Dawkowanie i sposób podawania
Worykonazol

Dawkowanie i sposób podawania worykonazolu – wprowadzenie

Worykonazol jest lekiem przeciwgrzybiczym z grupy triazoli o szerokim spektrum działania, stosowanym w leczeniu inwazyjnych zakażeń grzybiczych. Odpowiednie dawkowanie oraz sposób podawania tego leku są kluczowe dla zapewnienia skuteczności terapeutycznej przy jednoczesnym zminimalizowaniu ryzyka wystąpienia działań niepożądanych. Szczegółowe informacje dotyczące dawkowania worykonazolu zależą od wieku pacjenta, masy ciała, drogi podania oraz wskazania do stosowania leku.¹

Kontrola zaburzeń elektrolitowych

Przed rozpoczęciem oraz w trakcie leczenia worykonazolem należy monitorować i w razie potrzeby korygować zaburzenia elektrolitowe u pacjenta, takie jak:²

• hipokaliemia
• hipomagnezemia
• hipokalcemia

Dawkowanie u pacjentów dorosłych

Dawkowanie przy podaniu dożylnym

Przy podaniu dożylnym zaleca się, aby worykonazol był podawany z maksymalną szybkością 3 mg/kg mc./godzinę przez 1 do 3 godzin.^{3 4}

Leczenie worykonazolem rozpoczyna się od podania dawki nasycającej w celu osiągnięcia stężeń w osoczu zbliżonych do wartości stężenia w stanie stacjonarnym już w pierwszej dobie leczenia. Dzięki wysokiej biodostępności doustnej worykonazolu (96%), możliwa jest zamiana pomiędzy formą dożylną a doustną, gdy jest to klinicznie wskazane.⁵

Schemat dawkowania u osób dorosłych

* Dotyczy również pacjentów w wieku 15 lat i starszych.⁶

Czas trwania leczenia

Czas trwania leczenia worykonazolem powinien być uzależniony od odpowiedzi klinicznej i mykologicznej oraz być możliwie najkrótszy. W przypadku długotrwałego leczenia worykonazolem, przekraczającego 180 dni (6 miesięcy), konieczne jest przeprowadzenie dokładnej oceny stosunku korzyści do ryzyka.^{7 8}

Należy również zaznaczyć, że dane kliniczne dotyczące bezpieczeństwa dożylnego podawania hydroksypropylobetadeksu w długotrwałym leczeniu są ograniczone.⁹

Dostosowanie dawkowania u dorosłych

Jeśli pacjent nie toleruje dożylnej dawki 4 mg/kg mc. dwa razy na dobę, dawkę należy zmniejszyć do 3 mg/kg mc. dwa razy na dobę.^{10 11}

W przypadku niewystarczającej odpowiedzi pacjenta na leczenie możliwe jest zwiększenie dawki:¹²

• Dla pacjentów o masie ciała ≥40 kg: doustną dawkę podtrzymującą można zwiększyć do 300 mg dwa razy na dobę
• Dla pacjentów o masie ciała <40 kg: doustną dawkę podtrzymującą można zwiększyć do 150 mg dwa razy na dobę

Jeśli pacjent nie toleruje leczenia zwiększoną dawką, dawkę doustną należy zmniejszać stopniowo o 50 mg, aż do osiągnięcia dawki podtrzymującej 200 mg dwa razy na dobę (lub 100 mg dwa razy na dobę u pacjentów o masie ciała poniżej 40 kg).¹³

Dawkowanie u dzieci i młodzieży

Dzieci (w wieku od 2 do <12 lat) i młodsza młodzież o małej masie ciała (w wieku od 12 do 14 lat o masie ciała <50 kg)

Dawkowanie worykonazolu u młodzieży powinno być takie samo jak u dzieci, gdyż ich metabolizm jest bardziej zbliżony do metabolizmu u dzieci niż u dorosłych.¹⁴

¹⁵

Powyższy schemat dawkowania został ustalony na podstawie farmakokinetycznej analizy populacyjnej przeprowadzonej u 112 dzieci z niedoborem odporności w wieku od 2 do <12 lat i 26-osobowej grupie młodzieży w wieku od 12 do <17 lat.<sup data-drug="Voriconazol Adamed" data-section="Dawkowanie i sposób podawania" title="Uwaga: Powyższy schemat dawkowania ustalono na podstawie farmakokinetycznej analizy populacyjnej przeprowadzonej u 112 dzieci z niedoborem odporności w wieku od 2 do <12 lat i 26-osobowej grupie młodzieży w wieku od 12 do 16

Zaleca się rozpoczęcie terapii drogą dożylną. Schemat dawkowania doustnego należy rozważyć jedynie w przypadku, gdy nastąpiła istotna klinicznie poprawa. Należy uwzględnić to, że w tej populacji dawka dożylna 8 mg/kg mc. zapewnia około dwukrotnie większą ekspozycję niż dawka 9 mg/kg mc. podana doustnie.¹⁷

Pozostałe podgrupy młodzieży

W przypadku starszej młodzieży (w wieku od 12 do 14 lat i o masie ciała ≥50 kg oraz w wieku od 15 do 17 lat niezależnie od masy ciała), worykonazol należy dawkować jak u dorosłych.¹⁸

Dostosowanie dawki u dzieci

W przypadku niewystarczającej odpowiedzi pacjenta na leczenie, dawkę dożylną można zwiększać stopniowo o 1 mg/kg mc. Jeśli pacjent nie toleruje leczenia, dawkę dożylną należy zmniejszać stopniowo o 1 mg/kg mc.<sup data-drug="Voriconazol Adamed" data-section="Dawkowanie i sposób podawania" title="Dostosowanie dawki [dzieci (w wieku od 2 do < 12 lat) i młodzież o małej masie ciała (w wieku od 12 do 14 lat o masie ciała 19

Stosowanie worykonazolu u dzieci w wieku od 2 do <12 lat z niewydolnością wątroby lub nerek nie było badane.<sup data-drug="Voriconazol Adamed" data-section="Dawkowanie i sposób podawania" title="Stosowanie u dzieci w wieku od 2 do 20

Stosowanie profilaktyczne worykonazolu

Wskazania i czas trwania profilaktyki

Stosowanie profilaktyczne worykonazolu należy rozpocząć w dniu przeszczepienia i może trwać do 100 dni po przeszczepieniu. Czas trwania stosowania profilaktycznego powinien być możliwie najkrótszy oraz uzależniony od ryzyka rozwoju inwazyjnego zakażenia grzybiczego (IFI), określonego przez neutropenię lub immunosupresję.²¹

Jedynie w przypadku utrzymywania się immunosupresji lub choroby przeszczep przeciwko gospodarzowi (GvHD), stosowanie profilaktyczne można kontynuować do 180 dni po przeszczepieniu.²²

Dawkowanie w profilaktyce

Zalecany schemat dawkowania w profilaktyce jest taki sam, jak w przypadku leczenia w odpowiednich grupach wiekowych (zgodnie z tabelami powyżej).²³

Czas trwania profilaktyki

Nie przeprowadzono odpowiednich badań klinicznych dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa stosowania worykonazolu dłużej niż przez 180 dni.²⁴

W celu prowadzenia profilaktyki worykonazolem dłużej niż przez 180 dni (6 miesięcy) należy przeprowadzić dokładną ocenę stosunku korzyści do ryzyka.²⁵

Dostosowanie dawki w profilaktyce

Podczas stosowania profilaktycznego nie zaleca się dostosowywania dawki w przypadku braku skuteczności lub wystąpienia działań niepożądanych związanych z leczeniem. W przypadku wystąpienia działań niepożądanych związanych z leczeniem należy rozważyć przerwanie stosowania worykonazolu i zastosowanie innych leków przeciwgrzybiczych.²⁶

Dostosowanie dawki w przypadku leczenia skojarzonego

W przypadku jednoczesnego stosowania worykonazolu z innymi lekami, może być konieczne dostosowanie dawkowania:^{27 28}

• Ryfabutyna lub fenytoina: w przypadku jednoczesnego stosowania tych leków z worykonazolem, dożylną dawkę podtrzymującą worykonazolu należy zwiększyć do 5 mg/kg mc. dwa razy na dobę.
• Efawirenz: może być stosowany jednocześnie z worykonazolem w przypadku, gdy dawka podtrzymująca worykonazolu zostanie zwiększona do 400 mg, co 12 godzin, a dawka efawirenzu zostanie zmniejszona o 50%, tj. do 300 mg raz na dobę. Po zakończeniu leczenia worykonazolem, należy powrócić do początkowego dawkowania efawirenzu.²⁹

Szczególne grupy pacjentów

Pacjenci w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku nie ma potrzeby dostosowywania dawki worykonazolu.³⁰

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

U pacjentów z umiarkowaną do ciężkiej niewydolnością nerek (klirens kreatyniny <50 ml/min) występuje kumulacja substancji pomocniczej postaci dożylnej leku, hydroksypropylobetadeksu. U pacjentów tych należy stosować doustną postać leku, chyba że ocena ryzyka i korzyści uzasadnia podanie worykonazolu w postaci dożylnej.<sup data-drug="Voriconazol Adamed" data-section="Dawkowanie i sposób podawania" title="U pacjentów z umiarkowaną do ciężkiej niewydolnością nerek (klirens kreatyniny 31

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek należy ściśle kontrolować stężenia kreatyniny w surowicy, a w przypadku ich zwiększenia należy rozważyć zmianę leczenia z postaci dożylnej na doustną.³² Nie zaleca się stosowania dożylnej postaci worykonazolu u pacjentów, którzy nie są dializowani.³³

Worykonazol jest hemodializowany z klirensem 121 ml/min. Czterogodzinna hemodializa nie usuwa takiej ilości worykonazolu, aby potrzebne było dostosowanie dawki leku.³⁴

Substancja pomocnicza postaci dożylnej, hydroksypropylobetadeks, jest hemodializowana z klirensem 37,5 ± 24 ml/min.³⁵

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

U pacjentów z lekko lub umiarkowanie zaawansowaną marskością wątroby (Child-Pugh A i B), otrzymujących worykonazol, zaleca się podanie standardowej dawki nasycającej worykonazolu. Należy natomiast zmniejszyć o połowę dawkę podtrzymującą.³⁶

Nie badano stosowania worykonazolu u pacjentów z ciężką przewlekłą marskością wątroby (Child-Pugh C).³⁷

Dostępne są ograniczone dane dotyczące bezpieczeństwa stosowania worykonazolu u pacjentów z nieprawidłowymi wynikami badań czynności wątroby (aktywność aminotransferazy asparaginianowej [AspAT], aminotransferazy alaninowej [AlAT], fosfatazy zasadowej [ALP] lub stężenie bilirubiny całkowitej ponad pięciokrotnie przekraczające wartości górnej granicy normy).³⁸

Podanie worykonazolu wiązało się ze zwiększeniem wartości wyników czynności wątroby oraz z klinicznymi objawami uszkodzenia wątroby, takimi jak żółtaczka. U pacjentów z ciężkim uszkodzeniem wątroby, lek ten należy stosować tylko wówczas, kiedy korzyść przeważa nad potencjalnym ryzykiem. Pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby należy monitorować ze względu na toksyczność leku.³⁹

Dzieci poniżej 2 lat

Nie ustalono bezpieczeństwa i skuteczności worykonazolu u pacjentów w wieku poniżej 2 lat. Dostępne dane opisano w literaturze, jednakże na ich podstawie nie można ustalić żadnych zaleceń dotyczących dawkowania.⁴⁰

Sposób podawania

Worykonazol w postaci proszku do sporządzania roztworu do infuzji wymaga rozpuszczenia oraz rozcieńczenia przed podaniem w postaci infuzji dożylnej. Nie należy podawać w postaci wstrzyknięcia, jako bolus.⁴¹

Tabletki powlekane worykonazolu należy przyjmować co najmniej godzinę przed posiłkiem lub godzinę po posiłku.⁴²