Leki w grupie
„antybiotyki aminoglikozydowe do stosowania miejscowego”

Antybiotyki aminoglikozydowe do stosowania miejscowego są grupą leków przeciwbakteryjnych stosowanych zewnętrznie, głównie na skórę, w uchu, oku lub w formie wziewnej. Działają poprzez wiązanie się z podjednostką 30S rybosomu bakteryjnego, co prowadzi do zaburzenia syntezy białek i śmierci komórki bakteryjnej. Wykazują aktywność głównie wobec bakterii Gram-ujemnych, w tym Pseudomonas aeruginosa, oraz niektórych Gram-dodatnich.

Do najważniejszych aminoglikozydów stosowanych miejscowo należą: neomycyna (Neomycin, w Polsce dostępna w preparatach złożonych), gentamycyna (Gentamicin, w Polsce preparaty Gentamytrex, Diprogenta), tobramycyna (Tobrex, Tobradex) oraz amikacyna (w postaci roztworów do nebulizacji). Szczególnie często są stosowane w preparatach okulistycznych (krople, maści), usznych (krople), dermatologicznych (maści, kremy) oraz w aerozolach do inhalacji.

Wśród podgrup miejscowych aminoglikozydów możemy wyróżnić: preparaty okulistyczne (np. tobramycyna w kroplach do oczu), preparaty otologiczne (np. neomycyna w kroplach do uszu), preparaty dermatologiczne (np. gentamycyna w maściach i kremach) oraz preparaty inhalacyjne (np. tobramycyna w roztworze do nebulizacji stosowana w mukowiscydozie).

Największymi zaletami miejscowych aminoglikozydów są: szybkie działanie bakteriobójcze, skuteczność wobec wielu patogenów odpowiedzialnych za zakażenia powierzchniowe, minimalne wchłanianie ogólnoustrojowe (co ogranicza działania niepożądane), możliwość uzyskania wysokiego stężenia leku w miejscu infekcji oraz możliwość łączenia z innymi lekami w preparatach złożonych (np. z kortykosteroidami).

Największe niebezpieczeństwa związane z miejscowym stosowaniem aminoglikozydów obejmują: możliwość wystąpienia reakcji alergicznych, ryzyko nadkażeń (zwłaszcza grzybiczych przy długotrwałym stosowaniu), potencjalne działanie ototoksyczne przy stosowaniu do uszu przy perforacji błony bębenkowej, rozwój oporności bakterii przy niewłaściwym stosowaniu oraz ryzyko miejscowego podrażnienia. W przypadku stosowania w nebulizacji może wystąpić skurcz oskrzeli, kaszel lub pogorszenie funkcji oddechowych.

Lista leków w tej grupie

  1. 13.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl