Przeciwwskazania stosowania
Worykonazol

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Przeciwwskazaniem do stosowania worykonazolu jest nadwrażliwość na substancję czynną lub na którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną w charakterystyce produktu leczniczego. Należy dokładnie zapoznać się ze składem preparatu przed jego zastosowaniem.^{1 2}

Warto zwrócić uwagę, że wśród substancji pomocniczych o znanym działaniu znajduje się hydroksypropylobetadeks zawarty w preparatach do infuzji w ilości około 2600 mg na fiolkę 200 mg. Tabletki Voriconazole Mylan 200 mg zawierają 256,40 mg laktozy jednowodnej, natomiast Voriconazol Polpharma w tabletkach 200 mg – 288 mg laktozy jednowodnej.^{3 4 5}

Interakcje z substratami CYP3A4 powodujące wydłużenie odstępu QTc

Przeciwwskazane jest jednoczesne podawanie worykonazolu z substratami CYP3A4, takimi jak: terfenadyna, astemizol, cyzapryd, pimozyd, chinidyna czy iwabradyna. Zwiększone stężenie tych leków w osoczu pod wpływem worykonazolu może prowadzić do wydłużenia odstępu QTc oraz, w rzadkich przypadkach, do występowania zagrażających życiu zaburzeń rytmu serca typu torsades de pointes.^{6 7}

Interakcje z lekami obniżającymi stężenie worykonazolu

Stosowanie worykonazolu jest przeciwwskazane z lekami, które mogą znacząco zmniejszać jego stężenie w osoczu, co prowadzi do obniżenia skuteczności terapii. Do leków tych należą:⁸

• Ryfampicyna
• Karbamazepina
• Fenobarbital
• Ziele dziurawca (Hypericum perforatum)^{9 10}

Interakcje z efawirenzem

Jednoczesne podawanie standardowej dawki worykonazolu z efawirenzem w dawce 400 mg raz na dobę lub większej jest przeciwwskazane, ponieważ efawirenz znacząco zmniejsza stężenie worykonazolu w osoczu u zdrowych ochotników, gdy jest stosowany w takich dawkach. Dodatkowo worykonazol znacząco zwiększa stężenie efawirenzu w osoczu, co może nasilać jego działania niepożądane.^{11 12}

Interakcje z rytonawirem

Przeciwwskazane jest jednoczesne podawanie worykonazolu z rytonawirem w dużej dawce (400 mg dwa razy na dobę lub większej), ponieważ rytonawir znacząco zmniejsza stężenie worykonazolu w osoczu u zdrowych ochotników, gdy jest stosowany w takiej dawce.^{13 14}

Interakcje z alkaloidami sporyszu

Jednoczesne podawanie worykonazolu z alkaloidami sporyszu (ergotaminą, dihydroergotaminą), które są substratami CYP3A4, jest przeciwwskazane ze względu na możliwość wzrostu stężenia tych leków w osoczu, co może prowadzić do zatrucia alkaloidami sporyszu.^{15 16}

Interakcje z syrolimusem

Jednoczesne podawanie worykonazolu z syrolimusem jest przeciwwskazane, ponieważ worykonazol może znacząco zwiększać stężenie syrolimusu w osoczu. Może to prowadzić do nasilenia działań niepożądanych tego leku immunosupresyjnego.^{17 18}

Interakcje z naloksegolem

Jednoczesne podawanie worykonazolu z naloksegolem, który jest substratem CYP3A4, jest przeciwwskazane, ponieważ zwiększone stężenie naloksegolu w osoczu może wywołać objawy odstawienia opioidów u pacjentów leczonych opioidami.^{19 20}

Interakcje z tolwaptanem

Jednoczesne podawanie worykonazolu z tolwaptanem jest przeciwwskazane, ponieważ silne inhibitory CYP3A4, takie jak worykonazol, znacząco zwiększają stężenie tolwaptanu w osoczu. To może prowadzić do nasilenia działań niepożądanych tolwaptanu, w tym nadmiernej diurezy, odwodnienia i niewydolności nerek.^{21 22}

Interakcje z lurazydonem

Jednoczesne podawanie worykonazolu z lurazydonem jest przeciwwskazane, ponieważ znaczne zwiększenie ekspozycji na lurazydon może powodować ciężkie działania niepożądane, takie jak nasilenie objawów pozapiramidowych, sedacja i zaburzenia rytmu serca.^{23 24}

Interakcje z wenetoklaksem

Jednoczesne podawanie worykonazolu z wenetoklaksem na początku jego stosowania oraz w fazie dostosowania dawki wenetoklaksu jest przeciwwskazane. Jest to spowodowane faktem, że worykonazol może znacząco zwiększać stężenie wenetoklaksu w osoczu i zwiększać ryzyko zespołu rozpadu guza – poważnego powikłania metabolicznego, które może prowadzić do zaburzeń elektrolitowych i ostrej niewydolności nerek.^{25 26}

Podsumowanie przeciwwskazań do stosowania worykonazolu

Worykonazol nie powinien być stosowany u pacjentów w następujących przypadkach:

• Nadwrażliwość na worykonazol lub którykolwiek składnik preparatu²⁷
• Jednoczesne stosowanie z lekami, które mogą powodować wydłużenie odstępu QTc (terfenadyna, astemizol, cyzapryd, pimozyd, chinidyna, iwabradyna)²⁸
• Jednoczesne stosowanie z lekami indukującymi enzymy wątrobowe (ryfampicyna, karbamazepina, fenobarbital, ziele dziurawca)²⁹
• Jednoczesne stosowanie z wysokimi dawkami efawirenzu (≥400 mg raz na dobę)³⁰
• Jednoczesne stosowanie z wysokimi dawkami rytonawiru (≥400 mg dwa razy na dobę)³¹
• Jednoczesne stosowanie z alkaloidami sporyszu (ergotamina, dihydroergotamina)³²
• Jednoczesne stosowanie z syrolimusem³³
• Jednoczesne stosowanie z naloksegolem³⁴
• Jednoczesne stosowanie z tolwaptanem³⁵
• Jednoczesne stosowanie z lurazydonem³⁶
• Jednoczesne stosowanie z wenetoklaksem na początku leczenia i w fazie dostosowania dawki³⁷

Zalecenia dla lekarza przy przepisywaniu worykonazolu

Lekarz przepisujący worykonazol powinien szczegółowo zapoznać się z profilem pacjenta oraz stosowanymi przez niego lekami przed podjęciem decyzji o włączeniu terapii. Należy dokładnie przeanalizować wszystkie leki przyjmowane przez pacjenta pod kątem potencjalnych interakcji z worykonazolem, szczególnie te będące substratami lub induktorami CYP3A4.³⁸

W przypadku stosowania leków obniżających stężenie worykonazolu (induktorów enzymatycznych), należy rozważyć alternatywne leczenie przeciwgrzybicze lub konieczność odstawienia tych leków przed rozpoczęciem terapii worykonazolem.³⁹

Lekarz powinien szczególnie odradzić pacjentowi stosowanie worykonazolu w przypadku:⁴⁰

• Występowania reakcji alergicznych na azole w wywiadzie
• Występowania zespołu wydłużonego QT lub przyjmowania leków wydłużających odstęp QT
• Leczenia przeciwpadaczkowego (karbamazepina, fenobarbital)
• Przyjmowania preparatów ziołowych zawierających ziele dziurawca
• Terapii lekami immunosupresyjnymi (syrolimus)
• Stosowania wysokich dawek rytonawiru lub efawirenzu
• Stosowania alkaloidów sporyszu
• Rozpoczynania leczenia wenetoklaksem

Należy również poinformować pacjenta o konieczności zgłaszania wszystkich stosowanych leków, w tym preparatów dostępnych bez recepty i suplementów diety, które mogą wchodzić w interakcje z worykonazolem.⁴¹