zatrucie kortykosteroidami

Zatrucie kortykosteroidami to stan kliniczny wynikający z nadmiernego przyjmowania lub nagłego wzrostu stężenia glikokortykosteroidów w organizmie. Może ono wystąpić zarówno w przypadku ostrego przedawkowania leków z tej grupy, jak i w wyniku długotrwałego stosowania wysokich dawek terapeutycznych.

Objawy zatrucia kortykosteroidami mogą obejmować: zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej (zatrzymanie sodu i wody, utrata potasu), hiperglikemię, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia psychiczne (od euforii po psychozę), osłabienie mięśniowe, obrzęki, zwiększoną podatność na infekcje oraz objawy cushingoidalne przy dłuższej ekspozycji. W ciężkich przypadkach może dojść do zaburzeń rytmu serca, niewydolności krążenia i obrzęku płuc.

Diagnostyka zatrucia obejmuje pomiar stężenia kortyzolu we krwi i moczu, ocenę elektrolitów, glikemii oraz monitorowanie parametrów hemodynamicznych. Leczenie polega głównie na odstawieniu lub redukcji dawki kortykosteroidów, wyrównaniu zaburzeń metabolicznych oraz leczeniu objawowym powikłań. W przypadku przewlekłej terapii, odstawianie powinno być stopniowe, aby uniknąć niewydolności nadnerczy.

Szczególną grupę ryzyka stanowią pacjenci z niewydolnością wątroby lub nerek, osoby starsze oraz dzieci, u których metabolizm i wydalanie kortykosteroidów mogą być zaburzone. Istotna jest edukacja pacjentów dotycząca prawidłowego dawkowania i potencjalnych objawów przedawkowania, zwłaszcza przy stosowaniu tych leków w warunkach domowych.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Przedawkowanie – Diprosalic (0,64 mg + 30 mg)/g

Przedawkowanie Diprosalic, zawierającego betametazonu dipropionian (0,64 mg/g) oraz kwas salicylowy (30 mg/g), może prowadzić do poważnych zaburzeń endokrynologicznych i metabolicznych. Nadmierne wchłanianie betametazonu skutkuje zahamowaniem osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, co może wywołać wtórną niewydolność nadnerczy objawiającą się osłabieniem, hipoglikemią i zaburzeniami elektrolitowymi, a także rozwój zespołu Cushinga z charakterystycznymi cechami cushingoidalnymi. Z kolei nadmierna absorpcja kwasu salicylowego może prowadzić do zatrucia salicylanami, manifestującego się szumem w uszach, zaburzeniami równowagi kwasowo-zasadowej, kwasicą metaboliczną oraz objawami neurologicznymi, takimi jak pobudzenie czy drgawki.
ACTH, alkalizacja moczu, bawoli kark, betametazonu dipropionian, drgawki, forsowana diureza, glikokortykosteroid, hiperglikemia, hipernatremia, hipoglikemia, hipokalemia, kwas salicylowy, kwasica metaboliczna, majaczenie, nadciśnienie tętnicze, nadczynność kory nadnerczy, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, osteoporoza, otyłość centralna, rozstępy skórne, salicylizm, twarz księżycowata, wtórna niewydolność nadnerczy, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia neurologiczne, zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej, zatrucie kortykosteroidami, zatrucie salicylanami, zespół Cushinga
Leksykon leków
Przedawkowanie – Triderm (0,64 mg + 10 mg + 1 mg)/g

Przedawkowanie kremu Triderm, zawierającego betametazon dipropionian (0,64 mg/g), klotrymazol (10 mg/g) oraz gentamycynę (1 mg/g), może prowadzić do poważnych powikłań klinicznych wynikających z działania poszczególnych składników. Nadmierne stosowanie betametazonu może wywołać hamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, skutkując wtórną niedoczynnością nadnerczy oraz objawami zespołu Cushinga, takimi jak otyłość centralna, rozstępy, nadciśnienie i hiperglikemia. Klotrymazol, ze względu na minimalną absorpcję miejscową (poniżej 0,001 µg/ml w surowicy), rzadko powoduje objawy ogólnoustrojowe. Gentamycyna natomiast, przy długotrwałym stosowaniu, może indukować rozwój opornych szczepów bakteryjnych oraz nefrotoksyczność i ototoksyczność, manifestujące się uszkodzeniem słuchu, zaburzeniami równowagi i niewydolnością nerek.
absorpcja ogólnoustrojowa, antybiotyk aminoglikozydowy, arytmia, betametazonu dipropionian, bilans elektrolitowy, gentamycyna, hiperglikemia, hipotonia, klotrymazol, kortykosteroid, leczenie przeciwdrobnoustrojowe, nadciśnienie tętnicze, nadczynność nadnerczy, nadwrażliwość, nefrotoksyczność, niedoczynność nadnerczy, niewrażliwe drobnoustroje, opatrunek okluzyjny, oporne szczepy bakterii, oporność bakteryjna, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, ototoksyczność, otyłość centralna, reakcje miejscowe, rozstępy skórne, substancja przeciwgrzybicza, szumy uszne, twarz księżycowata, uszkodzenie nerek, uszkodzenie słuchu, wtórna niedoczynność nadnerczy, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia równowagi, zatrucie kortykosteroidami, zespół Cushinga, zespół odstawienia
Leksykon substancji czynnych
Mometazon furoinian – Przedawkowanie

Mometazonu furoinian, stosowany w formie aerozolu do nosa, proszku do inhalacji oraz preparatów dermatologicznych, w przypadku przedawkowania może prowadzić do zahamowania osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, skutkującego wtórną niewydolnością nadnerczy. Biodostępność ogólnoustrojowa mometazonu podawanego donosowo jest bardzo niska (<1%), co ogranicza ryzyko kliniczne przy przypadkowym przekroczeniu dawek. Podobnie, preparaty wziewne, takie jak Asmanex Twisthaler, cechuje niska biodostępność, a przedawkowanie zwykle wymaga jedynie obserwacji i powrotu do zalecanej dawki. W przypadku preparatów dermatologicznych (np. Elocom, Ivoxel) ryzyko przedawkowania wiąże się głównie z długotrwałym, nadmiernym stosowaniem, które może prowadzić do odwracalnej supresji osi podwzgórze-przysadka-nadnercza i wtórnej niewydolności kory nadnerczy. Połknięcie niewielkiej ilości tych preparatów zwykle nie wywołuje istotnej toksyczności.
aerozol donosowy, biodostępność ogólnoustrojowa, czynność nadnerczy, kortykosteroid, leczenie wspomagające, mometazon furoinian, niewydolność kory nadnerczy, objawy ogólnoustrojowe, olopatadyna, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, preparat dermatologiczny, preparat donosowy, produkt dermatologiczny, proszek do inhalacji, przewlekłe zatrucie, stężenie elektrolitów, wtórna niewydolność nadnerczy, zaburzenia elektrolitowe, zahamowanie osi podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowej, zatrucie kortykosteroidami
Leksykon leków
Przedawkowanie – Edelan 1 mg/g

Przedawkowanie miejscowych kortykosteroidów, takich jak mometazonu furoinian (1 mg/g krem, Edelan), może prowadzić do supresji osi podwzgórze-przysadka-nadnercza i wtórnej niewydolności nadnerczy. Długotrwałe stosowanie na dużych powierzchniach skóry lub w nadmiernych dawkach zwiększa ryzyko działań ogólnoustrojowych, w tym zaburzeń elektrolitowych (retencja sodu, utrata potasu) oraz objawów zespołu Cushinga (twarz księżycowata, otyłość centralna, rozstępy, nadciśnienie). Przypadkowe połknięcie pojedynczego opakowania nie powinno wywołać istotnej toksyczności. W przypadku potwierdzonej supresji osi HPA konieczne jest stopniowe odstawienie leku, zmniejszenie częstości aplikacji lub zamiana na kortykosteroid o słabszym działaniu, pod ścisłą kontrolą lekarską.
działanie ogólnoustrojowe, gospodarka sodowo-potasowa, hipoglikemia, hipotensja, kortykosteroid miejscowy, kortyzol, leczenie objawowe, leczenie wspomagające, mometazon furoinian, nadciśnienie, niewydolność nadnerczy, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, otyłość centralna, retencja sodu, równowaga elektrolitowa, rozstępy skórne, substytucja hormonalna, twarz księżycowata, wtórna niewydolność nadnerczy, zaburzenia elektrolitowe, zatrucie kortykosteroidami, zespół Cushinga
Leksykon leków
Przedawkowanie – Diprogenta (0,64 mg + 1 mg)/g

Przedawkowanie preparatu Diprogenta, zawierającego 0,64 mg betametazonu dipropionianu oraz 1 mg gentamycyny w postaci siarczanu na gram, może prowadzić do poważnych powikłań klinicznych wynikających z działania obu składników. Nadmierna ekspozycja na betametazon skutkuje supresją osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, wtórną niedoczynnością nadnerczy oraz objawami zespołu Cushinga, takimi jak „twarz księżycowata”, otyłość centralna, rozstępy, osłabienie mięśniowe, nadciśnienie tętnicze i hiperglikemia. Z kolei przedawkowanie gentamycyny może wywołać ototoksyczność (uszkodzenie słuchu, szumy uszne) oraz nefrotoksyczność (uporczywe zaburzenia funkcji nerek z podwyższeniem poziomu kreatyniny), a także sprzyjać rozwojowi opornych szczepów bakteryjnych, co komplikuje leczenie infekcji. Dodatkowo obserwuje się zaburzenia gospodarki elektrolitowej, takie jak hipokaliemia, hipernatremia i zasadowica metaboliczna.
audiometria, betametazon dipropionian, dysfagia, endogenna produkcja kortyzolu, gentamycyna siarczan, gospodarka elektrolitowa, hiperglikemia, hipernatremia, hipokaliemia, nadciśnienie tętnicze, nadczynność nadnerczy, nefrotoksyczność, niewrażliwe mikroorganizmy, niewydolność nadnerczy, oporne szczepy bakterii, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, ototoksyczność, poziom kreatyniny, stężenie kortyzolu, szumy uszne, test stymulacji ACTH, upośledzenie funkcji nerek, uszkodzenie słuchu, wtórna niedoczynność nadnerczy, zasadowica metaboliczna, zatrucie kortykosteroidami, zespół Cushinga
Leksykon leków
Przedawkowanie – Duosone (50 mcg + 0,5 mg)/g

Przedawkowanie żelu Duosone zawierającego kalcypotriol (50 µg/g) oraz betametazon (0,5 mg/g) niesie ryzyko poważnych działań niepożądanych wynikających z nadmiernej ekspozycji na obie substancje czynne. Kalcypotriol może indukować hiperkalcemię, objawiającą się poliurią, zaparciami, osłabieniem mięśni, zaburzeniami orientacji, a w ciężkich przypadkach śpiączką. Hiperkalcemia ustępuje po zaprzestaniu stosowania leku. Długotrwałe stosowanie betametazonu na dużych powierzchniach skóry może prowadzić do supresji osi podwzgórze-przysadka-nadnercza i wtórnej, zwykle odwracalnej niewydolności nadnerczy. Nagłe odstawienie kortykosteroidów po przewlekłym stosowaniu może wywołać zespół odstawienia, dlatego konieczne jest stopniowe zmniejszanie dawki.
betametazon dipropionian, częstomocz, dezorientacja, erytrodermia łuszczycowa, hiperkalcemia, kalcypotriol jednowodny, łuszczyca krostkowa, miejscowy kortykosteroid, nadciśnienie, nieprzytomność, oś hormonalna, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, osłabienie mięśni, otyłość centralna, poliuria, śpiączka, twarz księżycowata, wapń w surowicy, wapń w surowicy krwi, wtórna niewydolność nadnerczy, wydalanie moczu, zaburzenie metaboliczne, zaburzenie orientacji, zaburzenie świadomości, zaparcie, zatrucie kortykosteroidami, zespół Cushinga, zespół odstawienia

zatrucie kortykosteroidami

Powiązane wpisy

Przedawkowanie – Diprosalic (0,64 mg + 30 mg)/g

Przedawkowanie – Triderm (0,64 mg + 10 mg + 1 mg)/g

Mometazon furoinian – Przedawkowanie

Przedawkowanie – Edelan 1 mg/g

Przedawkowanie – Diprogenta (0,64 mg + 1 mg)/g

Przedawkowanie – Duosone (50 mcg + 0,5 mg)/g