Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Topiramate Aurovitas 25 mg

Topiramat, stosowany jako lek przeciwpadaczkowy, wykazuje działanie teratogenne potwierdzone zarówno w badaniach przedklinicznych, jak i klinicznych. Przenika przez barierę łożyskową, osiągając stężenia w krwi pępowinowej porównywalne do stężeń w krwi matki. Ekspozycja płodowa na topiramat w monoterapii wiąże się ze znacząco zwiększonym ryzykiem poważnych wad wrodzonych, takich jak rozszczep wargi i podniebienia, spodziectwo oraz inne nieprawidłowości anatomiczne, z częstością występowania sięgającą 4,3–9,5% w zależności od rejestru, co stanowi 2-3-krotne zwiększenie w porównaniu z populacją referencyjną. Ryzyko to jest zależne od dawki i nasila się przy politerapii. Ponadto, obserwuje się zwiększoną częstość niskiej masy urodzeniowej (<2500 g) oraz małej masy ciała względem wieku ciążowego (SGA), z ryzykiem SGA wynoszącym 18% w porównaniu do 5% w grupie kontrolnej. Dane epidemiologiczne wskazują również na potencjalne zwiększenie ryzyka zaburzeń neurorozwojowych, takich jak spektrum autyzmu, niepełnosprawność intelektualna oraz ADHD, choć wyniki badań kohortowych są niejednoznaczne.

Wpływ topiramatu na płodność, ciążę i laktację

Topiramat (Topiramate Aurovitas) jest lekiem przeciwpadaczkowym, którego stosowanie u kobiet w wieku rozrodczym, w ciąży lub karmiących piersią wymaga szczególnej uwagi ze względu na potencjalne ryzyko dla rozwoju płodu oraz noworodka. Lekarz powinien dokładnie omówić z pacjentką wszystkie aspekty związane z bezpieczeństwem stosowania leku w tych szczególnych sytuacjach klinicznych.1

Ryzyko związane z padaczką i lekami przeciwpadaczkowymi (LPP)

Podczas rozmowy z pacjentką należy omówić zarówno ryzyko związane z niekontrolowaną padaczką, jak i z terapią przeciwpadaczkową. Kluczowe informacje, które powinny zostać przekazane, to:2

  • Konieczność weryfikacji potrzeby leczenia przeciwpadaczkowego przed planowaną ciążą
  • Zakaz nagłego przerywania terapii przeciwpadaczkowej u kobiet z padaczką, gdyż może to prowadzić do przełomowych napadów, potencjalnie zagrażających zarówno matce, jak i płodowi
  • Preferencja dla monoterapii zamiast leczenia wieloma lekami przeciwpadaczkowymi, ponieważ politerapia wiąże się z większym ryzykiem wystąpienia wad wrodzonych3

Teratogenność topiramatu

Topiramat wykazuje działanie teratogenne, co zostało potwierdzone w badaniach przedklinicznych oraz w obserwacjach klinicznych. Lek przenika przez barierę łożyskową – stwierdzono podobne stężenia w krwi pępowinowej i krwi matki.4

Poważne wady wrodzone i zahamowanie wzrostu płodu

Dane z rejestrów ciąż wskazują, że niemowlęta narażone w życiu płodowym na topiramat w monoterapii mają zwiększone ryzyko wystąpienia:5

  • Poważnych wad wrodzonych – szczególnie rozszczepu wargi/podniebienia, spodziectwa i nieprawidłowości dotyczących różnych układów ciała
  • Rejestr północnoamerykański wykazał około 3-krotnie większą częstość występowania poważnych wad wrodzonych (4,3%) w porównaniu z grupą referencyjną nieprzyjmującą leków przeciwpadaczkowych (1,4%)
  • Dane ze skandynawskich rejestrów populacyjnych wykazały 2-3–krotnie większą częstość występowania poważnych wad wrodzonych (do 9,5%) w porównaniu z grupą kontrolną (3,0%)6
  • Ryzyko działania teratogennego jest zależne od dawki i większe w przypadku leczenia skojarzonego wieloma lekami przeciwpadaczkowymi7
  • U kobiet, które urodziły dziecko z wadą wrodzoną w czasie terapii topiramatem, istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia wad rozwojowych w kolejnych ciążach przy ekspozycji na ten lek8

Wpływ na masę urodzeniową

Zaobserwowano większą częstość występowania:<sup data-drug="Topiramate Aurovitas" data-section="Wpływ na płodność, ciążę i laktację" title="Większa częstość występowania niskiej masy urodzeniowej (9

  • Niskiej masy urodzeniowej (poniżej 2500 gramów) w porównaniu z grupą referencyjną
  • Za małej masy ciała dziecka w stosunku do wieku ciążowego (SGA; definiowana jako masa urodzeniowa poniżej 10. percentyla skorygowana o wiek ciążowy, ze stratyfikacją według płci)
  • W rejestrze północnoamerykańskim ryzyko wystąpienia SGA u dzieci kobiet otrzymujących topiramat wynosiło 18% w porównaniu z 5% u dzieci kobiet zdrowych i nieprzyjmujących LPP10

Zaburzenia neurorozwojowe

Badania obserwacyjne sugerują zwiększone ryzyko wystąpienia zaburzeń neurorozwojowych:11

Zalecenia w zależności od wskazań

Wskazanie w leczeniu padaczki

W przypadku leczenia padaczki należy poinformować pacjentkę, że:13

  • Topiramat jest przeciwwskazany u kobiet w ciąży, chyba że nie ma odpowiedniego leczenia alternatywnego
  • Kobieta musi zostać w pełni poinformowana o ryzyku związanym ze stosowaniem topiramatu w ciąży, w tym o możliwym ryzyku związanym z niekontrolowaną padaczką14
  • Jeśli kobieta planuje zajść w ciążę, przed odstawieniem antykoncepcji należy podjąć działania zmierzające do zmiany leczenia na odpowiednie leczenie alternatywne15
  • W przypadku zajścia w ciążę w trakcie terapii topiramatem należy niezwłocznie skierować pacjentkę do specjalisty w celu ponownej oceny leczenia i rozważenia alternatywnych opcji terapeutycznych16
  • Jeśli konieczne jest kontynuowanie leczenia topiramatem w ciąży, pacjentka powinna zostać skierowana do specjalisty w celu oceny i monitorowania narażonej ciąży17

Wskazanie w zapobieganiu migrenie

W przypadku profilaktyki migreny:18

  • Topiramat jest bezwzględnie przeciwwskazany do stosowania w czasie ciąży

Zalecenia dla kobiet w wieku rozrodczym

Niezależnie od wskazania, dla kobiet w wieku rozrodczym należy przekazać następujące informacje:19

  • Topiramat jest przeciwwskazany u kobiet w wieku rozrodczym niestosujących wysoce skutecznej antykoncepcji
  • Jedynym wyjątkiem są kobiety z padaczką, dla których nie ma odpowiedniej alternatywy terapeutycznej, planujące ciążę i w pełni poinformowane o ryzyku
  • W trakcie leczenia topiramatem konieczne jest stosowanie co najmniej jednej wysoce skutecznej metody antykoncepcji (np. wkładki wewnątrzmacicznej) lub dwóch uzupełniających się form antykoncepcji, w tym metody barierowej20
  • Antykoncepcję należy stosować przez cały okres leczenia i przez co najmniej 4 tygodnie po jego zakończeniu
  • U kobiet w wieku rozrodczym należy rozważyć alternatywne opcje terapeutyczne, jeśli są dostępne21
  • Przed rozpoczęciem leczenia topiramatem konieczne jest wykonanie testu ciążowego22
  • Pacjentka musi być w pełni poinformowana o ryzyku związanym ze stosowaniem topiramatu w ciąży, w tym o konieczności konsultacji specjalistycznej w przypadku planowania ciąży23
  • Pacjentka powinna niezwłocznie skontaktować się ze specjalistą, jeśli zajdzie w ciążę lub podejrzewa, że może być w ciąży w trakcie przyjmowania topiramatu

Karmienie piersią

W kwestii karmienia piersią, należy przekazać następujące informacje:24

  • Topiramat przenika do mleka ludzkiego w znacznym stopniu
  • U noworodków/niemowląt karmionych piersią przez matki przyjmujące topiramat obserwowano następujące objawy niepożądane: biegunkę, senność, drażliwość i nieprawidłowy przyrost masy ciała25
  • Konieczne jest podjęcie decyzji dotyczącej zaprzestania karmienia piersią lub przerwania/zaniechania terapii topiramatem, biorąc pod uwagę korzyści z karmienia piersią dla dziecka oraz korzyści z leczenia topiramatem dla kobiety26

Wpływ na płodność

Odnośnie wpływu topiramatu na płodność należy poinformować pacjentkę, że:27

  • Badania na zwierzętach nie wykazały niekorzystnego wpływu topiramatu na płodność
  • Wpływ topiramatu na płodność u ludzi nie został określony w badaniach klinicznych

Podsumowanie przeciwwskazań

Grupa pacjentek Wskazanie: Padaczka Wskazanie: Profilaktyka migreny
Kobiety w ciąży Przeciwwskazane, chyba że nie ma odpowiedniego leczenia alternatywnego Bezwzględnie przeciwwskazane
Kobiety w wieku rozrodczym niestosujące skutecznej antykoncepcji Przeciwwskazane, z wyjątkiem sytuacji, gdy nie ma alternatywy terapeutycznej i pacjentka planuje ciążę, będąc w pełni świadoma ryzyka Bezwzględnie przeciwwskazane
Kobiety karmiące piersią Konieczne indywidualne rozważenie korzyści i ryzyka
  1. 23.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl