działanie teratogenne
Działanie teratogenne oznacza szkodliwy wpływ czynników zewnętrznych na rozwijający się płód, prowadzący do powstania wad wrodzonych. Czynniki teratogenne mogą zaburzać prawidłowy rozwój embrionu i płodu, szczególnie w okresie organogenezy (między 3. a 8. tygodniem ciąży), kiedy kształtują się narządy płodu.
Do substancji o udokumentowanym działaniu teratogennym należą niektóre leki (np. talidomid, izotretynoina, warfaryna, niektóre leki przeciwpadaczkowe), alkohol etylowy, narkotyki, metale ciężkie, a także czynniki fizyczne (promieniowanie jonizujące) oraz niektóre infekcje (np. różyczka, cytomegalia, toksoplazmoza). Wpływ teratogenny zależy od dawki czynnika, czasu ekspozycji oraz okresu rozwoju płodu.
W praktyce klinicznej istotna jest klasyfikacja leków według kategorii FDA (A, B, C, D, X) określająca potencjalne ryzyko teratogenne. Lekarz przepisujący leki kobietom w wieku rozrodczym powinien zawsze rozważyć stosunek korzyści do ryzyka oraz poinformować pacjentkę o potencjalnych zagrożeniach. Niektóre substancje teratogenne mogą powodować poważne malformacje nawet przy jednorazowej ekspozycji w krytycznym okresie rozwoju.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Rixacam 20 mg
Rywaroksaban, substancja czynna leku Rixacam (20 mg), przeszedł szerokie badania przedkliniczne obejmujące ocenę bezpieczeństwa farmakologicznego, toksyczności po podaniu jednorazowym i wielokrotnym, fototoksyczności, genotoksyczności oraz potencjału rakotwórczego. Wyniki nie wykazały istotnych zagrożeń dla człowieka, a obserwowane efekty toksyczne były związane z farmakodynamicznym działaniem leku, przede wszystkim zwiększonym ryzykiem krwawień. W badaniach na szczurach przy ekspozycji odpowiadającej dawkom klinicznym odnotowano wzrost stężeń immunoglobulin IgG i IgA, co wskazuje na możliwe immunologiczne konsekwencje stosowania rywaroksabanu. Nie stwierdzono wpływu na płodność samców i samic, jednakże wykazano toksyczny wpływ na rozwój zarodka i płodu, w tym poronienia, zmiany kostnienia, białawe plamki wątroby, wady rozwojowe oraz zmiany w łożysku, co sugeruje potencjał teratogenny przy stężeniach klinicznych.
badanie przedkliniczne, bezpieczeństwo farmakologiczne, działanie farmakodynamiczne, działanie farmakologiczne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, fototoksyczność, genotoksyczność, immunoglobuliny IgG i IgA, poronienie, powikłanie krwotoczne, RIXACAM, rywaroksaban, ryzyko krwawienia, test farmakologiczny i toksykologiczny, toksyczność organowa, toksyczność po podaniu jednokrotnym, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność zarodka i płodu, wada rozwojowa, właściwość przeciwzakrzepowa, wpływ na reprodukcję - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Olimestra 40 mg
Olmesartan medoksomil, będący antagonistą receptora angiotensyny II (AIIRA), jest przeciwwskazany w drugim i trzecim trymestrze ciąży ze względu na udokumentowany toksyczny wpływ na rozwój płodu, obejmujący pogorszenie czynności nerek, małowodzie oraz opóźnienie kostnienia czaszki. W pierwszym trymestrze stosowanie leku nie jest zalecane z powodu potencjalnego ryzyka teratogennego, choć dane epidemiologiczne są niejednoznaczne. W przypadku ekspozycji płodu na olmesartan od drugiego trymestru konieczne jest monitorowanie ultrasonograficzne czaszki i czynności nerek płodu oraz obserwacja noworodka pod kątem niedociśnienia, niewydolności nerek i hiperkaliemii. U pacjentek planujących ciążę lub podejrzewających ciążę należy natychmiast przerwać terapię i wdrożyć alternatywne leki przeciwnadciśnieniowe o ustalonym profilu bezpieczeństwa.
antagonista receptora angiotensyny II, antykoncepcja, badanie ultrasonograficzne czaszki, czynność nerek płodu, działanie teratogenne, hiperkaliemia, laktacja, lek przeciwnadciśnieniowy, małowodzie, niedociśnienie, niewydolność nerek, olmesartan medoksomil, opóźnienie kostnienia czaszki, pierwszy trymestr ciąży, trymestr ciąży, wada wrodzona - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Aciclovir Altan 250 mg/ml
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa acyklowiru, obejmujące testy mutagenności in vitro i in vivo, wykazały brak potencjału mutagennego, co wskazuje na niskie ryzyko genotoksyczności u ludzi. Długoterminowe badania na szczurach i myszach nie potwierdziły działania karcynogennego leku. Wpływ na płodność był obserwowany jedynie przy dawkach znacznie przekraczających terapeutyczne, manifestując się przemijającymi zaburzeniami spermatogenezy u szczurów i psów, natomiast badania na dwóch pokoleniach myszy nie wykazały negatywnego wpływu na funkcje reprodukcyjne. Ocena teratogenności zgodnie z międzynarodowymi standardami nie wykazała działania embriotoksycznego ani teratogennego u szczurów, królików i myszy, z wyjątkiem niestandardowych badań na szczurach, gdzie wady płodów pojawiły się jedynie po podaniu podskórnym toksycznych dawek.
acyklowir, badanie in vitro, badanie in vivo, dawka terapeutyczna, działanie embriotoksyczne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, genotoksyczność, karcynogenność, mutagenność, potencjał karcynogenny, potencjał mutagenny, spermatogeneza, teratogenność, toksyczność, wada płodu - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Berotec N 100 100 mcg/dawkę inh.
Fenoterolu bromowodorek, substancja czynna Berotec N 100, wykazuje niską toksyczność ostrą przy podaniu wziewnym, z dawkami LD50 w zakresie 0,58-670 mg/kg masy ciała u szczurów, psów i małp bez odnotowanej śmiertelności. W badaniach wielokrotnego podawania (do 78 tygodni) u myszy, szczurów i psów zaobserwowano typowe dla beta-sympatykomimetyków efekty toksyczne, takie jak hipokaliemia, tachykardia oraz przerost i uszkodzenie mięśnia sercowego, szczególnie u psów przy dawkach wziewnych >0,019 mg/kg/dobę. Badania reprodukcyjne nie wykazały działania teratogennego ani embriotoksycznego przy dawkach doustnych do 40 mg/kg/dobę, choć przy bardzo wysokich dawkach (300 mg/kg/dobę doustnie, 20 mg/kg/dobę dożylnie) odnotowano zwiększoną śmiertelność płodów i wady rozwojowe. Fenoterol nie wykazuje działania genotoksycznego w testach in vitro i in vivo.
aktywność mitotyczna, działanie beta-adrenergiczne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, działanie tokolityczne, fenoterolu bromowodorek, hipokaliemia, LD50, lek beta-adrenergiczny, lek beta-sympatykomimetyczny, mięśniak macicy, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, przerost mięśnia sercowego, tachykardia, test in vitro, test in vivo, toksyczność ostra, tolerancja miejscowa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Cyclophosphamide Sandoz 100 mg/ml
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa cyklofosfamidu wykazały niską toksyczność ostrą w różnych gatunkach zwierząt (myszy, świnki morskie, króliki, psy), jednak długotrwała ekspozycja w dawkach toksycznych prowadzi do selektywnej hepatotoksyczności, manifestującej się zwyrodnieniem tłuszczowym i martwicą wątroby. Próg hepatotoksyczności różni się istotnie między gatunkami: u królików wynosi 100 mg/kg masy ciała, a u psów 10 mg/kg, co podkreśla konieczność ostrożnej interpretacji danych przedklinicznych i ich ekstrapolacji na ludzi. Ponadto, cyklofosfamid wykazuje silne działanie mutagenne i genotoksyczne, potwierdzone aberracjami chromosomalnymi zarówno in vitro, jak i in vivo, co wiąże się z jego mechanizmem działania jako czynnika alkilującego i potencjałem rakotwórczym udokumentowanym w badaniach na szczurach i myszach.
aberracja chromosomalna, badanie przedkliniczne, badanie teratogenności, błona śluzowa jelit, cyklofosfamid, czynnik alkilujący, działanie hepatotoksyczne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, martwica tkanki wątrobowej, organogeneza, potencjał rakotwórczy, próg hepatotoksyczności, toksyczność ostra, transformacja nowotworowa, wada rozwojowa, wada układu kostnego, zwyrodnienie tłuszczowe - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Allergodil SPRINT 1,5 mg/ml
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa azelastyny chlorowodorku, substancji czynnej leku Allergodil SPRINT, wykazały brak działania alergizującego u świnek morskich oraz brak genotoksyczności i rakotwórczości w testach in vitro i in vivo. Długoterminowe badania na szczurach i myszach nie potwierdziły potencjału rakotwórczego. W zakresie wpływu na płodność, zaobserwowano zmniejszenie indeksu płodności u szczurów przy dawkach doustnych powyżej 3,0 mg/kg mc./dobę, jednak bez toksycznego wpływu na narządy rozrodcze w badaniach przewlekłych, co sugeruje mechanizmy niezwiązane z bezpośrednim uszkodzeniem anatomicznym układu rozrodczego.
Allergodil SPRINT, azelastyna chlorowodorek, badanie in vitro, badanie in vivo, działanie alergizujące, działanie embriotoksyczne, działanie genotoksyczne, działanie teratogenne, indeks płodności, obumarcie płodu, opóźnienie wzrostu płodu, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, toksyczność matczyna, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, wskaźnik płodności, zaburzenie kostne - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Actifed (1,25 mg + 30 mg + 10 mg)/5 ml
Przedkliniczne dane dotyczące bezpieczeństwa leku Actifed, zawierającego triprolidynę chlorowodorek, pseudoefedrynę chlorowodorek oraz dekstrometorfan bromowodorek, wskazują na brak wystarczających informacji dotyczących potencjalnej mutagenności i rakotwórczości wszystkich trzech substancji czynnych. Badania teratogenności wykazały, że triprolidyna nie wykazuje działania teratogennego nawet przy dawkach dobowych 75-krotnie przekraczających dawki stosowane u ludzi, natomiast pseudoefedryna nie wykazuje teratogenności przy dawkach 50-krotnie (szczury) i 35-krotnie (króliki) wyższych niż u ludzi. W przypadku dekstrometorfanu dane dotyczące teratogenności są niewystarczające, co uniemożliwia jednoznaczną ocenę ryzyka teratogennego.
badanie teratogenności, dane przedkliniczne, dawka terapeutyczna, dekstrometorfan bromowodorek, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, model zwierzęcy, podawanie ogólnoustrojowe, pseudoefedryna chlorowodorek, toksyczny wpływ, triprolidyna chlorowodorek, właściwości mutagenne, właściwości rakotwórcze, właściwości teratogenne, wpływ na płodność - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Ibuprom Zatoki 200 mg + 30 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa leku Ibuprom Zatoki, zawierającego ibuprofen 200 mg oraz pseudoefedrynę chlorowodorek 30 mg, opierają się głównie na danych dotyczących ibuprofenu. Badania na zwierzętach laboratoryjnych, w tym na szczurach, królikach oraz myszach szczepu C57BL/6J, wykazały brak działania teratogennego ibuprofenu nawet przy dawkach wielokrotnie przekraczających dawki terapeutyczne stosowane u ludzi (ponad 100-krotnie większych). W szczególności, nie zaobserwowano statystycznie znamiennego wzrostu deformacji płodów w porównaniu z grupami kontrolnymi, co wskazuje na korzystny profil bezpieczeństwa ibuprofenu w kontekście rozwoju płodu.
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Amaryl 2 2 mg
Badania przedkliniczne glimepirydu, substancji czynnej preparatu Amaryl, obejmowały szeroki zakres testów farmakologicznych, toksykologicznych, genotoksycznych oraz karcynogennych, które potwierdziły profil bezpieczeństwa leku. W badaniach wielokrotnego podawania oceniano wpływ na organizm zwierząt laboratoryjnych, a testy genotoksyczności i karcynogenności nie wykazały istotnego ryzyka mutagennego ani nowotworowego. Szczególną uwagę zwrócono na potencjalne działanie embriotoksyczne i teratogenne, które jednak wiązały się z hipoglikemią indukowaną przez glimepiryd, a nie bezpośrednim toksycznym wpływem na tkanki płodu. Warto podkreślić, że większość niekorzystnych efektów obserwowano przy dawkach znacznie przekraczających maksymalne dawki terapeutyczne stosowane u ludzi.
badania przedkliniczne, ciężka hipoglikemia, cukrzyca typu 2, działanie hipoglikemizujące, działanie mutagenne, działanie teratogenne, embriotoksyczność, funkcje rozrodcze, genotoksyczność, glimepiryd, hipoglikemia, optymalizacja dawkowania, potencjał karcynogenny, toksyczność dawki wielokrotnej, zmiany nowotworowe - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Ibuprom 200 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa ibuprofenu, substancji czynnej leku Ibuprom, przeprowadzone na modelach zwierzęcych wykazały potencjalne ryzyko uszkodzeń błony śluzowej przewodu pokarmowego, w tym występowanie owrzodzeń, co jest zgodne z profilem działań niepożądanych NLPZ u ludzi. W badaniach rozwojowych na szczurach i królikach, którym podawano dawki kilkakrotnie przekraczające dawki terapeutyczne stosowane u ludzi, nie stwierdzono istotnego wzrostu częstości deformacji płodów. Podobnie, w modelu myszy C57BL/6J, przy ekspozycji na dawki przekraczające ponad 100-krotnie dawki terapeutyczne, nie zaobserwowano działania teratogennego.
badanie przedkliniczne, bezpieczeństwo reprodukcyjne, dane kliniczne, dawka terapeutyczna, deformacja płodu, działanie niepożądane, działanie teratogenne, ibuprofen, Ibuprom, niesteroidowy lek przeciwzapalny, NLPZ, owrzodzenie przewodu pokarmowego, przewód pokarmowy, rozwój płodowy, stosunek korzyści do ryzyka, substancja czynna, uszkodzenie błony śluzowej - Leksykon substancji czynnych
Bozentan – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Przed rozpoczęciem terapii bozentanem u pacjentów z tętniczym nadciśnieniem płucnym (TNP) należy uwzględnić brak potwierdzonej skuteczności u chorych z ciężkim TNP oraz w I klasie wg WHO. Leczenie można rozpocząć tylko przy skurczowym ciśnieniu tętniczym >85 mmHg. Monitorowanie funkcji wątroby jest kluczowe ze względu na ryzyko hepatotoksyczności, manifestujące się wzrostem aktywności aminotransferaz (AspAT, AlAT), które może pojawić się w ciągu pierwszych 26 tygodni terapii lub później. Wzrost enzymów >3 do ≤5 × GGN wymaga potwierdzenia i indywidualnej decyzji o kontynuacji leczenia, >5 do ≤8 × GGN wskazuje na konieczność przerwania terapii i monitorowania, a >8 × GGN jest bezwzględnym wskazaniem do odstawienia bozentanu. W przypadku objawów klinicznych uszkodzenia wątroby (nudności, żółtaczka, gorączka) leczenie należy natychmiast przerwać. Ponowne rozpoczęcie terapii jest możliwe tylko po normalizacji enzymów i konsultacji hepatologicznej. Ponadto, bozentan może powodować zależne od dawki obniżenie hemoglobiny, które stabilizuje się po 4-12 tygodniach; zaleca się kontrolę hemoglobiny przed leczeniem, co miesiąc przez 4 miesiące, a następnie kwartalnie.
aminotransferazy, aminotransferazy wątrobowe, choroba zarostowa żył płucnych, choroba żylno-okluzyjna, cyklosporyna A, duszność, działanie hematologiczne niepożądane, działanie teratogenne, enzym CYP450, epoprostenol, flukonazol, glibenklamid, hepatotoksyczność, inhibitor CYP2C9, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy, klasyfikacja WHO, lek moczopędny, lek przeciwretrowirusowy, leki rozszerzające naczynia krwionośne, lopinawir z rytonawirem, niedokrwistość, niewydolność lewej komory, niewydolność skurczowa, nudności, objawy grypopodobne, obrzęk płuc, owrzodzenia opuszek palców, prostacykliny, przemęczenie, przetoczenie masy erytrocytarnej, przewlekła niewydolność serca, przewlekła obturacyjna choroba płuc, ryfampicyna, saturacja, skurczowe ciśnienie tętnicze, sole kwasów żółciowych, stężenie hemoglobiny, tętnicze nadciśnienie płucne, uszkodzenie wątroby, zakażenie HIV, żółtaczka - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Sertraline Medreg 100 mg
Przedkliniczne badania sertraliny wykazały korzystny profil bezpieczeństwa, bez istotnych zagrożeń farmakologicznych dla człowieka. Analizy toksyczności po wielokrotnym podaniu nie ujawniły istotnych efektów toksycznych, a badania genotoksyczności i rakotwórczości nie potwierdziły mutagennego ani kancerogennego potencjału leku. W badaniach reprodukcyjnych nie stwierdzono działania teratogennego ani negatywnego wpływu na płodność samców, choć odnotowano fetotoksyczność związana z toksycznością matczyną, objawiającą się zwiększoną wczesną śmiertelnością noworodków oraz zmniejszeniem ich masy ciała, szczególnie po ekspozycji in utero po 15. dniu ciąży. Opóźnienia rozwojowe młodych zwierząt były prawdopodobnie wtórne do działania na organizm matki i nie przekładają się bezpośrednio na ryzyko u ludzi.
badanie farmakologiczne, badanie farmakologiczne bezpieczeństwa, badanie toksykologiczne, dane przedkliniczne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, efekt fetotoksyczny, ekspozycja na sertralinę, in utero, odwodnienie, opóźnienie dojrzewania płciowego, opóźnienie rozwojowe, potencjał genotoksyczny, potencjał mutagenny, profil bezpieczeństwa sertraliny, rozwój płodu, toksyczność matczyna, toksyczność po podaniu wielokrotnym, umieralność okołoporodowa, wpływ na płodność, wpływ na reprodukcję - Leksykon substancji czynnych
Trimetoprim – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Trimetoprim, stosowany samodzielnie lub w połączeniu z sulfametoksazolem (ko-trimoksazol), wykazuje niską toksyczność ostrą, z dawką LD50 u myszy wynoszącą 2000 mg/kg mc., co znacznie przekracza dawki terapeutyczne u ludzi. Badania toksyczności przewlekłej nie wykazały istotnych efektów toksycznych, a testy genotoksyczności potwierdziły brak działania mutagennego. Brak jest danych dotyczących długoterminowej rakotwórczości, jednak dostępne dane nie wskazują na podwyższone ryzyko nowotworowe u pacjentów stosujących trimetoprim w dawkach terapeutycznych.
antagonista kwasu foliowego, badanie rakotwórczości, dawka LD50, działanie embriotoksyczne, działanie genotoksyczne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, infekcja bakteryjna, ko-trimoksazol, niedobór kwasu foliowego, rozszczep podniebienia, rozwój płodu, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, trimetoprim, wada rozwojowa płodu, właściwość genotoksyczna, właściwość rakotwórcza, właściwość toksyczna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Opokan-forte 15 mg
Meloksykam, substancja czynna leku Opokan-forte, wykazuje profil toksykologiczny typowy dla NLPZ, potwierdzony w badaniach na dwóch gatunkach zwierząt laboratoryjnych. Długotrwałe podawanie wysokich dawek (od 5 do 10-krotnie wyższych niż dawki terapeutyczne dla człowieka, tj. 7,5-15 mg dla osoby 75 kg) skutkowało typowymi działaniami niepożądanymi, takimi jak owrzodzenia i nadżerki przewodu pokarmowego oraz martwica brodawek nerkowych. W badaniach reprodukcyjnych u szczurów dawki ≥1 mg/kg/dobę powodowały zmniejszenie owulacji, hamowanie implantacji oraz embriotoksyczność (resorpcja zarodków), jednak nie stwierdzono działania teratogennego przy dawkach do 4 mg/kg u szczurów i 80 mg/kg u królików. Meloksykam wykazuje toksyczny wpływ na płód w końcowym okresie ciąży, typowy dla inhibitorów syntezy prostaglandyn, co może prowadzić do przedwczesnego zamknięcia przewodu tętniczego i komplikacji okołoporodowych.
badanie przedkliniczne, biosynteza prostaglandyn, działanie embriotoksyczne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, hamowanie implantacji, inhibitor syntezy prostaglandyn, martwica brodawek nerkowych, meloksykam, niesteroidowy lek przeciwzapalny, owrzodzenie i nadżerka, profil bezpieczeństwa, test in vitro, test in vivo, toksyczność płodowa, zamknięcie przewodu tętniczego, zmniejszenie owulacji - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Hascosept smak miętowy 3 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa benzydaminy chlorowodorku, substancji czynnej leku Hascosept smak miętowy (3 mg), przeprowadzone na modelach zwierzęcych (szczury i króliki) wykazały brak działania teratogennego, nawet przy stężeniach w osoczu przekraczających czterdziestokrotnie poziomy obserwowane u ludzi po pojedynczej dawce terapeutycznej. Badania te koncentrowały się na ocenie potencjalnego wpływu benzydaminy na rozwój płodu oraz procesy okołoporodowe, dostarczając istotnych danych wskazujących na brak wad rozwojowych u płodów mimo wysokiej ekspozycji na substancję.
badanie przedkliniczne, benzydaminy chlorowodorek, dane farmakokinetyczne, dawka terapeutyczna, działanie teratogenne, ekspozycja terapeutyczna, farmakokinetyka benzydaminy, model zwierzęcy, podanie doustne, proces okołoporodowy, profil bezpieczeństwa, rozwój płodu, stężenie benzydaminy w osoczu, substancja czynna, teratogenność, wada rozwojowa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Azycyna 200 mg/5 ml
Przedkliniczne badania toksykologiczne azytromycyny, substancji czynnej leku Azycyna, wykazały korzystny profil bezpieczeństwa przy dawkach sięgających 40-krotności dawek terapeutycznych stosowanych u ludzi. Zaobserwowano jedynie przemijającą fosfolipidozę bez objawów toksyczności ogólnej. Nie przeprowadzono długoterminowych badań rakotwórczości ze względu na krótkotrwały charakter terapii azytromycyną. Testy mutagenności in vitro i in vivo nie wykazały działania mutagennego, co potwierdza brak potencjału do indukcji zmian genetycznych. Badania embriotoksyczności na myszach i szczurach nie wykazały działania teratogennego, jednak przy dawkach 100-200 mg/kg mc./dobę u szczurów stwierdzono niewielkie opóźnienie kostnienia płodów oraz zahamowanie przyrostu masy ciała u samic. Podobne opóźnienie kostnienia obserwowano także przy dawce 50 mg/kg mc./dobę w okresie okołoporodowym i pourodzeniowym.
aberracja chromosomowa, azytromycyna, badania in vitro, badania in vivo, badanie przedkliniczne, dawka terapeutyczna, działanie teratogenne, embriotoksyczność, fosfolipidoza, kostnienie, mutacja genowa, okres okołoporodowy, okres pourodzeniowy, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, substancja czynna, test mutacji genowej, toksyczność ogólna, wada rozwojowa - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Exacyl 100 mg/ml
Stosowanie kwasu traneksamowego (EXACYL, 100 mg/ml) u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią wymaga indywidualnej oceny stosunku korzyści do ryzyka. U pacjentek w wieku rozrodczym konieczne jest stosowanie skutecznej antykoncepcji przez cały okres terapii ze względu na brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa w pierwszym trymestrze ciąży. W pierwszym trymestrze stosowanie leku nie jest zalecane mimo braku dowodów teratogenności w badaniach na zwierzętach. W drugim i trzecim trymestrze, na podstawie ograniczonych danych klinicznych, nie stwierdzono szkodliwego wpływu na płód, jednak decyzja o terapii powinna być podejmowana wyłącznie, gdy korzyści przewyższają potencjalne ryzyko, z uwzględnieniem stanu klinicznego pacjentki i dostępnych alternatyw.
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Fragmin 18 000 j.m. a.Xa/0,72 ml
Przedkliniczne badania toksykologiczne dalteparyny sodowej, substancji czynnej Fragminu, wykazały korzystny profil bezpieczeństwa w porównaniu z niefrakcjonowaną heparyną. Ostry toksyczny wpływ jest mniej nasilony, a najczęstszym działaniem niepożądanym przy podawaniu podskórnym w dużych dawkach było krwawienie w miejscu iniekcji, którego nasilenie i częstość były zależne od dawki, jednak bez kumulacji efektu przy wielokrotnym stosowaniu. Monitorowanie parametrów koagulacji, takich jak czas częściowej tromboplastyny po aktywacji (APTT) oraz aktywność anty-Xa, potwierdziło zależność powikłań krwotocznych od dawkowania. Ponadto, dalteparyna nie wykazała negatywnego wpływu na gęstość mineralną kości, co jest istotne w kontekście długotrwałej terapii antykoagulantami.
aktywność anty-Xa, antykoagulant, aPTT, czas częściowej tromboplastyny po aktywacji, dalteparyna sodowa, działanie przeciwzakrzepowe, działanie teratogenne, gęstość mineralna kości, heparyna drobnocząsteczkowa, heparyna niefrakcjonowana, krwawienie w miejscu wstrzyknięcia, osteopenia, potencjał mutagenny, powikłanie krwotoczne, profil toksykologiczny, toksyczność płodowa - Leksykon substancji czynnych
Lizynopryl – Przeciwwskazania stosowania
Lizynopryl, inhibitor ACE, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na lizynopryl lub inne inhibitory ACE, a także na substancje pomocnicze preparatu. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest występowanie obrzęku naczynioruchowego w wywiadzie, zarówno związanego z wcześniejszym stosowaniem inhibitorów ACE, jak i dziedzicznego lub idiopatycznego. Lek jest przeciwwskazany w drugim i trzecim trymestrze ciąży ze względu na ryzyko teratogenne i szkodliwy wpływ na płód; w pierwszym trymestrze oraz podczas karmienia piersią przeciwwskazania są niejednoznaczne i zależą od charakterystyki produktu. Stosowanie lizynoprylu jest również przeciwwskazane w połączeniu z sakubitrylem/walsartanem (konieczne 36-godzinne odstępy) oraz z aliskirenem u pacjentów z cukrzycą lub GFR <60 ml/min/1,73 m² ze względu na ryzyko hiperkaliemii i pogorszenia funkcji nerek.
amlodypina, bezmocz, działanie teratogenne, hiperkaliemia, hipokaliemia, hiponatremia, hipowolemia, inhibitor ACE, klirens kreatyniny, lizynopryl z hydrochlorotiazydem, monoterapia lizynoprylem, nadwrażliwość na substancję czynną, niedociśnienie tętnicze, niewydolność nerek, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, pierwszy trymestr ciąży, pochodne dihydropirydyny, pochodne sulfonamidowe, przerost gruczołu krokowego, sakubitryl z walsartanem, śpiączka wątrobowa, stenoza aortalna, torasemid, wstrząs kardiogenny, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zawał serca - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Dasatinib Stada 100 mg
Dasatinib, substancja czynna leku Dasatinib Stada, wykazuje potencjalne działanie teratogenne, szczególnie ryzyko wad cewy nerwowej u płodu, co czyni go przeciwwskazanym w okresie ciąży, chyba że korzyści terapeutyczne przewyższają ryzyko. Kobiety w wieku rozrodczym powinny stosować skuteczne metody antykoncepcji podczas całego leczenia, a przed jego rozpoczęciem należy wykluczyć ciążę. Podobne zalecenia dotyczą mężczyzn aktywnych seksualnie, którzy również powinni stosować antykoncepcję. W przypadku konieczności terapii u ciężarnych, lekarz musi szczegółowo omówić ryzyko wad wrodzonych i innych niekorzystnych efektów na rozwijający się płód. Dane przedkliniczne potwierdzają szkodliwy wpływ dazatynibu na reprodukcję, co podkreśla konieczność ostrożności w stosowaniu leku w tej grupie pacjentek.
Dasatinib Stada, dazatynib, dysfagia, działanie niepożądane u niemowląt, działanie teratogenne, kriokonserwacja nasienia, przeciwwskazanie w ciąży, przenikanie do mleka kobiecego, wada cewy nerwowej, wada wrodzona płodu, wiek rozrodczy, wpływ na reprodukcję, wydzielanie do mleka matki, zabezpieczenie płodności - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Crusia 60 mg/0,6 ml (6000 j.m.)
Enoksaparyna sodowa, substancja czynna leku Crusia, jest heparyną drobnocząsteczkową pozyskiwaną z błony śluzowej jelit świń, dostępna w dawkach od 2000 j.m. (20 mg)/0,2 ml do 10 000 j.m. (100 mg)/1 ml w formie roztworu do wstrzykiwań. Badania kliniczne nie potwierdziły przenikania enoksaparyny przez łożysko w I trymestrze ciąży, a dane z II i III trymestru są niejednoznaczne, jednak modele zwierzęce wskazują na minimalne przenikanie i brak działania teratogennego. Stosowanie enoksaparyny w ciąży jest dopuszczalne wyłącznie po indywidualnej ocenie korzyści i ryzyka, z uwzględnieniem stanu klinicznego pacjentki. Szczególną ostrożność należy zachować u kobiet z protezami zastawkowymi serca, ze względu na podwyższone ryzyko krwawień, oraz u pacjentek planujących znieczulenie zewnątrzoponowe, gdzie konieczne jest wcześniejsze odstawienie leku w celu minimalizacji powikłań krwotocznych.
błona śluzowa jelita, działanie przeciwzakrzepowe, działanie teratogenne, działanie toksyczne, enoksaparyna sodowa, heparyna, krwawienie, małopłytkowość, osteoporoza, postępowanie przeciwzakrzepowe, powikłanie krwotoczne, przenikanie przez łożysko, roztwór do wstrzykiwań, ryzyko krwawienia, sztuczna zastawka serca, terapia enoksaparyną, zasadowa depolimeryzacja, znieczulenie zewnątrzoponowe - Leksykon substancji czynnych
Karboplatyna – Przeciwwskazania stosowania
Karboplatyna, cytostatyk z grupy związków platyny, posiada szereg przeciwwskazań istotnych dla bezpieczeństwa terapii onkologicznej. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na karboplatynę lub inne związki platyny, a także ciężka mielosupresja i obecność krwawiących guzów, ze względu na ryzyko nasilenia trombocytopenii i poważnych krwotoków. Ponadto, karboplatyna jest przeciwwskazana u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek, definiowanymi jako klirens kreatyniny poniżej 30 ml/min, ze względu na ryzyko kumulacji leku i toksyczności. W przypadku łagodnych zaburzeń nerkowych możliwe jest dostosowanie dawki. Również jednoczesne stosowanie karboplatyny ze szczepionką przeciwko żółtej febrze jest bezwzględnym przeciwwskazaniem z powodu ryzyka uogólnionej choroby poszczepiennej. W niektórych preparatach (np. Carboplatin-Ebewe) przeciwwskazaniem są także istniejące zaburzenia słuchu, związane z potencjalną ototoksycznością leku.
cisplatyna, działanie immunosupresyjne, działanie mielosupresyjne, działanie niepożądane, działanie teratogenne, karboplatyna, klirens kreatyniny, krwawiący guz, krwotok, mielosupresja, nadwrażliwość na lek, niewydolność nerek, ototoksyczność, reakcja alergiczna, szczepionka przeciwko żółtej febrze, trombocytopenia, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie hematologiczne, związki platyny - Leksykon substancji czynnych
Betahistyna – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Przedkliniczne badania betahistyny wykazały korzystny profil bezpieczeństwa, potwierdzony w badaniach toksyczności przewlekłej u szczurów (500 mg/kg m.c. przez 18 miesięcy) oraz psów (25 mg/kg m.c. przez 6 miesięcy), gdzie nie zaobserwowano objawów toksycznych ani zmian biochemicznych i hematologicznych. Działania niepożądane ze strony OUN pojawiały się jedynie po dożylnym podaniu dawek ≥120 mg/kg m.c., a wymioty u psów występowały przy dawce 300 mg/kg m.c. Badania mutagenności i karcynogenności nie wykazały działania mutagennego ani potencjału rakotwórczego, co potwierdzono w 18-miesięcznym badaniu u szczurów do dawki 500 mg/kg m.c. Ponadto, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej nie wykazały działania drażniącego w badaniach miejscowych u chomików.
badanie histopatologiczne, badanie rakotwórczości, dawka terapeutyczna, działanie karcynogenne, działanie mutagenne, działanie podrażniające, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, fetotoksyczność, genotoksyczność, implantacja zarodka, ośrodkowy układ nerwowy, parametry biochemiczne i hematologiczne, potencjał karcynogenny, tabletki ulegające rozpadowi, toksyczność przewlekła, tolerancja miejscowa, utrata embrionów, wpływ na reprodukcję - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Valhit
Walgancyklowir (Valhit) wymaga szczegółowej oceny korzyści i ryzyka przed rozpoczęciem terapii, zwłaszcza u pacjentów z nadwrażliwością na acyklowir, pencyklowir lub ich proleki. Lek wykazuje potencjalne działanie mutagenne, teratogenne, aspermatogenne oraz rakotwórcze, co wymaga stosowania skutecznej antykoncepcji u kobiet w wieku rozrodczym (podczas leczenia i przez minimum 30 dni po zakończeniu) oraz mechanicznych środków antykoncepcyjnych u mężczyzn (w trakcie leczenia i przez co najmniej 90 dni po zakończeniu). Walgancyklowir może powodować ciężkie zaburzenia hematologiczne, takie jak leukopenia, neutropenia, niedokrwistość, trombocytopenia, pancytopenia i niewydolność szpiku, dlatego terapia nie powinna być rozpoczynana przy liczbie neutrofili <500/μl, płytek <25 000/μl oraz hemoglobiny <8 g/dl. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z wcześniejszymi niedoborami krwinek, poddawanych radioterapii oraz u dzieci i osób z niewydolnością nerek, z obowiązkową regularną kontrolą morfologii krwi.
acyklowir i pencyklowir, biodostępność gancyklowiru, czynnik krwiotwórczy, drgawki, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, gancyklowir, hemodializa, hemoglobina, imipenem z cylastatyną, klirens kreatyniny, leukopenia, liczba neutrofili, małopłytkowość, mielosupresja, morfologia krwi, nadwrażliwość krzyżowa, neutropenia, niedobór krwinek, niedokrwistość, niedokrwistość aplastyczna, niewydolność szpiku, pancytopenia, parametr hematologiczny, płytki krwi, trombocytopenia, wada wrodzona, walgancyklowir, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie hematologiczne, zahamowanie spermatogenezy - Leksykon substancji czynnych
Molsydomina – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Molsydomina, dostępna w postaci tabletek o dawkach 2 mg i 4 mg (Molsidomina WZF), wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią. Brak jest wystarczających danych klinicznych dotyczących wpływu molsydominy na płodność u ludzi, choć badania na zwierzętach nie wykazały negatywnego wpływu na zdolności rozrodcze. Stosowanie molsydominy w ciąży jest kategorycznie przeciwwskazane, zwłaszcza w pierwszym trymestrze, ze względu na brak odpowiednio kontrolowanych badań potwierdzających bezpieczeństwo u kobiet ciężarnych. W przypadku planowania ciąży lub jej podejrzenia u pacjentek przyjmujących molsydominę, zaleca się przerwanie terapii i rozważenie alternatywnych metod leczenia.
- Leksykon substancji czynnych
Idarubicyna – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Idarubicyna, antracyklinowy lek przeciwnowotworowy, wykazuje specyficzny profil toksyczności potwierdzony w badaniach przedklinicznych. Ostra toksyczność po podaniu dożylnym charakteryzuje się LD50 wynoszącą 4,4 mg/kg u myszy, 2,9 mg/kg u szczurów oraz 1,0 mg/kg u psów, z głównym celem działania toksycznego na układ krwiotwórczy i limfatyczny oraz przewód pokarmowy (szczególnie u psów). W toksyczności przewlekłej identyfikowano narządy docelowe takie jak hemolimfopoetyczny, przewód pokarmowy, nerki, wątroba oraz narządy rozrodcze obu płci. W porównaniu z innymi antracyklinami, idarubicyna wykazuje relatywnie łagodną kardiotoksyczność, ujawniającą się jedynie w dawkach śmiertelnych, co stanowi istotną przewagę nad doksorubicyną i daunorubicyną.
antracyklina, daunorubicyna, dawka letalna, doksorubicyna, działanie embriotoksyczne, działanie genotoksyczne, działanie kancerogenne, działanie teratogenne, dzielące się komórki, idarubicyna, in vitro, in vivo, kardiotoksyczność, LD50, lek cytotoksyczny, martwica tkanek, narząd docelowy, podanie pozanaczyniowe, potencjał genotoksyczny, potencjał kancerogenny, potencjał kardiotoksyczny, przewód pokarmowy, toksyczność hematologiczna, toksyczność ostra, toksyczność reprodukcyjna, tolerancja miejscowa, układ hemolimfopoetyczny, układ krwiotwórczy, układ limfatyczny, uszkodzenie mięśnia sercowego, wynaczynienie - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Mestinon 60 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa pirydostygminy bromku, substancji czynnej leku Mestinon (60 mg, tabletki drażowane), obejmowały konwencjonalne testy farmakologiczne, toksykologiczne po podaniu jednorazowym i wielokrotnym oraz badania genotoksyczności. Wyniki nie wykazały istotnych zagrożeń toksycznych ani genotoksycznych dla człowieka, potwierdzając akceptowalny margines bezpieczeństwa stosowania terapeutycznego. W badaniach rozrodczych na królikach i szczurach nie stwierdzono działania teratogennego, jednak przy dawkach toksycznych dla samic zaobserwowano embriotoksyczność i fetotoksyczność, objawiające się zwiększoną resorpcją embrionów, zmniejszeniem liczebności miotu, obniżoną masą ciała płodów oraz niewielkim opóźnieniem kostnienia. Efekty te występowały wyłącznie przy dawkach znacznie przekraczających stosowane klinicznie, co wskazuje na prawdopodobnie bezpieczny profil przy dawkowaniu terapeutycznym.
badanie farmakologiczne, badanie toksykologiczne, dawka toksyczna, działanie embriotoksyczne, działanie fetotoksyczne, działanie teratogenne, genotoksyczność, kancerogeneza, kostnienie, liczebność miotu, margines bezpieczeństwa, Mestinon, pirydostygmina bromek, potencjał kancerogenny, resorpcja embrionów, rozwój zarodkowo-płodowy, test genotoksyczności, toksyczność - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Bibloc 5 mg
Bisoprolol fumaran, substancja czynna leku Bibloc, wykazuje profil bezpieczeństwa typowy dla beta-adrenolityków, potwierdzony szeroko zakrojonymi badaniami przedklinicznymi. Badania farmakologiczne i toksykologiczne nie wykazały istotnych zagrożeń przy stosowaniu dawek terapeutycznych, a negatywne efekty pojawiały się jedynie przy dawkach znacznie przekraczających kliniczne. Testy genotoksyczności in vitro i in vivo nie potwierdziły mutagenności, a badania długoterminowe nie wskazały na ryzyko onkogenezy, co potwierdza brak działania genotoksycznego i rakotwórczego bisoprololu fumaranu.
- Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Karnidin 20 mg
Lerkanidypina, będąca antagonistą kanałów wapniowych, nie posiada wystarczających danych klinicznych potwierdzających bezpieczeństwo stosowania u kobiet w ciąży, co ogranicza możliwość precyzyjnej oceny ryzyka teratogennego. Badania przedkliniczne na modelach zwierzęcych nie wykazały działania teratogennego, jednak ze względu na brak jednoznacznych dowodów oraz zasadę ostrożności, lek nie jest zalecany w ciąży ani u kobiet w wieku rozrodczym bez skutecznej antykoncepcji. W przypadku potwierdzenia ciąży u pacjentki stosującej lerkanidypinę, rekomenduje się rozważenie zmiany terapii na leki o lepiej udokumentowanym profilu bezpieczeństwa. Ponadto, brak jest danych dotyczących przenikania lerkanidypiny do mleka kobiecego, co skutkuje przeciwwskazaniem do stosowania leku w okresie laktacji ze względu na potencjalne ryzyko dla noworodka lub niemowlęcia.