biodostępność
Biodostępność to parametr farmakokinetyczny określający, jaka część podanej dawki leku dociera do krążenia ogólnoustrojowego w niezmienionej postaci. Wyraża się ją jako odsetek (%) i stanowi kluczowy wskaźnik skuteczności terapeutycznej substancji leczniczej.
Biodostępność bezwzględna porównuje ilość leku dostępnego po podaniu pozanaczyniowym (np. doustnym) do ilości dostępnej po podaniu dożylnym (przyjmowanym jako 100%). Biodostępność względna natomiast porównuje biodostępność różnych form lub preparatów tej samej substancji leczniczej.
Na biodostępność wpływają liczne czynniki, w tym właściwości fizykochemiczne substancji (rozpuszczalność, lipofilność, stabilność), parametry fizjologiczne pacjenta (pH przewodu pokarmowego, aktywność enzymów, transporterów błonowych), a także interakcje z pokarmem czy innymi lekami. Niska biodostępność może wynikać z efektu pierwszego przejścia przez wątrobę lub niskiej absorpcji z przewodu pokarmowego.
Znajomość biodostępności ma kluczowe znaczenie w praktyce klinicznej przy ustalaniu dawkowania leków oraz projektowaniu nowych postaci farmaceutycznych, które mogą poprawić ten parametr poprzez zastosowanie odpowiednich systemów dostarczania leków.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Skład i postać leku – Selgres 5 mg
Selgres to lek w postaci tabletek powlekanych, zawierający 5 mg chlorowodorku selegiliny, selektywnego inhibitora monoaminooksydazy typu B, stosowany w terapii choroby Parkinsona. Każda tabletka zawiera również 70 mg laktozy jednowodnej, co jest istotne dla pacjentów z nietolerancją laktozy. Substancje pomocnicze w rdzeniu tabletki to m.in. skrobia kukurydziana, celuloza mikrokrystaliczna, krzemionka koloidalna oraz magnezu stearynian, natomiast otoczka zawiera m.in. hypromelozę, sodu dokuzynian, tytanu dwutlenek (E171) i żelaza tlenek żółty (E172). Powlekanie tabletek poprawia ich stabilność, maskuje smak i ułatwia podanie doustne.
biodostępność, celuloza mikrokrystaliczna, chlorowodorek selegiliny, choroba Parkinsona, dokuzynian sodu, dwutlenek tytanu, hydroksypropyloceluloza, hypromeloza, inhibitor monoaminooksydazy typu B, krzemionka koloidalna, laktoza jednowodna, nietolerancja laktozy, niezgodność farmaceutyczna, produkt leczniczy, skrobia kukurydziana, środek ostrożności, stearynian magnezu, substancja czynna, substancja pomocnicza, tabletka powlekana, tlenek żelaza żółty - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Metoprolol VP 50 mg
Metoprolol VP 50 mg jest beta-adrenolitykiem stosowanym w leczeniu dławicy piersiowej, nadciśnienia tętniczego, objawów krążenia hiperkinetycznego oraz tachyarytmii. Dawkowanie powinno być indywidualizowane w zależności od wskazania i odpowiedzi klinicznej pacjenta. W dławicy piersiowej zaleca się dawkę początkową 50 mg 2 razy na dobę, z możliwością zwiększenia do 50 mg 2-3 razy na dobę. W nadciśnieniu tętniczym typowa dawka wynosi 100–150 mg na dobę, którą można podać jednorazowo rano lub w dawkach podzielonych. W objawach krążenia hiperkinetycznego stosuje się 50 mg 1-2 razy na dobę, a w tachyarytmii 50 mg 2-3 razy na dobę, z możliwością zwiększenia do 200-300 mg na dobę w przypadkach opornych na leczenie. Tabletki są podzielne, co umożliwia precyzyjne dostosowanie dawki, a ich przyjmowanie podczas posiłku zwiększa biodostępność i poprawia tolerancję.
biodostępność, biodostępność substancji czynnej, dławica piersiowa, działanie niepożądane, efekt terapeutyczny, interakcja farmakologiczna, kontrola lekarska, krążenie hiperkinetyczne, metoprolol, nadciśnienie tętnicze, parametry kardiologiczne, schemat dawkowania, tabletka podzielna, tachyarytmia, terapia dławicy piersiowej, wywiad medyczny - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Tanakan 40 mg
Tanakan to preparat zawierający 40 mg suchego wyciągu z liści Ginkgo biloba (EGb761) w formie tabletek powlekanych, zdefiniowanym jako 8,8-10 mg flawonoidów (glikozydy flawonowe), 1,1-1,4 mg ginkgolidów A, B, C oraz 1,0-1,3 mg bilobalidu. Wyciąg jest ekstrahowany przy użyciu 60% acetonu (m/m). Lek jest wskazany wyłącznie dla dorosłych, z zalecanym schematem dawkowania 1 tabletka (40 mg) trzy razy na dobę, przyjmowana doustnie podczas posiłków, co zwiększa biodostępność i zmniejsza ryzyko działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego. Tabletki należy popijać połową szklanki wody.
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – X-Systo 400 mg
X-Systo w dawce 400 mg zawiera chlorowodorek piwmecylinamu, który w organizmie ulega hydrolizie do aktywnego antybiotyku mecylinamu. Po podaniu doustnym osiąga maksymalne stężenie około 3 µg/mL w ciągu 1-1,5 godziny, z biodostępnością 60-70%, niezależną od spożycia pokarmu. Mecylinam wykazuje niskie wiązanie z białkami osocza (5-10%) i przenika do płodu, mleka matki oraz płynu owodniowego w niskich stężeniach. Okres półtrwania w fazie eliminacji wynosi około 1 godziny, a lek jest głównie wydalany przez nerki (60-70% dawki w postaci niezmienionej w moczu w ciągu 6 godzin), z mechanizmem obejmującym przesączanie kłębuszkowe i aktywne wydzielanie kanalikowe, które może być hamowane przez probenecyd. U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek eliminacja jest spowolniona o około 75%, co wymaga dostosowania dawkowania.
antybiotyk beta-laktamowy, biodostępność, chlorowodorek piwmecylinamu, czynnik przeciwdrobnoustrojowy, działanie bakteriobójcze, farmakokinetyka mecylinamu, mecylinam, mleko matki, najmniejsze stężenie hamujące, okres półtrwania, ostre niepowikłane zapalenie pęcherza moczowego, płód, płyn owodniowy, probenecyd, przesączanie kłębuszkowe, stężenie leku w moczu, wiązanie z białkami osocza, wydalanie nerkowe, wydalanie z żółcią, wydzielanie kanalikowe, zaburzenie czynności nerek, zakażenie układu moczowego - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Fraxiparine 9500 j.m. a.Xa/ml
Nadroparyna wapniowa, heparyna drobnocząsteczkowa, wykazuje szybkie osiągnięcie maksymalnej aktywności anty-Xa w osoczu po podaniu podskórnym (około 3 godziny) oraz okres półtrwania wynoszący 8-10 godzin przy wielokrotnym podawaniu. Aktywność anty-Xa utrzymuje się na poziomie klinicznie istotnym (>0,05 j.m./ml) przez co najmniej 18 godzin. Biodostępność leku wynosi około 88%. Farmakokinetyka nadroparyny jest monitorowana głównie przez aktywność biologiczną, a nie bezpośrednie stężenia w osoczu. Eliminacja odbywa się głównie przez nerki, co ma kluczowe znaczenie w kontekście stosowania u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek.
aktywność anty-Xa, aminotransferaza, AUC, biodostępność, ciężkie zaburzenie czynności nerek, czynnik Xa, drogi nerkowe, działanie przeciwzakrzepowe, hemodializa, heparyna drobnocząsteczkowa, klirens kreatyniny, klirens leku, klirens osoczowy, nadroparyna wapniowa, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, podanie podskórne, umiarkowane zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zmienność międzyosobnicza - Leksykon leków
Interakcje leku – Tadamen 10 mg
Farmakokinetyka tadalafilu jest istotnie modyfikowana przez inhibitory i induktory izoenzymu CYP3A4. Ketokonazol w dawce 200 mg/dobę podwaja AUC i zwiększa Cmax o 15% przy dawce tadalafilu 10 mg, a dawka 400 mg ketokonazolu powoduje czterokrotny wzrost AUC i 22% wzrost Cmax przy dawce tadalafilu 20 mg. Rytonawir (200 mg 2x/dobę) podwaja AUC tadalafilu 20 mg bez wpływu na Cmax. Induktory CYP3A4, takie jak ryfampicyna, zmniejszają AUC tadalafilu o 88%, co może obniżać skuteczność leku. Stosowanie tadalafilu z azotanami jest przeciwwskazane ze względu na znaczące nasilenie działania hipotensyjnego, które utrzymuje się ponad 24 godziny i zanika po 48 godzinach od ostatniej dawki tadalafilu. W przypadku konieczności podania azotanów po tadalafilu, zaleca się minimum 48-godzinny odstęp oraz ścisłą kontrolę układu krążenia. Jednoczesne stosowanie z lekami blokującymi receptory α-adrenergiczne, zwłaszcza doksazosyną, może prowadzić do istotnego nasilenia hipotensji i ryzyka omdleń, dlatego jest niezalecane.
antagonista receptora angiotensyny II, beta-bloker, biodostępność, bloker kanału wapniowego, CYP3A4, czas protrombinowy, dysfunkcja układu krążenia, działanie hipotensyjne, funkcja poznawcza, hipotensja, induktor CYP3A4, induktor cytochromu P450, inhibitor 5-alfa-reduktazy, inhibitor ACE, inhibitor CYP3A4, inhibitor cytochromu P450, inhibitor PDE5, inhibitor proteazy, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, łagodny rozrost gruczołu krokowego, lek blokujący receptor alfa-adrenergiczny, lek przeciwnadciśnieniowy, lek tiazydowy, niedociśnienie ortostatyczne, nitrogliceryna, P-glikoproteina - Leksykon substancji czynnych
Wyciąg z owoców palmy sabal – Wskazania do stosowania
Wyciąg z owoców palmy sabal (Serenoa repens), stosowany w preparacie Prostamol Uno w dawce 320 mg, jest roślinną substancją czynną wykorzystywaną w terapii objawów dolnych dróg moczowych (LUTS) związanych z łagodnym rozrostem gruczołu krokowego (BPH). Preparat ten jest wskazany u pacjentów z łagodnym lub umiarkowanym nasileniem objawów BPH, takich jak osłabiony strumień moczu, parcie na mocz, częstomocz oraz nykturia. Wyciąg jest standaryzowany na wysokie stężenie substancji aktywnych (współczynnik ekstraktu 9-11:1) i pozyskiwany przy użyciu 96% alkoholu etylowego, co zapewnia jego jakość i biodostępność. Kapsułki miękkie o dawce 320 mg ułatwiają podawanie i są rekomendowane szczególnie u pacjentów preferujących terapię roślinną lub niekwalifikujących się do leczenia farmakologicznego inhibitorami 5-alfa-reduktazy czy blokerami receptorów alfa-adrenergicznych.
biodostępność, bloker receptorów alfa-adrenergicznych, częstomocz, dolne drogi moczowe, ekstrakcja alkoholem etylowym, inhibitor 5-alfa-reduktazy, łagodny rozrost gruczołu krokowego, LUTS, mikcja, nykturia, objawy dolnych dróg moczowych, osłabiony strumień moczu, parcie na mocz, Prostamol Uno, rozrost prostaty, współczynnik ekstraktu, wyciąg z palmy sabal, zaburzenia oddawania moczu - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Tiavella forte 300 mg
Ocena wpływu leku Tiavella forte, zawierającego 300 mg benfotiaminy (lipofilnej pochodnej witaminy B1 o zwiększonej biodostępności), na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn wykazała brak negatywnego wpływu na funkcje poznawcze i psychomotoryczne. Badania potwierdziły, że preparat nie upośledza szybkości reakcji, koncentracji ani koordynacji wzrokowo-ruchowej, co czyni go bezpiecznym dla pacjentów aktywnych zawodowo, którzy muszą prowadzić pojazdy mechaniczne lub obsługiwać urządzenia precyzyjne. Tabletka powlekana o wymiarach 18,1 x 5,1 mm może być dzielona na równe dawki, co ułatwia dostosowanie terapii.
benfotiamina, biodostępność, działanie niepożądane, farmakoterapia, funkcja poznawcza, koordynacja wzrokowo-ruchowa, lipofilna pochodna, ośrodkowy układ nerwowy, postać farmaceutyczna, produkt leczniczy, substancja czynna, tabletka powlekana, tiamina, Tiavella forte, witamina B1, zdolność psychomotoryczna - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Melisal Forte 2,0 g/15 ml
Produkt leczniczy Melisal forte w postaci syropu o stężeniu 2,0 g/15 ml zawiera wyciąg płynny z liścia melisy (Melissa officinalis L.), kwiatostanu głogu (Crataegus monogyna Jacq. i C. leavigata (Poir.) DC.) oraz korzenia arcydzięgla (Angelica archangelica L.) w proporcjach 77/15/8. Nie przeprowadzono badań farmakokinetycznych dotyczących tego preparatu, w tym nie ma danych na temat wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu ani wydalania substancji czynnych lub ich metabolitów po podaniu doustnym. Brak jest również informacji o biodostępności poszczególnych związków aktywnych zawartych w produkcie.
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – ApoRami 1,25 mg
Lek ApoRami (ramipryl) dostępny jest w dawkach 1,25 mg, 2,5 mg, 5 mg i 10 mg w formie tabletek, z ograniczeniami w zakresie dawkowania wynikającymi z dostępnych mocy. Zalecana dawka początkowa wynosi 2,5 mg raz na dobę, z możliwością rozpoczęcia od 1,25 mg u pacjentów z silną aktywacją układu renina-angiotensyna-aldosteron lub u osób w podeszłym wieku. Dawkę można stopniowo zwiększać co 1-4 tygodnie, maksymalnie do 10 mg/dobę, zwykle podawaną raz dziennie, z wyjątkiem niektórych wskazań, gdzie stosuje się dawkowanie podzielone. Szczegółowe schematy dawkowania różnią się w zależności od choroby podstawowej, np. u pacjentów z cukrzycą i mikroalbuminurią dawka początkowa to 1,25 mg/dobę, z modyfikacją do 5 mg/dobę w ciągu 4 tygodni, natomiast po zawale mięśnia sercowego leczenie rozpoczyna się od 2,5 mg dwa razy na dobę, z możliwością redukcji do 1,25 mg w przypadku nietolerancji.
ApoRami, biodostępność, choroba nerek, choroba układu sercowo-naczyniowego, czynnik ryzyka sercowo-naczyniowy, hemodializa, hiponatremia, klirens kreatyniny, lek moczopędny, makroproteinuria, mikroalbuminuria, nadciśnienie tętnicze, nefropatia, niedociśnienie tętnicze, niewydolność serca, niewydolność serca NYHA IV, ostry zawał mięśnia sercowego, ramipryl, stężenie potasu, układ renina-angiotensyna-aldosteron, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Elidel 10 mg/g
Pimekrolimus, substancja czynna kremu Elidel (10 mg/g), charakteryzuje się bardzo niską biodostępnością po miejscowej aplikacji na skórę, wynoszącą około 0,03% w badaniach na miniaturowych świnkach. Substancja pozostaje w miejscu aplikacji przez około 10 dni w formie niezmienionej. U dorosłych pacjentów z atopowym zapaleniem skóry stosujących Elidel dwa razy dziennie przez 3 tygodnie, stężenia pimekrolimusa we krwi były w 77,5% przypadków poniżej 0,5 ng/ml, a w 99,8% poniżej 1 ng/ml, z maksymalnym stężeniem 1,4 ng/ml. W długotrwałym leczeniu do 1 roku (u 40 pacjentów) stężenia utrzymywały się poniżej 0,5 ng/ml w 98% przypadków, z maksymalnym stężeniem 0,8 ng/ml. U dzieci (3 miesiące – 14 lat) stężenia były podobne, z 60% pomiarów poniżej 0,5 ng/ml i 97% poniżej 2 ng/ml, a najwyższe stężenie wyniosło 2,6 ng/ml u niemowląt. Wartości AUC (0-12h) u dorosłych mieściły się w zakresie 2,5-11,4 ng×h/ml, a u dzieci 5,4-18,8 ng×h/ml, niezależnie od powierzchni zajętej chorobowo skóry (10-92% BSA). Nie obserwowano kumulacji pimekrolimusa w trakcie 12-miesięcznej terapii.
aplikacja na skórę, atopowe zapalenie skóry, AUC, badania in vitro, biodostępność, biodostępność miejscowa, BSA, Elidel, farmakokinetyka, narażenie ogólnoustrojowe, O-demetylacja, opatrunek okluzyjny, pimekrolimus, podanie doustne, pole pod krzywą stężenie-czas, powierzchnia ciała, stężenie we krwi, wydalanie z kałem - Leksykon substancji czynnych
Olejek eteryczny z kory cynamonowca – Właściwości farmakodynamiczne
Olejek eteryczny z kory cynamonowca (Cinnamomum cassia Blume) stanowi 6,28% mieszanki surowców roślinnych w preparacie Melisana Klosterfrau, który zawiera 62 mg olejków lotnych na 100 ml produktu w 66,8% (V/V) etanolu. Olejek ten jest pozyskiwany poprzez destylację z alkoholem z 4,04 g mieszanki surowców, w tym kory cynamonowca, i występuje w kompozycji z innymi olejkami eterycznymi, m.in. z kwiatów cynamonowca (0,7%), co może wskazywać na synergistyczne działanie składników. Preparat dostępny jest w formie płynu doustnego oraz do stosowania zewnętrznego, a wysoka zawartość etanolu (66,3%-67,3% V/V) może wpływać na biodostępność substancji czynnych.
badanie farmakodynamiczne, biodostępność, Cinnamomum cassia, Cinnamomum verum, destylacja z alkoholem, działanie synergistyczne, kłącze imbiru, kłącze omanu, korzeń arcydzięgla, korzeń goryczki, kwiat cynamonowca, liść melisy, Melisana Klosterfrau, olejek eteryczny z kory cynamonowca, owocnia pomarańczy, płyn doustny, płyn na skórę - Leksykon substancji czynnych
Wyciąg z prawoślazu – Interakcje
Wyciąg z korzenia prawoślazu (Althaea officinalis L., radix) w dawce 830 mg na 15 ml syropu (1:12-14, rozpuszczalnik: woda) jest składnikiem preparatu Bronchostop Duo stosowanego w terapii kaszlu. Pomimo braku formalnych badań klinicznych dotyczących interakcji lekowych, istnieją teoretyczne podstawy do rozważenia potencjalnych interakcji farmakokinetycznych i farmakodynamicznych. Mechanizmy te obejmują adsorpcję leków na śluzie roślinnym, opóźnienie wchłaniania oraz modyfikację pH przewodu pokarmowego, co może wpływać na biodostępność i skuteczność leków doustnych, w tym antybiotyków, leków przeciwkaszlowych kodeinowych oraz mukolityków. Zaleca się zachowanie odstępu czasowego minimum 2 godzin między podaniem wyciągu a innych leków doustnych oraz unikanie spożywania alkoholu, który może osłabiać działanie ochronne śluzu i modyfikować farmakokinetykę substancji czynnych.
adsorpcja leków, antybiotykoterapia, badanie farmakodynamiczne, badanie farmakokinetyczne, biodostępność, błona śluzowa, działanie drażniące, działanie przeciwkaszlowe, farmakokinetyka, kodeina, korzeń prawoślazu, lek mukolityczny, leki przeciwkaszlowe, odruch kaszlowy, pH przewodu pokarmowego, schorzenie układu oddechowego, śluz roślinny, tłumienie odruchu kaszlowego, wąski indeks terapeutyczny, wchłanianie leków, wyciąg z prawoślazu