lub fosfatazy zasadowej).
amnezja następcza, ataksja, benzodiazepiny, bezsenność, bezsenność z odbicia, depersonalizacja, depresja oddechowa, depresja OUN, derealizacja, dyskomfort w jamie ustnej, dyspepsja, obrzęk naczynioruchowy, POChP, przewlekła obturacyjna choroba płuc, reakcja anafilaktyczna, reakcje paradoksalne, rumień wielopostaciowy, somnambulizm, toksyczna martwica naskórka, uzależnienie fizyczne i psychiczne, zespół bezdechu sennego, zespół Lyella, zespół Stevensa-Johnsona, zopiklon - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Nobaxin
Azytromycyna w dawce 500 mg (Nobaxin) wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko ciężkich reakcji alergicznych, takich jak obrzęk naczynioruchowy, anafilaksja oraz poważne reakcje skórne (AGEP, SJS, TEN, DRESS). W przypadku wystąpienia objawów alergicznych konieczne jest natychmiastowe odstawienie leku i wdrożenie leczenia, z uwzględnieniem możliwości nawrotu symptomów. Lek metabolizowany jest głównie w wątrobie, dlatego u pacjentów z ciężkimi chorobami wątroby istnieje ryzyko piorunującego zapalenia wątroby, co wymaga monitorowania funkcji wątrobowych i przerwania terapii w razie zaburzeń. U chorych z ciężką niewydolnością nerek (eGFR <10 ml/min) obserwuje się 33% wzrost ekspozycji na azytromycynę, co wymaga zachowania szczególnej ostrożności. Ponadto, azytromycyna może wydłużać odstęp QT, zwiększając ryzyko torsade de pointes, zwłaszcza u pacjentów z wrodzonym lub nabytym wydłużeniem QT, zaburzeniami elektrolitowymi (hipokaliemia, hipomagnezemia), bradykardią, czy stosujących inne leki wydłużające QT (np. chinidyna, amiodaron, pimozyd, citalopram, moksyfloksacyna).
alkaloid sporyszu, anafilaksja, biegunka poantybiotykowa, Clostridium difficile, encefalopatia wątrobowa, ergotyzm, hipertoksyna, hipokaliemia, kolektomia, makrolid, miastenia, Mycobacterium avium, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, obrzęk naczynioruchowy, ostra gorączka reumatyczna, ostra uogólniona osutka krostkowa, piorunujące zapalenie wątroby, przesączanie kłębuszkowe, Streptococcus pyogenes, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, torsade de pointes, Treponema pallidum, wydłużenie odstępu QT, wysypka polekowa z eozynofilią, zakażenie grzybicze, zapalenie okrężnicy, zespół miasteniczny, zespół Stevensa-Johnsona, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Ketonal Fast 50 mg
Ketonal Fast, zawierający 50 mg ketoprofenu w postaci ketoprofenu z lizyną, jest niesteroidowym lekiem przeciwzapalnym (NLPZ) o szerokim spektrum działań niepożądanych, które wymagają szczególnej uwagi klinicznej. Najczęstsze powikłania dotyczą przewodu pokarmowego i obejmują chorobę wrzodową żołądka i dwunastnicy, perforację oraz krwawienia, które mogą prowadzić do zgonu, zwłaszcza u osób starszych. Inne objawy ze strony przewodu pokarmowego to nudności, wymioty, biegunka, zaparcia, zapalenie błony śluzowej żołądka i jamy ustnej oraz zaostrzenie chorób zapalnych jelit. Długotrwałe stosowanie NLPZ, w tym ketoprofenu, wiąże się z ryzykiem powikłań zakrzepowo-zatorowych, takich jak zawał mięśnia sercowego i udar mózgu, a także z zaburzeniami kardiologicznymi, w tym niewydolnością serca, migotaniem przedsionków i nadciśnieniem tętniczym. Reakcje nadwrażliwości mogą obejmować ciężkie anafilaksje, obrzęk naczynioruchowy oraz różnorodne reakcje skórne, w tym zespół Stevensa-Johnsona i toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka.
agranulocytoza, astma oskrzelowa, cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba wrzodowa żołądka, jałowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwiomocz, leukocytoklastyczne zapalenie naczyń, leukopenia, małopłytkowość, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość hemolityczna, niedokrwistość pokrwotoczna, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność serca, niewydolność szpiku kostnego, obrzęk krtani, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, ostra uogólniona osutka krostkowa, perforacja przewodu pokarmowego, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, skurcz oskrzeli, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, udar mózgu, wrzodziejące zapalenie błony śluzowej, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie hematologiczne, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie jelita grubego, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawał mięśnia sercowego, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – OMI-TAM 0,4 mg
Produkt leczniczy OMI-TAM zawiera 0,4 mg tamsulosyny chlorowodorku w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu. Profil bezpieczeństwa wskazuje, że najczęstszymi działaniami niepożądanymi są zawroty głowy (1,3% pacjentów) oraz zaburzenia wytrysku, w tym wytrysk wsteczny i brak wytrysku. Inne często występujące objawy to bóle głowy, omdlenia, kołatanie serca oraz niedociśnienie ortostatyczne. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko śródoperacyjnego zespołu wiotkiej tęczówki (IFIS) u pacjentów poddawanych zabiegom okulistycznym, co może komplikować operacje usunięcia zaćmy i leczenia jaskry. Po wprowadzeniu leku do obrotu zgłaszano również przypadki migotania przedsionków, arytmii, tachykardii oraz duszności, jednak ich częstość i związek przyczynowy z tamsulosyną pozostają nieokreślone.
arytmia, biegunka, ból głowy, chirurgiczne leczenie jaskry, duszność, dysfagia, kołatanie serca, krwawienie z nosa, migotanie przedsionków, niedociśnienie ortostatyczne, niewyraźne widzenie, nudności, obrzęk naczynioruchowy, omdlenie, osłabienie, pokrzywka, priapizm, rumień wielopostaciowy, śródoperacyjny zespół wiotkiej tęczówki, suchość w jamie ustnej, świąd, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, tachykardia, tamsulosyna chlorowodorek, usunięcie zaćmy, wymioty, wysypka, wytrysk wsteczny, zaburzenie widzenia, zaburzenie wytrysku, zapalenie błony śluzowej nosa, zaparcie, zawroty głowy, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon leków
Działania niepożądane – Venlafaxine Teva 37,5 mg
Venlafaxine Teva, chlorowodorek wenlafaksyny w formie kapsułek o przedłużonym uwalnianiu, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych wynikających z farmakodynamicznego wpływu na ośrodkowy układ nerwowy oraz inne układy organizmu. Do bardzo częstych działań należą nudności, suchość w jamie ustnej, ból głowy (częstość porównywalna z placebo) oraz nadmierne pocenie się, w tym poty nocne. Szczególną uwagę należy zwrócić na objawy odstawienne, takie jak zawroty głowy, parestezje, zaburzenia snu, pobudzenie, nudności, drżenia, ból głowy, objawy grypopodobne, zaburzenia widzenia i nadciśnienie tętnicze, które mogą mieć nasilenie od łagodnego do umiarkowanego, ale u niektórych pacjentów utrzymywać się dłużej. U dzieci i młodzieży (6-17 lat) profil działań niepożądanych jest podobny do dorosłych, z dodatkowymi objawami jak ból brzucha, pobudzenie, wybroczyny czy krwawienia z nosa, a także zwiększonym ryzykiem myśli samobójczych i zachowań autoagresywnych.
agranulocytoza, akatyzja, bezsenność, ból brzucha, ból głowy, bóle mięśni, bruksizm, chlorowodorek wenlafaksyny, częstoskurcz komorowy, depersonalizacja, drgawki, drżenia, duszność, dyskineza, dystonia, eozynofilia płucna, hipercholesterolemia, hiperprolaktynemia, hipertonia, hipomania, hiponatremia, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny, jaskra z zamkniętym kątem, kardiomiopatia Takotsubo, kołatanie serca, krwawienie z nosa, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwotok maciczny, krwotok miesiączkowy, krwotok poporodowy, majaczenie, mania, migotanie komór, mlekotok, myśli samobójcze, nadciśnienie tętnicze, nadmierne pocenie się, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość aplastyczna, nieprawidłowe wydzielanie hormonu antydiuretycznego, niestrawność, nietrzymanie moczu, nudności, objawy odstawienne, obniżone libido, obrzęk naczynioruchowy, omamy, ośrodkowy układ nerwowy, pancytopenia, parestezje, pobudzenie, pokrzywka, późne dyskinezy, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, redukcja masy ciała, rumień wielopostaciowy, samookaleczanie, skurcze miokloniczne, śródmiąższowa choroba płuc, stan splątania, suchość w jamie ustnej, szumy uszne, tachykardia, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, torsade de pointes, wybroczyny, wydłużenie odstępu QT, wymioty, zaburzenia czucia, zaburzenia ejakulacji, zaburzenia erekcji, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia snu, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zaparcia, zatrzymanie moczu, zawroty głowy, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, zespół serotoninowy, zespół Stevensa-Johnsona, złośliwy zespół neuroleptyczny, zmniejszenie apetytu - Leksykon leków
Działania niepożądane – Amoxicillin Aurovitas 750 mg
Amoksycylina, stosowana w praktyce klinicznej, wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych o różnej częstości i nasileniu. Najczęściej obserwuje się zaburzenia żołądkowo-jelitowe, takie jak biegunka i nudności (często, ≥ 1/100 do < 1/10), a także wysypkę skórną (często). Bardzo rzadko (< 1/10 000) mogą wystąpić poważne reakcje alergiczne, w tym obrzęk naczynioruchowy, anafilaksja, zespół choroby posurowiczej oraz alergiczne zapalenie naczyń, które wymagają natychmiastowego przerwania leczenia i interwencji medycznej. Ponadto, bardzo rzadkie są ciężkie reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka czy polekowa reakcja z eozynofilią i objawami ogólnymi (DRESS). Wśród innych istotnych działań niepożądanych wymienia się przemijające zaburzenia hematologiczne (leukopenia, trombocytopenia, niedokrwistość hemolityczna) oraz wydłużenie czasu krwawienia i protrombinowego, co może zwiększać ryzyko krwawień u pacjentów z zaburzeniami krzepnięcia.
AGEP, agranulocytoza, AlAT, amoksycylina, anafilaksja, AspAT, choroba posurowicza, czas krwawienia, czas protrombinowy, DRESS, drgawki, działania niepożądane antybiotyków, hiperkinezja, IgA dermatoza, kandydoza, krwotoczne zapalenie jelita, krystaluria, leukopenia, niedokrwistość hemolityczna, nudności, obrzęk naczynioruchowy, ostre uszkodzenie nerek, pokrzywka, reakcja Jarischa-Herxheimera, rumień wielopostaciowy, rzekomobłoniaste zapalenie jelita, śródmiąższowe zapalenie nerek, toksyczna nekroliza naskórka, trombocytopenia, włochaty język, wymioty, wysypka skórna, zapalenie jelit, zapalenie naczyń, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie wątroby, zespół Kounisa, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry, żółtaczka zastoinowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Atorvastatin Genoptim 80 mg
Atorvastatin Genoptim, jako inhibitor reduktazy HMG-CoA, wykazuje profil działań niepożądanych typowy dla statyn, potwierdzony badaniami klinicznymi na 16 066 pacjentach, gdzie 5,2% przerwało terapię z powodu działań niepożądanych (vs. 4,0% placebo) przy średnim czasie leczenia 53 tygodnie. Najczęściej obserwowanymi zmianami biochemicznymi były podwyższenia aktywności aminotransferaz (>3x GGN u 0,8% pacjentów) oraz kinazy kreatynowej (>3x GGN u 2,5%, >10x GGN u 0,4%), które były odwracalne i zależne od dawki. Profil bezpieczeństwa u dzieci i młodzieży (10-17 lat) jest zbliżony do dorosłych, bez istotnego wpływu na wzrost i dojrzewanie płciowe. Wśród działań niepożądanych zgłaszano również zaburzenia seksualne, depresję, śródmiąższową chorobę płuc oraz ryzyko rozwoju cukrzycy, szczególnie u pacjentów z czynnikami ryzyka (glukoza na czczo ≥5,6 mmol/l, BMI >30 kg/m², nadciśnienie, hipertriglicerydemia).
aminotransferaza, anafilaksja, cholestaza, cukrzyca, ginekomastia, hiperglikemia, hipoglikemia, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, leukocyturia, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, miopatia, neuropatia obwodowa, niedoczulica, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, parestezje, pokrzywka, rabdomioliza, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowa choroba płuc, statyna, szumy uszne, zapalenie błony śluzowej nosa i gardła, zapalenie wątroby, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Oxaliplatinum Accord 5 mg/ml
Oksaliplatyna w stężeniu 5 mg/ml, stosowana głównie w terapii raka odbytnicy i okrężnicy, charakteryzuje się specyficznym profilem toksyczności, który nasila się w skojarzeniu z 5-fluorouracylem i kwasem folinowym (5-FU/FA). Do najczęstszych działań niepożądanych należą zaburzenia żołądkowo-jelitowe (biegunka, nudności, wymioty, zapalenie błon śluzowych), hematologiczne (neutropenia, małopłytkowość) oraz neurologiczne, przede wszystkim ostra i kumulująca się obwodowa neuropatia czuciowa. Neuropatia ta występuje w dwóch formach: ostrej, wywołanej ekspozycją na zimno i ustępującej w ciągu dni do tygodni, oraz przewlekłej, kumulatywnej, prowadzącej do deficytów czuciowych i zaburzeń funkcjonalnych. Częstość działań niepożądanych klasyfikowana jest od bardzo często (>1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000), co pozwala na precyzyjne monitorowanie i ocenę ryzyka u pacjentów.
5-fluorouracyl, cytostatyk, dyzartria, działanie niepożądane leku, hiperbilirubinemia, kardiomiopatia, koncentrat do infuzji, martwica wątroby, mielosupresja, nadwrażliwość na lek, neuropatia obwodowa czuciowa, neutropenia, niedokrwienie obwodowe, oksaliplatyna, pancytopenia, refluks żołądkowo-przełykowy, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowa choroba płuc, toksyczna nekroliza naskórka, wstrząs anafilaktyczny, wydłużenie odstępu QT, zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żył wątrobowych, zapalenie błony śluzowej, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry, zwłóknienie płuc - Leksykon substancji czynnych
Diklofenak sodowy – Działania niepożądane
Diklofenak sodowy, jako niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ), jest szeroko stosowany w terapii bólu i stanów zapalnych układu mięśniowo-szkieletowego, jednak jego stosowanie wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych. Najczęściej obserwowane są objawy ze strony przewodu pokarmowego, stanowiące około 45% wszystkich zgłoszeń, w tym nudności, wymioty, biegunka, dyspepsja, ból brzucha i anoreksja. Poważniejsze powikłania, takie jak choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy, krwawienia, perforacje oraz zapalenia przewodu pokarmowego, mogą prowadzić do zgonu, zwłaszcza u osób starszych. Dawkowanie powyżej 150 mg/dobę i długotrwałe stosowanie zwiększają ryzyko zakrzepicy tętniczej, w tym zawału mięśnia sercowego i udaru mózgu. Ponadto, diklofenak może wywoływać działania niepożądane ze strony układu nerwowego (bóle głowy, zawroty, parestezje), wątroby (podwyższenie aminotransferaz, zapalenie, żółtaczka), nerek (ostra niewydolność, krwiomocz, zespół nerczycowy) oraz skóry (wysypka, świąd, ciężkie reakcje skórne). Wstrzyknięcia diklofenaku często powodują ból i stwardnienie w miejscu podania, a miejscowe stosowanie może wywoływać reakcje zapalne skóry.
agranulocytoza, aseptyczne zapalenie opon mózgowych, białkomocz, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba wrzodowa żołądka, dyspepsja, embolia cutis medicamentosa, kołatanie serca, kontaktowe zapalenie skóry, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwiomocz, leukopenia, martwica brodawek nerkowych, martwica wątroby, mieszana choroba tkanki łącznej, morfologia krwi, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na światło, niedokrwienne zapalenie okrężnicy, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność serca, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, parestezja, perforacja przewodu pokarmowego, piorunujące zapalenie wątroby, przewód pokarmowy, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, schorzenie mięśniowo-szkieletowe, śródmiąższowe zapalenie nerek, stan zapalny, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, trombocytopenia, udar mózgu, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zakrzepica tętnic, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie jamy ustnej, zapalenie języka, zapalenie naczyń, zapalenie okrężnicy, zapalenie przełyku, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawał mięśnia sercowego, zespół Kounisa, zespół Lyella, zespół nerczycowy, zespół Nicolaua, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry, żółtaczka, zwiększenie aktywności aminotransferaz - Leksykon leków
Działania niepożądane – Dicloberl retard 100 mg
Dicloberl retard zawiera diklofenak sodowy w dawce 100 mg i jest związany z ryzykiem licznych działań niepożądanych, których częstość zależy od dawki i czasu terapii. Szczególnie przy dawkach ≥150 mg/dobę i długotrwałym stosowaniu obserwuje się zwiększone ryzyko zakrzepicy tętniczej, w tym zawału mięśnia sercowego i udaru mózgu. Często występują działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego, takie jak nudności, wymioty, biegunka, wzdęcia, ból brzucha i niestrawność, a także poważne powikłania, np. krwawienia z przewodu pokarmowego, wrzody i perforacje, które mogą prowadzić do zgonu, zwłaszcza u osób starszych. Ryzyko to jest zależne od dawki i czasu leczenia. Ponadto, często obserwuje się zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego (ból głowy, zawroty głowy, senność), a także zwiększenie aktywności aminotransferaz wskazujące na potencjalne uszkodzenie wątroby.
agranulocytoza, alergiczne zapalenie naczyń, białkomocz, błoniaste zwężenie jelit, choroba Crohna, diklofenak sodowy, jałowe zapalenie opon mózgowych, krwiomocz, krwiste wymioty, leukopenia, małopłytkowość, martwica brodawek, martwica wątroby, nadciśnienie tętnicze, niedokrwienne zapalenie okrężnicy, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność serca, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, pancytopenia, perforacja przewodu pokarmowego, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowe zapalenie nerek, stolec smolisty, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, udar mózgu, wrzód żołądka, wrzodziejące zapalenie jamy ustnej, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie jelita grubego, zapalenie trzustki, zawał mięśnia sercowego, zespół Kounisa, zespół Lyella, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon leków
Działania niepożądane – Cefotaxime Dali Pharma 0,5 g
Cefotaxime Dali Pharma (0,5 g) to cefalosporynowy antybiotyk beta-laktamowy, którego stosowanie wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych obejmujących różne układy i narządy. Najczęściej obserwuje się nadkażenia oportunistyczne (np. kandydoza), zaburzenia hematologiczne (granulocytopenia, leukopenia, eozynofilia, małopłytkowość) oraz reakcje skórne, w tym wysypki, świąd, pokrzywkę, rumień wielopostaciowy, a także ciężkie zespoły Stevensa-Johnsona i toksycznej martwicy naskórka. W trakcie terapii należy monitorować morfologię krwi, enzymy wątrobowe (AlAT, AspAT, LDH, gamma-GT, fosfataza alkaliczna) oraz parametry nerkowe (kreatynina, mocznik), zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu lub u pacjentów z dysfunkcją wątroby i nerek. Istotnym powikłaniem jest rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, wymagające natychmiastowego odstawienia leku i leczenia.
agranulocytoza, antybiotyk beta-laktamowy, cefalosporyna, cefotaksym, encefalopatia, eozynofilia, granulocytopenia, kandydoza jamy ustnej, leukopenia, małopłytkowość, neutropenia, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność szpiku kostnego, ostra uogólniona osutka krostkowa, pancytopenia, reakcja Jarischa-Herxheimera, rumień wielopostaciowy, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, śródmiąższowe zapalenie nerek, toksyczna martwica naskórka, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie wątroby, zespół Lyella, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ibum Femina
Stosowanie Ibum Femina wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z chorobami takimi jak toczeń rumieniowaty układowy, przewlekłe zapalne choroby jelit, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia czynności nerek i wątroby oraz po dużych zabiegach chirurgicznych. U osób z astmą oskrzelową istnieje ryzyko skurczu oskrzeli. Lek należy stosować w najmniejszej skutecznej dawce przez najkrótszy możliwy czas, aby ograniczyć ryzyko działań niepożądanych, zwłaszcza ze strony przewodu pokarmowego i układu krążenia. U pacjentów w podeszłym wieku zwiększa się ryzyko krwawień i perforacji przewodu pokarmowego, które mogą być śmiertelne. W przypadku wystąpienia krwawienia lub owrzodzenia należy natychmiast przerwać terapię. Zaleca się rozważenie leczenia osłonowego (np. inhibitorami pompy protonowej) u pacjentów z podwyższonym ryzykiem, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu leków przeciwzakrzepowych, kortykosteroidów lub kwasu acetylosalicylowego.
agregacja trombocytów, astma oskrzelowa, bakteryjne zapalenie płuc, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba naczyń mózgowych, choroba naczyń obwodowych, choroba niedokrwienna serca, cukrzyca, hiperlipidemia, incydent zatorowo-zakrzepowy, inhibitor pompy protonowej, jałowe zapalenie opon mózgowych, kortykosteroid, krwotok z przewodu pokarmowego, lek antyagregacyjny, lek przeciwzakrzepowy, mieszana choroba tkanki łącznej, morfologia krwi, nadciśnienie tętnicze, nefropatia postanalgetyczna, nietolerancja fruktozy, niewydolność nerek, ospa wietrzna, ostra uogólniona osutka krostkowa, owrzodzenie przewodu pokarmowego, perforacja przewodu pokarmowego, polekowa reakcja z eozynofilią i objawami ogólnoustrojowymi, przewlekła zapalna choroba jelit, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, udar, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności serca, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie krzepnięcia, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, zespół AGEP, zespół DRESS, zespół Kounisa, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon leków
Działania niepożądane – Benalapril 20 20 mg
Benalapril (enalaprylu maleinian) w dawkach 5 mg, 10 mg i 20 mg, stosowany w formie tabletek, wykazuje szeroki profil działań niepożądanych obejmujących różne układy organizmu. W zakresie hematologicznym obserwuje się niedokrwistość (w tym aplastyczną i hemolityczną) z częstością niezbyt częstą, a także rzadkie, ale poważne zaburzenia takie jak neutropenia, agranulocytoza czy pancytopenia. Zespół nieprawidłowego wydzielania hormonu antydiuretycznego (SIADH) o nieznanej częstości może prowadzić do hiponatremii. Wśród działań niepożądanych neurologicznych bardzo często występują zawroty głowy ośrodkowego pochodzenia, a często bóle głowy, depresja i omdlenia. Niewyraźne widzenie jest bardzo częstym objawem, mogącym wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów. W układzie sercowo-naczyniowym często obserwuje się niedociśnienie, ból w klatce piersiowej, zaburzenia rytmu serca i tachykardię, a rzadziej zawał mięśnia sercowego i incydenty naczyniowo-mózgowe, szczególnie u pacjentów wysokiego ryzyka. Kaszel suchy i uporczywy jest bardzo częstym działaniem niepożądanym charakterystycznym dla inhibitorów ACE.
białkomocz, cholestaza, dusznica bolesna, enalapryl, eozynofilowe zapalenie płuc, erytrodermia, ginekomastia, hiperkaliemia, hipoglikemia, hiponatremia, impotencja, incydent naczyniowo-mózgowy, inhibitory ACE, inhibitory konwertazy angiotensyny, kaszel, kurcze mięśni, kwasica mleczanowa, limfadenopatia, neutropenia, niedociśnienie, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość, niewydolność wątroby, niewyraźne widzenie, nudności, objaw Raynauda, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk naczynioruchowy jelit, osłabienie, pancytopenia, parestezja, pęcherzyca, rumień wielopostaciowy, SIADH, skąpomocz, skurcz oskrzeli, szum w uszach, tachykardia, toksyczne martwicze oddzielenie się naskórka, zahamowanie szpiku kostnego, zapalenie trzustki, zawał mięśnia sercowego, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego, zespół nieprawidłowego wydzielania hormonu antydiuretycznego, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ketolek
Ketolek (ketoprofen 50 mg, kapsułki twarde) powinien być stosowany w najmniejszej skutecznej dawce przez możliwie najkrótszy czas, aby zminimalizować ryzyko działań niepożądanych, zwłaszcza ze strony przewodu pokarmowego. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów w podeszłym wieku, z chorobą wrzodową w wywiadzie, przyjmujących jednocześnie inne NLPZ, doustne kortykosteroidy, leki przeciwzakrzepowe (np. warfaryna), selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny oraz leki hamujące agregację płytek krwi. Ryzyko powikłań takich jak krwawienia, owrzodzenia i perforacje przewodu pokarmowego jest zwiększone, a leczenie u pacjentów wysokiego ryzyka powinno być wspierane lekami osłaniającymi (mizoprostol, inhibitory pompy protonowej). W przypadku wystąpienia krwawienia lub owrzodzenia należy natychmiast przerwać terapię.
agregacja płytek krwi, astma, astma aspirynowa, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba naczyń mózgowych, choroba niedokrwienna serca, choroba tętnic obwodowych, cukrzyca, fotoalergiczne kontaktowe zapalenie skóry, hiperlipidemia, inhibitor cyklooksygenazy-2, inhibitor pompy protonowej, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, katar sienny, ketoprofen, kortykosteroid doustny, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas acetylosalicylowy, lek przeciwzakrzepowy, marskość wątroby, mizoprostol, nadciśnienie tętnicze, nefropatia polekowa, niedobór laktazy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nietolerancja galaktozy, obrzęk naczynioruchowy, ospa wietrzna, owrzodzenie, perforacja przewodu pokarmowego, pokrzywka, polip nosa, pozaszpitalne bakteryjne zapalenie płuc, przewlekła obturacyjna choroba płuc, skurcz oskrzeli, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, udar mózgu, warfaryna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie krzepnięcia krwi, zaburzenie zakrzepowe, zapalenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zawał serca, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złuszczające zapalenie skóry, żółtaczka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Diclogel
Stosowanie diklofenaku w postaci żelu (Diclogel) do użytku miejscowego wiąże się z niższym ryzykiem ogólnoustrojowych działań niepożądanych w porównaniu z formami doustnymi, jednak aplikacja na rozległe powierzchnie skóry oraz długotrwałe leczenie zwiększają to ryzyko. Istnieją bardzo rzadkie, ale poważne reakcje skórne, takie jak złuszczające zapalenie skóry, zespół Stevensa-Johnsona oraz toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, które najczęściej pojawiają się w ciągu pierwszego miesiąca terapii. Szczególną ostrożność należy zachować przy jednoczesnym stosowaniu doustnych NLPZ i Diclogelu, gdyż może to nasilać działania niepożądane, zwłaszcza ogólnoustrojowe. Produkt jest przeciwwskazany u pacjentów z astmą i wrzodem trawiennym w wywiadzie ze względu na ryzyko zaostrzenia tych schorzeń.
astma, bandaż nieokluzyjny, diklofenak w żelu, glikol propylenowy, nadwrażliwość, niesteroidowe leki przeciwzapalne, nieuszkodzona skóra, opatrunek okluzyjny, otwarte rany, parahydroksybenzoesan metylu, parahydroksybenzoesan propylu, podrażnienie skóry, reakcja alergiczna, reakcja typu późnego, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, uszkodzenie błon śluzowych, wrzód trawienny, wysypka skórna, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon leków
Działania niepożądane – Sumamed 500 mg
Azytromycyna w dawce 500 mg w postaci tabletek powlekanych wykazuje szeroki profil działań niepożądanych, z dominującymi objawami ze strony przewodu pokarmowego, takimi jak biegunka (≥1/10), wymioty, ból brzucha i nudności (≥1/100 do <1/10). Rzadziej obserwuje się zaparcia, wzdęcia, zapalenie błony śluzowej żołądka oraz poważne powikłania, w tym rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego. Zaburzenia wątroby, takie jak żółtaczka cholestatyczna i niewydolność wątroby, choć rzadkie (≥1/10 000 do <1/1000), wymagają natychmiastowej interwencji. Neurologiczne działania niepożądane obejmują ból głowy (≥1/100 do <1/10), zawroty głowy, parestezje i miastenię, a kardiologiczne – kołatanie serca i groźne zaburzenia rytmu, w tym torsade de pointes i wydłużenie odstępu QT, które mogą zagrażać życiu.
AGEP, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, biegunka, ból brzucha, częstoskurcz komorowy, DRESS, drożdżyca, dysfagia, eozynofilia, kandydoza jamy ustnej, kompleks Mycobacterium avium, leukopenia, małopłytkowość, martwica wątroby, miastenia, nadwrażliwość na światło, neutropenia, niedokrwistość hemolityczna, niestrawność, niewydolność wątroby, nudności, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, parestezje, piorunujące zapalenie wątroby, reakcja anafilaktyczna, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, śródmiąższowe zapalenie nerek, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QT, wymioty, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia smaku, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie trzustki, zaparcia, zawroty głowy, zespół Lyella, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka cholestatyczna - Leksykon leków
Działania niepożądane – Tadalafil MENSIL 10 mg
Profil bezpieczeństwa tadalafilu w dawce 10 mg (Tadalafil MENSIL) obejmuje szeroki zakres działań niepożądanych, które występują z różną częstością, od bardzo często (≥1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000). Najczęściej obserwowane działania niepożądane to ból głowy, niestrawność, ból pleców oraz ból mięśni, z nasileniem objawów rosnącym wraz z dawką. W badaniach klinicznych, obejmujących 8022 pacjentów leczonych tadalafilem i 4422 pacjentów na placebo, odnotowano także poważne zdarzenia, takie jak nietętnicza przednia niedokrwienna neuropatia nerwu wzrokowego (NAION), zawał mięśnia sercowego, niestabilna dławica piersiowa, priapizm oraz ciężkie reakcje skórne (np. zespół Stevensa-Johnsona). Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko powikłań okulistycznych i kardiologicznych, zwłaszcza u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego oraz u osób starszych powyżej 65 lat, u których częściej występują zawroty głowy i biegunka.
biegunka, ból głowy, ból mięśni, ból pleców, bradykardia zatokowa, centralna surowicza chorioretinopatia, choroba refluksowa przełyku, częstoskurcz, duszność, incydent krwotoczny, kołatanie serca, komorowe zaburzenia rytmu, krwiomocz, łagodny rozrost gruczołu krokowego, migrena, nadciśnienie tętnicze, nagła głuchota, NAION, napad drgawkowy, niedociśnienie tętnicze, niestabilna dławica piersiowa, niestrawność, obrzęk naczynioruchowy, okluzja naczyń siatkówki, priapizm, przemijająca amnezja, przemijający napad niedokrwienny, szum w uszach, zaburzenie erekcji, zawał mięśnia sercowego, zawroty głowy, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon leków
Działania niepożądane – Darunavir Accord 800 mg
Darunavir Accord, stosowany w dawkach 600/100 mg dwa razy na dobę lub 800/100 mg raz na dobę (u pacjentów wcześniej nieleczonych), wykazuje profil bezpieczeństwa potwierdzony w badaniach klinicznych obejmujących 2613 pacjentów z przeciętnym czasem terapii 95,3 tygodnia. Najczęstsze działania niepożądane to biegunka (≥10%), nudności, wysypka, ból głowy i wymioty (≥1/100 do <1/10). W terapii z kobicystatem (średni czas leczenia 58,4 tygodnia) odsetek działań niepożądanych wynosił 66,5%, z podobnym profilem. Ciężkie działania niepożądane obejmują ostrą niewydolność nerek, zawał mięśnia sercowego, zespół zapalnej reaktywacji immunologicznej, małopłytkowość, martwicę kości oraz zapalenie wątroby. Występują także zaburzenia metaboliczne, takie jak cukrzyca, hipertriglicerydemia i hiperlipidemia, które mogą zwiększać ryzyko sercowo-naczyniowe. Wysypka, w tym ciężkie postacie jak zespół DRESS i zespół Stevensa-Johnsona, wymaga natychmiastowego odstawienia leku.
aftowe zapalenie jamy ustnej, cytolityczne zapalenie wątroby, darunawir, darunawir z kobicystatem, darunawir z rytonawirem, dławica piersiowa, hipercholesterolemia, hiperlipidemia, hipertriglicerydemia, insulinooporność, kamica nerkowa, małopłytkowość, martwica kości, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, nefropatia krystaliczna, neuropatia obwodowa, ostra niewydolność nerek, ostra uogólniona osutka krostkowa, refluks żołądkowo-przełykowy, rumień wielopostaciowy, stłuszczenie wątroby, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawał mięśnia sercowego, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, zespół zapalnej reaktywacji immunologicznej - Leksykon leków
Działania niepożądane – Zaranta 30 mg
Rozuwastatyna (Zaranta) wykazuje profil działań niepożądanych, który jest w większości przypadków łagodny i przemijający, a konieczność przerwania terapii z powodu działań niepożądanych występuje u mniej niż 4% pacjentów. Częstość występowania działań niepożądanych jest zależna od dawki, z większym ryzykiem przy dawkach powyżej 20 mg, a szczególnie 40 mg. Najistotniejsze klinicznie działania niepożądane dotyczą układu mięśniowo-szkieletowego, w tym bóle mięśni, miopatia, zapalenie mięśni oraz rzadkie przypadki rabdomiolizy, z towarzyszącym wzrostem aktywności kinazy kreatynowej, który jest zwykle łagodny i przemijający. Proteinuria, głównie kanalikowa, występuje u mniej niż 1% pacjentów przy dawkach 10-20 mg i około 3% przy dawce 40 mg, jednak nie wiąże się z ostrą lub postępującą chorobą nerek. Zwiększenie aktywności aminotransferaz, również zależne od dawki, jest zwykle bezobjawowe i przemijające.
aminotransferazy, ból mięśni, dysfagia, działanie niepożądane, ginekomastia, hematuria, immunozależna miopatia martwicza, inhibitory reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, miastenia, miastenia oczna, miopatia, neuropatia obwodowa, obrzęk naczynioruchowy, polineuropatia, proteinuria, rabdomioliza, reakcja polekowa z eozynofilią, rozuwastatyna, śródmiąższowe zapalenie płuc, trombocytopenia, zapalenie mięśni, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zerwanie ścięgna, zespół Stevensa-Johnsona, zespół toczniopodobny, żółtaczka, zwiększenie aktywności kinazy kreatynowej - Leksykon leków
Działania niepożądane – Amotaks 500 mg/5 ml
Amotaks (amoksycylina) w dawce 500 mg/5 ml, stosowany doustnie w postaci granulatu do zawiesiny, wykazuje profil bezpieczeństwa typowy dla antybiotyków beta-laktamowych. Najczęściej obserwowane działania niepożądane dotyczą przewodu pokarmowego (biegunka, nudności – częstość ≥1/100 do <1/10) oraz skóry (wysypka – częstość ≥1/100 do <1/10). Bardzo rzadko (<1/10 000) mogą wystąpić poważne reakcje hematologiczne, takie jak przemijająca leukopenia, małopłytkowość, niedokrwistość hemolityczna oraz zaburzenia krzepnięcia (wydłużony czas krwawienia i protrombinowy). Reakcje nadwrażliwości, w tym obrzęk naczynioruchowy, anafilaksja i zespół choroby posurowiczej, również należą do bardzo rzadkich, ale potencjalnie zagrażających życiu powikłań. Ponadto, rzadko mogą pojawić się objawy neurologiczne (hiperkinezja, zawroty głowy, drgawki) oraz aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych (częstość nieznana). Wśród powikłań gastroenterologicznych, oprócz biegunki i nudności, odnotowano bardzo rzadkie przypadki rzekomobłoniastego zapalenia jelita grubego wywołanego przez Clostridioides difficile.
agranulocytoza, amoksycylina, anafilaksja, antybiotyk beta-laktamowy, biegunka, choroba posurowicza, czas protrombinowy, drgawki, hiperkinezja, język włochaty, kandydoza błon śluzowych, krystaluria, leukopenia, małopłytkowość, neutropenia, niedokrwistość hemolityczna, nudności, obrzęk naczynioruchowy, ostry zespół wieńcowy, osutka krostkowa uogólniona ostra, pokrzywka, reakcja Jarischa-Herxheimera, reakcja polekowa z eozynofilią, reakcja skórna, rumień wielopostaciowy, świąd, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, wymioty, wysypka, zaburzenia przewodu pokarmowego, zaburzenie hematologiczne, zakażenie Clostridioides difficile, zakażenie oportunistyczne, zapalenie naczyń alergiczne, zapalenie nerek śródmiąższowe, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych aseptyczne, zapalenie skóry pęcherzowe, zapalenie skóry złuszczające, zapalenie wątroby, zawroty głowy, zespół Kounisa, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka zastoinowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Methotrexat-Ebewe 10 mg/ml
Methotrexat-Ebewe (10 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań) to lek o silnym działaniu cytotoksycznym i immunosupresyjnym, którego działania niepożądane są ściśle związane z dawką, drogą podania i czasem terapii. Najczęstsze działania niepożądane obejmują hematologiczne zaburzenia, takie jak małopłytkowość i leukopenia (występujące bardzo często, 4-14 dni po podaniu), oraz toksyczne zapalenie błon śluzowych, zwłaszcza wrzodziejące zapalenie jamy ustnej pojawiające się w ciągu 24-48 godzin. Wśród objawów neurologicznych dominują ból głowy i zawroty głowy (bardzo często), a cięższe powikłania, takie jak encefalopatia czy niedowłady, występują niezbyt często. Metotreksat zwiększa ryzyko zakażeń, w tym oportunistycznych i wirusowych, co może prowadzić do zgonu. Wątroba i nerki wymagają regularnego monitorowania ze względu na ryzyko hepatotoksyczności (wzrost AlAT, AspAT, bilirubiny) oraz nefrotoksyczności (zmniejszony klirens kreatyniny). Działania skórne, takie jak łysienie (bardzo często) i wysypki (często), również są powszechne, a ciężkie reakcje skórne, np. zespół Stevensa-Johnsona, zdarzają się niezbyt często.
agranulocytoza, azotemia, bezmocz, białkomocz, ból gardła, chłoniak złośliwy, działanie immunosupresyjne, hiperurykemia, jałowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, krwiomocz, leukoencefalopatia, małopłytkowość, marskość wątroby, metotreksat, napady drgawek, niedoczulica, niedokrwistość megaloblastyczna, niedowład połowiczy, niewydolność nerek, ostre rozdęcie okrężnicy, ostre zapalenie wątroby, owrzodzenie pęcherza moczowego, pancytopenia, parestezje, półpasiec, posocznica, rumień wielopostaciowy, skąpomocz, smoliste stolce, stłuszczenie wątroby, wrzodziejące zapalenie błony śluzowej, zaburzenia limfoproliferacyjne, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zakażenia oportunistyczne, zapalenie błon śluzowych, zapalenie otrzewnej, zapalenie trzustki, zespół Lyella, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Arimidex 1 mg
Stosowanie anastrozolu w dawce 1 mg (Arimidex) u pacjentek po menopauzie z rakiem piersi wiąże się z szeregiem działań niepożądanych, które zostały szczegółowo opisane na podstawie badania III fazy ATAC (n=9366) oraz danych po wprowadzeniu leku do obrotu. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to bóle głowy, uderzenia gorąca, nudności, wysypka, bóle i sztywność stawów, zapalenie stawów oraz osłabienie. Częstość występowania działań niepożądanych klasyfikowano od bardzo często (≥1/10) do bardzo rzadko (<1/10000). Wśród istotnych zaburzeń metabolicznych odnotowano hipercholesterolemię i hiperkalcemię, a w układzie nerwowym – depresję (bardzo często) oraz zespół cieśni nadgarstka (często), szczególnie u pacjentek z predyspozycjami. Wątroba może wykazywać podwyższone enzymy (AlAT, AspAT, fosfataza zasadowa) oraz rzadko zapalenie wątroby. W obrębie skóry i tkanki podskórnej obserwowano wysypkę (bardzo często), reakcje alergiczne i rzadkie ciężkie reakcje, takie jak zespół Stevensa-Johnsona.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginowa, anastrozol, biegunka, bilirubina, ból głowy, ból kości, ból mięśniowy, depresja, dysfagia, fosfataza zasadowa, gammaglutamylotransferaza, hipercholesterolemia, hiperkalcemia, krwawienie z pochwy, leczenie uzupełniające, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, nudność, obrzęk naczynioruchowy, osłabienie, osteoporoza, palec trzaskający, parestezja, plamica Henocha-Schönleina, pokrzywka, przerzedzenie włosów, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktoidalna, rumień wielopostaciowy, suchość pochwy, sztywność stawów, uderzenie gorąca, wymioty, wysypka, zaburzenie czucia, zapalenie naczyń skórnych, zapalenie stawów, zapalenie wątroby, zespół cieśni nadgarstka, zespół Stevensa-Johnsona, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Naxalgan
Pregabalina, substancja czynna leku Naxalgan, wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu ze względu na ryzyko licznych działań niepożądanych i interakcji klinicznych. U pacjentów z cukrzycą konieczne jest monitorowanie masy ciała i ewentualna korekta dawek leków hipoglikemizujących. Istotne są reakcje nadwrażliwości, takie jak obrzęk naczynioruchowy, oraz ciężkie reakcje skórne, w tym zespół Stevensa-Johnsona (SJS) i toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN), które wymagają natychmiastowego przerwania terapii. Często obserwuje się zawroty głowy, senność, a także zaburzenia psychiczne, w tym splątanie i utratę przytomności, co zwiększa ryzyko urazów, zwłaszcza u osób starszych. W badaniach klinicznych zgłaszano niewyraźne widzenie i zmniejszenie ostrości widzenia, które zwykle ustępują po kontynuacji lub przerwaniu leczenia. Ponadto, odnotowano przypadki niewydolności nerek i zastoinowej niewydolności serca, szczególnie u pacjentów w podeszłym wieku z chorobami układu sercowo-naczyniowego.
ból neuropatyczny, ciężka depresja oddechowa, ciężka niepożądana reakcja skórna, ciężka wada wrodzona, cukrzyca, depresja ośrodkowego układu nerwowego, encefalopatia, lek hipoglikemizujący, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwspastyczny, myśli samobójcze, napad padaczkowy typu grand mal, niedobór laktazy, niedrożność jelita, nietolerancja laktozy, niewydolność nerek, niewyraźne widzenie, obrzęk naczynioruchowy, opioidowy lek przeciwbólowy, ośrodkowy ból neuropatyczny, porażenna niedrożność jelit, pregabalina, reakcja nadwrażliwości, stan padaczkowy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, tolerancja na lek, upośledzenie czynności układu oddechowego, uraz rdzenia kręgowego, utrata przytomności, uzależnienie od leku, zastoinowa niewydolność serca, zawroty głowy, zespół odstawienny, zespół Stevensa-Johnsona, zmniejszenie ostrości widzenia - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Leuprostin
Leuprostin 3,6 mg (implant zawierający 3,6 mg leuproreliny w postaci octanu) wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko powikłań takich jak przejściowe zwiększenie stężenia testosteronu (flare phenomenon), które może nasilić objawy choroby nowotworowej, zwłaszcza u pacjentów z przerzutami do kręgosłupa czy zwężeniem dróg moczowych. Konieczne jest regularne badanie kliniczne, w tym palpacyjne per rectum, oraz kontrola parametrów laboratoryjnych (PSA, testosteron, aktywność fosfataz) i obrazowych (USG, TK, densytometria). Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z nadciśnieniem tętniczym, ryzykiem powikłań neurologicznych, a także na możliwość wystąpienia reakcji alergicznych, anafilaktycznych oraz drgawek, które mogą pojawić się niezależnie od wcześniejszego wywiadu neurologicznego.
agonista LHRH, antyandrogen, antygen PSA, bisfosfonian, ciężkie skórne działania niepożądane, depresja, drgawki, dysfagia, gruczoł krokowy, hemoglobina glikowana, hiperglikemia, hipogonadyzm, idiopatyczne nadciśnienie wewnątrzczaszkowe, nadciśnienie tętnicze, octan leuproreliny, orchidektomia, osteoporoza, przerzuty do kręgosłupa, reakcja anafilaktyczna, rzekomy guz mózgu, stłuszczenie wątroby, toksyczna martwica naskórka, torsade de pointes, wydłużenie QT, zespół Stevensa-Johnsona, zespół zaostrzenia, zwężenie dróg moczowych - Leksykon leków
Działania niepożądane – Paracetamol Biofarm 1000 mg
Paracetamol w dawce 1000 mg w postaci tabletek powlekanych (Paracetamol Biofarm) cechuje się ogólnie dobrym profilem bezpieczeństwa, jednak może wywoływać działania niepożądane o różnej częstości występowania. Do rzadkich i bardzo rzadkich działań należą zaburzenia hematologiczne (trombocytopenia, leukopenia, neutropenia, agranulocytoza, niedokrwistość hemolityczna, pancytopenia), reakcje nadwrażliwości, hipoglikemia, zaburzenia psychiczne (depresja, splątanie, omamy), neurologiczne (drżenie, ból głowy), zaburzenia widzenia, obrzęki, niedociśnienie, skurcz oskrzeli, dolegliwości żołądkowo-jelitowe (krwawienia, ból brzucha, biegunka, nudności, wymioty), a także zaburzenia czynności wątroby i nerek, w tym hepatotoksyczność i jałowy ropomocz. Częstość występowania tych działań klasyfikowana jest od rzadkich (≥1/10 000 do <1/1 000) do bardzo rzadkich (<1/10 000), a ich rozpoznanie wymaga monitorowania klinicznego i laboratoryjnego podczas terapii.
agranulocytoza, bezmocz, hepatotoksyczność, hipoglikemia, jałowy ropomocz, krwiomocz, leukopenia, martwica wątroby, neutropenia, niedociśnienie, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, obrzęk krtani, obrzęk naczynioruchowy, pancytopenia, plamica, pokrzywka, reakcja nadwrażliwości, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, splątanie, śródmiąższowe zapalenie nerek, toksyczno-rozpływna martwica naskórka, trombocytopenia, wstrząs anafilaktyczny, zapalenie wątroby, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Contix ZRD 20 mg
Contix ZRD zawiera pantoprazol w dawce 20 mg (w postaci pantoprazolu sodowego półtorawodnego 22,6 mg). Działania niepożądane występują u około 5% pacjentów i zostały sklasyfikowane według systemu MedDRA. Najczęstsze objawy to bóle głowy, polipy dna żołądka, biegunka, nudności, wzdęcia oraz zaburzenia snu. Rzadziej obserwuje się agranulocytozę, małopłytkowość, leukopenię, pancytopenię, reakcje anafilaktyczne, hiperlipidemię, zaburzenia elektrolitowe (hiponatremia, hipomagnezemia, hipokalcemia, hipokaliemia), depresję, dezorientację, mikroskopowe zapalenie jelita grubego, uszkodzenia wątroby, ciężkie reakcje skórne (np. zespół Stevens-Johnsona, zespół Lyella), złamania kości oraz kanalikowo-śródmiąższowe zapalenie nerek. Szczególną uwagę należy zwrócić na powiązanie hipokalcemii i hipokaliemii z hipomagnezemią, co wymaga monitorowania elektrolitów podczas długotrwałej terapii.
agranulocytoza, ból mięśni, ból stawów, depresja, dezorientacja, działanie niepożądane, enzym wątrobowy, ginekomastia, hiperlipidemia, hipokalcemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, kanalikowo-śródmiąższowe zapalenie nerek, leukopenia, małopłytkowość, mikroskopowe zapalenie jelita grubego, niewydolność nerki, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, omam, pancytopenia, pantoprazol, pantoprazol sodowy półtorawodny, parastezja, pokrzywka, polip dna żołądka, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, splątanie, toczeń rumieniowaty, wstrząs anafilaktyczny, wysypka polekowa z eozynofilią, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie snu, zaburzenie układu krwiotwórczego, zespół Lyella, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Stomezul 40 mg
Stomezul 40 mg, zawierający ezomeprazol magnezowy dwuwodny, wykazuje profil działań niepożądanych typowy dla inhibitorów pompy protonowej, z najczęstszymi objawami takimi jak ból głowy, ból brzucha, biegunka i nudności. Działania niepożądane klasyfikowane są według częstości występowania: bardzo często (≥10%), często (1-10%), niezbyt często (0,1-1%), rzadko (0,01-0,1%), bardzo rzadko (<0,01%) oraz o częstości nieznanej. Niezbyt często obserwuje się leukopenię i małopłytkowość, które wymagają monitorowania morfologii krwi ze względu na ryzyko infekcji i krwawień. Reakcje nadwrażliwości, takie jak obrzęk naczynioruchowy i wstrząs anafilaktyczny, również należą do niezbyt często występujących, stanowiąc potencjalne zagrożenie życia. Metabolicznie istotne są obrzęki obwodowe, hiponatremia oraz hipomagnezemia, która może współistnieć z hipokalcemią i hipokaliemią, niosąc ryzyko powikłań kardiologicznych i neurologicznych.
astma, bezsenność, biegunka, ból brzucha, ból głowy, ból mięśnia, ból stawu, depresja, drożdżyca przewodu pokarmowego, encefalopatia, enzym wątrobowy, ezomeprazol magnezowy, ginekomastia, hipokalcemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, leukopenia, łysienie, małopłytkowość, mikroskopowe zapalenie okrężnicy, morfologia krwi, nadwrażliwość na światło, nieostre widzenie, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, nudności, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk obwodowy, osłabienie siły mięśniowej, parestezja, pobudzenie psychoruchowe, POChP, podostra postać skórna tocznia rumieniowatego, pokrzywka, polip dna żołądka, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, splątanie, śródmiąższowe zapalenie nerek, suchość błony śluzowej jamy ustnej, świąd, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, wstrząs anafilaktyczny, wymioty, wzdęcie, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zapalenie skóry, zapalenie wątroby, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego, zespół Stevensa-Johnsona, złamanie biodra - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Daptomycin Reddy
Daptomycyna jest wskazana głównie w leczeniu powikłanych zakażeń skóry i tkanek miękkich (cSSTI) oraz prawostronnego infekcyjnego zapalenia wsierdzia (RIE) wywołanego przez Staphylococcus aureus, jednak jej skuteczność w RIE opiera się na ograniczonych danych (19 dorosłych pacjentów). Lek nie jest skuteczny w leczeniu zapalenia płuc i nie powinien być stosowany w tym wskazaniu. Brak jest wystarczających dowodów na skuteczność daptomycyny w zakażeniach enterokokowych, w tym wywołanych przez Enterococcus faecalis i Enterococcus faecium, a także w zakażeniach sztucznej zastawki i lewostronnym zapaleniu wsierdzia. W trakcie terapii należy monitorować aktywność fosfokinazy kreatynowej (CPK) w osoczu, zwłaszcza u pacjentów z klirensem kreatyniny <80 ml/min, poddawanych dializie lub stosujących leki mogące wywoływać miopatię. Znaczne zwiększenie CPK (>5x górna granica normy) wymaga przerwania leczenia. Daptomycyna może wywoływać poważne reakcje alergiczne, w tym anafilaksję oraz ciężkie skórne działania niepożądane (SCAR) takie jak DRESS, zespół Stevensa-Johnsona (SJS) i toksyczna martwica naskórka (TEN), które stanowią zagrożenie życia i wymagają natychmiastowego odstawienia leku.
anafilaksja, biegunka związana z Clostridioides difficile, cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek, ciężkie skórne działanie niepożądane, czas protrombinowy, daptomycyna, Enterococcus faecalis, Enterococcus faecium, eozynofilia obwodowa, eozynofilowe zapalenie płuc, fosfokinaza kreatynowa, inhibitor reduktazy HMG-CoA, klirens kreatyniny, lewostronne infekcyjne zapalenie wsierdzia, międzynarodowy współczynnik znormalizowany, miopatia, neuropatia obwodowa, popłuczyny oskrzelowo-pęcherzykowe, powikłane zakażenie skóry i tkanek miękkich, prawostronne infekcyjne zapalenie wsierdzia, rabdomioliza, reakcja na lek z eozynofilią, Staphylococcus aureus, toksyczna rozpływna martwica naskórka, zaburzenie czynności nerek, zakażenie enterokokowe, zapalenie płuc, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Sunitinib MSN
Sunitynib MSN wymaga ścisłego monitorowania ze względu na liczne potencjalne działania niepożądane, w tym ryzyko ciężkich reakcji skórnych (SJS, TEN, EM), krwotoków (zwłaszcza z nosa i guzów płuc), zaburzeń hematologicznych (neutropenia, małopłytkowość, niedokrwistość), oraz poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych, takich jak niewydolność serca, kardiomiopatia, wydłużenie odstępu QT i zakrzepica żylna i tętnicza. Zaleca się unikanie jednoczesnego stosowania z silnymi induktorami i inhibitorami CYP3A4, a w razie konieczności dostosowanie dawki. Monitorowanie obejmuje morfologię krwi, parametry czynności wątroby (ALT, AST, bilirubina), ciśnienie tętnicze (ciśnienie skurczowe >200 mmHg lub rozkurczowe >110 mmHg wymaga przerwania terapii), frakcję wyrzutową lewej komory oraz elektrolity i EKG w celu oceny ryzyka arytmii. Występują także ryzyka mikroangiopatii zakrzepowej, zaburzeń czynności tarczycy (monitorowanie co 3 miesiące), zapalenia trzustki, niewydolności nerek i zespołu rozpadu guza (TLS).
białkomocz, hepatotoksyczność, hipoglikemia, kardiomiopatia, krwioplucie, krwotok płucny, małopłytkowość, martwica kości szczęki, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, martwicze zapalenie powięzi, mikroangiopatia zakrzepowa, morfologia krwi, nadciśnienie tętnicze, neutropenia, niedoczynność tarczycy, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, perforacja przewodu pokarmowego, pioderma zgorzelinowa, przemijający napad niedokrwienny, rumień wielopostaciowy, torsade de pointes, udar naczyniowy mózgu, wydłużenie odstępu QT, zakrzepica żył głębokich, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie trzustki, zastoinowa niewydolność serca, zator tętnicy płucnej, zawał mięśnia sercowego, zdarzenie krwotoczne, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół nerczycowy, zespół odwracalnej tylnej leukoencefalopatii, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon substancji czynnych
Kwas acetylosalicylowy – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Kwas acetylosalicylowy (ASA) wykazuje działanie przeciwpłytkowe, przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe, jednak jego stosowanie wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko działań niepożądanych, zwłaszcza krwawień. Preparaty w małych dawkach (75-160 mg) są wskazane głównie do prewencji chorób sercowo-naczyniowych u osób powyżej 16 roku życia, z przeciwwskazaniem do stosowania u dzieci i młodzieży poniżej 16 lat z powodu ryzyka zespołu Reye’a. Działanie antyagregacyjne ASA utrzymuje się 4-8 dni po podaniu, co wymaga przerwania terapii na 5-7 dni przed zabiegami chirurgicznymi, szczególnie okulistycznymi i otologicznymi. Należy unikać stosowania ASA podczas obfitego krwawienia miesiączkowego oraz u pacjentów z chorobą wrzodową, skłonnością do krwawień, niewydolnością nerek i wątroby (przeciwwskazanie w ciężkiej niewydolności), a także u osób z astmą wywołaną przez NLPZ. Monitorowanie funkcji wątroby i nerek jest wskazane u pacjentów z ich zaburzeniami.
astma oskrzelowa, brak laktazy, choroba naczyń nerkowych, choroba wrzodowa dwunastnicy, choroba wrzodowa żołądka, cyklooksygenaza, deferazyroks, dna moczanowa, doustny kortykosteroid, działanie antyagregacyjne, działanie hipoglikemizujące, działanie przeciwpłytkowe, ekstrakcja zęba, grypa typu A, grypa typu B, hemofilia, hemoliza, katar sienny, krwawienie miesiączkowe, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas acetylosalicylowy, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy, lek trombolityczny, napad astmy, nefropatia analgetyczna, niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, niedobór witaminy K, niedokrwistość hemolityczna, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nietolerancja galaktozy, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, ospa wietrzna, pochodna sulfonylomocznika, polip błony śluzowej nosa, posocznica, przewlekła choroba układu oddechowego, reakcja nadwrażliwości, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, skurcz oskrzeli, synteza prostaglandyn, zabieg chirurgiczny, zaburzenie płodności, zastoinowa niewydolność serca, zespół Reye’a, zespół Stevensa-Johnsona, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Torvacard 40 40 mg
Atorwastatyna, będąca inhibitorem reduktazy HMG-CoA, wykazuje profil bezpieczeństwa oparty na badaniach klinicznych obejmujących 16 066 pacjentów leczonych średnio przez 53 tygodnie. Przerwanie terapii z powodu działań niepożądanych odnotowano u 5,2% pacjentów w grupie atorwastatyny versus 4,0% w grupie placebo. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są podwyższenie aktywności aminotransferaz (istotne klinicznie u 0,8% pacjentów, przekraczające 3-krotnie górną granicę normy) oraz kinazy kreatynowej (CK) powyżej 3-krotnie normy u 2,5% pacjentów, z czego 0,4% miało wzrost CK przekraczający 10-krotność normy. Profil bezpieczeństwa u dzieci i młodzieży (10-17 lat) jest zbliżony do dorosłych, bez istotnego wpływu na wzrost i dojrzewanie płciowe. Wśród działań niepożądanych wyróżnia się także zaburzenia metaboliczne (hiperglikemia, hipoglikemia), zaburzenia psychiczne (depresja), oraz rzadkie przypadki śródmiąższowej choroby płuc i cukrzycy, szczególnie u pacjentów z czynnikami ryzyka (glukoza na czczo ≥5,6 mmol/l, BMI >30 kg/m²).
aminotransferaza, anafilaksja, atorwastatyna, cholestaza, cukrzyca, ginekomastia, hiperglikemia, hipoglikemia, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, miastenia, miastenia oczna, miopatia, neuropatia obwodowa, niedoczulica, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, parestezja, rabdomioliza, rumień wielopostaciowy, skala Tannera, śródmiąższowa choroba płuc, zapalenie mięśni, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół Stevensa-Johnsona, zespół toczniopodobny - Leksykon substancji czynnych
Piroksykam – Działania niepożądane
Piroksykam, niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ), jest generalnie dobrze tolerowany, jednak najczęściej wywołuje działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego, takie jak dyskomfort, ból brzucha, zaparcia, biegunka, nudności i niestrawność. Formuła z β-cyklodekstryną (Flamexin) wykazuje lepszą tolerancję przewodu pokarmowego dzięki krótszemu kontaktowi substancji czynnej z błoną śluzową. Dawka 20 mg/dobę, podawana jednorazowo lub w dawkach podzielonych, powoduje mniej podrażnień niż kwas acetylosalicylowy. Długotrwałe stosowanie dawek ≥30 mg/dobę zwiększa ryzyko poważnych powikłań, takich jak krwawienia, perforacje i owrzodzenia przewodu pokarmowego. Ponadto, piroksykam może wywoływać obrzęki, nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca oraz zaostrzenie chorób zapalnych jelit. Reakcje skórne, w tym ciężkie zespoły Stevensa-Johnsona i Lyella, choć rzadkie, stanowią istotne zagrożenie, podobnie jak zaburzenia hematologiczne (niedokrwistość, leukopenia) i nefropatie (niewydolność nerek, zespół nerczycowy, zapalenie kłębuszków). Występują także objawy neurologiczne (ból głowy, zawroty głowy, aseptyczne zapalenie opon) oraz wątrobowe (żółtaczka, zapalenie wątroby z ryzykiem zgonu).
anafilaksja, aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, azot mocznikowy, błona śluzowa żołądka, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba posurowicza, hiperglikemia, hipoglikemia, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas acetylosalicylowy, martwica brodawek nerkowych, nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, niewydolność serca, osutka polekowa z eozynofilią, piroksykam z β-cyklodekstryną, plamica Henocha-Schoenleina, przeciwciała przeciwjądrowe, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, śródmiąższowe zapalenie nerek, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, udar, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie kłębuszków nerkowych, zapalenie okrężnicy, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawał mięśnia sercowego, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – ACC
Acetylocysteina w dawce 200 mg (ACC) wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z astmą oskrzelową, chorobą wrzodową, niewydolnością oddechową, nietolerancją histaminy oraz u osób w podeszłym wieku. U pacjentów z astmą istnieje ryzyko skurczu oskrzeli, co wymaga ścisłego monitorowania i natychmiastowego przerwania terapii w przypadku jego wystąpienia. Lek może powodować upłynnienie śluzu i zwiększenie objętości wydzieliny oskrzelowej, co u pacjentów z ograniczoną zdolnością odkrztuszania wymaga interwencji medycznej, np. drenażu lub odsysania. Zaleca się zachowanie co najmniej 2-godzinnego odstępu między podaniem acetylocysteiny a doustnymi antybiotykami, aby nie obniżać skuteczności antybiotykoterapii. U dzieci poniżej 6 lat stosowanie ACC 200 mg jest przeciwwskazane, a u dzieci poniżej 2 lat mukolityki mogą powodować obturację dróg oddechowych.
acetylocysteina, antybiotykoterapia, astma oskrzelowa, choroba wrzodowa, ciężka reakcja skórna, lek mukolityczny, niedobór laktazy, niedrożność dróg oddechowych, nietolerancja galaktozy, nietolerancja histaminy, niewydolność oddechowa, obturacja dróg oddechowych, odkrztuszanie wydzieliny, skurcz oskrzeli, wydzielina oskrzelowa, zespół Lyella, zespół Stevensa-Johnsona, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Xiltess
Rywaroksaban w dawce 2,5 mg stosowany dwa razy na dobę, jako składnik produktu Xiltess, wykazuje skuteczność i bezpieczeństwo w leczeniu pacjentów z ostrym zespołem wieńcowym (OZW) oraz chorobą wieńcową (CAD) i tętnic obwodowych (PAD) obciążonych wysokim ryzykiem zdarzeń niedokrwiennych, zwłaszcza w skojarzeniu z kwasem acetylosalicylowym (ASA) i krótkotrwałą terapią klopidogrelem lub tyklopidyną. Należy unikać długotrwałej podwójnej terapii przeciwpłytkowej, a jednoczesne stosowanie z prasugrelem lub tikagrelorem nie jest zalecane. Pacjenci powinni być monitorowani pod kątem objawów krwawienia, w tym krwawień z błon śluzowych i niedokrwistości, a w przypadku poważnych krwotoków leczenie należy przerwać. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów w wieku ≥ 75 lat, o masie ciała < 60 kg, z ciężką niewydolnością serca, zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny < 30 mL/min), a także u osób z chorobami nowotworowymi, zwłaszcza zlokalizowanymi w przewodzie pokarmowym lub układzie moczowo-płciowym, ze względu na zwiększone ryzyko krwawienia.
antykoagulant toczniowy, badanie hematokrytu, choroba nowotworowa, choroba refluksowa przełyku, choroba tętnic obwodowych, choroba wieńcowa, choroba zapalna jelit, ciśnienie tętnicze krwi, inhibitor agregacji płytek, inhibitor HIV-proteazy, inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny i noradrenaliny, klirens kreatyniny, krwawienie płucne, krwawienie z błon śluzowych, krwiak podpajęczynówkowy, krwiak zewnątrzoponowy, leczenie przeciwgrzybicze, leczenie przeciwnowotworowe, nadciśnienie tętnicze, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność serca, ostry zespół wieńcowy, owrzodzenie przewodu pokarmowego, podwójna terapia przeciwpłytkowa, polekowa reakcja z eozynofilią, powikłanie krwotoczne, proteza zastawki serca, przeciwciało antykardiolipinowe, przemijający napad niedokrwienny, przezcewnikowa wymiana zastawki aorty, retinopatia naczyniowa, rewaskularyzacja kończyny dolnej, rozstrzenie oskrzeli, selektywny inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny, stężenie hemoglobiny, terapia przeciwpłytkowa, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, udar krwotoczny, udar niedokrwienny, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie krzepnięcia krwi, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie przełyku, zespół antyfosfolipidowy, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, znieczulenie podpajęczynówkowe, znieczulenie zewnątrzoponowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Caspofungin Adamed
Kaspofungina, lek z grupy echinokandyn, wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, takich jak anafilaksja, reakcje histaminopodobne (wysypka, obrzęk twarzy, skurcz oskrzeli) oraz ciężkie reakcje skórne, w tym zespół Stevensa-Johnsona i martwicę toksyczno-rozpływną naskórka. Skuteczność kaspofunginy wobec drożdżaków innych niż Candida oraz pleśni innych niż Aspergillus jest ograniczona i niepotwierdzona klinicznie. W trakcie terapii należy monitorować enzymy wątrobowe, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu cyklosporyny, gdyż obserwowano przejściowy wzrost ALT i AST do trzykrotności górnej granicy normy, ustępujący po przerwaniu leczenia. U pacjentów z łagodnymi zaburzeniami czynności wątroby wzrost AUC kaspofunginy wynosi około 20%, bez konieczności modyfikacji dawki, natomiast przy umiarkowanych zaburzeniach AUC wzrasta o około 75%, co wymaga zmniejszenia dawki dobowej do 35 mg u dorosłych.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, anafilaksja, cyklosporyna, drożdżaki Candida, działanie niepożądane, echinokandyna, histamina, kaspofungina, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, pleśń Aspergillus, reakcja alergiczna skórna, skurcz oskrzeli, świąd, terapia przeciwgrzybicza, wysypka skórna, zaburzenie czynności wątroby, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Oriven 37,5 mg
Wenlafaksyna, substancja czynna preparatu Oriven w postaci kapsułek o przedłużonym uwalnianiu, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które zostały sklasyfikowane według częstości występowania i nasilenia. Do bardzo często (>1/10) zgłaszanych działań należą nudności, suchość w jamie ustnej, ból głowy oraz nadmierne pocenie się. Często (≥1/100 do <1/10) obserwuje się m.in. bezsenność, tachykardię, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia widzenia i zmniejszenie apetytu. Rzadkie, ale poważne działania obejmują agranulocytozę, niedokrwistość aplastyczną, złośliwy zespół neuroleptyczny, zespół serotoninowy, torsade de pointes, kardiomiopatię takotsubo oraz ciężkie reakcje skórne jak zespół Stevensa-Johnsona. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko myśli i zachowań samobójczych oraz agresji, które mogą wystąpić zarówno podczas leczenia, jak i po jego przerwaniu.
agranulocytoza, akatyzja, bruksizm, częstoskurcz komorowy, depersonalizacja, dyskineza, dyskineza późna, dystonia, eozynofilia płucna, hipomania, hiponatremia, jaskra z zamkniętym kątem, kapsułka o przedłużonym uwalnianiu, kardiomiopatia stresowa, kardiomiopatia Takotsubo, kołatanie serca, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwotok maciczny, krwotok miesiączkowy, krwotok poporodowy, majaczenie, mania, migotanie komór, myśli samobójcze, nadciśnienie tętnicze, nadmierna potliwość, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedociśnienie tętnicze, niedokrwistość aplastyczna, nietypowy sen, NMS, obniżone libido, obrzęk naczynioruchowy, omam, pancytopenia, parestezja, pokrzywka, poty nocne, prolaktyna, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, SIADH, skurcz miokloniczny, śródmiąższowa choroba płuc, stan splątania, suchość jamy ustnej, szum w uszach, tachykardia, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, torsade de pointes, trombocytopenia, wenlafaksyna, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie ejakulacji, zaburzenie erekcji, zaburzenie orgazmu, zaburzenie równowagi, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawroty głowy błędnikowe, zespół niewłaściwego wydzielania hormonu antydiuretycznego, zespół serotoninowy, zespół Stevensa-Johnsona, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Levocin
Lewofloksacyna, fluorochinolonowy antybiotyk, wymaga ostrożności u pacjentów z historią ciężkich działań niepożądanych po chinolonach oraz u osób z ryzykiem oporności drobnoustrojów, zwłaszcza MRSA, gdzie stosowanie leku jest wskazane tylko po potwierdzeniu wrażliwości. W terapii ostrego bakteryjnego zapalenia zatok i zaostrzenia przewlekłego zapalenia oskrzeli należy uwzględnić lokalne wzorce oporności E. coli na fluorochinolony. Dawkowanie u pacjentów z niewydolnością nerek wymaga dostosowania, a u osób powyżej 60. roku życia szczególnej uwagi ze względu na ryzyko zapalenia ścięgna, zwłaszcza Achillesa, które może wystąpić nawet kilka miesięcy po zakończeniu terapii. Ryzyko to wzrasta przy dawkach dobowych 1000 mg oraz stosowaniu kortykosteroidów. W przypadku objawów zapalenia ścięgna konieczne jest natychmiastowe przerwanie leczenia i wdrożenie odpowiedniego postępowania.
Bacillus anthracis, choroba Behçeta, Clostridioides difficile, dehydrogenaza glukozo-6-fosforanowa, dysglikemia, Escherichia coli, fluorochinolony, infekcyjne zapalenie wsierdzia, martwica wątroby, miastenia, MRSA, Mycobacterium tuberculosis, nadwrażliwość na światło, neuropatia obwodowa, niedomykalność zastawki serca, obrzęk naczynioruchowy, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, ostre bakteryjne zapalenie zatok, reakcja hemolityczna, reumatoidalne zapalenie stawów, rozwarstwienie aorty, rzekomobłoniaste zapalenie jelita, ścięgno Achillesa, śpiączka hipoglikemiczna, Staphylococcus aureus, toksyczna nekroliza naskórka, wąglik płucny, wstrząs anafilaktyczny, wydłużenie odstępu QT, zaostrzenie przewlekłego zapalenia oskrzeli, zapalenie ścięgna, zapalenie tętnic Takayasu, zespół Ehlersa-Danlosa, zespół Marfana, zespół Sjögrena, zespół Stevensa-Johnsona, zespół Turnera - Leksykon leków
Działania niepożądane – Brinzolamide Accord 10 mg/ml
Brinzolamide Accord, sulfonamidowy inhibitor anhydrazy węglanowej stosowany miejscowo w postaci kropli do oczu (10 mg/ml zawiesina), wykazuje profil działań niepożądanych obejmujący zarówno reakcje miejscowe, jak i ogólnoustrojowe. W badaniach klinicznych na 2732 pacjentach najczęściej obserwowano zaburzenia smaku (6,0%) manifestujące się gorzkim lub nietypowym posmakiem oraz przejściowe niewyraźne widzenie (5,4%) utrzymujące się od kilku sekund do minut po aplikacji. Inne działania niepożądane o różnej częstości występowania obejmują m.in. zapalenia błon śluzowych nosa i gardła, zmiany hematologiczne (zmniejszenie liczby erytrocytów, wzrost chlorków w surowicy), reakcje alergiczne, zaburzenia psychiczne (apatia, depresja, bezsenność), neurologiczne (zawroty głowy, parestezje), a także liczne objawy okulistyczne, takie jak podrażnienie, ból, przekrwienie, nadżerki i zapalenia rogówki. Rzadkie, ale poważne reakcje skórne, w tym zespół Stevensa-Johnsona i toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, wymagają natychmiastowego odstawienia leku i interwencji medycznej.
arytmia, astma, bradykardia, dławica piersiowa, duszność, dysfunkcja ruchowa, inhibitor anhydrazy węglanowej, nadciśnienie, nadwrażliwość, nadżerka rogówki, niedokrwistość, niewyraźne widzenie, nieżyt nosa, obrzęk obwodowy, parestezja, pokrzywka, przekrwienie spojówek, punktowate zapalenie rogówki, szum w uszach, tachykardia, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, upośledzenie pamięci, zaburzenie smaku, zaburzenie wzwodu, zapalenie nosa i gardła, zapalenie powiek, zapalenie rogówki, zapalenie spojówek, zapalenie zatok, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Silandyl 100 mg
Profil bezpieczeństwa syldenafilu (Silandyl) opiera się na danych z 74 badań klinicznych obejmujących 9570 pacjentów oraz ponad 10-letnim monitoringu po wprowadzeniu leku do obrotu. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są ból głowy (≥1/10), nagłe zaczerwienienie, niestrawność, przekrwienie błony śluzowej nosa, zawroty głowy, uderzenia gorąca, nudności oraz zaburzenia widzenia, w tym cyjanopsja i nieostre widzenie. Działania niepożądane klasyfikowane są według częstości: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) oraz rzadko (≥1/10 000 do <1/1000). Szczególną uwagę zwraca się na poważne, choć rzadkie zdarzenia, takie jak udar mózgu, drgawki, nagła śmierć sercowa, zawał mięśnia sercowego, arytmie, a także ciężkie reakcje skórne (SJS, TEN) i poważne zaburzenia wzroku (np. NAION, zamknięcie naczyń siatkówki). Priapizm, wymagający natychmiastowej interwencji urologicznej, stanowi stan nagły z ryzykiem trwałego uszkodzenia tkanek prącia.
arytmia komorowa, choroba refluksowa przełyku, cyjanopsja, drgawki, dysfunkcja erekcyjna, jaskra, krwiomocz, krwotok siatkówkowy, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, migotanie przedsionków, nadciśnienie, nadwrażliwość, nagłe zaczerwienienie, NAION, niedociśnienie, niedoczulica, nieostre widzenie, niestabilna dławica, priapizm, przekrwienie błony śluzowej nosa, przemijający napad niedokrwienny, retinopatia miażdżycowa, senność, światłowstręt, syldenafil, tachykardia, ubytki pola widzenia, udar naczyniowy mózgu, widzenie podwójne, zaburzenia widzenia, zamknięcie naczyń siatkówki, zawał mięśnia sercowego, zespół Stevensa-Johnsona