Właściwości farmakokinetyczne
Voltaren Acti Forte 25 mg

Właściwości farmakokinetyczne diklofenaku potasowego

Diklofenak potasowy, substancja czynna produktu leczniczego Voltaren Acti Forte, charakteryzuje się specyficznymi właściwościami farmakokinetycznymi, które determinują jego działanie terapeutyczne. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis parametrów farmakokinetycznych tego leku, z uwzględnieniem procesów wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu oraz eliminacji.¹

Wchłanianie

Diklofenak wykazuje szybkie i całkowite wchłanianie z przewodu pokarmowego. W przypadku pojedynczej dawki 25 mg przyjętej na czczo, średnie stężenie maksymalne (Tmax średnie) wynoszące 591 ng/ml osiągane jest w krótkim czasie – już po 35 minutach od podania.²

Obecność pokarmu w żołądku wpływa istotnie na parametry wchłaniania leku. Szybkość wchłaniania diklofenaku po przyjęciu po posiłku jest mniejsza w porównaniu do przyjęcia na czczo, co manifestuje się niższym stężeniem maksymalnym (Cmax) oraz wydłużonym czasem do osiągnięcia maksymalnego stężenia (Tmax).³

Ważnym aspektem farmakokinetyki diklofenaku jest zjawisko pierwszego przejścia przez wątrobę. Około połowa dawki diklofenaku podlega szybkiemu metabolizmowi podczas pierwszego przejścia, co skutkuje tym, że pole powierzchni pod krzywą stężenia leku (AUC) po podaniu doustnym stanowi w przybliżeniu połowę wartości uzyskiwanej po podaniu dożylnym równoważnej dawki.⁴

Co istotne, w przypadku wielokrotnego podawania leku, jego farmakokinetyka pozostaje niezmieniona. Przy zachowaniu zalecanych odstępów czasowych pomiędzy dawkami nie obserwuje się kumulacji produktu leczniczego w organizmie.⁵

Dystrybucja

Diklofenak charakteryzuje się bardzo wysokim stopniem wiązania z białkami osocza – aż 99,7% substancji czynnej wiąże się z białkami osocza, głównie z albuminami (99,4%). Względna objętość dystrybucji leku wynosi 0,12-0,17 l/kg.⁶

Szczególnie istotna z punktu widzenia działania przeciwzapalnego jest zdolność diklofenaku do przenikania do płynu maziowego. Lek osiąga maksymalne stężenie w płynie maziowym w czasie od 2 do 4 godzin od osiągnięcia maksymalnego stężenia w osoczu krwi. Okres półtrwania w fazie eliminacji z płynu maziowego jest dłuższy niż z osocza i wynosi od 3 do 6 godzin.⁷

Warto podkreślić, że po dwóch godzinach od osiągnięcia stężeń maksymalnych w osoczu, stężenie substancji czynnej w płynie maziowym przewyższa stężenie w osoczu i pozostaje wyższe przez kolejne 12 godzin. Ta właściwość jest korzystna z punktu widzenia skuteczności działania przeciwzapalnego w obrębie stawów.⁸

Metabolizm

Biotransformacja diklofenaku jest procesem złożonym i obejmuje kilka szlaków metabolicznych. Jednym z nich jest glukuronidacja niezmienionej cząsteczki. Jednak głównym szlakiem metabolicznym jest pojedyncza lub wielokrotna hydroksylacja i metoksylacja, prowadząca do powstania kilku pochodnych fenolowych, które następnie w większości ulegają przekształceniu do glukuronidów.⁹

Spośród powstających metabolitów, dwie pochodne fenolowe zachowują aktywność biologiczną, choć ich działanie jest znacznie słabsze niż macierzystej cząsteczki diklofenaku.¹⁰

Eliminacja

Całkowity ogólnoustrojowy klirens diklofenaku z osocza wynosi 263 ± 56 ml/minutę. Okres półtrwania w fazie eliminacji jest stosunkowo krótki i wynosi od 1 do 2 godzin. Również metabolity diklofenaku (w tym dwa aktywne) charakteryzują się krótkim okresem półtrwania, wynoszącym od 1 do 3 godzin.¹¹

Wyjątek stanowi piąty metabolit, 3′-hydroksy-4’metoksy-diklofenak, który ma znacznie dłuższy okres półtrwania w osoczu, jednak jest praktycznie nieaktywny farmakologicznie.¹²

Główną drogą eliminacji diklofenaku jest wydalanie nerkowe – około 60% podanej dawki jest wydalane z moczem, w postaci sprzężonej z glukuronidami niezmienionych cząsteczek i metabolitów, z których większość również ulega przekształceniu do glukuronidów. Mniej niż 1% substancji czynnej jest wydalane w postaci niezmienionej.¹³

Pozostała część dawki ulega przekształceniu w metabolity wiązane z żółcią, które następnie są wydalane z kałem.¹⁴

Liniowość lub nieliniowość

Dla diklofenaku potasowego obserwuje się liniową zależność pomiędzy wielkością podanej dawki a ilością substancji, która ulega wchłonięciu (AUC). Oznacza to, że zwiększenie dawki prowadzi do proporcjonalnego wzrostu ekspozycji organizmu na lek.¹⁵

Dane dotyczące grup specjalnych pacjentów

Wpływ wieku

Badania farmakokinetyczne nie wykazały istotnych różnic we wchłanianiu, metabolizmie lub wydalaniu diklofenaku, które byłyby zależne od wieku pacjenta. Oznacza to, że u pacjentów w podeszłym wieku nie jest konieczna modyfikacja dawkowania wynikająca ze zmian w farmakokinetyce leku.¹⁶

Pacjenci z niewydolnością nerek

U pacjentów z niewydolnością nerek stosujących zalecany schemat dawkowania nie obserwuje się kumulacji niezmienionej substancji czynnej. Jednakże, gdy klirens kreatyniny jest mniejszy niż 10 ml/minutę, stężenia hydroksypochodnych diklofenaku w osoczu obliczone w stanie równowagi dynamicznej są około 4 razy większe niż u osób z prawidłową czynnością nerek.¹⁷

Ważne jest jednak, że metabolity są ostatecznie wydalane z żółcią, co stanowi alternatywną drogę eliminacji w przypadku upośledzenia funkcji nerek.¹⁸

Pacjenci z chorobami wątroby

W przypadku pacjentów z przewlekłym zapaleniem wątroby lub wyrównaną marskością wątroby, parametry farmakokinetyczne i metabolizm diklofenaku nie ulegają zmianie w porównaniu do osób bez chorób wątroby. Oznacza to, że w tych grupach pacjentów kinetyka i metabolizm diklofenaku pozostają takie same jak u osób zdrowych.¹⁹