Właściwości farmakokinetyczne
Lewotyroksyna sodowa

Właściwości farmakokinetyczne lewotyroksyny sodowej

Lewotyroksyna sodowa jest syntetycznym odpowiednikiem naturalnego hormonu tarczycy i stanowi podstawowy składnik wielu preparatów stosowanych w leczeniu niedoczynności tarczycy. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę właściwości farmakokinetycznych tej substancji z uwzględnieniem procesów wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu oraz eliminacji.¹

Wchłanianie

Lewotyroksyna sodowa podawana doustnie charakteryzuje się niecałkowitym i zmiennym wchłanianiem z przewodu pokarmowego. Proces absorpcji zachodzi głównie w górnym odcinku jelita cienkiego.^{2 3} Stopień wchłaniania substancji jest zależny od szeregu czynników:

• Postać galenowa leku – wpływa na biodostępność, która może sięgać do 80% podanej dawki⁴
• Obecność pokarmu – przyjmowanie leku z posiłkiem znacząco ogranicza absorpcję lewotyroksyny⁵
• Czas podania – optymalna absorpcja następuje przy podaniu na czczo⁶

Maksymalne stężenie lewotyroksyny w osoczu krwi (Tmax) osiągane jest w różnym czasie, w zależności od preparatu:

Po rozpoczęciu terapii doustnej początek działania farmakologicznego lewotyroksyny obserwuje się po upływie 3-5 dni.^{7 8}

Dystrybucja

Po wchłonięciu lewotyroksyna sodowa jest dystrybuowana w organizmie ze szczególnymi cechami charakterystycznymi:

• Objętość dystrybucji wynosi około 10-12 litrów^{9 10}
• Wiązanie z białkami jest wyjątkowo wysokie i wynosi około 99,97%^{11 12}
• Głównym białkiem transportowym jest globulina wiążąca tyroksynę¹³
• Około 0,03% lewotyroksyny występuje w postaci niezwiązanej (wolnej)¹⁴
• Wiązanie hormonu z białkami nie jest kowalencyjne, co umożliwia stałą i bardzo szybką wymianę pomiędzy frakcją związaną a frakcją wolną hormonu^{15 16}
• W wątrobie znajduje się jedna trzecia całkowitej pozatarczycowej puli lewotyroksyny, która podlega szybkiej wymianie z lewotyroksyną obecną w surowicy¹⁷

Ze względu na bardzo wysoki stopień wiązania z białkami osocza, lewotyroksyna nie podlega eliminacji w procesach dializy ani hemoperfuzji.^{18 19}

Metabolizm

Lewotyroksyna sodowa podlega intensywnym procesom metabolicznym w różnych tkankach organizmu. Główne miejsca metabolizmu to:^{20 21}

• Tarczyca
• Wątroba
• Nerki
• Przedni płat przysadki mózgowej
• Mózg
• Mięśnie

Metabolizm lewotyroksyny odbywa się poprzez kilka głównych szlaków metabolicznych:²²

1. Odjodowanie do:
   • trijodotyroniny (T3) – aktywnej biologicznie
   • odwrotnej trijodotyroniny – formy nieaktywnej

   Dalsze odjodowanie T3 prowadzi do powstania kwasu tyrooctowego.

2. Deaminacja do tetronu
3. Sprzęganie z kwasem glukuronowym lub grupami siarczanowymi
4. Rozszczepienie wiązania eterowego do dijodotyrozyny

Najistotniejszym szlakiem metabolicznym jest odjodowanie, przy czym szczególne znaczenie ma przekształcenie lewotyroksyny (T4) do trójjodotyroniny (T3), która wykazuje pełną aktywność biologiczną.^{23 24}

Klirens metaboliczny lewotyroksyny wynosi około 1,2 litra osocza na dobę.^{25 26}

Eliminacja

Okres półtrwania lewotyroksyny sodowej wynosi średnio 7 dni, jednak jest on zmienny w zależności od stanu funkcjonalnego tarczycy:^{27 28}

• W nadczynności tarczycy – okres półtrwania jest krótszy i wynosi 3-4 dni²⁹
• W niedoczynności tarczycy – okres półtrwania jest wydłużony do około 9-10 dni³⁰

Eliminacja lewotyroksyny zachodzi dwoma głównymi drogami:^{31 32}

• Z kałem – około 20-40% dawki
• Z moczem – około 30-55% dawki

Należy podkreślić, że lewotyroksyna jest wydalana częściowo w postaci wolnego leku, a częściowo w postaci koniugatów i dejodowanych metabolitów.³³

Szczególne grupy pacjentów

Zaburzenia czynności nerek

Choroba nerek nie ma istotnego wpływu na farmakokinetykę lewotyroksyny sodowej.^{34 35} Ze względu na wysoki stopień wiązania z białkami osocza, lewotyroksyna nie podlega eliminacji poprzez dializę.³⁶

Zaburzenia czynności wątroby

Zaburzenia czynności wątroby mogą wpływać na farmakokinetykę lewotyroksyny, powodując:^{37 38}

• Ograniczenie przekształcania lewotyroksyny (T4) w trójjodotyroninę (T3)
• Zmianę ogólnego metabolizmu lewotyroksyny, zależną od stopnia uszkodzenia wątroby

Ciąża i laktacja

Lewotyroksyna sodowa ma szczególną charakterystykę farmakokinetyczną w okresie ciąży i laktacji:^{39 40}

• Przenika przez łożysko tylko w niewielkich ilościach
• Podczas leczenia standardowymi dawkami jedynie niewielkie ilości lewotyroksyny przenikają do mleka matki

Ta charakterystyka pozwala na stosowanie lewotyroksyny sodowej w okresie ciąży i karmienia piersią, przy zachowaniu odpowiedniego monitorowania stanu pacjentki.