Interakcje
Metyloprednizolon

Interakcje substancji z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Metyloprednizolon jest substratem enzymów cytochromu P450 (CYP) i jest metabolizowany głównie przez enzym CYP3A4. CYP3A4 jest enzymem dominującym w podrodzinie CYP występującej w największej ilości w wątrobie dorosłego człowieka. Enzym ten katalizuje 6β-hydroksylację steroidów, która stanowi niezbędny etap metabolizmu fazy I w przypadku kortykosteroidów endogennych i syntetycznych. Wiele innych związków także stanowi substraty CYP3A4, przy czym wykazano, że niektóre (a także inne leki) zmieniają metabolizm glikokortykosteroidów poprzez indukcję (zwiększenie aktywności) lub hamowanie enzymu CYP3A4.¹

Inhibitory CYP3A4

Leki hamujące aktywność CYP3A4 zmniejszają klirens wątrobowy i zwiększają stężenie leków będących substratami CYP3A4 w osoczu, w tym metyloprednizolonu. W przypadku jednoczesnego stosowania inhibitora CYP3A4 może być konieczne dostosowanie dawki metyloprednizolonu w celu uniknięcia toksycznego działania steroidów.²

Spodziewane jest, że jednoczesne podawanie inhibitorów CYP3A, w tym produktów zawierających kobicystat, zwiększy ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych. Należy unikać łączenia leków, chyba że korzyść przewyższa zwiększone ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych związanych ze stosowaniem glikokortykosteroidów. W takim przypadku pacjenta należy ściśle obserwować w celu wykrycia ogólnoustrojowych działań glikokortykosteroidów.³

Induktory CYP3A4

Leki indukujące aktywność CYP3A4 zwiększają klirens wątrobowy i w ten sposób zmniejszają stężenie leków będących substratami CYP3A4 w osoczu. Jednoczesne stosowanie może wymagać zwiększenia dawki metyloprednizolonu, aby uzyskać oczekiwany efekt kliniczny.⁴

Substraty CYP3A4

Obecność innego substratu CYP3A4 może mieć wpływ na klirens wątrobowy metyloprednizolonu, co może wymagać odpowiedniego dostosowania dawki. W przypadku jednoczesnego stosowania istnieje możliwość zwiększenia prawdopodobieństwa wystąpienia działań niepożądanych związanych ze stosowaniem któregokolwiek z leków oddzielnie.⁵

Interakcje z poszczególnymi grupami leków

Leki przeciwbakteryjne

Izoniazyd – Izoniazyd jest inhibitorem CYP3A4. Ponadto istnieje możliwość, że metyloprednizolon spowoduje wzrost wskaźnika acetylacji i klirensu izoniazydu.⁶

Ryfampicyna – Ryfampicyna działa jako induktor CYP3A4, co może prowadzić do zmniejszenia skuteczności metyloprednizolonu.⁷

Makrolidowe leki przeciwbakteryjne – Klarytromycyna, erytromycyna są inhibitorami CYP3A4 (i jednocześnie substratami), natomiast troleandomycyna jest inhibitorem CYP3A4.⁸

Leki przeciwzakrzepowe

Wpływ metyloprednizolonu na doustne leki przeciwzakrzepowe jest zmienny. Donoszono o zwiększonym i zmniejszonym działaniu leków przeciwzakrzepowych podawanych jednocześnie z kortykosteroidami. W związku z tym należy kontrolować wskaźniki krzepnięcia krwi, aby zapewnić odpowiednie działanie przeciwzakrzepowe.⁹

Leki przeciwdrgawkowe

Karbamazepina – działa jako induktor CYP3A4 (i jest substratem).¹⁰

Fenobarbital i fenytoina – są induktorami CYP3A4, co może zmniejszać stężenie metyloprednizolonu w osoczu.¹¹

Leki przeciwcholinergiczne

Kortykosteroidy mogą wpływać na działanie leków przeciwcholinergicznych. Podczas jednoczesnego stosowania dużych dawek kortykosteroidów i leków przeciwcholinergicznych, takich jak leki blokujące przewodnictwo nerwowo-mięśniowe, donoszono o wystąpieniu ostrej miopatii.¹²

U pacjentów przyjmujących kortykosteroidy zaobserwowano antagonistyczne działanie na mechanizm blokady przewodnictwa nerwowo-mięśniowego pankuronium i wekuronium. Podobnej interakcji można oczekiwać w przypadku wszystkich kompetycyjnych blokerów przewodnictwa nerwowo-mięśniowego.¹³

Inhibitory cholinoesterazy

Steroidy mogą zmniejszać wpływ inhibitorów cholinoesterazy u pacjentów z miastenią.¹⁴

Leki przeciwcukrzycowe

Może być konieczne dostosowanie dawki leków przeciwcukrzycowych, ponieważ kortykosteroidy mogą zwiększać stężenie glukozy we krwi.¹⁵

Leki przeciwwymiotne

Aprepitant i fosaprepitant – działają jako inhibitory CYP3A4 (i są substratami).¹⁶

Leki przeciwgrzybicze

Itrakonazol i ketokonazol – są silnymi inhibitorami CYP3A4 (i substratami).¹⁷

Leki przeciwwirusowe

Inhibitory proteazy HIV (np. indynawir, rytonawir) – mogą zwiększać stężenie kortykosteroidów w osoczu. Jednocześnie kortykosteroidy mogą indukować metabolizm inhibitorów proteazy HIV, co może spowodować zmniejszenie ich stężenia w osoczu.¹⁸

Leki immunosupresyjne

Cyklosporyna – W przypadku jednoczesnego stosowania cyklosporyny i metyloprednizolonu występuje wzajemne hamowanie metabolizmu, co może zwiększać stężenie jednego lub obu leków w osoczu. W związku z tym istnieje możliwość, że przy jednoczesnym podawaniu zwiększy się ryzyko wystąpienia działań niepożądanych związanych z przyjmowaniem jednego z leków. W czasie jednoczesnego stosowania metyloprednizolonu i cyklosporyny donoszono o występowaniu drgawek.¹⁹

Cyklofosfamid i takrolimus – są substratami CYP3A4.²⁰

Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ)

Jednoczesne stosowanie kortykosteroidów z NLPZ może zwiększać częstość występowania krwawień i owrzodzeń z przewodu pokarmowego.²¹

Aspiryna (kwas acetylosalicylowy) w wysokich dawkach – Metyloprednizolon może zwiększać klirens aspiryny podawanej w wysokich dawkach, co może prowadzić do zmniejszenia stężenia salicylanów w surowicy. Przerwanie leczenia metyloprednizolonem może prowadzić do wzrostu stężenia salicylanów w surowicy, co może prowadzić do zwiększenia ryzyka wystąpienia toksyczności ze strony salicylanów.²²

Leki zmniejszające stężenie potasu

Gdy kortykosteroidy są podawane jednocześnie z lekami zmniejszającymi stężenie potasu (np. diuretykami), pacjentów należy uważnie obserwować pod kątem rozwoju hipokaliemii. Istnieje także podwyższone ryzyko wystąpienia hipokaliemii w przypadku jednoczesnego stosowania kortykosteroidów oraz amfoterycyny B, ksantynów lub agonistów beta2.²³

Inne interakcje

Inhibitor aromatazy – aminoglutetymid – Supresja czynności nadnerczy wywołana aminoglutetymidem może zaostrzyć zmiany hormonalne wywołane przez długotrwałe leczenie glikokortykosteroidami.²⁴

Antagonista kanału wapniowego – diltiazem – Inhibitor CYP3A4 (i substrat). Stężenie metyloprednizolonu w osoczu może ulec zwiększeniu. W pierwszym okresie leczenia należy zatem prowadzić dokładną kontrolę lekarską. Może być konieczne dostosowanie dawki metyloprednizolonu.²⁵

Środki antykoncepcyjne (doustne) – etynyloestradiol/noretyndron – Inhibitory CYP3A4 (i substraty).²⁶

Sok grejpfrutowy – Jest inhibitorem CYP3A4.²⁷

Interakcje z alkoholem

Jednoczesne spożywanie alkoholu podczas terapii metyloprednizolonem może nasilać działania niepożądane, szczególnie te dotyczące przewodu pokarmowego. Alkohol może zwiększać ryzyko wystąpienia i nasilenie owrzodzeń żołądka i dwunastnicy, a także krwawień z przewodu pokarmowego, które są potencjalnymi powikłaniami terapii glikokortykosteroidami.²⁸

Ponadto, zarówno alkohol jak i metyloprednizolon mogą wpływać na metabolizm glukozy, co może prowadzić do niestabilności poziomu glikemii u pacjentów z cukrzycą lub predyspozycjami do tej choroby. Alkohol może również nasilać immunosupresyjne działanie kortykosteroidów, zwiększając podatność na infekcje.

Warto również zaznaczyć, że alkohol może wpływać na metabolizm wątrobowy leków, w tym metyloprednizolonu, poprzez oddziaływanie na enzymy cytochromu P450, co może prowadzić do zmian w stężeniu leku we krwi i potencjalnego nasilenia działań niepożądanych.

Z powyższych względów zaleca się unikanie spożywania alkoholu podczas terapii metyloprednizolonem.

Tabela interakcji metyloprednizolonu z innymi lekami

Niezgodności farmaceutyczne

Zaleca się dożylne podawanie soli sodowej bursztynianu metyloprednizolonu osobno, bez innych związków podawanych dożylnie, aby uniknąć problemów związanych ze zgodnością lub stabilnością.²⁹

Leki, które pod względem parametrów fizycznych nie są zgodne w roztworze z solą sodową bursztynianu metyloprednizolonu, obejmują między innymi, lecz nie wyłącznie: allopurynol sodu, chlorowodorek doksapramu, tygecyklinę, chlorowodorek diltiazemu, glukonian wapnia, bromek wekuronium, bromek rokuronium, besylan cisatrakurium, glikopirolinian, propofol.³⁰