substrat CYP3A4

Substrat CYP3A4 to związek, który podlega metabolizmowi przez enzym cytochrom P450 3A4 (CYP3A4), jeden z najważniejszych enzymów biorących udział w biotransformacji leków w organizmie człowieka. CYP3A4 odpowiada za metabolizm około 50% wszystkich stosowanych klinicznie leków.

Enzymy CYP3A4 występują głównie w wątrobie i jelicie cienkim, gdzie pełnią kluczową rolę w metabolizmie pierwszego przejścia. Wśród najczęstszych substratów CYP3A4 znajdują się leki z różnych grup terapeutycznych: statyny (atorwastatyna, simwastatyna), immunosupresanty (cyklosporyna, takrolimus), leki przeciwnowotworowe (paklitaksel, docetaksel), leki przeciwarytmiczne (amiodaron), inhibitory proteazy HIV, makrolidy oraz benzodiazepiny.

Znajomość substratów CYP3A4 jest istotna w praktyce klinicznej ze względu na ryzyko interakcji lekowych. Jednoczesne stosowanie kilku substratów CYP3A4 może prowadzić do konkurencji o miejsce wiązania enzymu i zmiany stężenia leków we krwi. Dodatkowo, wiele substancji może hamować lub indukować aktywność CYP3A4, wpływając na metabolizm jego substratów i powodując potencjalnie niebezpieczne interakcje lekowe.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Przeciwwskazania – Voriconazole Sandoz 200 mg

Worykonazol w postaci tabletek powlekanych (Voriconazole Sandoz 200 mg) jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, w tym 244,2 mg laktozy jednowodnej na tabletkę, co jest istotne u osób z nietolerancją laktozy. Lek nie powinien być stosowany jednocześnie z substratami CYP3A4 wydłużającymi odstęp QTc, takimi jak terfenadyna, astemizol, cyzapryd, pimozyd, chinidyna i iwabradyna, ze względu na ryzyko torsade de pointes. Przeciwwskazane jest także łączenie worykonazolu z silnymi induktorami CYP3A4 (ryfampicyna, karbamazepina, fenobarbital, dziurawiec), które obniżają jego stężenie i skuteczność terapeutyczną. Ponadto, nie zaleca się stosowania worykonazolu z efawirenzem ≥400 mg/dobę oraz rytonawirem ≥400 mg dwa razy na dobę, gdyż dochodzi do wzajemnych interakcji farmakokinetycznych obniżających skuteczność terapii lub nasilających działania niepożądane.
choroba niedokrwienna serca, działanie niepożądane, efawirenz, fenobarbital, induktor cytochromu P450, inhibitor CYP3A4, interakcja lekowa, izoenzym CYP3A4, karbamazepina, lek antyarytmiczny, lek immunosupresyjny, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwpsychotyczny, lurazydon, naloksegol, niedobór laktazy, niedokrwienie tkanek, nietolerancja galaktozy, odstęp QTc, ryfampicyna, rytonawir, skurcz naczyń obwodowych, substrat CYP3A4, syrolimus, terapia przeciwgrzybicza, tolwaptan, torsade de pointes, wenetoklaks, worykonazol, zaburzenia rytmu serca, zatrucie alkaloidami sporyszu, zespół odstawienia opioidów, zespół rozpadu guza, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, ziele dziurawca
Leksykon leków
Interakcje leku – Silungo 20 mg

Syldenafil, metabolizowany głównie przez izoenzymy CYP3A4 i CYP2C9, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne z lekami wpływającymi na te szlaki enzymatyczne. Silne inhibitory CYP3A4, takie jak rytonawir (500 mg 2x/d), powodują nawet 4-krotny wzrost Cₘₐₓ i 11-krotny wzrost AUC syldenafilu po dawce 100 mg, co skutkuje utrzymaniem stężenia około 200 ng/ml po 24 h (vs. 5 ng/ml w monoterapii). Z tego powodu jednoczesne stosowanie syldenafilu z rytonawirem, ketokonazolem czy itrakonazolem jest przeciwwskazane. Umiarkowane inhibitory (sakwinawir, erytromycyna) zwiększają ekspozycję na syldenafil o 140-210%, wymagając dostosowania dawki. Induktory CYP3A4, takie jak bozentan (125 mg 2x/d), zmniejszają AUC syldenafilu o 63%, co wymaga ścisłego monitorowania skuteczności. Syldenafil wykazuje także interakcje z β-adrenolitykami i substratami CYP3A4, zwiększając ekspozycję o 43-66%, co wymaga ostrożności i monitorowania ciśnienia tętniczego.
acenokumarol, alfa-adrenolityk, ambrisentan, amlodypina, atorwastatyna, azytromycyna, beta-adrenolityk, bozentan, cymetydyna, doksazosyna, doustny środek antykoncepcyjny, epoprostenol, erytromycyna, etynyloestradiol, farmakokinetyka syldenafilu, fenobarbital, fenytoina, iloprost, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor PDE5, inhibitor proteazy HIV, itrakonazol, izoenzym CYP2C9, izoenzym CYP3A4, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, klirens, kwas acetylosalicylowy, lewonorgestrel, nefazodon, niedociśnienie ortostatyczne, riocyguat, rozpuszczalna cyklaza guanylowa, ryfampicyna, rytonawir, sakubitryl walsartan, sakwinawir, substrat CYP3A4, szlak tlenek azotu/cGMP, telitromycyna, tętnicze nadciśnienie płucne, tolbutamid, warfaryna, ziele dziurawca
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Imatinib Sandoz

Imatinib Sandoz, będący inhibitorem kinazy tyrozynowej BCR-ABL, wymaga szczególnej uwagi ze względu na liczne potencjalne interakcje lekowe, zwłaszcza z inhibitorami proteazy, azolowymi lekami przeciwgrzybiczymi, makrolidami oraz substratami CYP3A4 o wąskim indeksie terapeutycznym (np. cyklosporyna, takrolimus, fentanyl). Silne induktory CYP3A4 (np. deksametazon, fenytoina, ryfampicyna) mogą obniżać ekspozycję na imatynib, zwiększając ryzyko niepowodzenia terapii. U pacjentów po tyreoidektomii konieczne jest monitorowanie TSH z uwagi na ryzyko niedoczynności tarczycy. Ze względu na metabolizm wątrobowy (tylko 13% wydalane przez nerki), wskazane jest systematyczne monitorowanie funkcji wątroby, zwłaszcza u chorych z GIST i współistniejącymi przerzutami wątrobowymi, gdyż obserwowano przypadki uszkodzenia, niewydolności i martwicy wątroby. Ponadto, u około 2,5% pacjentów z CML występuje zatrzymanie płynów manifestujące się wysiękiem opłucnowym, obrzękami, wodobrzuszem czy obrzękiem płuc, co wymaga regularnej kontroli masy ciała, szczególnie u osób starszych i z chorobami serca.
aktywność ADAMTS13, aktywność aminotransferaz, antybiotyk makrolidowy, azolowy lek przeciwgrzybiczny, faza akceleracji CML, fototoksyczność, hormon tyreotropowy, induktor CYP3A4, inhibitor proteazy, kwaśna alfa-glikoproteina, małopłytkowość, martwica wątroby, mikroangiopatia zakrzepowa, neutropenia, niedoczynność tarczycy, niewydolność wątroby, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, obrzęk płuc, ostra niewydolność wątroby, piorunujące zapalenie wątroby, przełom blastyczny, przewlekła białaczka eozynofilowa, przewlekła białaczka szpikowa, rearanżacja genu PDGFR, stężenie bilirubiny, stężenie troponiny, substrat CYP3A4, toksyczność wątrobowa, uszkodzenie wątroby, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wodobrzusze, wstrząs kardiogenny, wysięk opłucnowy, zatrzymanie płynów, zespół hipereozynofilowy, zespół mielodysplastyczny/mieloproliferacyjny, zespół rozpadu guza, żołądek arbuzowaty
Leksykon leków
Interakcje leku – Sytena 100 mg

Sytagliptyna (substancja czynna leku Sytena) wykazuje niski potencjał do klinicznie istotnych interakcji farmakokinetycznych z innymi lekami, co jest korzystne w terapii polipragmazji. Metabolizm sytagliptyny jest głównie ograniczany przez enzym CYP3A4 z udziałem CYP2C8, jednak u pacjentów z prawidłową funkcją nerek wpływ metabolizmu na klirens jest minimalny. W przypadku ciężkich zaburzeń czynności nerek lub schyłkowej niewydolności nerek (ESRD) metabolizm może mieć większe znaczenie, co zwiększa ryzyko interakcji z silnymi inhibitorami CYP3A4 (np. ketokonazol, itrakonazol, rytonawir, klarytromycyna). Sytagliptyna jest substratem glikoproteiny p oraz transportera OAT3, jednak klinicznie istotne interakcje z inhibitorami OAT3 (np. probenecyd) są mało prawdopodobne. Jednoczesne stosowanie metforminy (1000 mg x2/dobę) nie wpływa istotnie na farmakokinetykę sytagliptyny, a cyklosporyna (600 mg) zwiększa AUC i Cmax sytagliptyny odpowiednio o 29% i 68%, co nie wymaga korekty dawki. Sytagliptyna nie indukuje ani nie hamuje izoenzymów CYP450, a jej wpływ na farmakokinetykę leków takich jak gliburyd, symwastatyna, rozyglitazon, warfaryna czy doustne środki antykoncepcyjne jest nieistotny klinicznie.
cukrzyca typu 2, cyklosporyna, CYP2C8, CYP3A4, digoksyna, DPP-4, ESRD, glikoproteina p, hiperglikemia, hipoglikemia, inhibitor CYP3A4, inhibitor dipeptydylopeptydazy-4, inhibitor OAT3, itrakonazol, izoenzymy CYP450, ketokonazol, klarytromycyna, kontrola glikemii, metformina, OAT3, probenecyd, rytonawir, schyłkowa niewydolność nerek, substrat CYP3A4, substrat glikoproteiny P, sytagliptyna, transporter anionów organicznych-3, zatrucie digoksyną
Leksykon leków
Interakcje leku – Atazanavir Accord 300 mg

Atazanawir, metabolizowany głównie przez enzym CYP3A4, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne, głównie poprzez hamowanie tego enzymu, co prowadzi do istotnych zmian stężeń leków współstosowanych. Szczególnie istotne są interakcje z rytonawirem, który silniej hamuje CYP3A4, co wymaga dostosowania schematu leczenia i uwzględnienia zmienionego profilu interakcji po wycofaniu rytonawiru. Przeciwwskazane jest łączenie atazanawiru z lekami o wąskim indeksie terapeutycznym metabolizowanymi przez CYP3A4, takimi jak kwetiapina, alfuzosyna, astemizol, cyzapryd, pimozyd, chinidyna, triazolam, midazolam (doustny), lomitapid oraz alkaloidy ergotaminy. Ponadto, jednoczesne stosowanie atazanawiru z produktami zawierającymi grazoprewir, glekaprewir i pibrentaswir jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko znacznego wzrostu stężeń tych leków i potencjalnego uszkodzenia wątroby (wzrost aktywności AlAT). W przypadku jednoczesnego stosowania atazanawiru i rytonawiru z grazoprewirem obserwuje się wzrost AUC grazoprewiru o 958%, Cmax o 524% i Cmin o 1064%, co podkreśla konieczność unikania takiego połączenia.
aktywność AlAT, alkaloid ergotaminy, atazanawir z rytonawirem, benzodiazepina, charakterystyka produktu leczniczego, ciężkie niedociśnienie, cytochrom P450 3A4, depresja oddechowa, doustna antykoncepcja, inhibitor CYP3A4, inhibitor pompy protonowej, łagodny rozrost gruczołu krokowego, leczenie HCV, lek prokinetyczny, lek przeciwwirusowy, lek przeciwzakrzepowy, oddział intensywnej opieki medycznej, ośrodkowy układ nerwowy, schorzenie wątroby, substrat CYP3A4, toksyczność wątrobowa, wąski indeks terapeutyczny, wzrost aktywności AlAT, zaburzenie rytmu serca, zahamowanie czynności oddechowej, zatrucie sporyszem
Leksykon leków
Interakcje leku – Dasatinib Sandoz 20 mg

Dazatynib jest substratem enzymu CYP3A4, co powoduje liczne interakcje farmakokinetyczne z lekami wpływającymi na aktywność tego enzymu. Silne inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol, itrakonazol, erytromycyna czy sok grejpfrutowy, mogą znacząco zwiększać stężenie dazatynibu w osoczu, co jest klinicznie istotne i przeciwwskazuje ich jednoczesne stosowanie. Z kolei induktory CYP3A4, np. ryfampicyna (600 mg/dobę przez 8 dni), obniżają AUC dazatynibu nawet o 82%, co może prowadzić do zmniejszenia skuteczności terapii. Deksametazon, jako słaby induktor, zmniejsza AUC dazatynibu o około 25%, co jest uznawane za efekt o niskim znaczeniu klinicznym. Ponadto, zmiany pH żołądka wywołane antagonistami receptora H2 (famotydyna) i inhibitorami pompy protonowej (omeprazol 40 mg) obniżają ekspozycję na dazatynib odpowiednio o 61% i 43% (AUC), co wymaga preferowania leków zobojętniających podawanych z zachowaniem co najmniej 2-godzinnego odstępu czasowego względem dazatynibu.
alkaloid sporyszu, antagonista receptora H2, astemizol, beprydyl, białko osocza, chinidyna, cyzapryd, dazatynib, deksametazon, dihydroergotamina, dysfagia, efekt hepatotoksyczny, enzym CYP3A4, ergotamina, erytromycyna, famotydyna, fenobarbital, fenytoina, glitazon, indeks terapeutyczny, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor pompy protonowej, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, lek zobojętniający, omeprazol, pimozyd, ryfampicyna, rytonawir, sok grejpfrutowy, substrat CYP2C8, substrat CYP3A4, symwastatyna, telitromycyna, terfenadyna, uszkodzenie wątroby, wodorotlenek glinu, wodorotlenek magnezu, ziele dziurawca
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Dasatinib Stada

Dazatynib, będący substratem i inhibitorem CYP3A4, wymaga szczególnej ostrożności ze względu na liczne interakcje lekowe, zwłaszcza z silnymi inhibitorami (np. ketokonazol, erytromycyna) oraz induktorami CYP3A4 (np. deksametazon, ryfampicyna), które mogą odpowiednio zwiększać lub zmniejszać ekspozycję na lek, wpływając na skuteczność i bezpieczeństwo terapii. Równoczesne stosowanie z lekami zmniejszającymi kwasowość soku żołądkowego (antagoniści H2, inhibitory pompy protonowej, preparaty z wodorotlenkiem glinu/magnezu) może obniżać biodostępność dazatynibu, dlatego zaleca się unikanie ich stosowania lub odpowiednie odstępy czasowe podawania. U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby dawkę początkową można stosować zgodnie z zaleceniami, jednak z zachowaniem szczególnej ostrożności. Monitorowanie morfologii krwi jest kluczowe, zwłaszcza w pierwszych miesiącach leczenia, ze względu na ryzyko niedokrwistości, granulocytopenii i małopłytkowości, które są najczęściej odwracalne po modyfikacji dawki lub przerwaniu terapii.
ALL Ph+, antagonista receptora H2, badanie echokardiograficzne, chłonkotok, dazatynib, duszność, granulocytopenia, hipokalemia, hipomagnezemia, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor kinazy tyrozynowej BCR-ABL, inhibitor pompy protonowej, izoenzym CYP3A4, małopłytkowość, mikroangiopatia zakrzepowa, morfologia krwi z rozmazem, niedobór laktazy, niedokrwistość, nietolerancja galaktozy, osteopenia, ostra niewydolność wątroby, piorunujące zapalenie wątroby, retencja płynów, substrat CYP3A4, tętnicze nadciśnienie płucne, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wydłużenie odstępu QT, wysięk osierdzia, wysięk w jamie opłucnej, zaburzenie czynności wątroby, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zastoinowa niewydolność serca, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Dasatinib Sandoz

Dasatinib Sandoz, będący inhibitorem kinazy tyrozynowej BCR-ABL i substratem/inhibitorem CYP3A4, wymaga ścisłego monitorowania klinicznego ze względu na ryzyko licznych interakcji lekowych oraz działań niepożądanych. Należy unikać jednoczesnego stosowania silnych inhibitorów CYP3A4 (np. ketokonazol, erytromycyna) oraz induktorów CYP3A4 (np. deksametazon, ryfampicyna), które mogą odpowiednio zwiększać lub zmniejszać ekspozycję na dazatynib. U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby dopuszcza się stosowanie standardowej dawki początkowej, jednak z zachowaniem ostrożności. Terapia wiąże się z ryzykiem hematologicznym, w tym niedokrwistości, neutropenii i małopłytkowości, które występują częściej u pacjentów z CML w fazie zaawansowanej lub ALL Ph+. Zaleca się regularne badania morfologii krwi, np. co tydzień przez pierwsze 2 miesiące u dorosłych z CML zaawansowanym oraz co 2 tygodnie przez 12 tygodni u pacjentów z CML w fazie przewlekłej.
ADAMTS13, antagonista receptora histaminowego H2, cewnikowanie prawej komory, chłonkotok, dazatynib, drenaż jamy opłucnej, dysfagia, działania niepożądane kardiologiczne, echokardiografia, ginekomastia, hipokaliemia, hipomagnezemia, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor pompy protonowej, izoenzym CYP3A4, krwawienie, krwawienie w OUN, krwawienie z przewodu pokarmowego, lek moczopędny, małopłytkowość, mikroangiopatia zakrzepowa, morfologia krwi, nadciśnienie płucne, neutropenia, niedokrwistość, obrzęk płuc, opóźnienie zrastania nasad kości, osteopenia, ostra niewydolność wątroby, piorunujące zapalenie wątroby, przeszczepienie narządu, przezskórna interwencja wieńcowa, reaktywacja wirusowego zapalenia wątroby typu B, repolaryzacja komór serca, retencja płynów, substrat CYP3A4, tętnicze nadciśnienie płucne, wydłużenie odstępu QT, wysięk opłucnowy, wysięk osierdziowy, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie rytmu serca, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, zespół długiego odstępu QT
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Imatinib Altan

Podczas terapii produktem Imatinib Altan konieczne jest ścisłe monitorowanie pacjentów, ze szczególnym uwzględnieniem potencjalnych interakcji lekowych, zwłaszcza z inhibitorami proteazy, azolowymi lekami przeciwgrzybiczymi, antybiotykami makrolidowymi oraz substratami CYP3A4 o wąskim indeksie terapeutycznym (np. cyklosporyna, takrolimus, fentanyl). Należy unikać jednoczesnego stosowania silnych induktorów CYP3A4 (np. deksametazon, fenytoina, ryfampicyna), które mogą obniżać stężenie imatynibu i zwiększać ryzyko niepowodzenia terapii. W trakcie leczenia istnieje ryzyko mikroangiopatii zakrzepowej (TMA), wymagającej przerwania terapii i diagnostyki aktywności ADAMTS13 oraz miana przeciwciał. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów po tyreoidektomii, u których obserwowano niedoczynność tarczycy, zalecając monitorowanie TSH. Metabolizm imatynibu odbywa się głównie w wątrobie, a u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby konieczne jest monitorowanie enzymów wątrobowych i obrazu krwi, ze względu na ryzyko uszkodzenia, niewydolności i martwicy wątroby, zwłaszcza przy jednoczesnej chemioterapii hepatotoksycznej.
alfa-kwaśna glikoproteina, alfentanyl, antybiotyk makrolidowy, azolowy lek przeciwgrzybiczny, bortezomib, chynidyna, cyklosporyna, deksametazon, diergotamina, docetaksel, dziurawiec, ergotamina, fenobarbital, fentanyl, fenytoina, hormon tyreotropowy, induktor CYP3A4, inhibitor kinazy tyrozynowej BCR-ABL, inhibitor proteazy, karbamazepina, martwica wątroby, mikroangiopatia zakrzepowa, niedoczynność tarczycy, niewydolność serca, niewydolność wątroby, ostra białaczka limfoblastyczna, pimozyd, piorunujące zapalenie wątroby, pochodna kumaryny, retencja płynów, ryfampicyna, substrat CYP3A4, syrolimus, takrolimus, terfenadyna, tyreoidektomia, uszkodzenie wątroby, warfaryna, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wstrząs kardiogenny, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zespół hipereozynofilowy, zespół rozpadu guza, żołądek arbuzowaty
Leksykon substancji czynnych
Fentermina – Interakcje

Produkt leczniczy Qsiva, zawierający fenterminę i topiramat, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które wymagają szczególnej uwagi klinicznej. Topiramat indukuje CYP3A4, co może obniżać stężenia leków o wąskim indeksie terapeutycznym metabolizowanych przez ten enzym, takich jak alfentanyl, cyklosporyna, fentanyl czy takrolimus, co wymaga ścisłego monitorowania skuteczności terapii. Ponadto, topiramat hamuje CYP2C19 in vitro, potencjalnie wpływając na metabolizm diazepamu, imipraminy czy omeprazolu, choć brak potwierdzenia tych interakcji in vivo. Leki przeciwpadaczkowe (fenytoina, karbamazepina) mogą zmniejszać stężenie topiramatu, co wymaga dostosowania dawki Qsiva. Hydrochlorotiazyd zwiększa Cmax i AUC topiramatu odpowiednio o 27% i 29%, a ziele dziurawca zwyczajnego może obniżać stężenie topiramatu, co może osłabiać jego skuteczność. W przypadku doustnych środków antykoncepcyjnych obserwuje się zmniejszenie ekspozycji na etynyloestradiol o 16% i wzrost ekspozycji na noretysteron o 22%, co sugeruje rozważenie dodatkowych metod antykoncepcji.
depresja ośrodkowego układu nerwowego, digoksyna, dziurawiec zwyczajny, fentermina, glibenklamid, hamowanie CYP2C19, hiperamonemia, hipokaliemia, hormonalny środek antykoncepcyjny, hydrochlorotiazyd, indukcja CYP3A4, inhibitor anhydrazy węglanowej, inhibitor monoaminooksydazy, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, kwas walproinowy, kwasica metaboliczna, lek moczopędny nieoszczędzający potasu, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwpadaczkowy, metformina, pioglitazon, przełom nadciśnieniowy, Qsiva, sitagliptyna, substrat CYP3A4, topiramat
Leksykon substancji czynnych
Almotryptan – Interakcje

Almotryptan, stosowany w terapii migreny, wykazuje istotne interakcje farmakodynamiczne z lekami wpływającymi na układ serotoninergiczny, w szczególności z inhibitorami MAO, SSRI oraz SNRI, co zwiększa ryzyko wystąpienia zespołu serotoninowego. Objawy tego zespołu obejmują zmiany stanu psychicznego, niestabilność układu autonomicznego oraz zaburzenia nerwowo-mięśniowe, wymagające natychmiastowej interwencji. W badaniach klinicznych wykazano, że jednoczesne stosowanie almotryptanu z werapamilem (substratem CYP3A4) powoduje 20% wzrost Cmax i AUC almotryptanu, jednak zmiana ta jest klinicznie nieistotna i nie wymaga korekty dawki. Podobnie, propranolol nie wpływa na farmakokinetykę almotryptanu, co potwierdza brak konieczności modyfikacji dawkowania w przypadku beta-blokerów.
agonista receptora 5-HT1, almotryptan, beta-bloker, bloker kanału wapniowego, enzym CYP, farmakokinetyka almotryptanu, inhibitor izoenzymu cytochromu P450, inhibitor monoaminooksydazy, inhibitor monoaminooksydazy A, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny, interakcja farmakodynamiczna, interakcja metaboliczna, migrena, monoaminooksydaza, niestabilność układu autonomicznego, ośrodkowy układ nerwowy, propranolol, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, substrat CYP3A4, werapamil, zaburzenie nerwowo-mięśniowe, zawrót głowy, zespół serotoninowy, zmiana stanu psychicznego
Leksykon leków
Interakcje leku – Aprepitant Teva 125 mg; 80 mg

Aprepitant Teva (125 mg w 1. dniu, następnie 80 mg w dniach 2-5) wykazuje złożone interakcje farmakokinetyczne związane z jego działaniem jako substrat, umiarkowany inhibitor i induktor enzymu CYP3A4 oraz induktor CYP2C9. Podczas terapii aprepitantem obserwuje się istotne zwiększenie stężeń osoczowych leków metabolizowanych przez CYP3A4, zwłaszcza przy doustnym podaniu, gdzie stężenia mogą wzrosnąć nawet trzykrotnie. Przykładowo, AUC deksametazonu wzrasta 2,2-krotnie, co wymaga zmniejszenia dawki deksametazonu o 50%. Podobnie metyloprednizolon podawany dożylnie i doustnie wykazuje wzrost AUC odpowiednio o 1,3- i 2,5-krotny, co wymaga redukcji dawki o 25% i 50%. Aprepitant może również zwiększać stężenia benzodiazepin metabolizowanych przez CYP3A4 (np. midazolam) do 3,3-krotnie przy podaniu doustnym. Istotne jest unikanie jednoczesnego stosowania aprepitantu z lekami o wąskim indeksie terapeutycznym metabolizowanymi przez CYP3A4, takimi jak pimozyd, terfenadyna, astemizol czy cyzapryd, ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych. Ponadto, aprepitant indukuje CYP2C9 i CYP3A4 po zakończeniu terapii, co może prowadzić do zmniejszenia stężeń leków takich jak warfaryna (zmniejszenie INR o 14%) i tolbutamid (zmniejszenie AUC o 23-28%), wymagając ścisłego monitorowania parametrów klinicznych i laboratoryjnych.
antagonista 5-HT3, benzodiazepina, chemioterapeutyk, cyklosporyna, cytochrom P450, czas protrombinowy, deksametazon, działanie sedatywne, ewerolimus, farmakokinetyka, fenobarbital, fentanyl, glikoproteina p, glukuronidacja, granisetron, hormonalny środek antykoncepcyjny, immunosupresant, indukcja enzymatyczna, induktor CYP2C9, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, lek przeciwarytmiczny, metabolizm leku, metabolizm wątrobowy, metyloprednizolon, midazolam, nefazodon, neurotoksyczność, ondansetron, pochodna ergotaminy, pozakonazol, przeciwwskazanie bezwzględne, ryfampicyna, substrat CYP3A4, syrolimus, takrolimus, telitromycyna, tolbutamid, warfaryna, worykonazol
Leksykon leków
Interakcje leku – SITAGLIPTIN BIOTON 100 mg

Sytagliptyna (SITAGLIPTIN BIOTON) charakteryzuje się niskim ryzykiem istotnych klinicznie interakcji lekowych, co wynika z jej profilu farmakokinetycznego. Metabolizm leku odbywa się głównie przez enzymy CYP3A4 i CYP2C8, z większym znaczeniem w przypadku ciężkich zaburzeń czynności nerek lub schyłkowej niewydolności nerek (ESRD). Sytagliptyna jest substratem glikoproteiny p oraz transportera OAT3, którego transport może być hamowany przez probenecyd, jednak ryzyko kliniczne jest niewielkie. Silne inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol, itrakonazol, rytonawir, klarytromycyna) mogą potencjalnie zwiększać stężenie sytagliptyny u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek, choć brak jest danych klinicznych potwierdzających ten efekt. Jednoczesne stosowanie metforminy (1000 mg x 2/dobę) nie wpływa istotnie na farmakokinetykę sytagliptyny (50 mg). Cyklosporyna zwiększa AUC i Cmax sytagliptyny odpowiednio o 29% i 68%, jednak zmiany te nie są klinicznie istotne i nie wymagają modyfikacji dawki.
ciężkie zaburzenia czynności nerek, cukrzyca typu 2, cyklosporyna, CYP2C8, CYP3A4, digoksyna, doustny lek antykoncepcyjny, ESRD, gliburyd, glikoproteina p, glukoneogeneza wątrobowa, hiperglikemia, hipoglikemia, inhibitor CYP3A4, itrakonazol, izoenzym CYP450, ketokonazol, klarytromycyna, metformina, probenecyd, rozyglitazon, rytonawir, schyłkowa niewydolność nerek, substrat CYP2C8, substrat CYP2C9, substrat CYP3A4, symwastatyna, transporter anionów organicznych-3, transporter kationów organicznych, warfaryna, zatrucie digoksyną
Leksykon leków
Interakcje leku – Methylprednisolone Sopharma 250 mg

Metyloprednizolon, metabolizowany głównie przez enzym CYP3A4, wykazuje liczne interakcje farmakologiczne o istotnym znaczeniu klinicznym. Inhibitory CYP3A4 (np. izoniazyd, aprepitant, itrakonazol, inhibitory proteazy HIV, diltiazem, makrolidy) powodują zmniejszenie klirensu wątrobowego metyloprednizolonu, co skutkuje wzrostem jego stężenia w osoczu i zwiększonym ryzykiem toksyczności steroidowej. Z kolei induktory CYP3A4 (ryfampicyna, karbamazepina, fenobarbital, fenytoina) przyspieszają metabolizm, obniżając stężenie leku i osłabiając efekt terapeutyczny. Ponadto, metyloprednizolon wchodzi w interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi (warfaryna, acenokumarol) o zmiennym wpływie na ich działanie, lekami blokującymi przewodnictwo nerwowo-mięśniowe (pankuronium, wekuronium, rokuronium) powodując antagonizm farmakodynamiczny oraz antycholinoesterazami (pirydostygmina, neostygmina), co może pogarszać kontrolę miastenii. W terapii pacjentów z cukrzycą konieczne jest monitorowanie glikemii, gdyż metyloprednizolon może osłabiać działanie leków przeciwcukrzycowych.
6β-hydroksylacja steroidów, acenokumarol, allopurynol, aminoglutetymid, antybiotyk makrolidowy, antycholinoesteraza, aprepitant, blokada nerwowo-mięśniowa, bromek rokuronium, bromek wekuronium, bursztynian metyloprednizolonu, cisatrakurium, cyklofosfamid, cyklosporyna, CYP3A4, cytochrom P450, diltiazem, doksapram, działanie immunosupresyjne, erytromycyna, etynyloestradiol, fenobarbital, fenytoina, glikopirolinian, glukonian wapnia, hepatotoksyczność, hipokaliemia, induktor CYP3A4, inhibitor aromatazy, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, insulina, itrakonazol, izoniazyd, karbamazepina, klarytromycyna, klirens wątrobowy, kwas acetylosalicylowy, lek antycholinergiczny, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwzakrzepowy, metabolizm glikokortykoidów, metformina, metyloprednizolon, miastenia, neostygmina, niesteroidowy lek przeciwzapalny, osteoporoza, pankuronium, pirydostygmina, pochodna sulfonylomocznika, propofol, rokuronium, ryfampicyna, sok grejpfrutowy, substrat CYP3A4, supresja nadnerczy, takrolimus, toksyczność steroidowa, troleandomycyna, tygecyklina, warfaryna, wekuronium, wskaźnik krzepliwości krwi, złamanie osteoporotyczne
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Dasatinib Viatris

Dasatinib Viatris jest inhibitorem kinazy tyrozynowej BCR-ABL, metabolizowanym głównie przez CYP3A4, co wymaga ostrożności w przypadku jednoczesnego stosowania z silnymi inhibitorami (np. ketokonazol, erytromycyna) lub induktorami CYP3A4 (np. deksametazon, ryfampicyna), które mogą odpowiednio zwiększać lub zmniejszać ekspozycję na lek. Leki wpływające na pH żołądka, takie jak antagoniści receptora H2 i inhibitory pompy protonowej, mogą obniżać biodostępność dazatynibu i nie są zalecane. U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby stosowanie dawki początkowej jest możliwe, ale wymaga szczególnej ostrożności. Monitorowanie morfologii krwi (CBC) jest kluczowe ze względu na ryzyko niedokrwistości, neutropenii i małopłytkowości, zwłaszcza u pacjentów z CML w fazie zaawansowanej lub Ph+ ALL, z zaleceniem częstotliwości badań dostosowanej do fazy choroby i wieku pacjenta.
aktywacja płytek krwi, aktywność ADAMTS13, brak laktazy, chłonkotok, cytochrom P450, dazatynib, ginekomastia, hipokalemia, hipomagnezemia, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, krwawienie w OUN, krwawienie z przewodu pokarmowego, małopłytkowość, mikroangiopatia zakrzepowa, morfologia krwi z rozmazem, nadciśnienie płucne, neutropenia, niedokrwistość, niekardiogenny obrzęk płuc, nietolerancja galaktozy, opóźnienie zrastania nasad kości, osteopenia, ostra niewydolność wątroby, piorunujące zapalenie wątroby, reaktywacja zapalenia wątroby, retencja płynów, substrat CYP3A4, tętnicze nadciśnienie płucne, wydłużenie odcinka QT, wydłużenie repolaryzacji komór serca, wysięk opłucnowy, wysięk osierdziowy, zaburzenie czynności serca, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie rytmu serca, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zastoinowa niewydolność serca, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy