substrat CYP3A4

Substrat CYP3A4 to związek, który podlega metabolizmowi przez enzym cytochrom P450 3A4 (CYP3A4), jeden z najważniejszych enzymów biorących udział w biotransformacji leków w organizmie człowieka. CYP3A4 odpowiada za metabolizm około 50% wszystkich stosowanych klinicznie leków.

Enzymy CYP3A4 występują głównie w wątrobie i jelicie cienkim, gdzie pełnią kluczową rolę w metabolizmie pierwszego przejścia. Wśród najczęstszych substratów CYP3A4 znajdują się leki z różnych grup terapeutycznych: statyny (atorwastatyna, simwastatyna), immunosupresanty (cyklosporyna, takrolimus), leki przeciwnowotworowe (paklitaksel, docetaksel), leki przeciwarytmiczne (amiodaron), inhibitory proteazy HIV, makrolidy oraz benzodiazepiny.

Znajomość substratów CYP3A4 jest istotna w praktyce klinicznej ze względu na ryzyko interakcji lekowych. Jednoczesne stosowanie kilku substratów CYP3A4 może prowadzić do konkurencji o miejsce wiązania enzymu i zmiany stężenia leków we krwi. Dodatkowo, wiele substancji może hamować lub indukować aktywność CYP3A4, wpływając na metabolizm jego substratów i powodując potencjalnie niebezpieczne interakcje lekowe.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Interakcje leku – Sitagliptin Adamed 100 mg

Sytagliptyna (Sitagliptin Adamed) wykazuje korzystny profil interakcji lekowych z niskim ryzykiem istotnych klinicznie interakcji. Metabolizm leku jest głównie ograniczany przez enzym CYP3A4 z udziałem CYP2C8, jednak u pacjentów z prawidłową funkcją nerek wpływ ten jest minimalny. U chorych z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek lub ESRD metabolizm wątrobowy może mieć większe znaczenie. Sytagliptyna jest substratem glikoproteiny P oraz transportera OAT3, przy czym hamowanie transportu przez probenecyd jest klinicznie nieistotne. Silne inhibitory CYP3A4 (ketokonazol, itrakonazol, rytonawir, klarytromycyna) mogą zwiększać stężenia sytagliptyny, zwłaszcza u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek, jednak brak jest systematycznych badań klinicznych potwierdzających ten efekt. Jednoczesne stosowanie metforminy (1000 mg x2/dobę) i sytagliptyny (50 mg) nie wpływa istotnie na farmakokinetykę leku, co jest istotne w terapii cukrzycy typu 2.
cukrzyca typu 2, CYP2C8, CYP3A4, działanie hipoglikemizujące, ESRD, farmakokinetyka sytagliptyny, glikoproteina p, hiperglikemia, hipoglikemia, inhibitor CYP3A4, inhibitor glikoproteiny p, interakcja farmakokinetyczna, izoenzym CYP450, klirens nerkowy, kontrola glikemii, kwasica mleczanowa, lek hipolipemizujący, lek przeciwzakrzepowy, metabolizm wątrobowy, objaw hipoglikemii, parametr farmakokinetyczny, pochodna sulfonylomocznika, schyłkowa niewydolność nerek, stężenie digoksyny, substrat CYP3A4, terapia przeciwcukrzycowa, transporter anionów organicznych-3, transporter kationów organicznych, zaburzenie czynności nerek, zatrucie digoksyną
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Aderolio 0,5 mg

Ewerolimus, podawany doustnie w dawkach od 0,25 do 15 mg, wykazuje liniową farmakokinetykę z Tmax wynoszącym 1-2 godziny oraz biodostępnością około 90% w formie tabletek do sporządzania zawiesiny. Pokarm bogatotłuszczowy obniża Cmax o 60% i AUC o 16%, co wymaga konsekwentnego przyjmowania leku z posiłkiem lub na czczo. Dystrybucja ewerolimusu cechuje się zmiennym stosunkiem krew/osocze (17-73%) i wysokim wiązaniem z białkami osocza (~74%). Metabolizm zachodzi głównie przez CYP3A4 i glikoproteinę P, a metabolity wykazują około 100-krotnie mniejszą aktywność niż substancja macierzysta. Wydalanie odbywa się głównie z kałem (80%), z minimalnym wydalaniem w moczu (5%). U pacjentów po przeszczepieniu nerki i serca farmakokinetyka jest podobna, a stan stacjonarny osiągany jest przed 4. dniem leczenia z kumulacją 2-3-krotną. Dla dawek 0,75 mg i 1,5 mg dwa razy na dobę średnie wartości Cmax wynoszą odpowiednio 11,1 ± 4,6 i 20,3 ± 8,0 ng/ml, a AUC 75 ± 31 i 131 ± 59 ng•h/ml. Okres półtrwania wynosi około 28 ± 7 godzin, a klirens po podaniu doustnym to 8,8 l/h z 27% zmiennością międzyosobniczą.
białko osocza, bogatotłuszczowy posiłek, ciężkie zaburzenie czynności wątroby, cyklosporyna, ewerolimus, farmakokinetyka ewerolimusu, fosfatydylocholina, glikoproteina p, klirens doustny, lekkie zaburzenie czynności wątroby, małopłytkowość, objętość dystrybucji, okres półtrwania eliminacji, ostre odrzucanie przeszczepu, proporcjonalność do dawki, przeszczepienie narządu, skala Childa-Pugha, stan stacjonarny, stężenie maksymalne we krwi, substrat CYP3A4, umiarkowane zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie czynności nerek
Leksykon substancji czynnych
Metyloprednizolon – Interakcje

Metyloprednizolon jest metabolizowany głównie przez enzym CYP3A4, który katalizuje 6β-hydroksylację steroidów w fazie I metabolizmu. Leki hamujące CYP3A4 (np. izoniazyd, makrolidy, inhibitory proteazy HIV, ketokonazol, aprepitant, kobicystat, diltiazem, doustne środki antykoncepcyjne, sok grejpfrutowy) zwiększają stężenie metyloprednizolonu w osoczu, co może wymagać redukcji dawki, aby uniknąć toksyczności. Z kolei induktory CYP3A4 (np. ryfampicyna, karbamazepina, fenobarbital, fenytoina) obniżają stężenie leku, co może wymagać zwiększenia dawki. Współistnienie innych substratów CYP3A4, takich jak cyklofosfamid czy takrolimus, może wpływać na metabolizm metyloprednizolonu i wymagać monitorowania. Interakcje farmakodynamiczne obejmują antagonizm z lekami blokującymi przewodnictwo nerwowo-mięśniowe (ryzyko ostrej miopatii) oraz zmniejszenie skuteczności inhibitorów cholinoesterazy u pacjentów z miastenią. Kortykosteroidy mogą także zwiększać stężenie glukozy, co wymaga dostosowania dawek leków przeciwcukrzycowych.
6β-hydroksylacja steroidów, antybiotyk makrolidowy, blokada nerwowo-mięśniowa, cyklosporyna, CYP3A4, cytochrom P450, działanie immunosupresyjne kortykosteroidów, działanie niepożądane glikokortykosteroidów, fenobarbital, hipokaliemia, induktor CYP3A4, inhibitor cholinoesterazy, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, interakcja z alkoholem, izoniazyd, karbamazepina, ketokonazol, klirens wątrobowy, kobicystat, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas acetylosalicylowy, lek immunosupresyjny, lek przeciwbakteryjny, lek przeciwcholinergiczny, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwwirusowy, lek przeciwwymiotny, lek przeciwzakrzepowy, lek zmniejszający stężenie potasu, metabolizm glikokortykosteroidów, metabolizm glukozy, miastenia, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niezgodność farmaceutyczna, ostra miopatia, owrzodzenie żołądka, ryfampicyna, sok grejpfrutowy, sól sodowa bursztynianu metyloprednizolonu, substrat CYP3A4, wskaźnik krzepnięcia krwi
Leksykon leków
Interakcje leku – Dasatinib SUN 50 mg

Dazatynib, będący substratem enzymu CYP3A4, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Silne inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol, itrakonazol, erytromycyna czy sok grejpfrutowy, mogą znacząco zwiększać ekspozycję na dazatynib, co podnosi ryzyko działań niepożądanych i dlatego ich jednoczesne stosowanie jest niewskazane. Z kolei silne induktory CYP3A4, np. ryfampicyna, fenytoina czy ziele dziurawca, obniżają stężenie dazatynibu w osoczu nawet o 82% (AUC), co może prowadzić do utraty skuteczności terapeutycznej. Słaby induktor, deksametazon, zmniejsza AUC dazatynibu o około 25%, co jest klinicznie akceptowalne. Ponadto, leki wpływające na pH żołądka, takie jak antagoniści receptora H2 (famotydyna) i inhibitory pompy protonowej (omeprazol), obniżają biodostępność dazatynibu odpowiednio o 61% i 43% (AUC), co wymaga unikania ich jednoczesnego stosowania lub preferowania leków zobojętniających podawanych z co najmniej 2-godzinnym odstępem od dazatynibu.
alkaloid sporyszu, antagonista receptora H2, antagonista receptora histaminowego, antybiotyk makrolidowy, białko osocza, dazatynib, działanie niepożądane, ekspozycja na lek, enzym wątrobowy, indeks terapeutyczny, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor pompy protonowej, kwasowość soku żołądkowego, lek przeciwgrzybiczny z grupy azoli, lek zobojętniający sok żołądkowy, pole pod krzywą AUC, przewód pokarmowy, rozpuszczalność leku, substrat CYP2C8, substrat CYP3A4, wąski zakres dawek terapeutycznych, wodorotlenek glinu, ziele dziurawca
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Imatinib LEK-AM

Imatinib LEK-AM, jako inhibitor kinazy tyrozynowej BCR-ABL, wymaga szczegółowego monitorowania ze względu na liczne potencjalne interakcje lekowe, zwłaszcza z inhibitorami proteaz, azolowymi lekami przeciwgrzybiczymi, antybiotykami makrolidowymi oraz substratami CYP3A4 o wąskim indeksie terapeutycznym (np. cyklosporyna, takrolimus, fentanyl). Należy unikać jednoczesnego stosowania silnych induktorów CYP3A4 (np. deksametazon, fenytoina, ryfampicyna), które mogą obniżać stężenie imatynibu i zwiększać ryzyko niepowodzenia terapii. U pacjentów po tyroidektomii konieczne jest ścisłe monitorowanie TSH z powodu ryzyka niedoczynności tarczycy. Metabolizm leku odbywa się głównie w wątrobie, a jedynie 13% jest wydalane przez nerki, co wymaga szczególnej ostrożności i monitorowania enzymów wątrobowych oraz morfologii krwi u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, zwłaszcza w kontekście ryzyka hepatotoksyczności i niewydolności wątroby, zwłaszcza podczas leczenia skojarzonego z chemioterapią wysokodawkową.
ADAMTS13, alfa-kwaśna glikoproteina, antybiotyk makrolidowy, azolowy lek przeciwgrzybiczny, enzym wątrobowy, faza akceleracji choroby, fototoksyczność, hepatotoksyczność, hormon tyreotropowy, induktor CYP3A4, inhibitor kinazy tyrozynowej BCR-ABL, inhibitor proteazy, martwica wątroby, mikroangiopatia zakrzepowa, morfologia krwi obwodowej, neutropenia, niedoczynność tarczycy, niewydolność wątroby, nowotwór GIST, obrzęk obwodowy, obrzęk płuc, ostra niewydolność wątroby, piorunujące zapalenie wątroby, pochodna kumaryny, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, rearanżacja genu PDGFR, stężenie troponiny, substrat CYP3A4, trombocytopenia, uszkodzenie wątroby, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wodobrzusze, wstrząs kardiogenny, wysięk opłucnowy, zaburzenie funkcji lewej komory, zespół hipereozynofilowy, zespół mielodysplastyczny, zespół rozpadu guza, żołądek arbuzowaty
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Leuzek

Podczas terapii imatynibem (substancja czynna leku Leuzek) konieczne jest uwzględnienie licznych interakcji lekowych, zwłaszcza z inhibitorami proteaz, azolami przeciwgrzybiczymi, makrolidami oraz substratami CYP3A4 o wąskim oknie terapeutycznym, takimi jak cyklosporyna, takrolimus, fentanyl czy warfaryna. Szczególną ostrożność wymaga unikanie jednoczesnego stosowania silnych induktorów CYP3A4 (np. deksametazon, fenytoina, ryfampicyna), które mogą obniżyć ekspozycję na imatynib i zwiększyć ryzyko niepowodzenia terapii. U pacjentów po tyreoidektomii stosujących lewotyroksynę zaleca się regularne monitorowanie TSH z uwagi na ryzyko niedoczynności tarczycy. Metabolizm imatynibu odbywa się głównie w wątrobie, a jedynie 13% leku jest wydalane przez nerki, co wymaga szczególnej kontroli funkcji wątroby (enzymy wątrobowe, obraz krwi) u pacjentów z jej dysfunkcją lub przerzutami wątrobowymi, zwłaszcza podczas skojarzonej chemioterapii o potencjale hepatotoksycznym.
azole przeciwgrzybicze, cyklosporyna, deksametazon, echokardiogram, fenytoina, hormon tyreotropowy, imatynib, induktor CYP3A4, inhibitor proteazy, karbamazepina, leczenie skojarzone, martwica wątroby, metabolizm leku, niedoczynność tarczycy, niewydolność serca, niewydolność wątroby, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, opóźnienie wzrostu, ostra niewydolność wątroby, piorunujące zapalenie wątroby, pochodne kumaryny, przewlekła białaczka eozynofilowa, przewlekła białaczka szpikowa, reaktywacja HBV, ryfampicyna, substrat CYP3A4, troponina, tyreoidektomia, wirus HBV, wodobrzusze, wstrząs kardiogenny, wysięk opłucnowy, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie funkcji lewej komory, zatrzymanie płynów, zespół hipereozynofilowy, zespół mielodysplastyczny
Leksykon leków
Interakcje leku – Dasatinib Sandoz 80 mg

Dazatynib jest substratem enzymu CYP3A4, co powoduje liczne interakcje farmakokinetyczne z lekami wpływającymi na aktywność tego enzymu. Silne inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol, itrakonazol, erytromycyna, klarytromycyna, rytonawir, telitromycyna oraz sok grejpfrutowy, mogą znacząco zwiększać stężenie dazatynibu w osoczu, co wymaga unikania ich jednoczesnego stosowania. Z kolei silne induktory CYP3A4, np. ryfampicyna, karbamazepina, fenytoina, fenobarbital i ziele dziurawca, obniżają ekspozycję na dazatynib nawet o 82% (AUC po ryfampicynie 600 mg), co również jest przeciwwskazaniem do kojarzenia. Słaby induktor deksametazon zmniejsza AUC dazatynibu o około 25%, co jest klinicznie akceptowalne. Ponadto, inhibitory pompy protonowej (omeprazol 40 mg) i antagoniści receptora H2 (famotydyna) obniżają biodostępność dazatynibu odpowiednio o 43% i 61%, dlatego zaleca się stosowanie leków zobojętniających z zachowaniem odstępu czasowego co najmniej 2 godzin od podania dazatynibu.
alkaloid sporyszu, antagonista receptora H2, antybiotyk makrolidowy, astemizol, biodostępność, chinidyna, CYP3A4, cyzapryd, dazatynib, deksametazon, działanie przeciwpłytkowe, działanie sedatywne, dziurawiec, ergotamina, erytromycyna, famotydyna, fenobarbital, fenytoina, glikokortykosteroid, hepatotoksyczność, indeks terapeutyczny, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor pompy protonowej, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, lek prokinetyczny, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwgruźliczy, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwpsychotyczny, lek przeciwwirusowy, lek zobojętniający, omeprazol, pimozyd, ryfampicyna, rytonawir, substrat CYP3A4, symwastatyna, terfenadyna
Leksykon substancji czynnych
Lerkanidypina – Interakcje

Lerkanidypina, antagonista wapnia z grupy dihydropirydyn, jest metabolizowana przez enzym CYP3A4, co determinuje jej liczne interakcje farmakokinetyczne. Szczególnie istotne jest unikanie jednoczesnego stosowania z silnymi inhibitorami CYP3A4 (np. ketokonazol, itrakonazol, erytromycyna), które powodują znaczące zwiększenie stężenia lerkanidypiny w osoczu (15-krotne zwiększenie AUC i 8-krotne Cmax dla S-lerkanidypiny). Również cyklosporyna powoduje 3-krotne zwiększenie stężenia lerkanidypiny i 21% wzrost AUC cyklosporyny, co stanowi przeciwwskazanie do ich łącznego stosowania. Spożycie soku grejpfrutowego zwiększa biodostępność lerkanidypiny i nasila jej działanie hipotensyjne, dlatego jest bezwzględnie przeciwwskazane. Induktory CYP3A4 (fenytoina, karbamazepina, ryfampicyna) mogą osłabiać efekt przeciwnadciśnieniowy, wymagając monitorowania ciśnienia tętniczego. Alkohol nasila działanie rozszerzające naczynia, co może prowadzić do nadmiernego spadku ciśnienia.
alfa-adrenolityk, amiodaron, antagonista wapnia, astemizol, beta-adrenolityk, chinidyna, cyklosporyna, cymetydyna, CYP3A4, digoksyna, działanie hipotensyjne, fenobarbital, fenytoina, fluoksetyna, induktor CYP3A4, inhibitor ACE, inhibitor CYP2D6, inhibitor CYP3A4, inhibitor enzymu, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, karbamazepina, ketokonazol, kortykosteroid, lek moczopędny, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwdrgawkowy, lek trójpierścieniowy, lerkanidypina, metoprolol, metylodigoksyna, midazolam, nadciśnienie tętnicze, neuroleptyk, pochodna dihydropirydyny, ryfampicyna, sok grejpfrutowy, sotalol, stężenie osoczowe, substrat CYP3A4, symwastatyna, terfenadyna, toksyczność digoksyny, wazodylatacja
Leksykon leków
Interakcje leku – Taclar 500 mg

Klarytromycyna, jako inhibitor izoenzymu CYP3A4, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Szczególnie niebezpieczne są interakcje z lekami wydłużającymi odstęp QT, takimi jak astemizol, cyzapryd, pimozyd i terfenadyna, których jednoczesne stosowanie jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko torsade de pointes. Ponadto, klarytromycyna nasila toksyczność kolchicyny, zwłaszcza u osób starszych i pacjentów z niewydolnością nerek, co może prowadzić do zgonu. Należy również unikać stosowania u pacjentów z hipokaliemią oraz monitorować elektrolity u osób przyjmujących diuretyki pętlowe i tiazydowe. Wysokie ryzyko interakcji dotyczy także leków o wąskim indeksie terapeutycznym metabolizowanych przez CYP3A4, co wymaga monitorowania stężenia tych leków i ewentualnej korekty dawki.
antybiotyk makrolidowy, antybiotykowrażliwość, bradykardia, choroba tętnic wieńcowych, CYP3A4, diuretyk pętlowy, diuretyk tiazydowy, farmakokinetyka, hipokaliemia, indeks terapeutyczny, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, klarytromycyna, niewydolność nerek, niewydolność serca, odstęp QT, oporność krzyżowa, pozaszpitalne zapalenie płuc, repolaryzacja serca, Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae, Streptococcus pyogenes, substrat CYP3A4, szpitalne zapalenie płuc, toksyczność kolchicyny, torsade de pointes, zaburzenia przewodzenia, zaburzenia rytmu serca, zakażenie skóry i tkanek miękkich
Leksykon leków
Interakcje leku – Posaconazole Abdi 100 mg

Pozakonazol, substancja aktywna preparatu Posaconazole Abdi 100 mg, jest metabolizowany głównie przez UDP-glukuronizację oraz jest substratem dla p-glikoproteiny (P-gp). Inhibitory tych szlaków (np. werapamil, cyklosporyna, klarytromycyna) mogą zwiększać stężenie pozakonazolu w osoczu, natomiast induktory (np. ryfampicyna, ryfabutyna, fenytoina) znacząco je obniżają (np. ryfabutyna zmniejsza Cmax i AUC pozakonazolu o 57% i 51%, efawirenz o 45% i 50%, fenytoina o 41% i 50%). Pozakonazol jest silnym inhibitorem CYP3A4, co prowadzi do istotnego wzrostu stężenia leków metabolizowanych przez ten enzym, zwłaszcza o wąskim indeksie terapeutycznym. Wymaga to ścisłego monitorowania i często dostosowania dawek takich leków, zwłaszcza przy podawaniu dożylnym. Przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie pozakonazolu z terfenadyną, astemizolem, cyzaprydem, pimozydem, halofantryną, chinidyną oraz alkaloidami sporyszu ze względu na ryzyko wydłużenia QTc i torsade de pointes lub zatrucia.
alkaloid barwinka, alkaloid sporyszu, benzodiazepina, glipizyd, hepatotoksyczność, induktor enzymatyczny, inhibitor CYP3A4, inhibitor pompy protonowej, inhibitor reduktazy HMG-CoA, leczenie przeciwgrzybiczne, lek przeciwdrgawkowy, morfologia krwi, neurotoksyczność, odstęp QTc, P-glikoproteina, pochodna sulfonylomocznika, przełomowe zakażenie grzybicze, rabdomioliza, substrat CYP3A4, torsade des pointes, UDP glukuronizacja, zakażenie grzybicze, zapalenie błony naczyniowej oka, zatrucie
Leksykon leków
Interakcje leku – Daruph 16 mg

Dazatynib, będący substratem enzymu CYP3A4, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Silne inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol, itrakonazol, erytromycyna, rytonawir, sok grejpfrutowy) zwiększają stężenie dazatynibu w osoczu, co podnosi ryzyko działań niepożądanych i dlatego ich jednoczesne stosowanie jest niewskazane. Z kolei silne induktory CYP3A4 (np. ryfampicyna, fenytoina, karbamazepina, dziurawiec) mogą obniżyć AUC dazatynibu nawet o 82%, co grozi utratą skuteczności terapii. Deksametazon, jako słaby induktor, zmniejsza AUC o około 25%, co jest klinicznie akceptowalne. Ponadto, leki wpływające na pH żołądka, takie jak inhibitory pompy protonowej (omeprazol) i antagoniści receptora H2, obniżają biodostępność dazatynibu (zmniejszenie AUC o 20-46%, Cmax o 38%), dlatego zaleca się ich podawanie co najmniej 2 godziny po dazatynibie. Leki zobojętniające sok żołądkowy mogą redukować AUC dazatynibu o 55% i Cmax o 58%, co wymaga zachowania 2-godzinnego odstępu między podaniami.
achlorhydria, alkaloid sporyszu, antagonista receptora H2, astemizol, beprydil, biodostępność dazatynibu, chinidyna, cyzapryd, dazatynib, deksametazon, dihydroergotamina, działanie niepożądane, dziurawiec, ergotamina, erytromycyna, ezomeprazol, famotydyna, fenobarbital, fenytoina, glitazon, hepatotoksyczność, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor pompy protonowej, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, lek zobojętniający sok żołądkowy, omeprazol, pantoprazol, pimozyd, ranitydyna, ryfampicyna, rytonawir, sok grejpfrutowy, substrat CYP2C8, substrat CYP3A4, symwastatyna, telitromycyna, terfenadyna, trombocytopenia, wiązanie z białkami osocza, wodorotlenek aluminium, wodorotlenek magnezu
Leksykon substancji czynnych
Roksytromycyna – Przeciwwskazania stosowania

Roksytromycyna, antybiotyk z grupy makrolidów dostępny w preparatach Rolicyn (50 mg, 100 mg, 150 mg) oraz Rulid (50 mg, 150 mg), posiada szereg bezwzględnych przeciwwskazań do stosowania. Należą do nich nadwrażliwość na roksytromycynę lub inne makrolidy (w przypadku Rulid), a także na składniki pomocnicze, w tym glukozę (1,12 mg w tabletce Rulid 150 mg). Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest także jednoczesne stosowanie alkaloidów sporyszu powodujących skurcz naczyń krwionośnych, co może prowadzić do poważnych powikłań naczyniowych. Ponadto, roksytromycyna jest przeciwwskazana w koadministracji z lekami o wąskim indeksie terapeutycznym metabolizowanymi przez CYP3A4, takimi jak astemizol, cyzapryd, pimozyd i terfenadyna, ze względu na ryzyko arytmii komorowych wynikające z hamowania metabolizmu tych leków i ich kumulacji.
alkaloid sporyszu, antybiotyk makrolidowy, antybiotykoterapia, arytmia komorowa, astemizol, cyzapryd, enzym CYP3A4, hamowanie metabolizmu, inhibitor CYP3A4, lek o wąskim indeksie terapeutycznym, lek prokinetyczny, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwpsychotyczny, nadwrażliwość na roksytromycynę, niewydolność wątroby, pimozyd, reakcja krzyżowa, roksytromycyna, skurcz naczyń krwionośnych, substrat CYP3A4, terfenadyna, wydłużony odstęp QT, zaburzenie rytmu serca
Leksykon leków
Interakcje leku – Pozakonazol Altan 300 mg

Pozakonazol, metabolizowany głównie przez UDP-glukuronizację i będący substratem P-gp, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne, zwłaszcza jako silny inhibitor CYP3A4. Induktory enzymów, takie jak ryfabutyna (300 mg/dobę) i efawirenz (400 mg/dobę), znacząco obniżają stężenia pozakonazolu w osoczu (Cₘₐₓ o 45-57%, AUC o 50-51%), co wymaga unikania jednoczesnego stosowania, chyba że korzyści przewyższają ryzyko. Fosamprenawir i fenytoina również obniżają ekspozycję na pozakonazol (Cₘₐₓ o 21% i 41%, AUC o 23% i 50%). Z kolei pozakonazol znacząco zwiększa stężenia leków metabolizowanych przez CYP3A4, w tym immunosupresantów (syrolimus – wzrost Cₘₐₓ 6,7-krotny i AUC 8,9-krotny; takrolimus – wzrost Cₘₐₓ o 121% i AUC o 358%; cyklosporyna – konieczność redukcji dawki do około 3/4), inhibitorów proteazy HIV (np. atazanawir – wzrost Cₘₐₓ 2,6-krotny i AUC 3,7-krotny), a także alkaloidów barwinka i statyn (symwastatyna, lowastatyna, atorwastatyna), których stosowanie wymaga przerwania podczas terapii pozakonazolem ze względu na ryzyko toksyczności, w tym rabdomiolizy i neurotoksyczności. Szczególnie przeciwwskazane jest łączenie pozakonazolu z terfenadyną, astemizolem, cyzaprydem, pimozydem, halofantryną, chinidyną oraz alkaloidami sporyszu ze względu na ryzyko wydłużenia QTc i torsade de pointes.
W trakcie terapii pozakonazolem zaleca się ścisłe monitorowanie stężeń leków o wąskim indeksie terapeutycznym metabolizowanych przez CYP3A4 oraz obserwację objawów toksyczności. Dawkowanie immunosupresantów takich jak takrolimus i cyklosporyna powinno być odpowiednio zmniejszone (takrolimus do około 1/3 dawki, cyklosporyna do około 3/4), a ich stężenia kontrolowane zarówno na początku, w trakcie, jak i po zakończeniu terapii. Ponadto, pozakonazol może zwiększać stężenia midazolamu i innych benzodiazepin metabolizowanych przez CYP3A4, co wymaga dostosowania dawki ze względu na ryzyko przedłużonego działania sedatywnego. Zaleca się unikanie spożywania alkoholu podczas leczenia pozakonazolem, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby lub stosujących inne leki metabolizowane przez wątrobę, ze względu na potencjalne nasilenie działań niepożądanych i ryzyko hepatotoksyczności. Badania interakcji przeprowadzono wyłącznie u dorosłych, co należy uwzględnić przy stosowaniu u innych grup pacjentów.
alkaloid barwinka, alkaloid sporyszu, alprazolam, astemizol, atazanawir, atorwastatyna, benzodiazepina, bloker kanału wapniowego, chinidyna, cyklosporyna, cyzapryd, digoksyna, dihydroergotamina, diltiazem, efawirenz, ergotamina, erytromycyna, fenobarbital, fenytoina, fosamprenawir, glipizyd, halofantryna, hepatotoksyczność, hiperkalcemia, induktor enzymatyczny, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, inhibitor reduktazy HMG-CoA, inhibitor szlaku metabolicznego, karbamazepina, klarytromycyna, kwas all-trans-retinowy, lek przeciwdrgawkowy, leukoencefalopatia, lowastatyna, midazolam, morfologia krwi, nefrotoksyczność, neurotoksyczność, nifedypina, nizoldypina, pimozyd, pochodna sulfonylomocznika, pozakonazol, prymidon, przełomowe zakażenie grzybicze, rabdomioliza, ryfabutyna, ryfampicyna, rytonawir, substrat CYP3A4, symwastatyna, syrolimus, takrolimus, terfenadyna, torsade de pointes, tretynoina, triazolam, UDP glukuronizacja, werapamil, winblastyna, winkrystyna, wydłużenie odstępu QT, zapalenie błony naczyniowej oka
Leksykon leków
Interakcje leku – Ralik 750 mg

Ranolazyna jest metabolizowana głównie przez CYP3A4 i jest substratem glikoproteiny P, co powoduje liczne interakcje farmakokinetyczne. Silne inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol 200 mg 2x/dobę) zwiększają AUC ranolazyny 3,0-3,9-krotnie i są przeciwwskazane. Umiarkowane inhibitory (np. diltiazem 180-360 mg/dobę) podnoszą stężenie ranolazyny 1,5-2,4-krotnie, wymagając ostrożnego dostosowania dawki. Inhibitory P-gp (np. werapamil 120 mg 3x/dobę) zwiększają stężenie ranolazyny 2,2-krotnie. Induktory CYP3A4 (np. ryfampicyna 600 mg/dobę) obniżają stężenie ranolazyny o 95%, co wyklucza ich jednoczesne stosowanie. Ranolazyna jest także substratem i inhibitorem CYP2D6, co może zwiększać stężenia leków metabolizowanych przez ten enzym (np. metoprolol 1,8-krotny wzrost stężenia przy dawce ranolazyny 750 mg 2x/dobę). W przypadku inhibitorów CYP2D6 (np. paroksetyna 20 mg/dobę) wzrost stężenia ranolazyny jest umiarkowany (1,2-krotny przy dawce 1000 mg 2x/dobę) i zwykle nie wymaga modyfikacji dawki.
atorwastatyna, choroba niedokrwienna serca, cyklosporyna, CYP2B6, CYP2D6, cytochrom CYP3A4, digoksyna, ewerolimus, glikoproteina p, hipotensja, hipotensja ortostatyczna, inhibitor CYP2D6, inhibitor CYP3A4, inhibitor glikoproteiny p, ketokonazol, lek immunosupresyjny, lek przeciwarytmiczny, lek trójpierścieniowy, metabolizm wątrobowy, metformina, metoprolol, OCT2, paroksetyna, rabdomioliza, ryfampicyna, sok grejpfrutowy, substrat CYP3A4, symwastatyna, syrolimus, takrolimus, wydłużenie odstępu QTc
Leksykon leków
Interakcje leku – Sorafenib Mylan 200 mg

Sorafenib wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne, które mają istotne znaczenie kliniczne, zwłaszcza w terapii skojarzonej. Induktory enzymów CYP3A4 i glukuronidacji, takie jak ryfampicyna czy ziele dziurawca, mogą obniżyć AUC sorafenibu o około 37%, co może zmniejszać skuteczność leczenia. Antybiotyki wpływające na florę jelitową, np. neomycyna, redukują ekspozycję na sorafenib nawet o 54%. Sorafenib hamuje enzymy CYP2B6, CYP2C8, CYP2C9 oraz transportery P-gp in vitro, jednak klinicznie istotne interakcje z substratami tych enzymów (np. warfaryna, cyklofosfamid, paklitaksel) są rzadkie, choć zaleca się monitorowanie INR u pacjentów przyjmujących warfarynę. Sorafenib nie wpływa istotnie na metabolizm substratów CYP3A4, CYP2D6 i CYP2C19 (np. midazolam, omeprazol).
biodostępność sorafenibu, choroba współistniejąca, cisplatyna, cyklofosfamid, dehydrogenaza alkoholowa, deksametazon, dekstrometorfan, digoksyna, docetaksel, doksorubicyna, dziurawiec zwyczajny, fenobarbital, fenprokumon, fenytoina, gemcytabina, glukuronidaza, hepatotoksyczność, induktor CYP3A4, induktor enzymu, inhibitor CYP3A4, irynotekan, izoenzym cytochromu P450, kapecytabina, karbamazepina, karboplatyna, ketokonazol, krążenie jelitowo-wątrobowe, lek przeciwnowotworowy, midazolam, neomycyna, oksaliplatyna, omeprazol, P-glikoproteina, paklitaksel, produkt leczniczy, ryfampicyna, substrat CYP2B6, substrat CYP2C19, substrat CYP2C8, substrat CYP2C9, substrat CYP2D6, substrat CYP3A4, substrat P-glikoproteiny, terapia skojarzona, warfaryna, wskaźnik PT-INR
Leksykon leków
Interakcje leku – Medrol 16 mg

Metyloprednizolon, metabolizowany głównie przez enzym CYP3A4, wykazuje liczne interakcje lekowe wynikające z modulacji aktywności tego enzymu. Inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol, itrakonazol, klarytromycyna, erytromycyna, kobicystat oraz sok grejpfrutowy, powodują wzrost stężenia metyloprednizolonu w osoczu, co zwiększa ryzyko działań niepożądanych i może wymagać zmniejszenia dawki. Z kolei induktory CYP3A4, np. ryfampicyna, karbamazepina, fenobarbital i fenytoina, przyspieszają metabolizm steroidu, obniżając jego stężenie i skuteczność terapeutyczną, co może wymagać zwiększenia dawki. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi, gdzie obserwuje się zmienny wpływ na działanie przeciwzakrzepowe, co wymaga regularnego monitorowania INR. Ponadto, metyloprednizolon może nasilać hiperglikemię u pacjentów leczonych insuliną lub doustnymi lekami hipoglikemizującymi, co wymaga dostosowania terapii przeciwcukrzycowej.
agonista receptora beta2, amfoterycyna B, aminoglutetymid, antybiotyk makrolidowy, antycholinesteraza, aprepitant, aspiryna, blokada nerwowo-mięśniowa, cyklofosfamid, cyklosporyna, CYP3A4, cytochrom P450, diltiazem, diuretyk, doustny lek przeciwzakrzepowy, działanie immunosupresyjne, działanie niepożądane, erytromycyna, etynyloestradiol, fenobarbital, fenytoina, fosaprepitant, glikemia, hiperglikemia, hipokaliemia, hydroksylacja steroidów, induktor CYP3A4, indynawir, inhibitor aromatazy, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, itrakonazol, izoniazyd, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, klirens wątrobowy, kobicystat, krwawienie z przewodu pokarmowego, ksantyna, kwas acetylosalicylowy, lek hipoglikemizujący, lek przeciwcholinergiczny, lek przeciwcukrzycowy, metabolizm kortykosteroidów, miastenia, pankuronium, ryfampicyna, rytonawir, sok grejpfrutowy, substrat CYP3A4, supresja nadnerczy, takrolimus, troleandomycyna, wekuronium, zaburzenie elektrolitowe
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Dasatinib Krka

Dazatynib, będący substratem i inhibitorem CYP3A4, wymaga szczególnej uwagi ze względu na liczne interakcje lekowe, zwłaszcza z silnymi inhibitorami (np. ketokonazol, erytromycyna) oraz induktorami CYP3A4 (np. deksametazon, ryfampicyna), które mogą odpowiednio zwiększać lub zmniejszać jego ekspozycję. Leki modyfikujące pH żołądka, takie jak antagoniści receptora H2 i inhibitory pompy protonowej, również obniżają biodostępność dazatynibu i nie są zalecane. U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby dawkę początkową można stosować standardowo, jednak z zachowaniem ostrożności. Monitorowanie morfologii krwi jest kluczowe, zwłaszcza u chorych z CML w fazie zaawansowanej i Ph+ ALL, ze względu na ryzyko niedokrwistości, neutropenii i małopłytkowości, które występują częściej i wcześniej w tych grupach. Zahamowanie czynności szpiku jest zwykle odwracalne po modyfikacji dawkowania.
aktywacja płytek krwi, aktywność ADAMTS13, ALL z chromosomem Philadelphia, antagonista receptora H2, cewnikowanie prawego serca, echokardiografia, ginekomastia, hipokalemia, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor kinazy tyrozynowej BCR-ABL, inhibitor pompy protonowej, krwawienie OUN, krwawienie z przewodu pokarmowego, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy, małopłytkowość, mikroangiopatia zakrzepowa, morfologia krwi z rozmazem, nadciśnienie płucne, neutropenia, niedobór laktazy, niedokrwistość, nietolerancja galaktozy, obrzęk płuc, opóźnienie wzrostu, opóźnienie zrastania nasad kości, osteopenia, ostra białaczka limfoblastyczna, ostra niewydolność wątroby, piorunujące zapalenie wątroby, przewlekła białaczka szpikowa, reaktywacja wzw B, repolaryzacja komór serca, retencja płynów, substrat CYP3A4, tętnicze nadciśnienie płucne, wydłużenie QT, wydłużenie QTc, wysięk opłucnowy, wysięk osierdziowy, zaawansowana CML, zaburzenie czynności wątroby, zahamowanie szpiku kostnego, zastoinowa niewydolność serca, zespół wydłużonego QT, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy
Leksykon leków
Interakcje leku – Adimuplan 50 mg

Adimuplan, zawierający sytagliptynę, wykazuje niski potencjał do istotnych klinicznie interakcji lekowych. Sytagliptyna jest metabolizowana głównie przez CYP3A4 i CYP2C8, jednak u pacjentów z prawidłową funkcją nerek metabolizm wątrobowy ma ograniczony wpływ na jej klirens. U pacjentów z ciężką niewydolnością nerek lub ESRD metabolizm ten może nabrać większego znaczenia, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu silnych inhibitorów CYP3A4 (np. ketokonazol, itrakonazol, rytonawir, klarytromycyna), co może prowadzić do zwiększenia stężenia sytagliptyny w osoczu. Sytagliptyna jest substratem glikoproteiny p oraz transportera OAT3, jednak kliniczne znaczenie interakcji z inhibitorami OAT3 (np. probenecyd) jest niskie. W badaniach klinicznych nie stwierdzono istotnych zmian farmakokinetycznych przy jednoczesnym stosowaniu metforminy (1000 mg x 2/dobę), cyklosporyny (600 mg jednorazowo), digoksyny (0,25 mg/dobę), gliburydu, symwastatyny, rozyglitazonu, warfaryny czy doustnych leków antykoncepcyjnych, co wskazuje na bezpieczne stosowanie bez konieczności modyfikacji dawek.
cukrzyca typu 2, cyklosporyna, CYP2C8, CYP3A4, digoksyna, efekt hipoglikemizujący, endogenna inkretyna, farmakodynamika, farmakokinetyka, gliburyd, glikoproteina p, hiperglikemia, hipoglikemia, inhibitor CYP3A4, inhibitor DPP-4, inhibitor glikoproteiny p, itrakonazol, izoenzym CYP450, ketokonazol, klarytromycyna, klirens sytagliptyny, kontrola glikemii, metformina, pochodna sulfonylomocznika, probenecyd, rozyglitazon, rytonawir, schyłkowa niewydolność nerek, substrat CYP3A4, symwastatyna, sytagliptyna, terapia skojarzona, transporter anionów organicznych-3, transporter kationów organicznych, warfaryna, zaburzenie czynności nerek, zatrucie digoksyną
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Meaxin

Podczas terapii imatynibem (Meaxin) konieczne jest szczegółowe monitorowanie potencjalnych interakcji lekowych, zwłaszcza z inhibitorami proteazy, azolowymi lekami przeciwgrzybiczymi, antybiotykami makrolidowymi oraz substratami CYP3A4 o wąskim indeksie terapeutycznym (np. cyklosporyna, takrolimus). Szczególną uwagę należy zwrócić na unikanie jednoczesnego stosowania silnych induktorów CYP3A4 (np. deksametazon, fenytoina, ryfampicyna), które mogą obniżać ekspozycję na imatynib i zwiększać ryzyko niepowodzenia terapii. U pacjentów po tyreoidektomii stosujących lewotyroksynę wskazane jest monitorowanie TSH ze względu na ryzyko niedoczynności tarczycy. Metabolizm imatynibu odbywa się głównie w wątrobie, dlatego u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, w tym z przerzutami do wątroby w przebiegu GIST, konieczne jest ścisłe monitorowanie funkcji wątroby, zwłaszcza podczas terapii skojarzonej z chemioterapią.
alfa-kwaśna glikoproteina, antybiotyk makrolidowy, azolowy lek przeciwgrzybiczy, brak laktazy, fototoksyczność, hormon tyreotropowy, induktor CYP3A4, inhibitor proteazy, martwica wątroby, mikroangiopatia zakrzepowa, neutropenia, niedoczynność tarczycy, nietolerancja galaktozy, niewydolność wątroby, obrzęk płuc, opóźnienie wzrostu, piorunujące zapalenie wątroby, pochodna kumaryny, przełom blastyczny CML, reaktywacja wirusowego zapalenia wątroby, retencja płynów, substrat CYP3A4, toksyczność wątrobowa, trombocytopenia, wodobrzusze, wstrząs kardiogenny, wysięk opłucnowy, zaburzenie czynności nerek, zespół hipereozynofilowy, zespół mielodysplastyczno-mieloproliferacyjny, zespół rozpadu guza, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żołądek arbuzowaty
Leksykon leków
Interakcje leku – Dasatinib Krka 100 mg

Dazatynib, substrat CYP3A4, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne o istotnym znaczeniu klinicznym. Silne inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol, erytromycyna, rytonawir, sok grejpfrutowy) znacząco zwiększają stężenie dazatynibu w osoczu, co może nasilać działania niepożądane, dlatego ich jednoczesne stosowanie jest niewskazane. Z kolei silne induktory CYP3A4 (np. ryfampicyna, fenytoina, karbamazepina, ziele dziurawca) obniżają ekspozycję na dazatynib nawet o 82% (AUC), co może prowadzić do utraty skuteczności terapeutycznej. Słaby induktor deksametazon zmniejsza AUC dazatynibu o około 25%, co jest klinicznie akceptowalne. Ponadto, leki modyfikujące pH soku żołądkowego, takie jak famotydyna i omeprazol, obniżają ekspozycję na dazatynib odpowiednio o 61% i 43%, a leki zobojętniające sok żołądkowy zmniejszają AUC o 55% i Cmax o 58%, jeśli podawane jednocześnie; zaleca się ich podawanie z co najmniej 2-godzinnym odstępem.
alkaloid sporyszu, antagonista receptora H2, antybiotyk makrolidowy, astemizol, beprydyl, białko osocza, chinidyna, cyzapryd, Dasatinib Krka, dazatynib, deksametazon, dihydroergotamina, dziurawiec, ergotamina, erytromycyna, famotydyna, fenobarbital, fenytoina, glitazon, hepatotoksyczność, induktor CYP3A4, inhibitor pompy protonowej, inhibitory CYP3A4, itrakonazol, izoenzym CYP3A4, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, kortykosteroid, lek prokinetyczny, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwprątkowy, lek przeciwpsychotyczny, lek przeciwwirusowy, lek zobojętniający sok żołądkowy, omeprazol, pH soku żołądkowego, pimozyd, pole pod krzywą, populacja pediatryczna, ryfampicyna, rytonawir, substancja lecznicza, substrat CYP2C8, substrat CYP3A4, symwastatyna, telitromycyna, terfenadyna, wąski indeks terapeutyczny, wodorotlenek glinu, wodorotlenek magnezu, wydzielanie kwasu żołądkowego
Leksykon leków
Interakcje leku – Daruph 55 mg

Dazatynib, będący substratem enzymu CYP3A4, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Silne inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol, itrakonazol czy erytromycyna, mogą znacząco zwiększać stężenie dazatynibu w osoczu, co wymaga unikania ich jednoczesnego stosowania. Z kolei silne induktory CYP3A4, np. ryfampicyna, mogą obniżyć AUC dazatynibu nawet o 82%, co może prowadzić do zmniejszenia skuteczności terapii. Słaby induktor, deksametazon, zmniejsza AUC o około 25%, co prawdopodobnie nie ma istotnego znaczenia klinicznego. Ponadto, leki zmieniające pH żołądka, takie jak inhibitory pompy protonowej (omeprazol) i leki zobojętniające sok żołądkowy (wodorotlenek aluminium/magnezu), mogą obniżać biodostępność dazatynibu (zmniejszenie AUC o 20-46% i 55%, odpowiednio), dlatego zaleca się ich podawanie co najmniej 2 godziny po lub przed dazatynibem.
alkaloid sporyszu, alkohol etylowy, antagonista receptora H2, astemizol, beprydil, białko osocza, chinidyna, CYP2C8, CYP3A4, cyzapryd, dazatynib, deksametazon, dihydroergotamina, dysfagia, dziurawiec zwyczajny, ergotamina, erytromycyna, farmakodynamika, farmakokinetyka, fenobarbital, fenytoina, glitazon, hepatotoksyczność, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor pompy protonowej, interakcja lekowa, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, lek zobojętniający, omeprazol, pimozyd, pioglitazon, rozyglitazon, ryfampicyna, rytonawir, sok grejpfrutowy, substrat CYP3A4, symwastatyna, telitromycyna, terfenadyna, wodorotlenek magnezu
Leksykon substancji czynnych
Linagliptyna – Interakcje

Linagliptyna wykazuje niski potencjał do wywoływania klinicznie istotnych interakcji farmakokinetycznych, będąc słabym inhibitorem kompetycyjnym CYP3A4 oraz słabym do umiarkowanego inhibitorem mechanizmu działania tego izoenzymu, bez wpływu na inne CYP i bez indukcji enzymów. Jest substratem glikoproteiny P (P-gp) z minimalnym hamowaniem transportu digoksyny. Najważniejszą klinicznie interakcją jest znaczące zmniejszenie ekspozycji linagliptyny (AUC o 39,6% i Cmax o 43,8%) oraz redukcja hamowania DPP-4 o około 30% podczas jednoczesnego stosowania z ryfampicyną – silnym induktorem P-gp i CYP3A4, co może obniżyć skuteczność terapeutyczną. W przypadku rytonawiru – inhibitora P-gp i CYP3A4 – obserwowano dwukrotne zwiększenie AUC i trzykrotne Cmax linagliptyny oraz 4-5-krotne zwiększenie stężenia frakcji niezwiązanej, jednak bez klinicznie istotnej kumulacji, co nie wymaga modyfikacji dawki. Brak istotnych interakcji stwierdzono także z metforminą (850 mg TID), glibenklamidem (1,75 mg), digoksyną, warfaryną, symwastatyną (40 mg) oraz doustnymi środkami antykoncepcyjnymi (lewonorgestrel, etynyloestradiol).
digoksyna, farmakodynamika linagliptyny, glibenklamid, glikoproteina p, glukoneogeneza wątrobowa, hamowanie DPP-4, hipoglikemia, induktor glikoproteiny P, induktor P-gp, inhibitor CYP2C9, inhibitor glikoproteiny p, izoenzym CYP3A4, metabolizm warfaryny, monitorowanie glikemii, niedocukrzenie, parametr farmakokinetyczny, pochodna sulfonylomocznika, ryfampicyna, rytonawir, substrat CYP3A4, substrat glikoproteiny P, symwastatyna, transporter kationów organicznych, warfaryna
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Daruph

Produkt leczniczy Daruph, zawierający dazatynib, charakteryzuje się wyższą biodostępnością w porównaniu do innych preparatów z tą substancją czynną i nie powinien być stosowany zamiennie bez ścisłego przestrzegania zaleceń dawkowania. Dazatynib jest substratem i inhibitorem CYP3A4, co wymaga ostrożności przy jednoczesnym stosowaniu silnych inhibitorów (np. ketokonazol, erytromycyna) oraz induktorów CYP3A4 (np. deksametazon, ryfampicyna), które mogą odpowiednio zwiększać lub zmniejszać ekspozycję na lek. Wchłanianie dazatynibu zależy od kwaśnego pH żołądka, co jest istotne u pacjentów stosujących inhibitory pompy protonowej lub z achlorhydrią; zaleca się podawanie antagonistów H2 i IPP 2 godziny po Daruph oraz leków zobojętniających 2 godziny przed lub po leku. Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby mogą otrzymywać standardową dawkę, jednak z zachowaniem ostrożności. Monitorowanie hematologiczne jest kluczowe ze względu na ryzyko niedokrwistości, neutropenii i małopłytkowości, szczególnie u pacjentów z CML w fazie zaawansowanej i Ph+ ALL, z zaleceniem badań morfologii krwi co tydzień lub co 2 tygodnie w zależności od fazy choroby i schematu leczenia.
cytochrom P450, dazatynib, ginekomastia, hipokalemia, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, krwawienie w OUN, kwasowość żołądka, mikroangiopatia zakrzepowa, nietolerancja galaktozy, opóźnienie zrastania nasad kości, osteopenia, ostra niewydolność wątroby, pH żołądka, piorunujące zapalenie wątroby, retencja płynów, substrat CYP3A4, tętnicze nadciśnienie płucne, wydłużenie odstępu QT, wysięk osierdziowy, wysięk w jamie opłucnej, zaburzenie czynności wątroby, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zastoinowa niewydolność serca
Leksykon leków
Interakcje leku – Dasatinib Zentiva 20 mg

Dazatynib jest substratem enzymu CYP3A4, co powoduje liczne interakcje farmakokinetyczne o istotnym znaczeniu klinicznym. Silne inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol, itrakonazol, erytromycyna czy rytonawir, mogą znacząco zwiększać stężenie dazatynibu w osoczu, co wymaga unikania ich jednoczesnego stosowania. Z kolei silne induktory CYP3A4, np. ryfampicyna (zmniejszająca AUC dazatynibu o 82%), fenytoina czy ziele dziurawca, obniżają ekspozycję na lek i również są przeciwwskazane. Deksametazon, będący słabym induktorem, zmniejsza AUC dazatynibu o około 25%, co nie jest uważane za klinicznie istotne. Ponadto, leki modyfikujące pH żołądka, takie jak antagoniści receptora H2 (famotydyna) i inhibitory pompy protonowej (omeprazol), obniżają biodostępność dazatynibu odpowiednio o 61% i 43% (AUC), co wymaga rozważenia stosowania leków zobojętniających z zachowaniem 2-godzinnego odstępu czasowego.
alkaloid sporyszu, antagonista receptora H2, antybiotyk makrolidowy, astemizol, beprydil, chinidyna, cytochrom CYP3A4, cyzapryd, Dasatinib Zentiva, dazatynib, deksametazon, dihydroergotamina, działanie niepożądane, działanie supresyjne, ergotamina, famotydyna, fenobarbital, fenytoina, glitazon, hepatotoksyczność, indeks terapeutyczny, induktor CYP3A4, inhibitor enzymu, inhibitor pompy protonowej, karbamazepina, lek przeciwgrzybiczny azolowy, lek zobojętniający sok żołądkowy, neutropenia, omeprazol, pimozyd, pole pod krzywą, rozpuszczalność leku, ryfampicyna, sok grejpfrutowy, substrat CYP3A4, symwastatyna, terfenadyna, trombocytopenia, wiązanie z białkami osocza, wodorotlenek aluminium/magnezu, ziele dziurawca
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Voriconazole Sandoz 200 mg

Voriconazole Sandoz (200 mg, proszek do sporządzania roztworu do infuzji) zawierający worykonazol jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, w tym 228,7 mg sodu i 3,4 g betacyklodekstryny sulfobutylowego eteru sodowego na fiolkę. Przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie worykonazolu z lekami będącymi substratami CYP3A4 wydłużającymi odstęp QTc (terfenadyna, astemizol, cyzapryd, pimozyd, chinidyna, iwabradyna) ze względu na ryzyko torsade de pointes. Ponadto, worykonazol nie powinien być stosowany z silnymi induktorami CYP3A4 (ryfampicyna, karbamazepina, fenobarbital, ziele dziurawca), które obniżają jego stężenie i skuteczność. Przeciwwskazania obejmują także leki takie jak efawirenz (≥400 mg/dobę), rytonawir (≥400 mg 2×dobę), syrolimus, alkaloidy sporyszu (ergotamina, dihydroergotamina), naloksegol, tolwaptan, lurazydon oraz wenetoklaks (w fazie początkowej i dostosowania dawki) ze względu na ryzyko poważnych interakcji i działań niepożądanych, w tym zatrucia, nasilenia toksyczności i zespołu rozpadu guza.
alkaloid sporyszu, astemizol, azolowy lek przeciwgrzybiczny, chinidyna, cyzapryd, dihydroergotamina, dysfagia, działanie niepożądane, efawirenz, enzym wątrobowy, ergotamina, fenobarbital, hiponatremia, induktor enzymu CYP3A4, iwabradyna, karbamazepina, lek immunosupresyjny, lurazydon, nadwrażliwość, naloksegol, niewydolność wątroby, pimozyd, reakcja nadwrażliwości, ryfampicyna, rytonawir, substrat CYP3A4, syrolimus, terfenadyna, tolwaptan, torsade de pointes, wenetoklaks, worykonazol, wydłużenie odstępu QTc, zatrucie alkaloidami sporyszu, zespół rozpadu guza, ziele dziurawca
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Daruph

Produkt leczniczy Daruph charakteryzuje się wyższą biodostępnością w porównaniu z innymi preparatami zawierającymi dazatynib, co wyklucza ich zamienność. Dazatynib jest substratem i inhibitorem CYP3A4, co wymaga ostrożności przy jednoczesnym stosowaniu z silnymi inhibitorami (np. ketokonazol, erytromycyna) oraz induktorami CYP3A4 (np. deksametazon, ryfampicyna), które mogą odpowiednio zwiększać lub zmniejszać ekspozycję na lek. Wchłanianie dazatynibu zależy od kwaśnego pH żołądka, a jego biodostępność może być obniżona u pacjentów z wysokim pH żołądka lub achlorhydrią, np. po stosowaniu inhibitorów pompy protonowej czy po gastrektomii. Zaleca się przyjmowanie antagonistów H2 i inhibitorów pompy protonowej 2 godziny po podaniu Daruph oraz unikanie jednoczesnego podawania preparatów zawierających wodorotlenek glinu/magnezu w krótkim odstępie czasowym od dazatynibu.
achlorhydria, arytmia, chłonkotok, cytochrom P450, ginekomastia, Helicobacter pylori, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor kinazy tyrozynowej, krwawienie śródczaszkowe, małopłytkowość, mikroangiopatia zakrzepowa, neutropenia, niedobór laktazy, niedokrwistość, nietolerancja galaktozy, opóźnienie zrastania nasad kości, osteopenia, ostra niewydolność wątroby, pH żołądka, piorunujące zapalenie wątroby, repolaryzacja komór serca, retencja płynów, substrat CYP3A4, tętnicze nadciśnienie płucne, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wydłużenie QTc, wysięk opłucnowy, wysięk osierdziowy, zaburzenia czynności wątroby, zahamowanie wzrostu, zanikowe zapalenie żołądka, zastoinowa niewydolność serca, zespół długiego QT, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy
Leksykon leków
Interakcje leku – Dasatinib Stada 50 mg

Dazatynib, metabolizowany głównie przez enzym CYP3A4, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne, które mogą znacząco wpływać na jego skuteczność i bezpieczeństwo. Silne inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol, itrakonazol, rytonawir, makrolidy, sok grejpfrutowy) zwiększają stężenie dazatynibu w osoczu, co może nasilać działania niepożądane, dlatego ich jednoczesne stosowanie jest niewskazane. Z kolei silne induktory CYP3A4 (np. ryfampicyna, karbamazepina, fenytoina, fenobarbital, ziele dziurawca) obniżają AUC dazatynibu nawet o 82%, co grozi utratą skuteczności terapeutycznej. Słaby induktor, deksametazon, zmniejsza AUC o około 25%, co jest klinicznie akceptowalne. Ponadto, leki podnoszące pH żołądka, takie jak inhibitory pompy protonowej (omeprazol – obniżenie AUC o 43% i Cmax o 42%) oraz antagoniści H2 (famotydyna – obniżenie ekspozycji o 61%), znacząco zmniejszają biodostępność dazatynibu. Leki zobojętniające sok żołądkowy obniżają AUC o 55% i Cmax o 58% przy jednoczesnym podaniu, jednak podanie ich 2 godziny przed lub po dazatynibie eliminuje ten efekt.
alkaloid sporyszu, antagonista receptora histaminowego H2, antybiotyk makrolidowy, biodostępność, cytochrom P450 3A4, działanie niepożądane, dziurawiec, glikokortykosteroid, hepatotoksyczność, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor pompy protonowej, inhibitor proteazy HIV, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, lek antyarytmiczny, lek prokinetyczny, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwpsychotyczny, lek zobojętniający sok żołądkowy, płytka krwi, pole pod krzywą, sok grejpfrutowy, substrat CYP3A4, trombocytopenia, wiązanie z białkami osocza, wskaźnik terapeutyczny
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Dasatinib Viatris

Dasatinib Viatris, inhibitor kinazy tyrozynowej BCR-ABL, wymaga ścisłego monitorowania ze względu na liczne interakcje farmakokinetyczne, zwłaszcza z lekami wpływającymi na CYP3A4. Silne inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol, erytromycyna) zwiększają ekspozycję na dazatynib, natomiast induktory (np. deksametazon, ryfampicyna) ją zmniejszają, co może prowadzić do niepowodzenia terapeutycznego. Leki zmniejszające kwasowość soku żołądkowego (antagoniści H2, inhibitory pompy protonowej) również obniżają biodostępność dazatynibu i nie są zalecane. U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby można stosować standardową dawkę, jednak z zachowaniem ostrożności. Monitorowanie morfologii krwi jest kluczowe, zwłaszcza w pierwszych miesiącach terapii, ze względu na ryzyko niedokrwistości, neutropenii i małopłytkowości, które występują częściej u pacjentów z zaawansowaną fazą CML lub Ph+ ALL. Zahamowanie czynności szpiku jest odwracalne po zmniejszeniu dawki lub przerwaniu leczenia.
brak laktazy, chłonkotok, CML w fazie przewlekłej, dazatynib, ginekomastia, hipokalemia, hipomagnezemia, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, krwawienie OUN, krwawienie z przewodu pokarmowego, małopłytkowość, mikroangiopatia zakrzepowa, nadciśnienie płucne, neutropenia, niedokrwistość, niekardiogenny obrzęk płuc, nietolerancja galaktozy, niewydolność wątroby, opóźnienie wzrostu, opóźnienie zrastania nasad kości, osteopenia, Ph+ ALL, piorunujące zapalenie wątroby, powikłanie krwotoczne, reaktywacja wirusowego zapalenia wątroby, retencja płynów, substrat CYP3A4, tętnicze nadciśnienie płucne, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wydłużenie odstępu QT, wydłużenie QTc, wysięk opłucnowy, wysięk osierdziowy, zaburzenie czynności serca, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie rytmu serca, zahamowanie czynności szpiku, zastoinowa niewydolność serca, zawał serca, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy
Leksykon leków
Interakcje leku – Qsiva 7,5 mg + 46 mg

Produkt leczniczy Qsiva, zawierający fenterminę i topiramat, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Topiramat indukuje enzym CYP3A4, co może obniżać ekspozycję substratów o wąskim indeksie terapeutycznym (np. alfentanyl, cyklosporyna, fentanyl), wymagając monitorowania efektu terapeutycznego. Ponadto topiramat hamuje CYP2C19 in vitro, potencjalnie wpływając na metabolizm leków takich jak diazepam czy omeprazol, choć brak potwierdzenia in vivo. Leki przeciwpadaczkowe fenytoina i karbamazepina obniżają stężenie topiramatu, co może wymagać stopniowej korekty dawki Qsiva. Jednoczesne stosowanie hydrochlorotiazydu zwiększa Cmax i AUC topiramatu odpowiednio o 27% i 29%, a dziurawiec zwyczajny obniża jego stężenie, co może osłabiać skuteczność terapii. W przypadku doustnych środków antykoncepcyjnych zawierających 35 µg etynyloestradiolu i 1 mg noretysteronu u otyłych pacjentek, Qsiva zmniejsza ekspozycję na etynyloestradiol o 16% i zwiększa na noretysteron o 22%, co wymaga rozważenia dodatkowych metod antykoncepcji.
3-cis-hydroksygliburyd, 4-trans-hydroksygliburyd, AUC, Cmax, cukrzyca typu 2, depresja ośrodkowego układu nerwowego, digoksyna, dziurawiec zwyczajny, encefalopatia, fentermina i topiramat, fenytoina i karbamazepina, glibenklamid, hamowanie CYP2C19, hiperamonemia, hipokaliemia, hipotermia, hormonalny środek antykoncepcyjny, hydrochlorotiazyd, inhibitor anhydrazy węglanowej, inhibitor monoaminooksydazy, kamica nerkowa, kwas walproinowy, kwasica metaboliczna, lek moczopędny nieoszczędzający potasu, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwpadaczkowy, lit, metformina, pioglitazon, sitagliptyna, substrat CYP3A4, topiramat, wąski indeks terapeutyczny
Leksykon leków
Interakcje leku – Aurosolin 5 mg

Solifenacyna bursztynian, substancja czynna preparatu Aurosolin, wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne o istotnym znaczeniu klinicznym. Współstosowanie z innymi lekami cholinolitycznymi może nasilać zarówno efekty terapeutyczne, jak i działania niepożądane, dlatego zaleca się zachowanie około tygodniowej przerwy po zakończeniu terapii solifenacyną przed rozpoczęciem innego leczenia cholinolitycznego. Agoniści receptorów muskarynowych (np. betanechol, pilokarpina) antagonizują działanie solifenacyny, osłabiając jej skuteczność. Solifenacyna może również osłabiać działanie leków prokinetycznych (metoklopramid, cyzapryd). Metabolizm solifenacyny odbywa się głównie przez CYP3A4, co powoduje istotne interakcje z silnymi inhibitorami tego enzymu (ketokonazol, rytonawir, nelfinawir, itrakonazol), które zwiększają AUC solifenacyny 2-3-krotnie, wskazując na konieczność ograniczenia dawki do maksymalnie 5 mg/dobę oraz przeciwwskazanie u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami nerek lub umiarkowanymi zaburzeniami wątroby. Induktory CYP3A4 (ryfampicyna, fenytoina, karbamazepina) mogą potencjalnie obniżać stężenia solifenacyny, co wymaga monitorowania skuteczności terapii.
agonista receptora cholinergicznego, antagonista receptora muskarynowego, antagonizm farmakologiczny, atropina, Aurosolin, betanechol, cyzapryd, czas protrombinowy, digoksyna, diltiazem, doustny lek antykoncepcyjny, działanie cholinolityczne, działanie diuretyczne, efekt antycholinergiczny, enzym CYP3A4, etynyloestradiol, fenytoina, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, interakcja farmakokinetyczna, interakcja farmakologiczna, ipratropium, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, lek cholinolityczny, lek prokinetyczny, lewonorgestrel, metoklopramid, mikrosom wątroby, nelfinawir, oksybutynina, perystaltyka przewodu pokarmowego, pilokarpina, ryfampicyna, rytonawir, solifenacyna bursztynian, substrat CYP3A4, torsade de pointes, warfaryna, werapamil, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie poznawcze, zatrzymanie moczu
Leksykon leków
Interakcje leku – Exferana 90 mg

Deferazyroks, stosowany w postaci tabletek powlekanych (Exferana), nie powinien być łączony z innymi lekami chelatującymi żelazo ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa takiego skojarzenia. Przyjmowanie deferazyroksu z pokarmem wysokotłuszczowym zwiększa maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) o 29%, dlatego zaleca się regularność podawania leku o stałej porze, najlepiej na czczo lub z lekkim posiłkiem. Metabolizm deferazyroksu zależy od enzymów UGT, a silne induktory UGT (np. ryfampicyna 600 mg/dobę) mogą zmniejszać ekspozycję na lek nawet o 44% (90% CI: 37%-51%), co wymaga monitorowania stężenia ferrytyny i dostosowania dawki. Kolestyramina znacząco obniża ekspozycję na deferazyroks, co może obniżyć jego skuteczność terapeutyczną.
busulfan, cyklosporyna, deferazyroks, doustny bisfosfonian, ergotamina, fenobarbital, fenytoina, hormonalny lek antykoncepcyjny, induktor UGT, inhibitor CYP1A2, inhibitor CYP2C8, interakcja farmakokinetyczna, izoenzym cytochromu P450, karbamazepina, klozapina, kolestyramina, kortykosteroid, krążenie jelitowo-wątrobowe, kwas acetylosalicylowy, lek przeciwzakrzepowy, midazolam, niesteroidowy lek przeciwzapalny, owrzodzenie przewodu pokarmowego, paklitaksel, perforacja przewodu pokarmowego, repaglinid, ryfampicyna, rytonawir, środek chelatujący żelazo, środek zobojętniający, stężenie ferrytyny, stężenie glukozy, substrat CYP1A2, substrat CYP2C8, substrat CYP3A4, substrat cytochromu P450, symwastatyna, tabletka powlekana, teofilina, tyzanidyna
Leksykon leków
Interakcje leku – Everolimus Synthon 10 mg

Ewerolimus jest substratem CYP3A4 oraz glikoproteiny P (PgP) i jednocześnie umiarkowanym inhibitorem tych układów, co predysponuje do licznych interakcji farmakokinetycznych. Silne inhibitory CYP3A4/PgP, takie jak ketokonazol, mogą zwiększyć AUC ewerolimusu nawet 15,3-krotnie i Cmax 4,1-krotnie, co wymaga unikania jednoczesnego stosowania. Z kolei induktory CYP3A4/PgP, np. ryfampicyna, mogą obniżyć AUC o 63%, co może skutkować zmniejszeniem skuteczności terapeutycznej. Ewerolimus może także zwiększać biodostępność doustnych substratów CYP3A4, jak midazolam (wzrost Cmax o 25% i AUC o 30%), co wynika z hamowania jelitowej aktywności CYP3A4. Współpodawanie z inhibitorami ACE zwiększa ryzyko obrzęku naczynioruchowego, a terapia ewerolimusem wymaga unikania żywych szczepionek ze względu na obniżoną odpowiedź immunologiczną.
amprenawir, cyklosporyna, CYP2E1, dehydrogenaza alkoholowa, deksametazon, diltiazem, dronedaron, dur brzuszny, działanie immunosupresyjne, dziurawiec, efawirenz, eksemestan, erytromycyna, ewerolimus, fenobarbital, fenytoina, flukonazol, glikoproteina p, hepatotoksyczność, imatinib, induktory CYP3A4, inhibitor ACE, inhibitor CYP2D6, inhibitor CYP3A4, inhibitory CYP3A4, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, nefazodon, newirapina, nowotwór neuroendokrynny, obrzęk naczynioruchowy, odpowiedź immunologiczna, oktreotyd, posakonazol, ramipryl, ryfampicyna, substrat CYP3A4, szczepionka BCG, szczepionka przeciw żółtej febrze, telitromycyna, werapamil, worikonazol, żywa szczepionka
Leksykon leków
Interakcje leku – Ranozek 750 mg

Ranolazyna, metabolizowana głównie przez enzymy cytochromu P450 (zwłaszcza CYP3A4 i częściowo CYP2D6) oraz będąca substratem glikoproteiny P, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne. Silne inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol 200 mg 2x/dobę) mogą zwiększać AUC ranolazyny 3,0-3,9-krotnie, co jest przeciwwskazaniem do jednoczesnego stosowania. Umiarkowane inhibitory CYP3A4 (diltiazem 180-360 mg/dobę) podnoszą stężenie ranolazyny 1,5-2,4-krotnie, wymagając ostrożnego doboru dawki. Inhibitory P-gp (np. werapamil 120 mg 3x/dobę) zwiększają stężenie ranolazyny do 2,2-krotnie. Induktory CYP3A4, takie jak ryfampicyna (600 mg/dobę), obniżają stężenie ranolazyny o około 95%, co wymaga unikania ich łącznego stosowania. Ranolazyna jest także słabym inhibitorem CYP3A4 i CYP2D6, co może podnosić stężenia leków metabolizowanych przez te enzymy, np. metoprololu (1,8-krotne zwiększenie stężenia przy dawce ranolazyny 750 mg 2x/dobę).
amitryptylina, antybiotyk makrolidowy, astemizol, atorwastatyna, azol przeciwgrzybiczny, bupropion, chinidyna, cyklofosfamid, cyklosporyna, cytochrom P450, digoksyna, doksepina, dyzopiramid, efawirenz, erytromycyna, ewerolimus, fenobarbital, fenytoina, flekainid, flukonazol, glikoproteina p, imipramina, induktor CYP3A4, inhibitor CYP2D6, inhibitor CYP3A4, inhibitor glikoproteiny p, inhibitor proteazy HIV, karbamazepina, komorowe zaburzenia rytmu serca, lek przeciwdepresyjny trójpierścieniowy, metformina, metoprolol, mizolastyna, paroksetyna, pindolol, prokainamid, propafenon, rabdomioliza, ryfampicyna, sok grejpfrutowy, substrat CYP2B6, substrat CYP3A4, symwastatyna, syrolimus, takrolimus, terfenadyna, wydłużenie odstępu QTc, ziele dziurawca
Leksykon leków
Interakcje leku – Darifenacin Aristo 7,5 mg

Daryfenacyna, metabolizowana głównie przez enzymy CYP2D6 i CYP3A4, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Silne inhibitory CYP2D6 (np. paroksetyna, terbinafina) zwiększają ekspozycję na daryfenacynę, co wymaga rozpoczęcia terapii od dawki 7,5 mg/dobę z możliwością zwiększenia do 15 mg/dobę przy dobrej tolerancji. Silne inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol, rytonawir) są przeciwwskazane ze względu na 5-10-krotne zwiększenie AUC daryfenacyny, szczególnie u osób wolno metabolizujących. Umiarkowane inhibitory CYP3A4 (erytromycyna, klarytromycyna) powodują wzrost AUC o 95% i Cmax o 128% przy dawce 30 mg, co również wymaga ostrożnego dawkowania. Induktory CYP3A4 (ryfampicyna, karbamazepina) mogą obniżać stężenie daryfenacyny, potencjalnie osłabiając jej efekt terapeutyczny. Ponadto daryfenacyna jest umiarkowanym inhibitorem CYP2D6, co może zwiększać stężenia leków o wąskim indeksie terapeutycznym metabolizowanych przez ten enzym, takich jak flekainid, tiorydazyna czy imipramina, wymagając monitorowania i ostrożności.
biodostępność midazolamu, choroba Parkinsona, cytochrom P450, czas protrombinowy, daryfenacyna, dysfagia, działanie przeciwcholinergiczne, dziurawiec zwyczajny, enzym CYP2D6, enzym CYP3A4, glikoproteina p, indeks terapeutyczny, induktor CYP3A4, induktor enzymu, inhibitor CYP2D6, inhibitor CYP3A4, interakcja lekowa, lek przeciwmuskarynowy, metabolizm wątrobowy, ośrodkowy układ nerwowy, pole pod krzywą, substrat CYP2D6, substrat CYP3A4, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny
Leksykon leków
Interakcje leku – Lercan 20 mg

Lerkanidypina, metabolizowana głównie przez enzym CYP3A4, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie z inhibitorami CYP3A4, takimi jak ketokonazol, itrakonazol, rytonawir, erytromycyna, troleandomycyna i klarytromycyna, ze względu na ryzyko 15-krotnego wzrostu AUC i 8-krotnego wzrostu Cmax eutomeru S-lerkanidypiny. Również cyklosporyna powoduje 3-krotne zwiększenie stężenia lerkanidypiny i 21% wzrost AUC cyklosporyny, co wyklucza ich jednoczesne stosowanie. Grejpfruty i sok grejpfrutowy hamują metabolizm lerkanidypiny, zwiększając jej biodostępność i nasilenie działania hipotensyjnego, dlatego ich spożycie jest przeciwwskazane podczas terapii. Induktory CYP3A4 (fenytoina, fenobarbital, karbamazepina, ryfampicyna) mogą osłabiać efekt przeciwnadciśnieniowy lerkanidypiny, co wymaga ostrożności i częstszej kontroli ciśnienia tętniczego.
alfa-adrenolityk, amiodaron, antybiotyk makrolidowy, astemizol, beta-adrenolityk, chinidyna, cyklosporyna, cymetydyna, digoksyna, erytromycyna, fenobarbital, fenytoina, fluoksetyna, hipotensja ortostatyczna, induktor CYP3A4, inhibitor ACE, inhibitor CYP3A4, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, kortykosteroid, lek moczopędny, lek przeciwarytmiczny klasy III, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwgruźliczy, lek przeciwgrzybiczy, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwwirusowy, lerkanidypina, metoprolol, midazolam, neuroleptyk, ryfampicyna, rytonawir, sotalol, substrat CYP3A4, symwastatyna, terfenadyna, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, troleandomycyna, β-metylodigoksyna
Leksykon leków
Interakcje leku – Solu-Medrol 40 mg

Metyloprednizolon jest metabolizowany głównie przez enzym CYP3A4, który katalizuje 6β-hydroksylację steroidów, kluczową dla metabolizmu fazy I kortykosteroidów. Interakcje lekowe związane z CYP3A4 mają istotny wpływ na farmakokinetykę metyloprednizolonu: inhibitory CYP3A4 (np. izoniazyd, ketokonazol, inhibitory proteazy HIV) zwiększają stężenie leku w osoczu, co może wymagać redukcji dawki, natomiast induktory CYP3A4 (np. ryfampicyna, karbamazepina, fenobarbital) obniżają stężenie metyloprednizolonu, wskazując na konieczność zwiększenia dawki. Ponadto, metyloprednizolon wchodzi w interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi, przeciwcukrzycowymi, immunosupresyjnymi oraz makrolidami, co wymaga monitorowania parametrów klinicznych i laboratoryjnych, takich jak wskaźniki krzepliwości, glikemia i elektrolity (zwłaszcza potas).
6β-hydroksylacja steroidów, antycholinesteraza, bezsenność, blokada nerwowo-mięśniowa, bloker kanału wapniowego, cytochrom P450, doustny lek przeciwzakrzepowy, drgawki, dysfagia, enzym CYP3A4, gęstość mineralna kości, glikokortykoidy, hiperglikemia, hipokaliemia, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, klirens wątrobowy, kortykosteroid, krwawienie z przewodu pokarmowego, krzepliwość krwi, lek antycholinergiczny, lek immunosupresyjny, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwwymiotny, metabolizm wątrobowy, miastenia, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niezgodność farmaceutyczna, objaw psychotyczny, ośrodkowy układ nerwowy, osteoporoza, ostra miopatia, owrzodzenie, sól sodowa bursztynianu metyloprednizolonu, substrat CYP3A4, supresja nadnerczy, toksyczność steroidowa, uszkodzenie błony śluzowej przewodu pokarmowego, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie nastroju
Leksykon substancji czynnych
Worykonazol – Przeciwwskazania stosowania

Worykonazol jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, takie jak hydroksypropylobetadeks (około 2600 mg/fiolka 200 mg) oraz laktoza jednowodna (256,40 mg w tabletkach Voriconazole Mylan 200 mg i 288 mg w Voriconazol Polpharma 200 mg). Szczególną uwagę należy zwrócić na przeciwwskazania dotyczące interakcji lekowych, zwłaszcza z substratami CYP3A4, które mogą prowadzić do poważnych zaburzeń rytmu serca (wydłużenie QTc, torsades de pointes), np. terfenadyna, astemizol, cyzapryd, pimozyd, chinidyna, iwabradyna. Ponadto, worykonazol jest przeciwwskazany w skojarzeniu z induktorami enzymów wątrobowych (ryfampicyna, karbamazepina, fenobarbital, ziele dziurawca), które obniżają jego stężenie w osoczu, co może skutkować zmniejszeniem skuteczności terapii. Również jednoczesne stosowanie z efawirenzem (≥400 mg/dobę), rytonawirem (≥400 mg 2x/dobę), alkaloidami sporyszu, syrolimusem, naloksegolem, tolwaptanem, lurazydonem oraz wenetoklaksem (na początku leczenia i w fazie dostosowania dawki) jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych i toksyczności wynikającej ze zmienionych stężeń tych leków w osoczu.
alkaloid sporyszu, efawirenz, hydroksypropylobetadeks, induktor CYP3A4, induktor enzymatyczny, laktoza jednowodna, leczenie przeciwgrzybicze, lek immunosupresyjny, lurazydon, nadmierna diureza, nadwrażliwość na substancję czynną, naloksegol, objawy pozapiramidowe, ostra niewydolność nerek, rytonawir, substrat CYP3A4, syrolimus, tolwaptan, torsades de pointes, wenetoklaks, worykonazol, wydłużenie odstępu QTc, zaburzenie elektrolitowe, zatrucie alkaloidami sporyszu, zespół odstawienia opioidów, zespół rozpadu guza, zespół wydłużonego QT, ziele dziurawca
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Dasatinib Stada

Dazatynib, będący substratem i inhibitorem CYP3A4, wymaga szczególnej ostrożności ze względu na liczne interakcje lekowe. Silne inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol, erytromycyna) mogą zwiększać ekspozycję na dazatynib, natomiast induktory CYP3A4 (np. deksametazon, fenytoina) mogą ją obniżać, co zwiększa ryzyko niepowodzenia terapeutycznego. Dazatynib może także zwiększać stężenia substratów CYP3A4 o wąskim indeksie terapeutycznym, takich jak astemizol czy chinidyna. Leki modyfikujące pH żołądka (antagoniści receptora H2, inhibitory pompy protonowej) zmniejszają biodostępność dazatynibu i nie są zalecane do jednoczesnego stosowania. U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby zaleca się ostrożność, mimo że dawka początkowa pozostaje bez zmian. Monitorowanie hematologiczne jest kluczowe, zwłaszcza w pierwszych miesiącach terapii, ze względu na ryzyko niedokrwistości, granulocytopenii i małopłytkowości, które zwykle ustępują po modyfikacji dawki lub przerwaniu leczenia.
antagonista receptora H2, białaczka limfoblastyczna Ph+, chłonkotok, cytochrom P450, dazatynib, granulocytopenia, hipokalemia, hipomagnezemia, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor kinazy tyrozynowej, inhibitor pompy protonowej, lek moczopędny, lek przeciwzakrzepowy, małopłytkowość, mikroangiopatia zakrzepowa, niedobór laktazy, niedokrwistość, nietolerancja galaktozy, osteopenia, ostra niewydolność wątroby, piorunujące zapalenie wątroby, retencja płynów, substrat CYP3A4, tętnicze nadciśnienie płucne, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wydłużenie odstępu QT, wysięk opłucnowy, wysięk osierdziowy, zaburzenie czynności wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy
Leksykon leków
Interakcje leku – Karnidin 20 mg

Lerkanidypina, metabolizowana głównie przez enzym CYP3A4, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Silne inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol, powodują dramatyczne zwiększenie ekspozycji na lek (15-krotne zwiększenie AUC i 8-krotne Cmax S-lerkanidypiny), co stanowi przeciwwskazanie do jednoczesnego stosowania. Podobnie, cyklosporyna indukuje dwukierunkową interakcję, zwiększając stężenie lerkanidypiny trzykrotnie oraz AUC cyklosporyny o 21%, co również wyklucza ich kojarzone podawanie. Grejpfruty i sok grejpfrutowy hamują metabolizm jelitowy lerkanidypiny, zwiększając jej biodostępność i potencjalnie nasilając działanie hipotensyjne, dlatego ich spożycie jest przeciwwskazane podczas terapii. Induktory CYP3A4 (fenytoina, karbamazepina, ryfampicyna) mogą obniżać skuteczność leku przez przyspieszenie metabolizmu, co wymaga częstszego monitorowania ciśnienia tętniczego. Spożycie alkoholu jest niezalecane ze względu na synergistyczne działanie rozszerzające naczynia i ryzyko nadmiernej hipotensji.
alfa-adrenolityk, amiodaron, astemizol, beta-adrenolityk, beta-metylodigoksyna, chinidyna, cyklosporyna, cymetydyna, CYP3A4, digoksyna, dysfagia, działanie hipotensyjne, erytromycyna, fenytoina, fluoksetyna, induktor CYP3A4, inhibitor ACE, inhibitor CYP2D6, inhibitor CYP3A4, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, kortykosteroid, lek moczopędny, lek przeciwarytmiczny klasy III, lek przeciwdrgawkowy, lerkanidypina, metoprolol, midazolam, neuroleptyk, rozszerzenie naczyń, ryfampicyna, rytonawir, sok grejpfrutowy, sotalol, stężenie lerkanidypiny, substrat CYP3A4, symwastatyna, terfenadyna, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, troleandomycyna
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Posaconazole Glenmark

Podawanie pozakonazolu w formie zawiesiny doustnej wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko hepatotoksyczności oraz interakcji lekowych. Monitorowanie funkcji wątroby jest kluczowe, obejmujące regularne oznaczanie aktywności enzymów AlAT, AspAT, fosfatazy zasadowej oraz stężenia bilirubiny całkowitej. W przypadku klinicznych objawów zapalenia wątroby lub istotnych odchyleń w badaniach laboratoryjnych należy rozważyć przerwanie terapii. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z istniejącymi zaburzeniami czynności wątroby, u których może dochodzić do zwiększenia stężenia pozakonazolu w osoczu. Ponadto, pozakonazol może wydłużać odstęp QTc w EKG, co wymaga ostrożności u pacjentów z wrodzonym lub nabytym zespołem wydłużonego QTc, kardiomiopatią, bradykardią zatokową oraz przy jednoczesnym stosowaniu innych leków wpływających na rytm serca. Monitorowanie elektrolitów (potasu, magnezu, wapnia) jest niezbędne przed i w trakcie terapii.
aktywność AlAT, aktywność AspAT, alkaloid barwinka, alprazolam, benzodiazepina, bilirubina całkowita, bradykardia zatokowa, depresja oddechowa, fosfataza zasadowa, inhibitor CYP3A4, kardiomiopatia, midazolam, nadwrażliwość krzyżowa, napad drgawkowy, neuropatia obwodowa, neurotoksyczność, neutropenia, niedrożność porażenna jelit, pochodna ryfamycyny, pozakonazol, reakcja hepatotoksyczna, ryfampicyna, sodu benzoesan, substrat CYP3A4, triazolam, uszkodzenie wątroby, wenetoklaks, winkrystyna, wydłużenie odstępu QTc, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie rytmu serca, zakażenie grzybicze z przełamania, zapalenie wątroby, zawiesina doustna, zespół nieprawidłowego wydzielania hormonu antydiuretycznego, zespół rozpadu guza, zespół wydłużonego odstępu QTc, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, związki przeciwgrzybicze z grupy azoli
Leksykon leków
Interakcje leku – Dasatinib SUN 20 mg

Dazatynib jest substratem enzymu CYP3A4 i podlega licznym interakcjom farmakokinetycznym, które mogą znacząco wpływać na jego stężenie w osoczu. Silne inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol, itrakonazol, erytromycyna czy sok grejpfrutowy, mogą zwiększać ekspozycję na dazatynib, co jest klinicznie istotne i dlatego ich jednoczesne stosowanie jest niewskazane. Z kolei silne induktory CYP3A4, np. ryfampicyna (600 mg/dobę przez 8 dni), mogą obniżyć AUC dazatynibu nawet o 82%, co może prowadzić do zmniejszenia skuteczności terapii. Deksametazon, jako słaby induktor, zmniejsza AUC dazatynibu o około 25%, co prawdopodobnie nie ma istotnego znaczenia klinicznego. Ponadto, zmiany pH żołądka wywołane przez inhibitory pompy protonowej (omeprazol) lub antagonistów receptora H2 (famotydyna) mogą obniżać biodostępność dazatynibu odpowiednio o 43% i 61%, dlatego zaleca się stosowanie leków zobojętniających sok żołądkowy z zachowaniem odstępu czasowego co najmniej 2 godzin przed lub po podaniu dazatynibu.
alkaloid sporyszu, antagonista receptora histaminowego H2, astemizol, beprydil, chinidyna, cytochrom P450, cyzapryd, dazatynib, deksametazon, dihydroergotamina, ekspozycja na dazatynib, enzym CYP3A4, ergotamina, erytromycyna, famotydyna, fenobarbital, fenytoina, glitazon, induktor CYP3A4, inhibitor enzymu CYP3A4, inhibitor pompy protonowej, interakcja farmakokinetyczna, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, lek zobojętniający sok żołądkowy, omeprazol, pimozyd, pole pod krzywą stężenia, ryfampicyna, rytonawir, sok grejpfrutowy, substrat CYP3A4, symwastatyna, telitromycyna, terfenadyna, wąski indeks terapeutyczny, wąski zakres dawek terapeutycznych, wiązanie z białkami osocza, wodorotlenek glinu, wodorotlenek magnezu, ziele dziurawca
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Imatenil

Imatynib, substancja czynna leku Imatenil 400 mg, wymaga ścisłego monitorowania ze względu na liczne potencjalne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, zwłaszcza z inhibitorami proteazy, azolowymi lekami przeciwgrzybiczymi, antybiotykami makrolidowymi oraz substratami CYP3A4 o wąskim indeksie terapeutycznym (np. cyklosporyna, pimozyd, takrolimus). Należy unikać jednoczesnego stosowania z silnymi induktorami CYP3A4 (np. deksametazon, fenytoina, karbamazepina). U pacjentów po tyreoidektomii stosujących lewotyroksynę konieczne jest monitorowanie TSH z uwagi na ryzyko niedoczynności tarczycy. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby i nerek, a także na nosicieli HBV, u których istnieje ryzyko reaktywacji zakażenia, co wymaga badań przesiewowych i konsultacji hepatologicznych. W trakcie terapii zaleca się regularne badania morfologii krwi i funkcji wątroby, a także monitorowanie masy ciała z uwagi na ryzyko zatrzymania płynów (około 2,5% pacjentów), szczególnie u osób starszych i z chorobami serca.
aktywność ADAMTS13, alfa-kwaśna glikoproteina, antybiotyk makrolidowy, azolowy lek przeciwgrzybiczny, cytopenia, działanie naczynioskurczowe, działanie opioidowe, enzym wątrobowy, faza akceleracji, faza przewlekła CML, gruczoł tarczowy, hormon tyreotropowy, imatynib, induktor enzymu CYP3A4, inhibitor kinazy tyrozynowej BCR-ABL, inhibitor proteazy, mikroangiopatia zakrzepowa, morfologia krwi obwodowej, nefrotoksyczność, neutropenia, niedoczynność tarczycy, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, obrzęk obwodowy, obrzęk płuc, ostra niewydolność wątroby, parametr krzepnięcia, piorunujące zapalenie wątroby, pochodna kumaryny, przeciwciało przeciwko ADAMTS13, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, reaktywacja zakażenia, substrat CYP3A4, toksyczność wątrobowa, trombocytopenia, układ sercowo-naczyniowy, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wodobrzusze, wysięk opłucnowy, zaburzenie krzepnięcia, zespół rozpadu guza
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Aderolio

Ewerolimus, stosowany w terapii immunosupresyjnej po przeszczepieniu narządów, wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych i interakcji lekowych. W badaniach klinicznych ewerolimus był stosowany w połączeniu z cyklosporyną w mikroemulsji, bazyliksymabem lub takrolimusem oraz kortykosteroidami, jednak brak jest danych dotyczących bezpieczeństwa innych kombinacji. Szczególnie niebezpieczne jest stosowanie indukcji króliczą globuliną antytymocytarną wraz z ewerolimusem, co wiąże się ze zwiększonym ryzykiem ciężkich zakażeń, w tym śmiertelnych. Pacjenci leczeni ewerolimusem są narażeni na zakażenia oportunistyczne, takie jak nefropatia wirusa BK i postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia (PML) wywołana wirusem JC, które mogą prowadzić do dysfunkcji nerki przeszczepionej lub poważnych powikłań neurologicznych. Zaleca się profilaktykę przeciw Pneumocystis jiroveci oraz wirusowi cytomegalii (CMV) u pacjentów z grupy wysokiego ryzyka. U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby konieczne jest monitorowanie minimalnego stężenia ewerolimusu (C0) i dostosowanie dawki ze względu na wydłużony okres półtrwania leku.
azoospermia, bazyliksymab, białkomocz, chłoniak, choroba śródmiąższowa płuc, cyklosporyna w mikroemulsji, dysfagia, ewerolimus, fibrat, globulina antytymocytarna, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor kalcyneuryny, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor mTOR, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kortykosteroidy, leukoencefalopatia wieloogniskowa, mikroangiopatia zakrzepowa, nefropatia BK, obrzęk naczynioruchowy, oligospermia, Pneumocystis jiroveci, rabdomioliza, statyna, substrat CYP3A4, takrolimus, tymoglobulina, wirus cytomegalii, wirus JC, zaburzenie czynności wątroby, zakażenie oportunistyczne, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zespół hemolityczno-mocznicowy
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Aderolio

Aderolio (ewerolimus) jest lekiem immunosupresyjnym stosowanym głównie w terapii po przeszczepieniu narządów, wymagającym szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko ciężkich zakażeń oportunistycznych, takich jak nefropatia wirusa BK czy postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia (PML). W badaniu A2310 u pacjentów po przeszczepieniu serca wykazano zwiększoną śmiertelność z powodu zakażeń przy jednoczesnym stosowaniu indukcji króliczą globuliną antytymocytarną. Zaleca się profilaktykę przeciw Pneumocystis jiroveci i CMV oraz ścisłe monitorowanie stężenia ewerolimusu (C0) u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby. Interakcje z lekami metabolizowanymi przez CYP3A4 i PgP wymagają szczególnej uwagi, gdyż mogą prowadzić do wzrostu stężenia ewerolimusu i zwiększenia toksyczności. Ponadto, stosowanie ewerolimusu wiąże się z ryzykiem rozwoju chłoniaków, nowotworów skóry, hiperlipidemii (wzrost cholesterolu i triglicerydów), obrzęku naczynioruchowego oraz zaburzeń czynności nerek, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu cyklosporyny lub takrolimusu.
azoospermia, bazyliksymab, białkomocz, chłoniak, choroba śródmiąższowa płuc, cyklosporyna w mikroemulsji, ewerolimus, glikoproteina p, hiperlipidemia, immunosupresja, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor kalcyneuryny, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kortykosteroid, lek immunosupresyjny, mikroangiopatia zakrzepowa, nefropatia BK, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, obrzęk naczynioruchowy, oligospermia, pneumocystozowe zapalenie płuc, posocznica, profilaktyka przeciwdrobnoustrojowa, rabdomioliza, substrat CYP3A4, szczepionka żywa, takrolimus, torbiel limfatyczna, tymoglobulina, wieloogniskowa leukoencefalopatia, wirus JC, wysięk opłucnowy, wysięk osierdziowy, zaburzenie czynności wątroby, zakażenie cytomegalowirusem, zakażenie oportunistyczne, zakrzepica tętnicza, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy
Leksykon leków
Interakcje leku – Fulwestrant Accord 250 mg/5 ml

Fulwestrant Accord (250 mg/5 ml) wykazuje ograniczony potencjał do interakcji lekowych, szczególnie w kontekście metabolizmu przez enzym CYP3A4. Badania kliniczne z midazolamem (substrat CYP3A4), ryfampicyną (induktor CYP3A4) oraz ketokonazolem (inhibitor CYP3A4) nie wykazały istotnych zmian w klirensie fulwestrantu ani w aktywności enzymu, co wskazuje na brak konieczności modyfikacji dawki fulwestrantu podczas jednoczesnego stosowania tych leków. Ponadto, brak wpływu na metabolizm midazolamu potwierdza niskie ryzyko interakcji farmakokinetycznych z innymi lekami metabolizowanymi przez CYP3A4, co jest istotne w terapii skojarzonej pacjentek onkologicznych.
alkohol benzylowy, benzoesan benzylu, depresja ośrodkowego układu nerwowego, etanol, fulwestrant, hamowanie enzymu, induktory CYP3A4, induktory i inhibitory CYP3A4, inhibitory CYP3A4, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, interakcja lekowa, ketokonazol, klirens fulwestrantu, leczenie skojarzone, metabolizm fulwestrantu, midazolam, rak piersi, ryfampicyna, substrat CYP3A4
Leksykon leków
Interakcje leku – Lercanidipine Medreg 20 mg

Lerkanidypina jest metabolizowana przez enzym CYP3A4, co determinuje jej liczne interakcje farmakokinetyczne. Inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol, itrakonazol czy erytromycyna, powodują znaczący wzrost stężenia lerkanidypiny w osoczu (15-krotny wzrost AUC i 8-krotny wzrost Cmax dla S-lerkanidypiny), co zwiększa ryzyko działań niepożądanych i jest przeciwwskazaniem do jednoczesnego stosowania. Podobnie cyklosporyna podnosi stężenie lerkanidypiny trzykrotnie oraz AUC cyklosporyny o 21%, co wymaga unikania ko-terapii. Sok grejpfrutowy hamuje metabolizm lerkanidypiny, zwiększając jej biodostępność i działanie hipotensyjne. Induktory CYP3A4 (fenytoina, fenobarbital, karbamazepina, ryfampicyna) mogą osłabiać efekt przeciwnadciśnieniowy lerkanidypiny, co wymaga częstszej kontroli ciśnienia tętniczego. Ponadto, beta-adrenolityki (np. metoprolol) zmniejszają biodostępność lerkanidypiny o 50%, a digoksyna podawana z lerkanidypiną zwiększa jej Cmax o 33%, co wymaga monitorowania toksyczności digoksyny.
alfa-adrenolityk, amiodaron, astemizol, beta-adrenolityk, beta-hydroksykwas, beta-metylodigoksyna, chinidyna, cyklosporyna, cymetydyna, digoksyna, działanie hipotensyjne, działanie przeciwnadciśnieniowe, efekt wazodylatacyjny, enzym CYP3A4, erytromycyna, eutomer S-lerkanidypiny, fenobarbital, fenytoina, fluoksetyna, hipotensja, induktor CYP3A4, inhibitor ACE, inhibitor CYP3A4, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, kortykosteroid, lek moczopędny, lek przeciwarytmiczny klasy III, lek przeciwdrgawkowy, lerkanidypina w osoczu, metoprolol, midazolam, neuroleptyk, ryfampicyna, rytonawir, sok grejpfrutowy, sotalol, stężenie lerkanidypiny, substrat CYP3A4, symwastatyna, tachykardia odruchowa, terfenadyna, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, troleandomycyna, wazodylatacja
Leksykon leków
Interakcje leku – Dasatinib Zentiva 100 mg

Dazatynib, metabolizowany głównie przez enzym CYP3A4, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Silne inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol, itrakonazol, erytromycyna, klarytromycyna, rytonawir oraz telitromycyna, mogą znacząco zwiększać stężenie dazatynibu w osoczu, co wiąże się z ryzykiem toksyczności; jednoczesne stosowanie tych leków jest niewskazane. Z kolei silne induktory CYP3A4, w tym ryfampicyna (600 mg/dobę), fenytoina, karbamazepina, fenobarbital oraz ziele dziurawca, mogą obniżać AUC dazatynibu nawet o 82%, co może prowadzić do utraty skuteczności terapeutycznej. Deksametazon, będący słabym induktorem CYP3A4, zmniejsza AUC dazatynibu o około 25%, co prawdopodobnie nie ma istotnego znaczenia klinicznego. Ponadto, leki wpływające na pH żołądka, takie jak inhibitory pompy protonowej (omeprazol 40 mg) i antagoniści receptora H2 (famotydyna), mogą obniżać biodostępność dazatynibu odpowiednio o 43% i 61%, dlatego zaleca się unikanie ich stosowania lub stosowanie leków zobojętniających z zachowaniem odstępu czasowego ≥2 godzin od podania dazatynibu.
alkaloid sporyszu, antagonista receptora histaminowego H2, antybiotyk makrolidowy, biodostępność, cukrzyca typu 2, cytochrom P450 3A4, Dasatinib Zentiva, dazatynib, działanie hepatotoksyczne, dziurawiec, efekt hepatotoksyczny, glikokortykosteroid, glitazon, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor pompy protonowej, kwasowość soku żołądkowego, lek prokinetyczny, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwgruźliczy, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwpsychotyczny, lek przeciwwirusowy, lek zobojętniający sok żołądkowy, pole pod krzywą, substrat CYP3A4
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Voriconazole Sandoz

Worykonazol wymaga szczegółowego monitorowania ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, w tym wydłużenia odstępu QTc i potencjalnych zaburzeń rytmu typu torsade de pointes, zwłaszcza u pacjentów z wrodzonym lub nabytym wydłużeniem QTc, kardiomiopatią, hipokaliemią czy przy jednoczesnym stosowaniu innych leków wydłużających QTc. Konieczne jest regularne monitorowanie EKG oraz elektrolitów (potas, magnez, wapń) przed i w trakcie terapii. W badaniach u zdrowych ochotników podawano dawki do 4-krotnie przekraczające zalecaną, nie obserwując klinicznie istotnego wydłużenia QTc powyżej 500 ms. Ponadto, terapia wiąże się z ryzykiem hepatotoksyczności, w tym zapalenia wątroby, cholestazy i piorunującej niewydolności wątroby, szczególnie u pacjentów z nowotworami układu krwiotwórczego. Monitorowanie czynności wątroby (AspAT, AlAT) powinno odbywać się na początku leczenia, co najmniej raz w tygodniu przez pierwszy miesiąc, a następnie co miesiąc, z możliwością przerwania terapii w przypadku znacznego wzrostu enzymów wątrobowych.
arytmia, AspAT i AlAT, bradykardia zatokowa, cholestaza, choroba Bowena, czynność wątroby, fototoksyczność, hipokaliemia, hipomagnezemia, induktor CYP450, kardiomiopatia, lek przeciwgrzybiczny, nadwrażliwość na azole, niewydolność wątroby, nowotwór układu krwiotwórczego, pseudoporfiria, rak kolczystokomórkowy skóry, reakcja fototoksyczna, reakcja wątrobowa, rogowacenie słoneczne, substrat CYP3A4, torsade de pointes, worykonazol, wydłużenie odstępu QTc, zapalenie wątroby, zatrucie alkaloidami sporyszu, zespół rozpadu guza, żółtaczka
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Rulid 50 mg

Roksytromycyna, substancja czynna leku Rulid 50 mg w formie tabletek do sporządzania zawiesiny doustnej, posiada istotne przeciwwskazania, które należy uwzględnić przed jej zastosowaniem. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na roksytromycynę, inne makrolidy lub substancje pomocnicze preparatu. Ponadto, niezalecane jest jednoczesne stosowanie roksytromycyny z alkaloidami sporyszu ze względu na ryzyko nasilonego skurczu naczyń krwionośnych i niedokrwienia tkanek. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje z lekami o wąskim indeksie terapeutycznym metabolizowanymi przez CYP3A4, takimi jak astemizol, cyzapryd, pimozyd i terfenadyna, gdyż ich stężenie w osoczu może się zwiększyć, co podnosi ryzyko poważnych działań niepożądanych, w tym zaburzeń rytmu serca.
alkaloidy sporyszu, antybiotyk makrolidowy, astemizol, cyzapryd, lek prokinetyczny, lek przeciwhistaminowy, makrolidy, nadwrażliwość na roksytromycynę, neuroleptyk, niedokrwienie tkanek, pacjent pediatryczny, pimozyd, reakcja alergiczna, roksytromycyna, skurcz naczyń, substancja pomocnicza, substrat CYP3A4, terfenadyna, wąski indeks terapeutyczny, zaburzenie rytmu serca, zawiesina doustna, zwężenie naczyń krwionośnych
Leksykon leków
Interakcje leku – Suprovia 50 mg

Sytagliptyna, substancja czynna leku Suprovia, wykazuje niski potencjał interakcji farmakokinetycznych, co potwierdzają badania kliniczne i in vitro. Metabolizm sytagliptyny jest głównie zależny od enzymów CYP3A4 i CYP2C8, jednak u pacjentów z prawidłową czynnością nerek wpływ CYP3A4 na klirens jest minimalny. W grupie pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek lub schyłkową niewydolnością nerek (ESRD) istnieje potencjalne ryzyko zmiany farmakokinetyki pod wpływem silnych inhibitorów CYP3A4 (np. ketokonazol, itrakonazol, rytonawir, klarytromycyna), choć brak jest danych klinicznych potwierdzających ten efekt. Sytagliptyna jest substratem glikoproteiny P oraz transportera OAT3, przy czym hamowanie transportu przez probenecyd nie skutkuje istotnymi klinicznie interakcjami. Jednoczesne stosowanie metforminy (1000 mg x 2/dobę) nie wpływa znacząco na farmakokinetykę sytagliptyny (50 mg). Cyklosporyna (600 mg) zwiększa AUC i Cmax sytagliptyny (100 mg) odpowiednio o 29% i 68%, jednak zmiany te nie są klinicznie istotne, podobnie jak wpływ na klirens nerkowy.
cukrzyca typu 2, cyklosporyna, CYP2C8, CYP3A4, digoksyna, farmakokinetyka sytagliptyny, glikoproteina p, hiperglikemia, hipoglikemia, inhibitor CYP3A4, inhibitor glikoproteiny p, inhibitor OAT3, inhibitory CYP3A4, itrakonazol, izoenzymy CYP450, ketokonazol, klarytromycyna, klirens nerkowy, klirens sytagliptyny, kontrola glikemii, lek przeciwcukrzycowy, leki hipoglikemizujące, metformina, pochodna sulfonylomocznika, pochodne sulfonylomocznika, probenecyd, rytonawir, schyłkowa niewydolność nerek, substrat CYP3A4, sytagliptyna, transporter anionów organicznych-3, transporter kationów organicznych, zaburzenie czynności nerek, zatrucie digoksyną