glikokortykosteroid
Glikokortykosteroidy to grupa hormonów steroidowych wytwarzanych naturalnie w korze nadnerczy lub syntetyzowanych w celach leczniczych. Ich główne działanie polega na modulowaniu procesów metabolicznych, immunologicznych i przeciwzapalnych w organizmie.
Pod względem klinicznym, glikokortykosteroidy wykazują silne działanie przeciwzapalne i immunosupresyjne, co czyni je cennymi lekami w terapii chorób autoimmunologicznych, alergicznych, zapalnych oraz w onkologii. Do najczęściej stosowanych preparatów należą prednizon, metyloprednizolon, deksametazon i hydrokortyzon.
Mechanizm działania glikokortykosteroidów opiera się na wiązaniu z receptorami wewnątrzkomórkowymi, co prowadzi do regulacji ekspresji genów odpowiedzialnych za syntezę białek prozapalnych i przeciwzapalnych. Blokują one także działanie fosfolipazy A2, hamując tym samym syntezę eikozanoidów – mediatorów stanu zapalnego.
Należy pamiętać, że długotrwała terapia glikokortykosteroidami wiąże się z licznymi działaniami niepożądanymi, takimi jak osteoporoza, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia metaboliczne, immunosupresja oraz zaburzenia psychiczne. Dlatego istotne jest stosowanie najniższej skutecznej dawki przez możliwie najkrótszy czas.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Zespół nadmiernej stymulacji jajników – Zapobieganie i profilaktyka
Zespół nadmiernej stymulacji jajników (OHSS) stanowi poważne powikłanie procedur wspomaganego rozrodu, występujące u około 20% kobiet z grupy wysokiego ryzyka. Kluczowe czynniki predysponujące to młody wiek, niska masa ciała, zespół policystycznych jajników (PCOS), podwyższone markery rezerwy jajnikowej (AFC ≥24, AMH ≥3,4 ng/ml) oraz wcześniejsze epizody OHSS. Ryzyko zwiększają także parametry stymulacji, takie jak liczba dojrzałych pęcherzyków (17-19), poziom estradiolu (3500-5000 pg/ml) i liczba pozyskanych oocytów (15-18). Profilaktyka opiera się na indywidualizacji protokołów stymulacji, preferowaniu antagonistów GnRH zamiast agonistów, dostosowaniu dawki gonadotropin (np. protokół step-up z dawką 75 IU FSH), stosowaniu agonistów GnRH do wyzwalania owulacji oraz rozważeniu strategii freeze-all, co znacząco redukuje ryzyko umiarkowanego i ciężkiego OHSS. Wysokie ryzyko wymaga także zastosowania agonistów dopaminy (np. kabergoliny 0,5 mg/dz. przez 8-21 dni) oraz metforminy u pacjentek z PCOS w protokołach z agonistą GnRH.
agonista dopaminy, agonista GnRH, antagonista GnRH, bromokryptyna, ciąża mnoga, cytrynian klomifenu, D-chiro-inozytol, dojrzewanie oocytów, dojrzewanie oocytów in vitro, faza lutealna, glikokortykosteroid, gonadotropiny, hemokoncentracja, hormon anty-Müllerowski, kabergolina, kontrolowana stymulacja jajników, letrozol, mannitol, metformina, mifepryston, mio-inozytol, przepuszczalność naczyń, techniki wspomaganego rozrodu, transfer pojedynczego zarodka, wyzwalanie owulacji, zakrzep krwi, zespół nadmiernej stymulacji jajników, zespół policystycznych jajników - Leksykon leków
Interakcje leku – Gopten 0,5 0,5 mg
Trandolapryl, jako inhibitor ACE, wykazuje liczne interakcje farmakologiczne o istotnym znaczeniu klinicznym, zwłaszcza u pacjentów z chorobami współistniejącymi. Przeciwwskazane jest łączenie trandolaprylu z sakubitrylem/walsartanem ze względu na wysokie ryzyko obrzęku naczynioruchowego. Podobne ryzyko występuje przy jednoczesnym stosowaniu z racekadotrylem, inhibitorami mTOR oraz wildagliptyną. Trandolapryl może powodować retencję potasu, co w połączeniu z lekami moczopędnymi oszczędzającymi potas, suplementami potasu, trimetoprimem, kotrimoksazolem, cyklosporyną i heparyną zwiększa ryzyko hiperkaliemii; zalecane jest regularne monitorowanie stężenia potasu. Ponadto, trandolapryl nasila działanie hipoglikemizujące insuliny i doustnych leków przeciwcukrzycowych, co wymaga ścisłej kontroli glikemii. Współstosowanie z litem może prowadzić do toksyczności wskutek zmniejszonego wydalania litu, dlatego konieczne jest monitorowanie jego stężenia w surowicy.
afereza LDL, aliskiren, allopurynol, amiloryd, antagonista receptora angiotensyny II, cyklosporyna, cytostatyk, glikokortykosteroid, heparyna, hiperkaliemia, hipoglikemia, inhibitor ACE, inhibitor DPP-4, inhibitor mTOR, kotrimoksazol, kwas acetylosalicylowy, lek moczopędny oszczędzający potas, lek przeciwcukrzycowy, lek sympatykomimetyczny, leukopenia, morfologia krwi, niedociśnienie ortostatyczne, niedociśnienie tętnicze, niesteroidowy lek przeciwzapalny, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, podwójna blokada układu RAA, prokainamid, racekadotryl, reakcja rzekomoanafilaktyczna, sakubitryl walsartan, siarczan dekstranu, spironolakton, trandolapryl, triamteren, trimetoprim, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, układ renina-angiotensyna-aldosteron, wildagliptyna - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Ribuspir 200 mcg/dawkę odmierzoną
Ribuspir to aerozol inhalacyjny zawierający budezonid w dawce 200 mikrogramów na dawkę odmierzoną, stosowany w leczeniu astmy oskrzelowej o różnym stopniu nasilenia – od łagodnej, przez umiarkowaną, aż do ciężkiej postaci przewlekłej. Lek ten jest wskazany do terapii przewlekłej astmy, umożliwiając precyzyjne dostarczenie glikokortykosteroidu bezpośrednio do dróg oddechowych, co zapewnia silne miejscowe działanie przeciwzapalne. Ribuspir jest stosowany zarówno u pacjentów z nowo rozpoznaną astmą wymagającą regularnej terapii wziewnej, jak i u tych z astmą niedostatecznie kontrolowaną za pomocą leków rozszerzających oskrzela oraz w leczeniu podtrzymującym w celu utrzymania kontroli choroby.
aerozol inhalacyjny, astma ciężka, astma łagodna, astma oskrzelowa, astma umiarkowana, budezonid, działanie przeciwzapalne miejscowe, glikokortykosteroid, glikokortykosteroidy wziewne, leczenie podtrzymujące, leczenie przeciwzapalne dróg oddechowych, leki rozszerzające oskrzela, napad duszności, przewlekła astma oskrzelowa, zaostrzenie astmy - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Symbicort Turbuhaler (320 mcg + 9 mcg)/dawkę inh.
Symbicort Turbuhaler zawiera 320 mcg budezonidu i 9 mcg formoterolu fumaranu dwuwodnego na dawkę i jest stosowany wziewnie w leczeniu podtrzymującym astmy oraz POChP u dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat. Dawkowanie ustala się indywidualnie, z podstawową dawką 1 inhalacji dwa razy na dobę i maksymalną 2 inhalacji dwa razy na dobę u dorosłych, natomiast u młodzieży nie zaleca się zwiększania dawki ponad 1 inhalację dwa razy na dobę. Dla dzieci 6-11 lat dostępna jest mniejsza dawka 80 mcg budezonidu i 4,5 mcg formoterolu, a u dzieci poniżej 6 lat stosowanie leku nie jest zalecane ze względu na brak danych. W przypadku ciężkiej marskości wątroby może dojść do zwiększonej ekspozycji na substancje czynne, co wymaga ostrożności.
astma, budezonid, ciężka marskość wątroby, długo działający lek rozszerzający oskrzela, formoterol fumaran dwuwodny, glikokortykosteroid, glikokortykosteroid wziewny, grzybica jamy ustnej i gardła, inhalacja, leczenie podtrzymujące, POChP, podanie wziewne, proszek do inhalacji, przewlekła obturacyjna choroba płuc, szybko działający lek rozszerzający oskrzela, ustnik inhalatora, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon chorób i schorzeń
Polimialgia reumatyczna – Leczenie
Polimialgia reumatyczna (PMR) jest chorobą zapalną leczoną głównie glikokortykosteroidami (GKS), z prednizonem lub prednizolonem jako lekami pierwszego wyboru. Zalecana dawka początkowa prednizonu wynosi 12,5-25 mg/dobę, najczęściej 15 mg/dobę, co pozwala na szybką poprawę kliniczną w ciągu 24-72 godzin. Po uzyskaniu remisji dawkę stopniowo redukuje się według schematu: 15 mg przez 3 tygodnie, następnie 12,5 mg przez kolejne 3 tygodnie, 10 mg przez 4-6 tygodni, a następnie o 1 mg co 4-8 tygodni. Całkowity czas terapii wynosi zwykle 1-2 lata. W przypadku nawrotów stosuje się ponowne zwiększenie dawki prednizonu do ostatniej skutecznej, a w nawracających zaostrzeniach rozważa się dodanie leków oszczędzających GKS, takich jak metotreksat (10-20 mg/tydzień). Długotrwałe stosowanie GKS wiąże się z ryzykiem działań niepożądanych, m.in. osteoporozy, nadciśnienia, cukrzycy, dlatego zaleca się profilaktykę wapniem (1000-1200 mg/dobę) i witaminą D (600-800 IU/dobę), a u pacjentów wysokiego ryzyka bisfosfoniany.
aktywność choroby, alendronian, badanie laboratoryjne, bisfosfonian, cukrzyca, diagnoza różnicowa, dieta śródziemnomorska, działanie niepożądane, fizjoterapia, gęstość mineralna kości, glikokortykosteroid, hydroterapia, inhibitor receptora interleukiny-6, kwas omega-3, leflunomid, lek biologiczny, metotreksat, nadciśnienie tętnicze, niesteroidowy lek przeciwzapalny, odczyn Biernackiego, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, osteoporoza, paracetamol, polimialgia reumatyczna, prednizon, remisja, ryzedronian, sarilumab, stężenie glukozy, tocilizumab, wskaźnik zapalny, zaćma, zaostrzenie choroby - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Eferox
Podczas terapii lewotyroksyną sodową (Eferox) kluczowe jest ścisłe monitorowanie stanu pacjenta oraz przestrzeganie wytycznych dotyczących dawkowania i kwalifikacji do leczenia. Lewotyroksyny nie należy stosować w celu redukcji masy ciała, gdyż u osób z prawidłową czynnością tarczycy nie powoduje ona utraty wagi, a jej nadmierne dawki mogą wywołać objawy nadczynności tarczycy, zagrażające życiu. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi (choroba wieńcowa, dławica piersiowa, niewydolność serca, tachyarytmie), cukrzycą, moczówką prostą, a także u kobiet w ciąży, osób starszych, z niedoczynnością przysadki lub kory nadnerczy oraz u pacjentów z ryzykiem zaburzeń psychotycznych czy padaczką. Przed rozpoczęciem leczenia należy wykluczyć lub odpowiednio leczyć choroby takie jak nadciśnienie tętnicze, miażdżyca, autonomiczna czynność tarczycy oraz niedoczynność kory nadnerczy, aby uniknąć powikłań, w tym przełomu nadnerczowego. W przypadku zmiany preparatu zawierającego lewotyroksynę konieczne jest ścisłe monitorowanie parametrów klinicznych i biochemicznych, a dawkę należy dostosować indywidualnie.
amina sympatykomimetyczna, autonomiczna czynność tarczycy, badanie immunologiczne tarczycy, biotyna, choroba niedokrwienna serca, choroba wieńcowa, choroba wieńcowa serca, cukrzyca, czynność tarczycy, dławica piersiowa, glikokortykosteroid, hormon tarczycy, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwzakrzepowy, miażdżyca, mineralna gęstość kości, moczówka prosta, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, napad padaczkowy, niedoczynność kory nadnerczy, niedoczynność przysadki, niedoczynność tarczycy, niewydolność serca, obrzęk śluzowaty, ośrodkowa niedoczynność tarczycy, osteoporoza, ostra niewydolność kory nadnerczy, padaczka, przełom nadnerczowy, rak tarczycy, tachyarytmia, test TRH, zaburzenie rytmu serca, zawał mięśnia sercowego, zespół złego wchłaniania - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Esotkaleno 30 mg
Esotkaleno, zawierający prednizon, posiada jedno bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania – nadwrażliwość na substancję czynną lub substancje pomocnicze. Preparat dostępny jest w ośmiu dawkach: 1 mg, 2,5 mg, 5 mg, 10 mg, 20 mg, 25 mg, 30 mg oraz 50 mg, w formie białych, okrągłych tabletek z linią podziału, umożliwiających precyzyjne dostosowanie dawkowania. W stanach zagrożenia życia, przy krótkotrwałym stosowaniu, brak jest innych przeciwwskazań poza nadwrażliwością, co podkreśla jego znaczenie w terapii nagłych przypadków. Zaleca się jednak minimalizowanie czasu ekspozycji na prednizon, aby ograniczyć ryzyko działań niepożądanych charakterystycznych dla glikokortykosteroidów.
cukrzyca, działanie niepożądane glikokortykosteroidów, glikokortykosteroid, gruźlica, infekcja bakteryjna i wirusowa, jaskra, krótkotrwałe stosowanie, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na substancję czynną, nagłe odstawienie leku, nietolerancja glukozy, opryszczka, osteoporoza, półpasiec, prednizon, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, redukcja dawki, stosunek korzyści do ryzyka, substancja pomocnicza, tabletka dwupłaszczyznowa, wrzód żołądka i dwunastnicy, zaburzenie psychiczne - Leksykon leków
Działania niepożądane – Budipulmi 0,5 mg/ml
Budezonid w postaci zawiesiny do nebulizacji może wywoływać działania niepożądane o różnej częstości występowania, które należy monitorować podczas terapii. Do najczęstszych należą zakażenia grzybicze jamy ustnej i gardła (kandydoza) oraz zapalenie płuc u pacjentów z POChP. Rzadziej obserwuje się reakcje nadwrażliwości, takie jak wysypka, pokrzywka czy obrzęk naczynioruchowy, a także objawy ogólnoustrojowego działania glikokortykosteroidów, w tym zahamowanie czynności kory nadnerczy i spowolnienie wzrostu u dzieci i młodzieży. W obrębie układu wzrokowego mogą wystąpić zaćma (niezbyt często), nieostre widzenie oraz jaskra o nieznanej częstości, wymagające kontroli okulistycznej. Ponadto, częstość występowania niepokoju i depresji u pacjentów stosujących budezonid jest porównywalna lub niższa niż w grupie placebo (odpowiednio 0,52% vs 0,63% oraz 0,67% vs 1,15%).
budezonid, ciśnienie wewnątrzgałkowe, depresja, działanie niepożądane, glikokortykosteroid, glikokortykosteroid wziewny, jaskra, kandydoza jamy ustnej, nebulizacja, nebulizator z maską, niewydolność kory nadnerczy, obrzęk naczynioruchowy, paradoksalny skurcz oskrzeli, POChP, podrażnienie gardła, podrażnienie skóry, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, skłonność do siniaków, skurcz oskrzeli, tkanka łączna, wybroczyna, zaćma, zapalenie płuc, zapalenie skóry kontaktowe - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Kalii chloridum 0,15% + Glucosum 5% Kabi (1,5 mg + 50 mg)/ml
Kalii chloridum 0,15% + Glucosum 5% Kabi to roztwór do infuzji wskazany do zapobiegania i leczenia hipokaliemii oraz niedoboru potasu, szczególnie w sytuacjach wymagających jednoczesnego uzupełnienia wody i węglowodanów. Preparat zawiera 1,50 mg potasu chlorku oraz 50 mg glukozy w 1 ml roztworu, dostępny w butelkach 500 ml (0,75 g KCl i 25 g glukozy) oraz 1000 ml (1,50 g KCl i 50 g glukozy). Stężenie jonów potasu (K+) i chlorkowych (Cl−) wynosi 20 mmol/l, osmolarność około 318 mOsm/l, a pH mieści się w zakresie 3,5-6,0. Lek jest szczególnie zalecany w hipokaliemii spowodowanej m.in. stosowaniem diuretyków, przewlekłą biegunką, wymiotami czy zaburzeniami wchłaniania, a także w profilaktyce niedoboru potasu u pacjentów z grup ryzyka oraz w stanach odwodnienia wymagających uzupełnienia elektrolitów i energii.
- Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Encorton 1 mg
Stosowanie prednizonu u kobiet w ciąży wymaga szczegółowej oceny korzyści i ryzyka, ze względu na ograniczone dane kliniczne oraz potencjalne zagrożenia dla płodu. Badania na modelach zwierzęcych wskazują na ryzyko rozszczepów podniebienia, poronień, niewydolności łożyska oraz zahamowania rozwoju płodu. U ludzi obserwuje się możliwe powikłania takie jak niewydolność łożyska, niska masa urodzeniowa noworodka oraz zwiększone ryzyko śmierci płodu. Terapia prednizonem powinna być stosowana wyłącznie, gdy korzyści terapeutyczne dla matki przewyższają potencjalne zagrożenia dla płodu, z uwzględnieniem minimalnej skutecznej dawki i jak najkrótszego czasu leczenia oraz koniecznością ścisłego monitorowania stanu płodu.
działanie teratogenne, Encorton, glikokortykosteroid, hormony kory nadnerczy, karmienie piersią, kortykosteroid, kortykosteroidoterapia, korzyść terapeutyczna, mała masa urodzeniowa, niewydolność łożyska, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, poronienie, prednizon, rozszczep podniebienia, zahamowanie rozwoju płodu, zahamowanie wzrostu - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Symbicort Turbuhaler (320 mcg + 9 mcg)/dawkę inh.
Symbicort Turbuhaler to preparat wziewny zawierający budezonid (320 µg) oraz formoterol fumaranu dwuwodnego (9 µg) w każdej dawce, stosowany w leczeniu astmy oskrzelowej oraz przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP). Budezonid, jako glikokortykosteroid, wykazuje działanie przeciwzapalne zależne od dawki, redukując nasilenie objawów i liczbę zaostrzeń astmy, przy minimalizacji działań niepożądanych typowych dla podawania ogólnoustrojowego. Formoterol, selektywny agonista receptorów β2-adrenergicznych, zapewnia szybki (1-3 min) i długotrwały (≥12 h) efekt rozszerzający oskrzela. Synergistyczne działanie obu składników skutkuje istotną poprawą kontroli astmy, zwiększeniem czynności płuc oraz redukcją zaostrzeń, co potwierdzają badania kliniczne u dorosłych i dzieci (6-11 lat) stosujących dawki podtrzymujące (2 inhalacje po 80 µg budezonidu i 4,5 µg formoterolu dwa razy dziennie). W badaniach pediatrycznych wykazano lepszą tolerancję i skuteczność w porównaniu z monoterapią budezonidem.
adrenomimetyk wziewny, agonista receptora β2-adrenergicznego, antybiotykoterapia, budezonid, choroba obturacyjna dróg oddechowych, czynność płuc, działanie bronchodylatacyjne, działanie przeciwzapalne, efekt bronchodylatacyjny, FEV1, formoterol fumaranu dwuwodnego, glikokortykosteroid, kortykosteroid doustny, krótko działający agonista receptorów β2-adrenergicznych, lek rozszerzający oskrzela, odwracalna obturacja dróg oddechowych, parametry spirometryczne, przewlekła obturacyjna choroba płuc, rozkurcz mięśni oskrzeli, steroid doustny, synergizm lekowy, zaostrzenie astmy, zaostrzenie choroby - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Profenid 100 mg
Ketoprofen w postaci czopków 100 mg, jako niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ), jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na ketoprofen lub substancje pomocnicze, a także u osób z astmą aspirynową lub innymi reakcjami alergicznymi na NLPZ, ze względu na ryzyko poważnych reakcji anafilaktycznych, takich jak skurcz oskrzeli, zaostrzenia astmy, nieżyt nosa czy pokrzywka. Leku nie należy stosować u pacjentów z czynną chorobą wrzodową żołądka i dwunastnicy, historią krwawień z przewodu pokarmowego, ciężką niewydolnością wątroby, nerek lub serca, a także u osób ze skazą krwotoczną. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest III trymestr ciąży ze względu na ryzyko przedwczesnego zamknięcia przewodu tętniczego u płodu oraz wydłużenia czasu krwawienia. Dodatkowo, ze względu na postać czopków, lek jest przeciwwskazany u pacjentów z zapaleniem odbytu lub krwawieniem z odbytu w wywiadzie.
acenokumarol, agregacja płytek krwi, antagonista receptora angiotensyny II, astma aspirynowa, atak astmy, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba układu sercowo-naczyniowego, choroba zapalna jelit, ciężka niewydolność nerek, ciężka niewydolność serca, ciężka niewydolność wątroby, czynna choroba wrzodowa, doustny antykoagulant, glikokortykosteroid, inhibitor ACE, ketoprofen, klopidogrel, krwawienie z odbytu, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas acetylosalicylowy, lek moczopędny, lek przeciwpłytkowy, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, nieżyt nosa, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, skaza krwotoczna, skurcz oskrzeli, trzeci trymestr ciąży, warfaryna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zapalenie odbytu - Leksykon substancji czynnych
Budezonid – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Analiza charakterystyk produktów leczniczych zawierających budezonid wskazuje, że substancja ta generalnie nie wpływa na zdolności psychomotoryczne, w tym prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn. Dotyczy to różnych postaci farmaceutycznych: wziewnych (proszek do inhalacji, aerozol, zawiesina do nebulizacji), donosowych oraz doustnych o przedłużonym uwalnianiu (Entocort, Xirobud). Badania kliniczne nie wykazały istotnego wpływu na czas reakcji, koordynację wzrokowo-ruchową czy koncentrację uwagi. Wyjątkiem jest preparat Cortiment MMX (9 mg), gdzie sporadycznie mogą wystąpić objawy takie jak zmęczenie lub zawroty głowy, co wymaga zachowania ostrożności podczas prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. W przypadku preparatów Budezonid LEK-AM oraz Miflonide Breezhaler brak jest danych dotyczących wpływu na zdolności psychomotoryczne, jednak ryzyko negatywnego oddziaływania uznano za mało prawdopodobne.
aerozol donosowy, aerozol inhalacyjny, budezonid donosowy, budezonid wziewny, budezonid z formoterolem, funkcja psychomotoryczna, glikokortykosteroid, inhalator proszkowy, kapsułka o przedłużonym uwalnianiu, pianka doodbytnicza, proszek do inhalacji, reakcja niepożądana, schorzenie gastroenterologiczne, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, zapalenie dróg oddechowych, zawiesina do nebulizacji, zawrót głowy - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Devikap 50 000 IU
Devikap, preparat witaminy D, powinien być dawkowany indywidualnie, uwzględniając stan kliniczny pacjenta oraz grupy podwyższonego ryzyka niedoboru witaminy D, takie jak osoby hospitalizowane, o ciemnej karnacji, z ograniczoną ekspozycją na słońce, otyłe (BMI ≥30 kg/m²), z zaburzeniami wchłaniania czy stosujące leki przeciwdrgawkowe i glikokortykosteroidy. Leczenie niedoboru witaminy D obejmuje fazę intensywną trwającą 1-3 miesiące z dawkami 20 000 IU dwa razy w tygodniu, 40 000 IU raz w tygodniu lub 50 000 IU raz w tygodniu, z celem osiągnięcia stężenia 25(OH)D w surowicy na poziomie 30-50 ng/ml. Po tym okresie zaleca się terapię podtrzymującą dawką 2 000 IU dziennie lub 10 000 IU tygodniowo, z kontrolą stężenia 25(OH)D po 3-4 miesiącach lub wcześniej. U pacjentów otyłych wskazane jest stosowanie podwójnej dawki, natomiast u osób z niedowagą dawka powinna być indywidualnie zmniejszona. Nie jest konieczna modyfikacja dawkowania u pacjentów z zaburzeniami funkcji wątroby, natomiast Devikap jest przeciwwskazany u pacjentów z niewydolnością nerek ze względu na ryzyko hiperkalcemii i nefrokalcynozy.
biodostępność witaminy D, celiakia, dawka podtrzymująca, ekspozycja na światło słoneczne, glikokortykosteroid, hiperkalcemia, lek przeciwdrgawkowy, nefrokalcynoza, niedobór witaminy D, niedowaga, nieswoiste zapalenie jelit, niewydolność nerek, osteoporoza, otyłość, rozpuszczalność w tłuszczach, stężenie 25(OH)D, stężenie witaminy D, synteza skórna witaminy D, wchłanianie witaminy D, zaburzenie nerek, zaburzenie wątroby, zaburzenie wchłaniania - Leksykon leków
Interakcje leku – Crusia 20 mg/0,2 ml (2000 j.m.)
Enoksaparyna sodowa, będąca heparyną drobnocząsteczkową o działaniu przeciwzakrzepowym, wykazuje liczne interakcje farmakologiczne, szczególnie z lekami wpływającymi na hemostazę. Niezalecane jest jednoczesne stosowanie enoksaparyny z salicylanami w dawkach przeciwzapalnych (>325 mg/dzień), NLPZ (np. ketorolak), lekami trombolitycznymi (alteplaza, reteplaza, streptokinaza, tenekteplaza, urokinaza) oraz innymi antykoagulantami (warfaryna, dabigatran, apiksaban, riwaroksaban) ze względu na bardzo wysokie ryzyko krwawień. Leki takie jak inhibitory agregacji płytek (klopidogrel, tyklopidyna, antagoniści GP IIb/IIIa), dekstran 40 oraz glikokortykosteroidy systemowe mogą być stosowane ostrożnie, z koniecznością ścisłego monitorowania parametrów krzepnięcia i objawów krwawienia. Ponadto, stosowanie leków zwiększających stężenie potasu (inhibitory ACE, antagoniści receptora angiotensyny II, spironolakton) wymaga kontroli poziomu potasu w surowicy z uwagi na ryzyko hiperkaliemii wynikające z hamowania wydzielania aldosteronu przez heparyny.
acenokumarol, aktywność anty-Xa, aldosteron, alteplaza, antagonista glikoproteiny IIb/IIIa, antagonista receptora angiotensyny II, apiksaban, aPTT, dabigatran, dextran 40, diuretyk oszczędzający potas, działanie antyagregacyjne, działanie przeciwzakrzepowe, enoksaparyna sodowa, glikokortykosteroid, hemostaza, hemostaza pierwotna, hemostaza wtórna, heparyna drobnocząsteczkowa, hepatotoksyczność, hiperkaliemia, inhibitor ACE, inhibitor agregacji płytek, interakcja farmakodynamiczna, kaskada krzepnięcia, ketorolak, klopidogrel, kwas acetylosalicylowy, lek przeciwzakrzepowy, leki trombolityczne, niesteroidowe leki przeciwzapalne, ostry zespół wieńcowy, parametry koagulologiczne, powikłania, PT, riwaroksaban, salicylany, spironolakton, streptokinaza, tyklopidyna, układ krzepnięcia, urokinaza, warfaryna, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Dnor
Podczas stosowania allopurynolu (Dnor) należy zwrócić szczególną uwagę na przeciwwskazania i środki ostrożności, zwłaszcza u pacjentów leczonych azatiopryną lub 6-merkaptopuryną, gdzie konieczne jest zmniejszenie dawki tych leków do 25% pierwotnej dawki z powodu istotnych interakcji. Leczenie allopurynolem powinno być rozpoczęte dopiero po ustąpieniu ostrego napadu dny moczanowej, a w początkowym okresie terapii zaleca się profilaktyczne stosowanie leków przeciwzapalnych lub kolchicyny przez co najmniej miesiąc. U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby dawki allopurynolu należy odpowiednio zmniejszyć, ze względu na ryzyko akumulacji i poważnych działań niepożądanych, takich jak zespół Stevensa-Johnsona (SJS) czy toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN). Szczególną ostrożność wymaga także obecność allelu HLA-B*5801, zwłaszcza u pacjentów pochodzenia chińskiego (do 20%), tajskiego (8-15%) i koreańskiego (około 12%), gdzie ryzyko ciężkich reakcji nadwrażliwości jest znacznie podwyższone.
agranulocytoza, allel HLA-B*5801, allopurynol, azatiopryna, brak laktazy, diuretyk tiazydowy, dnawe zapalenie stawów, glikokortykosteroid, hiperurykemia, inhibitor konwertazy angiotensyny, kamica moczowa, kolchicyna, lek moczopędny, nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość aplastyczna, nietolerancja galaktozy, niewydolność serca, ostry napad dny moczanowej, przewlekła choroba nerek, rumień grudkowo-plamkowy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, trombocytopenia, zaburzenie czynności tarczycy, zespół Lescha-Nyhana, zespół nadwrażliwości, zespół Stevensa-Johnsona, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Naraya 3 mg + 0,02 mg
Naraya to złożony doustny środek antykoncepcyjny zawierający 0,02 mg etynyloestradiolu oraz 3 mg drospirenonu w każdej tabletce powlekanej. Lek należy do grupy progestagenów i estrogenów (kod ATC: G03AA12) i charakteryzuje się wysoką skutecznością antykoncepcyjną, potwierdzoną niskim Indeksem Pearla wynoszącym 0,11 (górna granica 95% CI: 0,60) oraz całkowitym wskaźnikiem Pearla 0,31 (górna granica 95% CI: 0,91). Mechanizm działania opiera się głównie na hamowaniu owulacji oraz zmianach w endometrium, co zapobiega zapłodnieniu i implantacji zarodka. Tabletki zawierają również 44 mg laktozy jednowodnej jako substancję pomocniczą.
antyglikokortykosteroid, doustny produkt antykoncepcyjny, drospirenon, działanie antyandrogenne, działanie antymineralokortykosteroidowe, endometrium, etynyloestradiol, glikokortykosteroid, gospodarka wodno-elektrolitowa, hamowanie owulacji, implantacja zarodka, indeks Pearla, laktoza jednowodna, naturalny progesteron, niepowodzenie metody antykoncepcyjnej, obrzęk, progestageny i estrogeny, równowaga wodno-elektrolitowa, składnik estrogenowy, składnik progestagenowy, substancja pomocnicza, właściwości estrogenne, właściwości przeciwmineralokortykosteroidowe, złożony doustny środek antykoncepcyjny - Leksykon chorób i schorzeń
Feochromocytoma – Zapobieganie i profilaktyka
Feochromocytoma to rzadki guz chromochłonny rdzenia nadnerczy, wydzielający katecholaminy, występujący sporadycznie w 60-75% przypadków, a w 25-40% na podłożu dziedzicznym (m.in. MEN2, VHL, NF1). Brak skutecznych metod prewencji i wczesnego wykrywania w populacji ogólnej podkreśla znaczenie badań przesiewowych u osób z grup ryzyka genetycznego. Wczesna diagnostyka i leczenie chirurgiczne zmniejszają ryzyko powikłań związanych z nadmiernym wydzielaniem katecholamin, efektem masy guza oraz transformacją złośliwą. Zaleca się prowadzenie leczenia w wyspecjalizowanych ośrodkach z dostępem do badań genetycznych i kompleksowej opieki follow-up.
amlodypina, anafilaksja, badanie przesiewowe, bloker kanału wapniowego, choroba von Hippla-Lindaua, diada Carneya-Stratakisa, dihydropirydyna, doksazosyna, dziedziczny zespół paraganglioma, efekt masy guza, endokrynolog, feochromocytoma, glikokortykosteroid, guz chromochłonny, hipotonia ortostatyczna, katecholaminy, komórki chromochłonne rdzenia nadnerczy, lek alfa-adrenolityczny, metyrozyna, nadmierne wydzielanie katecholamin, neurofibromatoza typu 1, nifedypina, nikardypina, objętość wewnątrznaczyniowa, powikłania okołooperacyjne, prazosyna, przełom katecholaminowy, receptor adrenergiczny, terazosyna, transformacja złośliwa, triada Carneya, urapidil, zespół genetyczny, zespół mnogiej gruczolakowatości wewnątrzwydzielniczej, znieczulenie zewnątrzoponowe - Leksykon substancji czynnych
Distygmina – Interakcje
Distygminy bromek, substancja czynna Ubretidu (tabletki 5 mg), wykazuje liczne interakcje farmakologiczne, które mają istotne znaczenie kliniczne, zwłaszcza u pacjentów z miastenią i innymi schorzeniami neuromotorycznymi. Leki cholinolityczne (np. atropina) antagonizują muskarynowe efekty distygminy, co wymaga ostrożności, gdyż atropina może maskować objawy przedawkowania. Psychotropowe (trój- i czteropierścieniowe leki przeciwdepresyjne, neuroleptyki, lit, leki przeciwhistaminowe) również osłabiają działanie muskarynowe. Distygmina wydłuża działanie depolaryzujących leków zwiotczających mięśnie (suksametonium, dekametonium), co jest przeciwwskazaniem do ich łączenia, natomiast antagonizuje działanie niedepolaryzujących (pochodne kurary), co wymaga odstawienia przed zabiegami operacyjnymi. Synergistyczne działanie z innymi parasympatykomimetykami zwiększa ryzyko przełomu cholinergicznego. Interakcje z dipirydamolem, lekami antyarytmicznymi (chinidyna, prokainamid, propafenon, beta-adrenolityki), lekami miejscowo znieczulającymi (prokaina, chinina, chinidyna, chlorochina, lit) oraz glikokortykosteroidami mogą osłabiać skuteczność distygminy, co wymaga monitorowania i dostosowania dawki.
antybiotyk aminoglikozydowy, blokada nerwowo-mięśniowa, bradykardia, depolaryzujący lek zwiotczający, dipirydamol, distygmina bromek, działanie cholinergiczne, efekt muskarynowy, glikokortykosteroid, inhibitor esterazy, lek antyarytmiczny, lek antycholinesterazowy, lek beta-adrenolityczny, lek cholinolityczny, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwhistaminowy, lek psychotropowy, lek zwiotczający mięśnie, miastenia, niedepolaryzujący lek zwiotczający, niedociśnienie tętnicze, ośrodkowy układ nerwowy, parasympatykomimetyk, płytka końcowa, przełom cholinergiczny, siarczan atropiny, środek owadobójczy, transmisja nerwowo-mięśniowa, układ przywspółczulny, zaburzenia oddechowe, znieczulenie miejscowe - Leksykon substancji czynnych
Tetraksetan – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Tetraksetan (DOTA), będący składnikiem kwasu gadoterowego, jest stosowany jako środek kontrastowy dożylnego podawania w rezonansie magnetycznym (MRI). Preparaty zawierające tetraksetan, takie jak Clariscan, mają stężenie 279,32 mg/ml (0,5 mmol/ml), osmolalność 1350 mOsm/kg w 37°C, lepkość 3,0 mPas*s w 20°C i 2,1 mPas*s w 37°C oraz pH w zakresie 6,5-8,0. Podawanie dooponowe jest bezwzględnie przeciwwskazane. Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów z implantami metalowymi, rozrusznikiem serca, klipsami naczyniowymi, stymulatorami nerwów czy podejrzeniem metalowego ciała obcego, a także u osób z zaburzeniami czynności nerek (GFR <30 ml/min/1,73 m²), ze względu na ryzyko nerkopochodnego włóknienia układowego (NSF). U pacjentów w podeszłym wieku i u noworodków/niemowląt konieczne jest dokładne monitorowanie czynności nerek i rozważenie stosunku korzyści do ryzyka przed podaniem środka.
adrenalina, agonista receptorów beta, astma oskrzelowa, beta-adrenolityk, drgawki, GFR, glikokortykosteroid, hemodializa, implant ślimakowy, klips naczyniowy, klirens nerkowy, kwas gadoterowy, kwas tetraazacyklododekanotetraoctowy, lek przeciwhistaminowy, lepkość, napad padaczkowy, nerkopochodne włóknienie układowe, nudności, osmolalność, ostra niewydolność nerek, podanie dożylne, pompa infuzyjna, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, respirator, rezonans magnetyczny, rozrusznik serca, rurka dotchawicza, stymulator nerwów, tetraksetan, wymioty, wynaczynienie - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Meprelon 4 mg
Metyloprednizolon (Meprelon) w dawkach 4 mg, 8 mg i 16 mg może wywoływać działania niepożądane wpływające na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn, takie jak zaburzenia widzenia (np. zaćma, wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego), zawroty głowy oraz bóle głowy. Choć występują one rzadko, mogą istotnie obniżać bezpieczeństwo pacjenta i innych uczestników ruchu. Lekarz powinien indywidualnie ocenić ryzyko u każdego pacjenta, szczególnie na początku terapii lub po zmianie dawki, oraz przeprowadzić szczegółową rozmowę informującą o możliwych ograniczeniach i konieczności monitorowania objawów alarmowych, takich jak nieostre widzenie czy zawroty głowy.
ból głowy, choroba układu nerwowego, choroba współistniejąca, ciśnienie wewnątrzgałkowe, działanie niepożądane, funkcja psychomotoryczna, glikokortykosteroid, interakcja lekowa, koordynacja ruchowa, metyloprednizolon, nieostre widzenie, ostrość widzenia, percepcja przestrzenna, podeszły wiek, schorzenie okulistyczne, zaburzenie widzenia, zaćma, zawroty głowy - Leksykon chorób i schorzeń
Hiperkalcemia – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Hiperkalcemia definiowana jest jako stężenie wapnia w surowicy powyżej 10,5 mg/dl (2,60 mmol/l) lub zjonizowanego wapnia powyżej 5,2 mg/dl (1,30 mmol/l). Najczęstszymi przyczynami są nadczynność przytarczyc oraz choroby nowotworowe, stanowiące około 90% przypadków. Hiperkalcemię klasyfikuje się jako łagodną (<11,5 mg/dl), umiarkowaną (11,5-18 mg/dl) oraz ciężką (>18 mg/dl lub z ciężkimi objawami). Objawy kliniczne zależą od stopnia hiperkalcemii i obejmują m.in. wielomocz, polidypsję, zaburzenia rytmu serca, nudności, osłabienie mięśniowe oraz zaburzenia świadomości. Diagnostyka opiera się na pomiarze stężenia zjonizowanego wapnia i parathormonu, a także wykluczeniu leków i innych przyczyn. W EKG mogą wystąpić bradykardia, blok przedsionkowo-komorowy oraz arytmie, co zwiększa ryzyko zatrzymania akcji serca.
arytmia, bisfosfoniany, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia zatokowa, choroba nerek, choroba nowotworowa, ciężka hiperkalcemia, denosumab, diuretyk pętlowy, diureza, drgawki, glikokortykosteroid, gruczoł przytarczyczny, hemodializa, hiperkalcemia nowotworowa, homeostaza wapnia, inhibitor RANKL, kalcymimetyk, kalcytonina, kamień nerkowy, kwas zoledronowy, łagodna hiperkalcemia, letarg, mięsień sercowy, nadczynność przytarczyc, nadczynność tarczycy, nawodnienie dożylne, niewydolność nerek, osteoklast, osteoporoza, pamidronian, parathormon, paratyroidektomia, parestezja, polidypsja, prednizon, przełom hiperkalcemiczny, resorpcja kości, stężenie wapnia we krwi, tachykardia zatokowa, umiarkowana hiperkalcemia, wielomocz, zaburzenie rytmu serca, zapalenie trzustki - Leksykon leków
Działania niepożądane – Allerduo (137 mcg + 50 mcg)/dozę
Produkt leczniczy Allerduo, zawierający flutykazon propionian, może wywoływać różnorodne działania niepożądane, które należy uwzględnić podczas terapii. Najczęściej obserwuje się zaburzenia smaku, często związane z nieprawidłową techniką aplikacji aerozolu donosowego. Działania niepożądane klasyfikowane są według częstości występowania: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10 000) oraz o częstości nieznanej. Do często występujących należą zaburzenia smaku, ból głowy, nieprzyjemny zapach, krwawienie z nosa, uczucie dyskomfortu w jamie nosowej, kichanie oraz suchość w ustach. Rzadkie, ale istotne działania obejmują perforację przegrody nosowej, nadżerkę i owrzodzenie błony śluzowej nosa, a także reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaksję i obrzęk naczynioruchowy.
aerozol donosowy, ciśnienie wewnątrzgałkowe, flutykazon propionian, glikokortykosteroid, jaskra, kortykosteroid donosowy, krwawienie z nosa, nadwrażliwość, nadżerka błony śluzowej, nieostre widzenie, obrzęk naczynioruchowy, osteoporoza, owrzodzenie błony śluzowej, perforacja przegrody nosowej, podrażnienie gardła, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, skurcz oskrzeli, suchość jamy nosowej, zaburzenie smaku, zaćma, zawrót głowy - Leksykon leków
Interakcje leku – Viantan –
Preparat Viantan, zawierający wieloskładnikowe witaminy, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne z różnymi grupami leków. Szczególnie istotne jest ryzyko hiperwitaminozy A przy jednoczesnym stosowaniu z retynoidami (beksaroten, acytretyna), co stanowi przeciwwskazanie do kojarzenia. Leki przeciwpadaczkowe (karbamazepina, fenobarbital, fenytoina, fosfenytoina, prymidon), przeciwnowotworowe (antracykliny, taksany), ryfampicyna, glikokortykosteroidy oraz niektóre leki antyretrowirusowe (efawirenz, zydowudyna) nasilają metabolizm i inaktywację witaminy D, prowadząc do obniżenia jej stężenia. Antagoniści pirydoksyny (cykloseryna, hydralazyna, izoniazyd, penicylamina, fenelzyna, teofilina) oraz etionamid zwiększają zapotrzebowanie na witaminę B6, natomiast antagoniści kwasu foliowego (metotreksat, pirymetamina) i leki przeciwpadaczkowe indukujące enzymy hamują przemianę kwasu foliowego do aktywnej formy. Warto podkreślić, że kwas foliowy może osłabiać skuteczność leków przeciwdrgawkowych, a jego wysokie stężenia nasilają toksyczność chemioterapii opartej na fluoropirymidynie.
antagonista kwasu foliowego, antagonista pirydoksyny, biodostępność, cyjanokobalamina, czas protrombinowy, deferoksamina, działanie przeciwzakrzepowe, glikokortykosteroid, hiperkalcemia, hiperwitaminoza A, idiopatyczne nadciśnienie śródczaszkowe, kwas foliowy, lek przeciwnowotworowy, lek przeciwpadaczkowy, międzynarodowy współczynnik znormalizowany, neuropatia obwodowa, ostra niewydolność nerek, pirydoksyna, pochodna kumaryny, przewlekła nefropatia, PT/INR, tiamina, witamina A, witamina B6, witamina B9, witamina D, witamina E, witamina K, witamina z grupy B - Leksykon chorób i schorzeń
Olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic (GCA) jest najczęstszym zapaleniem naczyń u osób >50 r.ż., charakteryzującym się ryzykiem powikłań niedokrwiennych, w tym trwałej utraty wzroku. Średni czas od pojawienia się objawów do rozpoznania wynosi około 9 tygodni, co podkreśla konieczność szybkiej diagnostyki i wdrożenia leczenia glikokortykosteroidami, które znacząco poprawia rokowanie i zmniejsza ryzyko powikłań. Czynniki ryzyka powikłań to m.in. zaawansowany wiek, nadciśnienie tętnicze, małopłytkowość, niedokrwistość oraz zajęcie dużych naczyń. Leczenie przeciwzakrzepowe przed diagnozą może mieć działanie ochronne. Nawroty choroby są częste, zwłaszcza u pacjentów <75 r.ż., kobiet i osób z zajęciem dużych naczyń, co wymaga monitorowania i dostosowania terapii.
badanie obrazowe, chorobowość, glikokortykosteroid, iniekcja steroidowa, leczenie przeciwzakrzepowe, lek immunosupresyjny, małopłytkowość, metotreksat, nadciśnienie tętnicze, nawrót choroby, niedokrwistość, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, osłabienie mięśni, osteoporoza, powikłanie oczne, rezonans magnetyczny, szybka ścieżka diagnostyczna, terapia celowana, tocilizumab, toksyczność, udar mózgu, ultrasonografia, utrata wzroku, wskaźnik śmiertelności, zajęcie dużych naczyń, zapalenie dużych naczyń, zapalenie naczyń - Leksykon leków
Interakcje leku – Resbud 0,5 mg/ml
Budezonid, metabolizowany głównie przez enzym CYP3A4, wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne, zwłaszcza z inhibitorami tego enzymu, takimi jak ketokonazol i itrakonazol. Jednoczesne stosowanie itrakonazolu w dawce 200 mg/dobę z budezonidem (1000 μg wziewnie) może zwiększyć stężenie leku w osoczu około czterokrotnie, co znacząco podnosi ryzyko działań niepożądanych glikokortykosteroidów. W związku z tym zaleca się unikanie terapii skojarzonej lub stosowanie maksymalnie długich odstępów między dawkami oraz rozważenie redukcji dawki budezonidu. Ponadto, u kobiet stosujących wysokie dawki estrogenów lub steroidowych środków antykoncepcyjnych obserwuje się wzrost stężenia budezonidu i nasilone efekty farmakologiczne, co wymaga monitorowania i ewentualnej korekty dawkowania.
adrenokortykotropina, biotransformacja budezonidu, budezonid, budezonid wziewny, CYP3A4, cytochrom P450, działanie niepożądane, ekspozycja ogólnoustrojowa, estrogen, farmakokinetyka budezonidu, glikokortykosteroid, hamowanie kory nadnerczy, inhibitory CYP3A4, itrakonazol, ketokonazol, nebulizacja, niewydolność przysadki mózgowej, Resbud, steroidowy środek antykoncepcyjny, terapia skojarzona, test stymulacji ACTH, układ odpornościowy - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Encorton 20 mg
Encorton, zawierający prednizon, jest glikokortykosteroidem o działaniu przeciwzapalnym, immunosupresyjnym i przeciwalergicznym, dostępnym w tabletkach o dawkach 1 mg, 5 mg, 10 mg oraz 20 mg. Lek znajduje szerokie zastosowanie w leczeniu zaburzeń endokrynologicznych (np. choroba Addisona, wrodzona hiperplazja nadnerczy), ciężkich chorób alergicznych opornych na standardowe terapie, kolagenoz (np. toczeń rumieniowaty układowy, zapalenie skórno-mięśniowe), dermatoz (np. łuszczyca, pęcherzyca), chorób przewodu pokarmowego (zaostrzenia wrzodziejącego zapalenia okrężnicy i choroby Leśniowskiego-Crohna), hematologicznych (np. niedokrwistości autoimmunologiczne, plamica małopłytkowa), a także w terapii paliatywnej nowotworów (białaczki, chłoniaki). W neurologii stosowany jest w zaostrzeniach stwardnienia rozsianego, a w okulistyce w ciężkich stanach zapalnych narządu wzroku, takich jak zapalenie tęczówki, naczyniówki czy nerwu wzrokowego. W pulmonologii prednizon jest wskazany m.in. w berylozie, sarkoidozie, astmie oskrzelowej oraz gruźlicy płuc (w połączeniu z leczeniem przeciwgruźliczym).
alergiczne zapalenie spojówek, alergiczny nieżyt nosa, astma oskrzelowa, atopowe zapalenie skóry, beryloza, choroba Addisona, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba posurowicza, choroba Werlhofa, cukrzyca posteroidowa, dnawe zapalenie stawów, glikokortykosteroid, gruźlica płuc, gruźlicze zapalenie opon mózgowych, hiperkalcemia, hipoplazja układu czerwonokrwinkowego, kontaktowe zapalenie skóry, łuszczyca, łuszczycowe zapalenie stawów, małopłytkowość wtórna, miopatia, młodzieńcze reumatoidalne zapalenie stawów, nadwrażliwość na leki, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, nieropne zapalenie tarczycy, niewydolność kory nadnerczy, opryszczkowe zapalenie skóry, osteoporoza, owrzodzenie rogówki, pęcherzyca, plamica małopłytkowa, prednizon, reumatoidalne zapalenie stawów, reumatyczne zapalenie mięśnia sercowego, rumień wielopostaciowy, sarkoidoza, stwardnienie rozsiane, toczeń rumieniowaty układowy, włośnica, wrodzona hiperplazja nadnerczy, wrzodziejące zapalenie okrężnicy, współczulne zapalenie naczyniówki, zachłystowe zapalenie płuc, zapalenie błony maziowej, zapalenie ciała rzęskowego, zapalenie kaletki, zapalenie naczyniówki, zapalenie nadkłykcia, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie pochewki ścięgna, zapalenie rogówki, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie tęczówki, zespół Löfflera, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, ziarniniak grzybiasty, złuszczające zapalenie skóry