Przedawkowanie
Triderm (0,64 mg + 10 mg + 1 mg)/g

Przedawkowanie kremu Triderm, zawierającego betametazon dipropionian (0,64 mg/g), klotrymazol (10 mg/g) oraz gentamycynę (1 mg/g), może prowadzić do poważnych powikłań klinicznych wynikających z działania poszczególnych składników. Nadmierne stosowanie betametazonu może wywołać hamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, skutkując wtórną niedoczynnością nadnerczy oraz objawami zespołu Cushinga, takimi jak otyłość centralna, rozstępy, nadciśnienie i hiperglikemia. Klotrymazol, ze względu na minimalną absorpcję miejscową (poniżej 0,001 µg/ml w surowicy), rzadko powoduje objawy ogólnoustrojowe. Gentamycyna natomiast, przy długotrwałym stosowaniu, może indukować rozwój opornych szczepów bakteryjnych oraz nefrotoksyczność i ototoksyczność, manifestujące się uszkodzeniem słuchu, zaburzeniami równowagi i niewydolnością nerek.

Przedawkowanie leku Triderm (betametazonu dipropionian + klotrymazol + gentamycyna)

Przedawkowanie produktu leczniczego Triderm, kremu zawierającego kombinację betametazonu dipropionianu (0,64 mg/g), klotrymazolu (10 mg/g) i gentamycyny (1 mg/g), może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych. Ze względu na złożony skład preparatu, objawy przedawkowania mogą wynikać z działania każdej z substancji czynnych.1

Niebezpieczeństwa związane z przedawkowaniem poszczególnych składników

Betametazonu dipropionian (kortykosteroid) – nadmierne lub długotrwałe stosowanie miejscowe tego składnika może prowadzić do hamowania czynności osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, co skutkuje wtórną niedoczynnością nadnerczy oraz ogólnoustrojowymi objawami niepożądanymi charakterystycznymi dla kortykosteroidów, włącznie z zespołem Cushinga.2

Klotrymazol (substancja przeciwgrzybicza) – przedawkowanie klotrymazolu przy aplikacji miejscowej jest mało prawdopodobne. Badania z wykorzystaniem klotrymazolu znakowanego izotopem 14C wykazały, że nawet po 6-godzinnym stosowaniu pod opatrunkiem okluzyjnym, zarówno na skórze zdrowej jak i zmienionej chorobowo, nie wykryto mierzalnych ilości substancji radioaktywnej w surowicy krwi pacjentów (limit wykrywalności wynosił 0,001 µg/ml).3

Gentamycyna (antybiotyk aminoglikozydowy) – nadmierne lub długotrwałe miejscowe stosowanie gentamycyny może prowadzić do dwóch głównych rodzajów powikłań:

  • Rozwoju opornych szczepów bakterii, co zmniejsza skuteczność przyszłego leczenia
  • Uszkodzenia słuchu (ototoksyczność) i nerek (nefrotoksyczność), które są charakterystycznymi działaniami niepożądanymi aminoglikozydów przy ich ogólnoustrojowej absorpcji

4

Objawy przedawkowania i ich charakterystyka

Objawy przedawkowania Opis Składnik odpowiedzialny Uwagi
Zespół Cushinga Zaokrąglona twarz („księżycowata”), otyłość centralna, rozstępy skórne, nadciśnienie tętnicze, hiperglikemia Betametazonu dipropionian Występuje przy długotrwałym, nadmiernym stosowaniu
Wtórna niedoczynność nadnerczy Osłabienie, zmęczenie, hipotonia, zawroty głowy Betametazonu dipropionian Efekt długotrwałego hamowania osi podwzgórze-przysadka-nadnercza
Oporność bakteryjna Brak skuteczności leczenia, nawrót lub nasilenie infekcji Gentamycyna Może wymagać zmiany terapii na inny antybiotyk
Uszkodzenie słuchu Szumy uszne, pogorszenie słuchu, zaburzenia równowagi Gentamycyna Może być nieodwracalne
Uszkodzenie nerek Zmniejszenie ilości oddawanego moczu, obrzęki, zaburzenia elektrolitowe Gentamycyna Ryzyko wzrasta przy jednoczesnym stosowaniu innych nefrotoksycznych leków
Reakcje miejscowe Nasilone podrażnienie, zaczerwienienie, świąd, pieczenie Wszystkie składniki Mogą wskazywać na nadwrażliwość lub reakcję na zbyt intensywną aplikację
Zaburzenia równowagi elektrolitowej Osłabienie mięśniowe, skurcze, arytmie Betametazonu dipropionian Wymaga monitorowania poziomu elektrolitów

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku rozpoznania przedawkowania produktu Triderm zaleca się wdrożenie odpowiedniego leczenia objawowego, dostosowanego do dominujących objawów klinicznych. Schemat postępowania powinien uwzględniać następujące działania:5

  1. Ostre objawy nadczynności nadnerczy – mają charakter przemijający i zazwyczaj ustępują po odstawieniu preparatu
  2. Zaburzenia elektrolitowe – wymagają wyrównania bilansu elektrolitowego poprzez odpowiednią suplementację
  3. Przewlekłe zatrucie kortykosteroidami – zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki kortykosteroidów, aby zapobiec zespołowi odstawienia
  4. Rozwój niewrażliwych drobnoustrojów – w przypadku stwierdzenia wzrostu liczby niewrażliwych patogenów, należy bezwzględnie przerwać stosowanie produktu leczniczego Triderm i wdrożyć alternatywne, ukierunkowane leczenie przeciwdrobnoustrojowe6

Środki ostrożności i zapobieganie przedawkowaniu

Aby zminimalizować ryzyko przedawkowania produktu Triderm, należy przestrzegać następujących zasad:

  • Ściśle przestrzegać zalecanego dawkowania i czasu stosowania preparatu
  • Unikać stosowania na dużych powierzchniach skóry, szczególnie pod opatrunkami okluzyjnymi
  • Zachować szczególną ostrożność przy aplikacji w okolice narządów rozrodczych i okolic odbytu
  • Monitorować pacjentów długotrwale stosujących produkt pod kątem objawów ogólnoustrojowych działania kortykosteroidów i aminoglikozydów
  • Rozważyć okresowe przerwy w terapii przy konieczności długotrwałego stosowania

Istotne jest, aby pamiętać, że przedawkowanie miejscowe może prowadzić do absorpcji ogólnoustrojowej składników, zwłaszcza przy stosowaniu na uszkodzoną skórę, błony śluzowe, czy pod opatrunki okluzyjne. Każde podejrzenie przedawkowania wymaga konsultacji medycznej i odpowiedniego monitorowania pacjenta.

  1. 16.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl