akatyzja
Akatyzja to objaw polekowy charakteryzujący się subiektywnym uczuciem niepokoju ruchowego, niemożnością pozostawania w bezruchu oraz przymusem ciągłego wykonywania ruchów, zwłaszcza kończyn dolnych. Pacjenci często opisują to jako wewnętrzny niepokój, potrzebę chodzenia, kołysania się czy niemożność usiedzenia w miejscu.
Najczęściej akatyzja występuje jako działanie niepożądane leków przeciwpsychotycznych (neuroleptyków), szczególnie tych pierwszej generacji, ale może też pojawić się przy stosowaniu selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) czy metoklopramidu. Zazwyczaj objawy rozwijają się w ciągu kilku dni lub tygodni od rozpoczęcia leczenia lub zwiększenia dawki leku.
Diagnostyka akatyzji opiera się głównie na ocenie klinicznej, można też wykorzystać standaryzowane skale jak Barnes Akathisia Rating Scale (BARS). Leczenie obejmuje redukcję dawki lub zmianę leku wywołującego objawy, a także farmakoterapię objawową (beta-blokery, benzodiazepiny, leki antycholinergiczne). Nieleczona akatyzja może prowadzić do pogorszenia współpracy pacjenta w leczeniu, a w skrajnych przypadkach do myśli samobójczych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Citalopram Vitabalans 20 mg
Podczas terapii bromowodorkiem cytalopramu (Citalopram Vitabalans) najczęściej obserwuje się łagodne i przejściowe działania niepożądane, pojawiające się głównie w pierwszych 1-2 tygodniach leczenia, z tendencją do ustępowania. Nasilenie objawów takich jak nadmierna potliwość, suchość błon śluzowych, bezsenność, biegunka, nudności i zmęczenie może być dawkozależne. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko wydłużenia odstępu QT i arytmii komorowej, zwłaszcza u kobiet, pacjentów z hipokaliemią lub istniejącymi chorobami serca. Istotne jest monitorowanie stanu psychicznego pacjentów ze względu na możliwość wystąpienia myśli i zachowań samobójczych, a także ryzyko zespołu serotoninowego, szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu innych leków serotoninergicznych. Nagłe odstawienie leku może wywołać objawy odstawienne, takie jak zawroty głowy, parestezje, zaburzenia snu i pobudzenie, które zwykle mają łagodne lub umiarkowane nasilenie, ale mogą być ciężkie u niektórych pacjentów.
akatyzja, arytmia komorowa, bezsenność, biegunka, bradykardia, bromowodorek cytalopramu, bruksizm, drgawka, dyskineza, hiperprolaktynemia, hipokaliemia, hiponatremia, hormon antydiuretyczny, impotencja, jaskra z zamkniętym kątem, łysienie, małopłytkowość, midriaza, mlekotok, myśli samobójcze, nadmierna potliwość, napad lęku panicznego, napad padaczkowy, niedociśnienie ortostatyczne, niepokój psychoruchowy, nudności, objawy odstawienne, parestezja, plamica, pokrzywka, priapizm, reakcja anafilaktyczna, rozszerzenie źrenic, suchość błon śluzowych jamy ustnej, szumy uszne, tachykardia, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia pozapiramidowe, zapalenie wątroby, zatrzymanie moczu, zespół serotoninowy, złamanie kości - Leksykon leków
Działania niepożądane – Haloperidol WZF 1 mg
Bezpieczeństwo haloperydolu oceniono w licznych badaniach klinicznych obejmujących łącznie ponad 1500 pacjentów, w tym 284 w badaniach kontrolowanych placebo oraz 1295 w badaniach z podwójnie ślepą próbą. Najczęściej występującymi działaniami niepożądanymi były zaburzenia pozapiramidowe (34%), bezsenność (19%), pobudzenie (15%) oraz hiperkinezja (13%). Inne często obserwowane efekty to ból głowy (12%), zaburzenia psychotyczne (9%), depresja (8%), zwiększenie masy ciała (8%), drżenie (8%), wzmożone napięcie mięśniowe (7%), niedociśnienie ortostatyczne (7%), dystonia (6%) oraz nadmierna senność (5%). Rzadziej występowały poważne powikłania, takie jak dyskinezy późne, złośliwy zespół neuroleptyczny, hiperprolaktynemia, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia sercowo-naczyniowe (w tym wydłużenie odstępu QT), reakcje nadwrażliwości, agranulocytoza, drgawki oraz nagły zgon. Częstość działań niepożądanych klasyfikowano zgodnie z ustalonymi kategoriami od bardzo często (≥10%) do bardzo rzadko (<0,01%).
agranulocytoza, akatyzja, bezsenność, dyskineza późna, dystonia, dystonia ostra, galaktorrhoea, ginekomastia, haloperydol, haloperydol dekanoat, hepatotoksyczność, hiperkinezja, hiperprolaktynemia, hipersomnia, lek antycholinergiczny, niedociśnienie ortostatyczne, osteoporoza, parkinsonizm polekowy, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia miesiączkowania, zaburzenia pozapiramidowe, zespół odstawienny, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Olanzapine Lekam 10 mg
Olanzapina charakteryzuje się szerokim spektrum działań niepożądanych, które obejmują zaburzenia neurologiczne (senność ≥10%, zawroty głowy 1-10%, akatyzja 1-10%, parkinsonizm i dyskinezy 1-10%), metaboliczne (znaczny wzrost masy ciała ≥10%, hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia, hiperglikemia ≥10%, wzmożone łaknienie 1-10%), hematologiczne (eozynofilia ≥10%, leukopenia i neutropenia 1-10%) oraz objawy ogólnoustrojowe i endokrynologiczne (zwiększenie stężenia prolaktyny ≥10%, cukromocz 1-10%). Dodatkowo obserwuje się niedociśnienie ortostatyczne (1-10%), przemijające podwyższenie aminotransferaz (AspAT, AlAT 1-10%), reakcje skórne (wysypka 1-10%), działanie przeciwcholinergiczne (suchość jamy ustnej, zaparcia, zatrzymanie moczu, zaburzenia akomodacji, tachykardia 1-10%) oraz podwyższenie aktywności enzymów takich jak fosfataza zasadowa, gamma-glutamylotransferaza i fosfokinaza kreatyninowa (1-10%). Pacjenci w podeszłym wieku oraz osoby z chorobami współistniejącymi (cukrzyca, choroby sercowo-naczyniowe, wątroby, nerek, jaskra, przerost gruczołu krokowego) wymagają szczególnej uwagi ze względu na zwiększone ryzyko powikłań i nasilonych działań niepożądanych.
akatyzja, artralgia, astenia, cukromocz, cukrzyca typu 2, demencja, dna moczanowa, dyskinezy, dyslipidemia, działanie przeciwcholinergiczne, eozynofilia, ginekomastia, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hipertriglicerydemia, hiperurykemia, jaskra, leukopenia, mlekotok, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, obrzęk, olanzapina, parkinsonizm polekowy, przerost prostaty, senność, suchość błon śluzowych, tachykardia, wysypka, wzrost aminotransferaz, wzrost fosfatazy zasadowej, zaburzenia akomodacji, zaburzenia libido, zaburzenia miesiączkowania, zaburzenia poznawcze, zaparcie, zatrzymanie moczu, zawroty głowy, zwiększenie masy ciała - Leksykon leków
Działania niepożądane – Amisan 50 mg
Amisulpryd (Amisan) wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które klasyfikowane są według układów i narządów oraz częstości występowania. Najczęściej obserwowane są objawy pozapiramidowe (≥1/10), takie jak drżenie, sztywność, hipokineza, ślinotok, akatyzja i dyskineza, które zwykle są łagodne przy dawkach 50-300 mg/dobę i częściowo ustępują po zastosowaniu leków przeciwparkinsonowskich. Często występuje ostra dystonia oraz senność, a niezbyt często późne dyskinezy i napady padaczkowe. Rzadko może pojawić się złośliwy zespół neuroleptyczny. Hiperprolaktynemia (często) może prowadzić do mlekotoku, braku miesiączki, ginekomastii i zaburzeń erekcji, a rzadko do prolactinomy. Zaburzenia metaboliczne, takie jak hiperglikemia, hipertriglicerydemia i hipercholesterolemia, występują niezbyt często, podobnie jak hiponatremia i SIADH (rzadko). Wśród zaburzeń psychicznych często zgłaszane są bezsenność, lęk, pobudzenie i zaburzenia orgazmu, a niezbyt często splątanie.
agranulocytoza, akatyzja, amisulpryd, arytmia komorowa, bradykardia, dyskineza, dyskinezie późne, dystonia, fotodermatoza, ginekomastia, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hipertriglicerydemia, hiponatremia, leukopenia, napad padaczkowy, neutropenia, objawy pozapiramidowe, obrzęk naczynioruchowy, osteopenia, osteoporoza, pokrzywka, prolaktynoma, rabdomioliza, SIADH, splątanie, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QT, zachłystowe zapalenie płuc, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zatrzymanie moczu, zespół niespokojnych nóg, zespół odstawienia u noworodka, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Fluoxetin Polpharma 20 mg
Fluoxetin Polpharma, zawierający fluoksetynę w dawce 20 mg, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które mogą wystąpić zarówno u dorosłych, jak i u dzieci oraz młodzieży. Najczęściej obserwowane objawy to ból głowy, nudności, bezsenność, zmęczenie oraz biegunka. Działania niepożądane klasyfikowane są według częstości występowania, obejmując m.in. trombocytopenię, neutropenię, reakcje anafilaktyczne, hiponatremię, zaburzenia psychiczne (w tym myśli i zachowania samobójcze), zaburzenia układu nerwowego (np. zespół serotoninowy), zaburzenia żołądkowo-jelitowe, skórne (w tym zespół Stevensa-Johnsona i zespół Lyella), a także zaburzenia seksualne i sercowo-naczyniowe. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko myśli samobójczych, zwłaszcza u dzieci i młodzieży, oraz na możliwość wystąpienia zespołu serotoninowego i ciężkich reakcji skórnych. Przerwanie terapii powinno odbywać się stopniowo, aby zminimalizować ryzyko zespołu odstawienia, który może objawiać się zawrotami głowy, parestezjami, zaburzeniami snu, nudnościami, drżeniem i bólami głowy.
akatyzja, ataksja, bruksizm, choroba posurowicza, depersonalizacja, drgawki, dysfagia, dyskineza, fluoksetyna, fosfataza alkaliczna, halucynacje, hiperprolaktynemia, hipomania, hiponatremia, hormon antydiuretyczny, idiosynkratyczne zapalenie wątroby, jąkanie, kołatanie serca, krwotok poporodowy, łamliwość kości, leukopenia, mania, mioklonie, neutropenia, obrzęk naczynioruchowy, opóźnienie dojrzewania płciowego, parestezje, priapizm, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, SSRI, szumy uszne, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, trombocytopenia, zaburzenia seksualne, zawroty głowy, zespół Lyella, zespół odstawienia, zespół policzkowo-językowy, zespół serotoninowy, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Elicea Q-Tab
Escytalopram, substancja czynna leku Elicea Q-Tab, jest selektywnym inhibitorem wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) i nie powinien być stosowany u pacjentów poniżej 18. roku życia ze względu na zwiększone ryzyko zachowań samobójczych oraz wrogości. W początkowym okresie leczenia zaburzeń lęku panicznego może wystąpić paradoksalne nasilenie objawów lękowych, które zwykle ustępuje po około 2 tygodniach. U pacjentów z padaczką stosowanie escytalopramu wymaga ostrożności, a w przypadku wystąpienia drgawek leczenie należy przerwać. Lek może wpływać na kontrolę glikemii u chorych na cukrzycę, co może wymagać dostosowania dawek insuliny lub leków hipoglikemizujących. Ryzyko samobójstw jest szczególnie podwyższone u pacjentów poniżej 25 lat oraz u osób z historią zachowań samobójczych, dlatego konieczna jest ścisła obserwacja w trakcie terapii, zwłaszcza na początku leczenia i po zmianie dawki.
akatyzja, bradykardia, choroba niedokrwienna serca, cukrzyca, depresja, escytalopram, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny, jaskra z zamkniętym kątem przesączania, kontrolowana padaczka, leczenie elektrowstrząsami, lek przeciwdepresyjny, mania i hipomania, niekontrolowana padaczka, niewydolność serca, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, SIADH, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie czynności seksualnej, zaburzenie lęku panicznego, zachowanie samobójcze, zawał mięśnia sercowego, zespół serotoninowy, ziele dziurawca - Leksykon leków
Przedawkowanie – Risperidone Grindeks 2 mg
Przedawkowanie rysperydonu stanowi stan zagrożenia życia, manifestujący się przede wszystkim nasileniem działania farmakologicznego leku na receptory dopaminowe D₂, histaminowe H₁ oraz α-adrenergiczne, co prowadzi do objawów takich jak senność, sedacja, tachykardia, niedociśnienie, objawy pozapiramidowe (dystonia, akatyzja, parkinsonizm), wydłużenie odstępu QT oraz drgawki. Szczególnie niebezpieczne jest wystąpienie torsade de pointes, zwłaszcza w przypadku jednoczesnego przedawkowania rysperydonu i paroksetyny. Diagnostyka powinna obejmować ciągłe monitorowanie EKG w celu wykrycia zaburzeń rytmu serca oraz ocenę stanu neurologicznego i hemodynamicznego pacjenta.
akatyzja, benzodiazepina, częstoskurcz komorowy, drgawki, drożność dróg oddechowych, dyskineza, dystonia, elektrokardiogram, lek przeciwcholinergiczny, lek przeciwdrgawkowy, lek sympatykomimetyczny, niedociśnienie, objawy pozapiramidowe, parkinsonizm, paroksetyna, przedawkowanie, receptor dopaminowy, receptor histaminowy, rysperydon, sedacja, tachykardia, torsade de pointes, węgiel aktywny, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia elektrofizjologiczne, zaburzenia kardiologiczne, zaburzenia neurologiczne, zaburzenia świadomości, zapaść krążeniowa - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Kvelux SR 400 mg
Kwetiapina, substancja czynna leku Kvelux SR, jest atypowym lekiem przeciwpsychotycznym o szerokim spektrum działania farmakodynamicznego, wykazującym wysokie powinowactwo do receptorów serotoninergicznych 5HT2, umiarkowane do dopaminergicznych D1 i D2 oraz receptorów histaminergicznych i adrenergicznych alfa-1 i alfa-2. Jej aktywny metabolit, norkwetiapina, dodatkowo hamuje transporter noradrenaliny i działa częściowo agonistycznie na receptory 5HT1A, co może tłumaczyć skuteczność w leczeniu zaburzeń depresyjnych. W badaniach klinicznych potwierdzono skuteczność kwetiapiny o przedłużonym uwalnianiu w dawkach 400-800 mg/dobę w leczeniu schizofrenii, zaburzenia afektywnego dwubiegunowego (mania, depresja, profilaktyka nawrotów) oraz jako lek uzupełniający w ciężkim zaburzeniu depresyjnym (dawki 150-300 mg/dobę). W badaniach długoterminowych kwetiapina wykazała korzystny profil bezpieczeństwa, bez istotnego wzrostu częstości objawów pozapiramidowych czy znacznego przyrostu masy ciała (średni przyrost do 3,22 kg w ciągu 48 tygodni). W populacji pediatrycznej (10-17 lat) potwierdzono skuteczność w leczeniu manii i schizofrenii, jednak bez istotnej skuteczności w monoterapii depresji dwubiegunowej.
akatyzja, antagonista receptora, atypowy lek przeciwpsychotyczny, ciężkie zaburzenie depresyjne, dyskineza, dystonia, epizod maniakalny, kwetiapina, lek przeciwdepresyjny, lek stabilizujący nastrój, neutrofil, norkwetiapina, objawy pozapiramidowe, objawy psychotyczne, ośrodkowy układ nerwowy, receptor alfa-1-adrenergiczny, receptor alfa-2 adrenergiczny, receptor benzodiazepinowy, receptor dopaminergiczny, receptor histaminergiczny, receptor muskarynowy, receptor serotoninergiczny 5HT2, schizofrenia, skala MADRS, skala PANSS, skala YMRS, transporter noradrenaliny, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie schizoafektywne, zaćma - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – AuroDulox
Duloxetine Apotex, będąca inhibitorem wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI), wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z historią manii, chorobą afektywną dwubiegunową, napadami padaczkowymi oraz u osób poniżej 18. roku życia ze względu na zwiększone ryzyko zachowań samobójczych i wrogości. Monitorowanie pacjentów, zwłaszcza w pierwszych tygodniach terapii i po zmianie dawki, jest kluczowe, zwłaszcza u osób z historią myśli samobójczych, w wieku <25 lat oraz u pacjentów z neuropatią cukrzycową. Istotne jest także unikanie jednoczesnego stosowania innych leków serotoninergicznych (SSRI, SNRI, IMAO, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, tryptany, buprenorfina) ze względu na ryzyko zespołu serotoninowego, objawiającego się m.in. pobudzeniem, hipertermią, zaburzeniami koordynacji i nudnościami. Duloksetyna może powodować wzrost ciśnienia tętniczego, w tym przełom nadciśnieniowy, szczególnie u pacjentów z nadciśnieniem, co wymaga regularnej kontroli ciśnienia, zwłaszcza w pierwszym miesiącu leczenia. U pacjentów z ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min) lek jest przeciwwskazany, a u osób z łagodnym lub umiarkowanym zaburzeniem czynności nerek konieczne jest dostosowanie dawki.
akatyzja, choroba afektywna dwubiegunowa, duloksetyna, dziurawiec zwyczajny, hemodializa, hepatocyt, hiponatremia, IMAO, jaskra z wąskim kątem, klirens kreatyniny, krwawienie z przewodu pokarmowego, lek moczopędny, lek przeciwzakrzepowy, lek trójpierścieniowy, marskość wątroby, mydriaza, myśl samobójcza, nadciśnienie tętnicze, napad padaczkowy, neuropatia cukrzycowa, niedobór sacharazy-izomaltazy, nietolerancja fruktozy, NLPZ, przełom nadciśnieniowy, remisja objawów, ryzyko samobójcze, SIADH, SNRI, SSRI, uszkodzenie wątroby, zaburzenie czynności seksualnej, zaburzenie krzepnięcia, zaburzenie lękowe, zapalenie wątroby, zespół odstawienny, zespół serotoninowy, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Aurex 40 40 mg
Działania niepożądane cytalopramu są zazwyczaj łagodne i przemijające, najczęściej pojawiają się w pierwszych dwóch tygodniach terapii i ustępują przy kontynuacji leczenia. Występuje zależność dawka-efekt, gdzie zwiększenie dawki nasila częstość objawów takich jak pocenie się, suchość w jamie ustnej, bezsenność, senność, biegunka, nudności i uczucie zmęczenia. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko wydłużenia odstępu QT oraz groźnych zaburzeń rytmu serca, w tym torsade de pointes, zwłaszcza u kobiet, pacjentów z hipokaliemią lub istniejącymi chorobami serca. Nagłe przerwanie leczenia może wywołać objawy odstawienia, takie jak zawroty głowy, parestezje, zaburzenia snu, pobudzenie, nudności, drżenie, splątanie, pocenie się, ból głowy, biegunka, kołatanie serca, chwiejność emocjonalna i drażliwość, dlatego zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki.
akatyzja, bradykardia, bruksizm, cytalopram, depersonalizacja, drgawki grand mal, dyskinezy, hipokaliemia, hiponatremia, hormon antydiuretyczny, kardiotoksyczność, kołatanie serca, krwotok poporodowy, leki trójpierścieniowe, małopłytkowość, mlekotok, niedociśnienie ortostatyczne, obrzęk naczynioruchowy, parestezje, priapizm, reakcja anafilaktyczna, rozszerzenie źrenic, SSRI, tachykardia, torsade de pointes, wybroczyny, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia pozapiramidowe, zaburzenia rytmu serca, zapalenie wątroby, zespół serotoninowy - Leksykon leków
Przedawkowanie – Aricogan 5 mg
Przedawkowanie arypiprazolu, substancji czynnej leku Aricogan, może prowadzić do różnorodnych objawów klinicznych, które różnią się w zależności od wieku pacjenta oraz dawki. U dorosłych, przy dawkach sięgających do 1260 mg, najczęściej obserwuje się letarg, wzrost ciśnienia tętniczego, senność, tachykardię oraz objawy ze strony przewodu pokarmowego, takie jak nudności, wymioty i biegunka. W populacji pediatrycznej, przy dawkach do 195 mg, dominują senność, przejściowa utrata świadomości oraz objawy pozapiramidowe, w tym dystonie i akatyzja. Pomimo powagi objawów, w opisanych przypadkach nie odnotowano zgonów. Diagnostyka i monitorowanie powinny obejmować ciągłe EKG w celu wykrycia potencjalnych zaburzeń rytmu serca, a także ścisłą obserwację kliniczną do momentu stabilizacji stanu pacjenta.
akatyzja, arypiprazol, biegunka, dotlenienie, drożność dróg oddechowych, drżenie, dystonia, hemodializa, leczenie objawowe, letarg, monitorowanie układu krążenia, nadciśnienie tętnicze, nudności, objawy pozapiramidowe, parkinsonizm polekowy, senność, stężenie leku w surowicy, tachykardia, utrata świadomości, węgiel aktywowany, wentylacja pacjenta, wiązanie z białkami osocza, wymioty, zaburzenia czuwania, zaburzenia rytmu serca - Leksykon leków
Działania niepożądane – Nexpram 10 mg
Escytalopram, zawarty w leku Nexpram, jest selektywnym inhibitorem wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) i wykazuje specyficzny profil działań niepożądanych, które najczęściej pojawiają się w pierwszych dwóch tygodniach terapii, a następnie ulegają zmniejszeniu. Działania niepożądane obejmują szeroki zakres objawów, sklasyfikowanych według układów i narządów oraz częstości występowania: bardzo często (≥1/10) do bardzo rzadko (≤1/10 000) oraz nieznaną częstość. Najczęstsze działania to bóle głowy, nudności, zmęczenie, zaburzenia snu, zmiany apetytu i zaburzenia psychiczne, takie jak niepokój czy zmniejszenie popędu płciowego. Szczególną uwagę należy zwrócić na poważne powikłania, takie jak trombocytopenia, reakcje anafilaktyczne, hiponatremia, zespół serotoninowy, wydłużenie odstępu QT, arytmie typu torsade de pointes, a także ryzyko myśli i zachowań samobójczych, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi.
akatyzja, bradykardia, bruksizm, depersonalizacja, dyskineza, escytalopram, hipokaliemia, hiponatremia, hormon antydiuretyczny, jadłowstręt, krwotok maciczny, krwotok poporodowy, mania, mlekotok, napad lęku panicznego, niedociśnienie ortostatyczne, obrzęk naczynioruchowy, osteoporoza, parestezja, priapizm, reakcja anafilaktyczna, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, tachykardia, torsade de pointes, trombocytopenia, wybroczynę, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zapalenie wątroby, zapalenie zatok, zatrzymanie moczu, zespół odstawienia, zespół serotoninowy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Solian
Amisulpryd, stosowany w terapii neuroleptycznej, wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko ciężkiego uszkodzenia wątroby, złośliwego zespołu neuroleptycznego (NMS) oraz wydłużenia odstępu QT w EKG, co może prowadzić do torsade de pointes. Objawy dysfunkcji wątroby, takie jak astenia, jadłowstręt, nudności, wymioty, ból brzucha i żółtaczka, wymagają natychmiastowej diagnostyki. W przypadku NMS, charakteryzującego się hipertermią, sztywnością mięśni, zaburzeniami autonomicznymi i wzrostem kinazy kreatynowej, konieczne jest natychmiastowe przerwanie leczenia. Amisulpryd może nasilać objawy choroby Parkinsona i powinien być stosowany u tych pacjentów tylko w sytuacjach bezwzględnej konieczności. Ponadto, lek może powodować hiperglikemię, obniżać próg drgawkowy oraz indukować leukopenię, neutropenię i agranulocytozę, co wymaga regularnej kontroli hematologicznej i glikemii, zwłaszcza u pacjentów z cukrzycą lub padaczką w wywiadzie.
agranulocytoza, akatyzja, bradykardia, brak laktazy, choroba Parkinsona, ciężkie uszkodzenie wątroby, dysfunkcja wątroby, dyskineza, dyskrazja krwi, dystonia, działanie antydopaminergiczne, epizod naczyniowo-mózgowy, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hipertermia, hipokaliemia, komorowe zaburzenia rytmu serca, łagodny guz przysadki, leukopenia, nawrót objawów psychotycznych, neutropenia, nietolerancja galaktozy, niewydolność nerek, obniżenie progu drgawkowego, ostry objaw odstawienia, otępienie, padaczka, prolactinoma, prolaktyna, rabdomioliza, rak piersi, ruchy mimowolne, torsade de pointes, ubytek pola widzenia, udar mózgu, wrodzone wydłużenie odstępu QT, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenie czynności autonomicznego układu nerwowego, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Zoloft
Podczas terapii sertraliną należy zwrócić szczególną uwagę na ryzyko wystąpienia zespołu serotoninowego (SS) oraz złośliwego zespołu neuroleptycznego (NMS), zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu innych leków serotoninergicznych, inhibitorów MAO, opioidów czy leków przeciwpsychotycznych. Zaleca się ostrożność przy zmianie terapii z innych SSRI, szczególnie z fluoksetyny, ze względu na brak danych dotyczących optymalnego odstępu czasowego. Sertralina może wydłużać odstęp QTc, co potwierdzono badaniami u zdrowych ochotników, dlatego u pacjentów z chorobami serca, hipokaliemią, hipomagnezemią, rzadkoskurczem lub stosujących inne leki wydłużające QTc należy zachować szczególną ostrożność. Ponadto, u pacjentów z historią manii lub hipomanii, schizofrenią, niestabilną padaczką lub podwyższonym ryzykiem samobójstw (zwłaszcza poniżej 25. roku życia) konieczna jest ścisła obserwacja kliniczna, a w przypadku wystąpienia objawów maniakalnych lub napadów padaczkowych sertralina powinna być odstawiona.
akatyzja, cukrzyca, częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes, depresja, dziurawiec zwyczajny, fałszywie dodatni wynik testu immunologicznego, hiponatremia, jaskra zamkniętego kąta, krwotok poporodowy, mania i hipomania, marskość wątroby, myśli samobójcze, napad padaczkowy, nieprawidłowe krwawienie, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, schizofrenia, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, wydłużenie odstępu QTc, zaburzenia seksualne, zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne, zespół niewłaściwego wydzielania hormonu antydiuretycznego, zespół odstawienny, zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Asduter
Arypiprazol wykazuje opóźniony początek działania, z poprawą stanu klinicznego obserwowaną po kilku dniach do tygodniach terapii, co wymaga ścisłej obserwacji pacjenta, zwłaszcza w początkowym okresie leczenia lub przy zmianie dawki. Konieczne jest monitorowanie ryzyka zachowań samobójczych, szczególnie u pacjentów z chorobami psychicznymi. Lek należy stosować ostrożnie u osób z chorobami sercowo-naczyniowymi (np. zawał mięśnia sercowego, niewydolność serca, zaburzenia przewodzenia), nadciśnieniem tętniczym, stanami predysponującymi do niedociśnienia oraz u pacjentów z ryzykiem żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE). W badaniach klinicznych częstość wydłużenia odstępu QT była porównywalna z placebo, jednak zaleca się ostrożność u pacjentów z rodzinnym wywiadem wydłużenia QT. Należy również monitorować objawy dyskinez późnych oraz pozapiramidowe, takie jak akatyzja i parkinsonizm, zwłaszcza u pacjentów pediatrycznych, z możliwością konieczności redukcji dawki lub odstawienia leku.
akatyzja, choroba Alzheimera, choroba naczyń mózgowych, choroba sercowo-naczyniowa, dysfagia, dyskineza późna, fosfokinaza kreatynowa, hiperglikemia, krążenie mózgowe, kwasica ketonowa, mioglobinuria, nadciśnienie tętnicze, nadzór kliniczny, napad drgawkowy, niedociśnienie, niedociśnienie ortostatyczne, niestabilność autonomicznego układu nerwowego, niewydolność serca, objaw pozapiramidowy, obserwacja kliniczna, ostra niewydolność nerek, parkinsonizm, psychoza związana z demencją, rabdomioliza, reakcja nadwrażliwości, schizofrenia, śpiączka hiperosmotyczna, sztywność mięśniowa, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie świadomości, zachłystowe zapalenie płuc, zachowanie samobójcze, zespół nadpobudliwości psychoruchowej, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Duloxetine +pharma 30 mg
Duloksetyna jest stosowana w leczeniu dużych zaburzeń depresyjnych, zaburzeń lękowych uogólnionych oraz neuropatycznego bólu cukrzycowego. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to nudności, ból głowy, suchość w jamie ustnej, senność i zawroty głowy, które zwykle mają charakter łagodny lub umiarkowany i ustępują podczas kontynuacji terapii. Nagłe odstawienie leku może wywołać zespół odstawienia z objawami takimi jak zawroty głowy, parestezje, zaburzenia snu, nudności, drżenia czy bóle mięśni, dlatego zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki. W badaniach klinicznych u pacjentów z neuropatią cukrzycową odnotowano niewielkie, ale istotne statystycznie wzrosty stężenia glukozy na czczo oraz HbA1c o około 0,3%, a także niewielkie podwyższenie cholesterolu całkowitego, bez istotnych zmian w parametrach elektrokardiograficznych (QT, PR, QRS, QTcB).
akatyzja, bezsenność, bruksizm, drgawki kloniczne, duże zaburzenia depresyjne, elektrokardiografia, eozynofilowe zapalenie płuc, glukoza we krwi, hemoglobina glikowana, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hiponatremia, migotanie przedsionków, mikroskopowe zapalenie jelita, neuropatia cukrzycowa, niedociśnienie ortostatyczne, niedoczynność tarczycy, objawy pozapiramidowe, obrzęk naczynioruchowy, parestezje, przełom nadciśnieniowy, reakcja anafilaktyczna, SIADH, śródmiąższowa choroba płuc, stan maniakalny, szczękościsk, tachykardia, utrata masy ciała, zaburzenia czucia, zaburzenie lękowe uogólnione, zespół niespokojnych nóg, zespół odstawienia, zespół serotoninowy, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Oriven
Wenlafaksyna, jako inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI), wymaga ostrożnego stosowania ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, w tym zespołu serotoninowego, nadciśnienia tętniczego, zaburzeń rytmu serca (w tym wydłużenia odstępu QT i torsade de pointes), drgawek oraz hiponatremii. Zaleca się przepisywanie najmniejszych skutecznych dawek oraz ścisłe monitorowanie ciśnienia tętniczego i stanu psychicznego pacjentów, zwłaszcza w początkowym okresie terapii i przy zmianie dawki. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z historią zachowań samobójczych, osoby poniżej 25 roku życia oraz pacjentów z chorobami serca. W trakcie leczenia należy unikać jednoczesnego stosowania leków serotoninergicznych, tryptanów, opioidów oraz suplementów tryptofanu ze względu na ryzyko zespołu serotoninowego. U pacjentów z jaskrą z wąskim kątem przesączania wskazane jest monitorowanie rozszerzenia źrenic.
akatyzja, amfetamina, antykoagulant, chromatografia gazowa, cukrzyca, depresja, drgawka, duża depresja, dziurawiec zwyczajny, fencyklidyna, hiponatremia, inhibitor płytek, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny, inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny, jaskra z wąskim kątem, jaskra z zamkniętym kątem, krwotok poporodowy, nadciśnienie, niepokój psychoruchowy, opioid, ośrodkowy układ nerwowy, remisja, spektrometria masowa, tachykardia komorowa, torsade de pointes, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, tryptan, wenlafaksyna, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zawał mięśnia sercowego, zespół niewłaściwego wydzielania hormonu antydiuretycznego, zespół odstawienny, zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Przedawkowanie – Zolafren 5 mg
Przedawkowanie olanzapiny, substancji czynnej leku Zolafren, manifestuje się szerokim spektrum objawów neurologicznych, sercowo-naczyniowych i oddechowych, których nasilenie koreluje z dawką, ale wykazuje dużą zmienność indywidualną. Do bardzo częstych objawów (>10% przypadków) należą częstoskurcz, pobudzenie lub agresywność, dyzartria, objawy pozapiramidowe (dystonia, akatyzja, parkinsonizm polekowy) oraz obniżony poziom świadomości od sedacji do śpiączki. Znaczące klinicznie objawy to delirium, drgawki, złośliwy zespół neuroleptyczny, depresja oddechowa, zachłyśnięcie, nadciśnienie lub niedociśnienie tętnicze, zaburzenia rytmu serca (<2% przypadków) oraz zatrzymanie krążenia i oddychania. Zgłaszano zgony po dawkach nieprzekraczających 450 mg, ale także powroty do zdrowia po dawkach około 2 g, co podkreśla indywidualną tolerancję leku.
akatyzja, aspiracja treści żołądkowej, beta-agonista, beta-stymulacja, częstoskurcz, dekontaminacja przewodu pokarmowego, delirium, depresja oddechowa, drgawki, dystonia, dyzartria, hipoksja, nadciśnienie tętnicze, napad padaczkowy, niedociśnienie, niewydolność krążenia, objawy pozapiramidowe, olanzapina, parkinsonizm polekowy, płukanie żołądka, pobudzenie psychoruchowe, przedawkowanie olanzapiny, równowaga elektrolitowa, równowaga kwasowo-zasadowa, sedacja, śpiączka, środki sympatykomimetyczne, węgiel aktywowany, zaburzenia rytmu serca, zachłyśnięcie, zachłystowe zapalenie płuc, zapaść krążeniowa, zatrzymanie krążenia i oddychania, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Bonogren
Bonogren 100 mg, zawierający kwetiapinę (fumaranu kwetiapiny), wymaga indywidualnej oceny profilu bezpieczeństwa u pacjentów, ze względu na szerokie spektrum wskazań i ryzyko działań niepożądanych. Kwetiapina nie jest zalecana u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat z powodu braku danych dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa oraz zwiększonego ryzyka działań niepożądanych, takich jak wzrost apetytu, hiperprolaktynemia, wymioty, zapalenie błony śluzowej nosa, omdlenia, objawy pozapiramidowe, drażliwość oraz wzrost ciśnienia tętniczego. U młodych dorosłych (<25 lat) obserwuje się zwiększone ryzyko zachowań samobójczych (3,0% vs 0% placebo). Kwetiapina może powodować pogorszenie profilu metabolicznego (przyrost masy ciała, hiperglikemia, zmiany lipidowe), objawy pozapiramidowe, akatyzję, sedację, niedociśnienie ortostatyczne, zespół bezdechu sennego oraz ciężką neutropenię (granulocyty <0,5 x 10⁹/l). Monitorowanie parametrów metabolicznych, liczby neutrofilów (przerwanie leczenia przy ANC <1,0 x 10⁹/l) oraz stanu klinicznego jest niezbędne. Należy zachować ostrożność u pacjentów z chorobami układu krążenia, padaczką, ryzykiem zespołu serotoninowego, a także przy jednoczesnym stosowaniu induktorów enzymów wątrobowych (np. karbamazepina, fenytoina).
agranulocytoza, akatyzja, bezdech senny, cholesterol HDL, cholesterol LDL, choroba afektywna dwubiegunowa, choroba Parkinsona, ciężka depresja, ciśnienie tętnicze krwi, dysfagia, dyskineza późna, eozynofilia, fumaran kwetiapiny, hiperglikemia, jaskra, kardiomiopatia, kwasica ketonowa, kwetiapina, napad drgawkowy, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność jelit, nietolerancja galaktozy, objawy pozapiramidowe, przerost gruczołu krokowego, reakcja polekowa z eozynofilią, receptor muskarynowy, remisja, ryzyko samobójstwa, schizofrenia, stężenie glukozy we krwi, stężenie prolaktyny, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, triglicerydy, walproinian sodu, wydłużenie odstępu QT, zachłystowe zapalenie płuc, zapalenie błony śluzowej nosa, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie trzustki, zatrzymanie moczu, zespół serotoninowy, zespół Stevensa-Johnsona, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Faxigen XL 150 mg 150 mg
Lek Faxigen XL (wenlafaksyna) dostępny w dawkach 37,5 mg, 75 mg oraz 150 mg w formie kapsułek o przedłużonym uwalnianiu, wykazuje szeroki profil działań niepożądanych, które należy uwzględnić w praktyce klinicznej. Najczęściej obserwowane działania niepożądane (≥1/10) to nudności, suchość w ustach, ból głowy oraz nadmierne pocenie się, przy czym częstość bólu głowy jest porównywalna z placebo. Nagłe odstawienie leku może wywołać zespół odstawienia objawiający się zawrotami głowy, parestezjami, zaburzeniami snu, lękiem, nudnościami, wymiotami, drgawkami, bólem głowy, objawami grypopodobnymi, zaburzeniami widzenia i nadciśnieniem tętniczym. Zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki, aby zminimalizować ryzyko ciężkich i przedłużonych objawów odstawienia, w tym agresji i myśli samobójczych. Profil działań niepożądanych u dzieci i młodzieży (6-17 lat) jest podobny do dorosłych, z dodatkowymi objawami takimi jak ból brzucha, pobudzenie, wybroczyny, krwawienia z nosa oraz bóle mięśni, a także zwiększonym ryzykiem myśli samobójczych i zachowań autoagresywnych.
agranulocytoza, akatyzja, anorgazmia, bruksizm, choroba śródmiąższowa płuc, częstoskurcz komorowy, depersonalizacja, dyskineza, dyskineza późna, dystonia, eozynofilia płucna, hipertonia, hiponatremia, jaskra z zamkniętym kątem przesączania, kapsułka o przedłużonym uwalnianiu, kardiomiopatia stresowa, kardiomiopatia Takotsubo, krwotok maciczny, krwotok miesięczny, krwotok poporodowy, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, migotanie komór, mioklonia, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość aplastyczna, obrzęk naczynioruchowy, pancytopenia, parestezja, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, SIADH, tachykardia, torsade de pointes, trombocytopenia, wenlafaksyna, wielokształtny częstoskurcz komorowy, zapalenie trzustki, zespół niewłaściwego wydzielania hormonu antydiuretycznego, zespół odstawienia, zespół serotoninowy, zespół Stevensa-Johnsona, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Mirtor
Mirtor (mirtazapina) w formie tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej wymaga szczególnej ostrożności klinicznej, zwłaszcza u pacjentów poniżej 18. roku życia, ze względu na zwiększone ryzyko zachowań samobójczych i agresji. U dorosłych poniżej 25 lat również obserwuje się podwyższone ryzyko samobójstw, szczególnie na początku terapii i przy zmianie dawkowania, co wymaga ścisłego monitorowania. W trakcie leczenia należy zwracać uwagę na objawy zahamowania czynności szpiku kostnego, takie jak gorączka czy ból gardła, które mogą wskazywać na agranulocytozę, zwłaszcza u pacjentów powyżej 65 lat. W przypadku żółtaczki leczenie należy natychmiast przerwać. U pacjentów z łagodnymi do umiarkowanych zaburzeniami czynności wątroby dawka 15 mg mirtazapiny powoduje zmniejszenie klirensu o około 35% i wzrost stężenia w osoczu o 55%. W przypadku umiarkowanych i ciężkich zaburzeń nerek (klirens kreatyniny <40 ml/min i ≤10 ml/min) klirens mirtazapiny zmniejsza się odpowiednio o 30% i 50%, a stężenie w osoczu wzrasta o 55% i 115%.
agranulocytoza, akatyzja, ciśnienie wewnątrzgałkowe, częstoskurcz komorowy, dławica piersiowa, działanie przeciwcholinergiczne, faza maniakalna, fenyloketonuria, hipomania, jaskra ostra, klirens kreatyniny, kontrola glikemii, lek hipoglikemizujący, lek przeciwdepresyjny, morfologia krwi, myśl samobójcza, napad padaczkowy, niedociśnienie tętnicze, niepokój psychoruchowy, organiczne uszkodzenie mózgu, pęcherzowe zapalenie skóry, przerost prostaty, remisja objawów, rumień wielopostaciowy, schizofrenia, tachykardia komorowa, toksyczna nekroliza naskórka, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie psychotyczne, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zawał mięśnia sercowego, zespół DRESS, zespół odstawienny, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Ryspolit 1 mg/ml
Ryspolit (rysperydon) w postaci roztworu doustnego 1 mg/ml wymaga indywidualnego dostosowania dawki w zależności od wskazania klinicznego, wieku pacjenta oraz współistniejących schorzeń. U dorosłych z schizofrenią leczenie rozpoczyna się od 2 mg/dobę, z możliwością zwiększenia do 4 mg drugiego dnia, a optymalna dawka wynosi 4-6 mg/dobę, przy czym dawki powyżej 10 mg/dobę zwiększają ryzyko objawów pozapiramidowych i nie są zalecane. U pacjentów w podeszłym wieku dawka początkowa to 0,5 mg dwa razy na dobę, z możliwością stopniowego zwiększania do 1-2 mg dwa razy na dobę. W epizodach maniakalnych dawka początkowa u dorosłych to 2 mg raz na dobę, z możliwością zwiększania do 6 mg/dobę. W przypadku uporczywej agresji w otępieniu dawka początkowa wynosi 0,25 mg dwa razy na dobę, z możliwością zwiększania do 1 mg dwa razy na dobę, a leczenie nie powinno przekraczać 6 tygodni. Dzieci i młodzież (5-18 lat) o masie ciała ≥50 kg rozpoczynają terapię od 0,5 mg raz na dobę, a o masie <50 kg od 0,25 mg raz na dobę, z odpowiednim stopniowym zwiększaniem dawki. Ryspolit nie jest zalecany u dzieci poniżej 5 lat oraz u osób poniżej 18 roku życia ze względu na brak wystarczających danych dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa.
akatyzja, bezsenność, choroba afektywna dwubiegunowa, dyskineza, dystonia, epizod maniakalny, frakcja przeciwpsychotyczna, lek przeciwpsychotyczny, nadmierna potliwość, nudność, objawy pozapiramidowe, objawy psychotyczne, otępienie w chorobie Alzheimera, parkinsonizm, roztwór doustny, ruchy mimowolne, rysperydon, schizofrenia, uporczywa agresja, wymioty, zaburzenia zachowania, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zespół odstawienny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Paroxinor 20 mg
Paroxinor zawiera paroksetynę chlorowodorku półwodnego w dawce 20 mg w formie tabletek powlekanych. Lek ten może wywoływać różnorodne działania niepożądane, których częstość występowania klasyfikuje się od bardzo częstych (≥1/10) do bardzo rzadkich (<1/10 000). Do najczęstszych działań należą nudności (bardzo często), zaburzenia czynności seksualnych (bardzo często), senność, bezsenność, pobudzenie, nietypowe sny (często), a także zawroty głowy, drżenie, ból głowy i zaburzenia koncentracji (często). Niezbyt często obserwuje się zaburzenia kontroli glikemii u pacjentów z cukrzycą, leukopenię, nieprawidłowe krwawienia, rozszerzenie źrenic, tachykardię zatokową, wysypki skórne, świąd, zatrzymanie moczu oraz nietrzymanie moczu. Rzadko występują reakcje maniakalne, lęk, depersonalizacja, napady paniki, akatyzja, hiponatremia, bradykardia, drgawki, bóle stawowe i mięśniowe, a także zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych. Bardzo rzadko mogą pojawić się ciężkie reakcje alergiczne (anafilaksja, obrzęk naczynioruchowy), małopłytkowość, zespół SIADH, zespół serotoninowy, poważne reakcje skórne (rumień wielopostaciowy, zespół Stevensa-Johnsona), zapalenie wątroby, priapizm oraz obrzęk obwodowy.
akatyzja, bradykardia, bruksizm, depersonalizacja, dystonia ustno-twarzowa, hiperprolaktynemia, hiperrefleksja, hiponatremia, krwotok poporodowy, leukopenia, małopłytkowość, mikroskopowe zapalenie jelita grubego, mioklonia, niedociśnienie ortostatyczne, objaw pozapiramidowy, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, paroksetyna chlorowodorek półwodny, priapizm, reakcja anafilaktyczna, reakcja maniakalna, rumień wielopostaciowy, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, SIADH, SSRI, tachykardia zatokowa, TCA, toksyczna martwica naskórka, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, zaburzenie kontroli glikemii, zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne, zespół nieprawidłowego wydzielania hormonu antydiuretycznego, zespół niespokojnych nóg, zespół serotoninowy, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Medikinet CR 40 mg 40 mg
Metylofenidat, substancja czynna leku Medikinet CR 40 mg, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych o różnej częstości i nasileniu, obejmujących układy hematologiczny, immunologiczny, psychiczny, nerwowy, sercowo-naczyniowy, oddechowy, pokarmowy, wątrobowy, skórny, mięśniowo-szkieletowy, moczowo-płciowy oraz ogólne. Do najczęstszych działań należą bezsenność, nerwowość, ból głowy, tachykardia, kołatanie serca, nadciśnienie tętnicze, nudności, suchość w jamie ustnej, ból brzucha, nadmierna potliwość, łysienie, ból stawów i mięśni, a także zmniejszenie masy ciała i opóźnienie wzrostu u dzieci. Bardzo rzadko obserwuje się poważne zaburzenia hematologiczne (leukopenia, małopłytkowość, niedokrwistość, plamica małopłytkowa, pancytopenia), ciężkie reakcje nadwrażliwości, złośliwy zespół neuroleptyczny, zatrzymanie krążenia, zawał mięśnia sercowego, śpiączkę wątrobową oraz nagłą śmierć sercową. Występują również rzadkie i nieznane częstościowo zaburzenia psychiczne, takie jak myśli i próby samobójcze, omamy, mania, zaburzenia psychotyczne, tiki, uzależnienie oraz różnorodne objawy neurologiczne i naczyniowo-mózgowe (w tym udary i krwotoki).
Ważne jest monitorowanie parametrów morfologicznych krwi oraz funkcji wątroby podczas terapii, ze względu na ryzyko hematologicznych i wątrobowych działań niepożądanych. Należy zwrócić uwagę na objawy ze strony układu sercowo-naczyniowego, takie jak tachykardia, kołatanie serca, nadciśnienie tętnicze oraz rzadkie przypadki dusznicy bolesnej i zaburzeń rytmu serca. W przypadku wystąpienia działań niepożądanych, zwłaszcza tych o ciężkim przebiegu, konieczne jest zgłaszanie ich do odpowiednich organów nadzoru farmakologicznego. Lekarz powinien uwzględnić indywidualne predyspozycje pacjenta oraz wiek, a także prowadzić stałą ocenę stosunku korzyści do ryzyka terapii metylofenidatem. Zaleca się szczególną ostrożność u pacjentów pediatrycznych ze względu na możliwe opóźnienie wzrostu oraz u osób z ryzykiem zaburzeń psychicznych i sercowo-naczyniowych.
akatyzja, astenia, bezsenność, bradykardia, dusznica bolesna, dyskineza, dyspepsja, ginekomastia, hiperaktywność psychoruchowa, hormon stymulujący tarczycę, jadłowstręt, klasyfikacja częstości działań niepożądanych, krwiomocz, labilność emocjonalna, leukopenia, małopłytkowość, metylofenidat, myśli samobójcze, nadciśnienie tętnicze, nadciśnienie wewnątrzgałkowe, nagła śmierć sercowa, napad drgawkowy typu grand mal, niedokrwistość, nietrzymanie moczu, objaw Raynauda, obrzęk naczynioruchowy, omamy, pancytopenia, plamica małopłytkowa, podwójne widzenie, podwyższone enzymy wątrobowe, pokrzywka, priapizm, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rumień wielopostaciowy, skurcz dodatkowy komór, śpiączka wątrobowa, szczękościsk, szumy uszne, tachykardia, tachykardia nadkomorowa, urojenia, wysypka polekowa, zaburzenia naczyniowo-mózgowe, zaburzenia psychiczne, zaburzenia psychotyczne, zapalenie naczyń, zapalenie nosogardzieli, zapalenie żołądka i jelit, zawał mięśnia sercowego, zespół suchego oka, zespół Tourette’a, złośliwy zespół neuroleptyczny, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Kwetina 25 mg
Kwetiapina, atypowy lek przeciwpsychotyczny z grupy diazepin, oksazepin, tiazepin i oksepiny (kod ATC: N05AH04), wykazuje unikalny mechanizm działania poprzez antagonizm receptorów serotoninergicznych 5HT2 oraz dopaminergicznych D1 i D2, z przewagą blokady 5HT2, co przekłada się na skuteczność przeciwpsychotyczną i niższe ryzyko pozapiramidowych działań niepożądanych. Aktywny metabolit norkwetiapina dodatkowo hamuje transporter norepinefryny (NET) i działa jako częściowy agonista receptorów 5HT1A, co wspiera działanie przeciwdepresyjne. W badaniach klinicznych kwetiapina w dawkach od 75 do 800 mg/dobę wykazała skuteczność w leczeniu schizofrenii, epizodów maniakalnych oraz depresji w przebiegu choroby dwubiegunowej, zarówno w monoterapii, jak i w terapii skojarzonej z litem lub walproinianem sodu. W badaniach pediatrycznych (wiek 10-17 lat) dawki 400-800 mg/dobę były skuteczne w leczeniu schizofrenii i manii, choć skuteczność w depresji dwubiegunowej nie została potwierdzona. Okres półtrwania kwetiapiny wynosi około 7 godzin, jednak wiązanie z receptorami utrzymuje się do 12 godzin, co uzasadnia podawanie leku dwa razy na dobę.
akatyzja, antagonista receptora, atypowy lek przeciwpsychotyczny, choroba afektywna dwubiegunowa, dyskineza, dystonia, epizod maniakalny, haloperydol, katalepsja, kwetiapina, lek antycholinergiczny, lek przeciwpsychotyczny, lit w psychiatrii, niedoczynność tarczycy, norkwetiapina, objawy pozapiramidowe, receptor 5HT1A, receptor 5HT2, receptor benzodiazepinowy, receptor D2, receptor dopaminergiczny, receptor histaminergiczny, receptor muskarynowy, receptor serotoninergiczny, receptor α1-adrenergiczny, receptor α2-adrenergiczny, schizofrenia, skala MADRS, skala PANSS, skala YMRS, sztywność mięśni, tomografia PET, transporter norepinefryny, walproinian sodu, zaburzenie schizoafektywne, zmętnienie soczewki - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Elicea
Escytalopram, jako selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu, zwłaszcza u pacjentów poniżej 18. roku życia, ze względu na zwiększone ryzyko zachowań samobójczych i wrogości. W początkowym okresie leczenia lęk paniczny może ulec nasileniu, co wymaga rozpoczynania terapii od niskich dawek. U pacjentów z padaczką stosowanie escytalopramu jest przeciwwskazane przy niekontrolowanych napadach, a u osób z kontrolowaną padaczką konieczna jest ścisła obserwacja. Lek może wpływać na kontrolę glikemii u diabetyków, co może wymagać dostosowania dawek insuliny lub leków hipoglikemizujących. Ryzyko samobójstw i myśli samobójczych jest szczególnie podwyższone u osób poniżej 25. roku życia oraz u pacjentów z historią zachowań samobójczych, co wymaga intensywnego monitorowania klinicznego.
akatyzja, arytmia komorowa, brak laktazy, choroba niedokrwienna serca, depresja, doustny lek przeciwzakrzepowy, duże zaburzenie depresyjne, dziurawiec, hipoglikemia i hiperglikemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, jaskra z zamkniętym kątem przesączania, krwawienie w obrębie skóry, krwotok poporodowy, leczenie elektrowstrząsami, lek hipoglikemizujący, lęk paniczny, lek przeciwzapalny, mania i hipomania, marskość wątroby, niekontrolowana padaczka, nietolerancja galaktozy, odstęp QT, parestezja, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, torsade de pointes, wybroczyny i plamica, zaburzenie czynności seksualnej, zespół nieprawidłowego wydzielania hormonu antydiuretycznego, zespół serotoninowy, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Kvelux SR 200 mg
Kwetiapina, substancja czynna leku Kvelux SR, jest atypowym lekiem przeciwpsychotycznym o złożonym mechanizmie działania, wykazującym antagonistyczne powinowactwo do receptorów serotoninergicznych 5HT2 oraz dopaminergicznych D1 i D2, z przewagą blokady receptorów 5HT2, co przekłada się na jej skuteczność przeciwpsychotyczną i zmniejszone ryzyko pozapiramidowych działań niepożądanych. Aktywny metabolit norkwetiapina wykazuje dodatkowo działanie hamujące na transporter noradrenaliny oraz częściowe agonistyczne wobec receptorów 5HT1A, co może tłumaczyć jej efektywność przeciwdepresyjną. Kwetiapina w formie o przedłużonym uwalnianiu (SR) w dawkach dobowych 400-800 mg wykazuje potwierdzoną skuteczność w leczeniu schizofrenii, zaburzeń afektywnych dwubiegunowych (zarówno epizodów maniakalnych, jak i depresyjnych) oraz jako lek uzupełniający w ciężkim zaburzeniu depresyjnym, z korzystnym profilem bezpieczeństwa i minimalnym ryzykiem indukcji objawów pozapiramidowych.
akatyzja, atypowy lek przeciwpsychotyczny, ciężkie zaburzenie depresyjne, dyskineza, dystonia, działanie pozapiramidowe, działanie przeciwcholinergiczne, epizod depresyjny, epizod maniakalny, hormony tarczycy, lek normotymiczny, lek stabilizujący nastrój, niedoczynność tarczycy, norkwetiapina, objawy psychotyczne, receptor alfa-1-adrenergiczny, receptor alfa-2 adrenergiczny, receptor dopaminergiczny, receptor histaminergiczny, receptor serotoninergiczny, receptor serotoninowy 5HT1a, schizofrenia, skala Montgomery-Åsberg, skala PANSS, skala YMRS, transporter noradrenaliny, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie dwubiegunowe, zaburzenie schizoafektywne, zmętnienie soczewki - Leksykon leków
Działania niepożądane – Citaxin 20 mg
Stosowanie cytalopramu wiąże się z występowaniem działań niepożądanych o zazwyczaj łagodnym i przejściowym charakterze, pojawiających się najczęściej w ciągu pierwszych 1-2 tygodni terapii. Działania te wykazują zależność od dawki i obejmują m.in. nasilone pocenie się, suchość błony śluzowej jamy ustnej, bezsenność, senność, biegunkę, nudności oraz uczucie zmęczenia. Częstość występowania działań niepożądanych klasyfikowana jest według schematu: bardzo często (>1/10), często (>1/100 do <1/10), niezbyt często (>1/1000 do <1/100), rzadko (>1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10 000) oraz częstość nieznana. Do najczęściej obserwanych należą senność, bezsenność, suchość błony śluzowej jamy ustnej, nudności oraz nasilone pocenie się. Ponadto, zgłaszano poważniejsze działania, takie jak trombocytopenia, reakcje anafilaktyczne, hiponatremia, napady drgawkowe, zespół serotoninowy, zaburzenia rytmu serca (w tym torsade de pointes), a także zwiększone ryzyko złamań kości u pacjentów ≥50 lat.
akatyzja, bezsenność, biegunka, bradykardia, bruksizm, cytalopram, dyskineza, hiponatremia, hipotonia ortostatyczna, impotencja, inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny, komorowe zaburzenia rytmu serca, krwawienie poporodowe, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwotok maciczny, krwotok miesiączkowy, krwotok poporodowy, krwotok z nosa, łysienie, mlekotok, myśli samobójcze, nadmierne pocenie, napady padaczkowe, nudności, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, priapizm, reakcja anafilaktyczna, retencja moczu, senność, suchość jamy ustnej, szumy uszne, tachykardia, torsade de pointes, trombocytopenia, zaburzenia czuciowe, zaburzenia orgazmu, zaburzenia pozapiramidowe, zaburzenia snu, zachowania samobójcze, zapalenie wątroby, zespół nieadekwatnego wydzielania ADH, zespół serotoninowy - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Ketilept retard 200 mg
Kwetiapina, atypowy lek przeciwpsychotyczny z grupy pochodnych diazepiny, wykazuje złożony mechanizm działania poprzez antagonizm receptorów 5HT2, D1 i D2, z przewagą blokady receptorów serotoninowych nad dopaminowymi, co przekłada się na skuteczność w leczeniu schizofrenii, epizodów maniakalnych i depresyjnych w zaburzeniach afektywnych dwubiegunowych oraz jako lek wspomagający w ciężkiej depresji. Aktywny metabolit norkwetiapina dodatkowo hamuje transporter noradrenaliny (NET) i działa częściowo agonistycznie na receptory 5HT1, co może wzmacniać efekt przeciwdepresyjny. W badaniach klinicznych kwetiapina o przedłużonym uwalnianiu w dawkach 400-800 mg/dobę wykazała istotną redukcję objawów psychotycznych (skala PANSS) i maniakalnych (skala YMRS), a także skuteczność w zapobieganiu nawrotom zaburzeń afektywnych dwubiegunowych. W leczeniu epizodów depresyjnych stosowano dawki 50-300 mg/dobę, z potwierdzoną skutecznością w skali MADRS. Profil bezpieczeństwa obejmuje niskie ryzyko objawów pozapiramidowych (7,8-11,2% w schizofrenii i manii, wyższe w depresji: do 9%), umiarkowany przyrost masy ciała (0,8-1,4 kg w badaniach krótkoterminowych) oraz rzadkie zmiany hematologiczne i hormonalne, w tym obniżenie stężeń hormonów tarczycy bez klinicznych objawów niedoczynności.
ADHD, akatyzja, ciężkie zaburzenie depresyjne, dyskineza, dystonia, epizod depresyjny, epizod maniakalny, kwetiapina o przedłużonym uwalnianiu, lek przeciwpsychotyczny atypowy, lek psycholeptyczny, lit, mimowolne skurcze mięśni, niedoczynność tarczycy, norkwetiapina, objawy pozapiramidowe, objawy psychotyczne, receptor alfa1-adrenergiczny, receptor dopaminowy, receptor histaminergiczny, receptor serotoninowy, schizofrenia, skala MADRS, skala PANSS, skala YMRS, sztywność mięśni, walproinian sodu, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie schizoafektywne, zaćma - Leksykon leków
Działania niepożądane – Symamis 400 mg
Amisulpryd, substancja czynna leku Symamis, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które należy monitorować podczas terapii. Najczęściej obserwowane (≥1/10) są objawy pozapiramidowe, takie jak drżenia, wzmożone napięcie mięśniowe, hipokineza, nadmierne ślinienie się, akatyzja oraz dyskineza. Często (≥1/100 do <1/10) występują zaburzenia endokrynologiczne związane z hiperprolaktynemią (mlekotok, zatrzymanie miesiączki, ginekomastia, ból piersi, zaburzenia erekcji), ostra dystonia, senność oraz wydłużenie odstępu QT w EKG. Rzadkie, ale potencjalnie zagrażające życiu powikłania obejmują złośliwy zespół neuroleptyczny, agranulocytozę, komorowe zaburzenia rytmu (torsade de pointes, częstoskurcz komorowy, migotanie komór, zatrzymanie krążenia) oraz zakrzepicę żylną. Późna dyskineza, występująca niezbyt często, charakteryzuje się mimowolnymi ruchami mimowymi i nie reaguje na leczenie lekami przeciwparkinsonowskimi.
agranulocytoza, akatyzja, amenorrhea, amisulpryd, bradykardia, częstoskurcz komorowy, dyskineza, dyskineza późna, dystonia, ginekomastia, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hipertriglicerydemia, hiponatremia, lek przeciwpsychotyczny, leukopenia, migotanie komór, mlekotok, neutropenia, objawy pozapiramidowe, osteopenia, osteoporoza, prolaktynoma, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia rytmu komorowego, zachłystowe zapalenie płuc, zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żylna, zatorowość płucna, zatrzymanie moczu, zespół nieadekwatnego wydzielania wazopresyny, zespół odstawienia u noworodka, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Fevarin
Maleinian fluwoksaminy (Fevarin) wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko nasilenia myśli i zachowań samobójczych, szczególnie w początkowym okresie leczenia oraz u pacjentów z historią takich zachowań. Lek nie jest zalecany u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat poza leczeniem zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych, ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa i ryzyko wystąpienia agresji oraz zachowań samobójczych. U młodych dorosłych (18-24 lata) również obserwuje się zwiększone ryzyko samobójstw. U osób starszych dawki należy zwiększać ostrożnie. Fluwoksamina może wywoływać akatyzję, zaburzenia glikemii, hiponatremię, nudności, wymioty oraz rozszerzenie źrenic, co wymaga ostrożności u pacjentów z jaskrą. Istnieje ryzyko ciężkich reakcji skórnych (np. zespół Stevensa-Johnsona) oraz zespołu serotoninowego i złośliwego zespołu neuroleptycznego, zwłaszcza w połączeniu z innymi lekami serotoninergicznymi lub neuroleptykami.
akatyzja, buprenorfina, ciśnienie wewnątrzgałkowe, cukrzyca, czynność płytek krwi, drgawka, enzym wątrobowy, hiperglikemia, hipertermia, hipoglikemia, hipomania, hiponatremia, jaskra z wąskim kątem, krwawienie ginekologiczne, krwawienie skórne, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwotok poporodowy, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwdepresyjny, lek serotoninergiczny, maleinian fluwoksaminy, mania, mioklonia, myśl samobójcza, napad padaczkowy, niepokój psychoruchowy, nieprawidłowe wydzielanie hormonu antydiuretycznego, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, padaczka, parestezja, plamica, remisja, rozszerzenie źrenic, rumień wielopostaciowy, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, SSRI, sztywność mięśni, terapia elektrowstrząsowa, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, torsades de pointes, trombocytopenia, wybroczyna, zaburzenie glikemii, zaburzenie krzepliwości, zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne, zachowanie samobójcze, zespół serotoninowy, zespół Stevensa-Johnsona, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Przedawkowanie – Rispolept Consta 50 mg
Przedawkowanie rysperydonu w postaci pozajelitowej (Rispolept Consta) jest rzadkie, jednak wymaga szczególnej uwagi ze względu na potencjalne poważne objawy kliniczne. Do najczęstszych należą senność, sedacja, tachykardia, niedociśnienie oraz objawy pozapiramidowe. W cięższych przypadkach obserwuje się wydłużenie odstępu QT, drgawki oraz zagrażający życiu częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu paroksetyny. Rispolept Consta dostępny jest w dawkach 25 mg, 37,5 mg i 50 mg, co odpowiada 12,5 mg, 18,75 mg lub 25 mg rysperydonu w 1 ml po sporządzeniu zawiesiny. Ze względu na przedłużone uwalnianie leku, objawy przedawkowania mogą utrzymywać się dłużej niż w formach o natychmiastowym uwalnianiu, co wymaga wydłużonej obserwacji pacjenta.
akatyzja, drgawki, drżenie, dystonia, intoksykacja, leczenie antycholinergiczne, lek antycholinergiczny, lek przeciwdrgawkowy, lek sympatykomimetyczny, nagłe zatrzymanie krążenia, napad drgawkowy, niedociśnienie, objawy pozapiramidowe, Rispolept Consta, rysperydon pozajelitowy, sedacja, sztywność mięśniowa, tachykardia, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia rytmu serca, zapaść krążeniowa, zatrucie wielolekowe, zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu - Leksykon leków
Działania niepożądane – Risperidon Vipharm 1 mg
Rysperydon, atypowy lek przeciwpsychotyczny, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, z których najczęstsze (≥10%) to parkinsonizm, sedacja/senność, ból głowy oraz bezsenność. Parkinsonizm i akatyzja wykazują zależność od dawki, manifestując się objawami takimi jak sztywność mięśni, bradykinezja czy niepokój ruchowy. Istotne jest monitorowanie zespołu pozapiramidowego oraz złośliwego zespołu neuroleptycznego, który stanowi zagrożenie życia. Rysperydon wpływa również na metabolizm, powodując hiperprolaktynemię (częstość ≥1/100 do <1/10), co może skutkować ginekomastią, zaburzeniami miesiączkowania i mlekotokiem. Ryzyko rozwoju cukrzycy i hiperglikemii jest niezbyt częste (≥1/1000 do <1/100), z cukrzycą zgłaszaną u 0,18% pacjentów w porównaniu do 0,11% w grupie placebo. Ponadto obserwuje się zwiększenie masy ciała u 18% pacjentów (≥7% masy początkowej) oraz hiperlipidemię.
agranulocytoza, akatyzja, atypowy lek przeciwpsychotyczny, bezsenność, bradykardia, bradykinezja, cukrzyca, cukrzycowa kwasica ketonowa, dyskineza, dystonia, ginekomastia, hiperglikemia, hiperlipidemia, hiperprolaktynemia, hiponatriemia, hipotonia ortostatyczna, lek przeciwpsychotyczny, letarg, małopłytkowość, migotanie przedsionków, mlekotok, nadciśnienie, neutropenia, obrzęk naczynioruchowy, parkinsonizm, późna dyskineza, sedacja, stan splątania, tachykardia, torsade de pointes, udar naczyniowy mózgu, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia miesiączkowania, zakażenie dróg moczowych, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zespół pozapiramidowy, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Faxolet ER
Wenlafaksyna (Faxolet ER) wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko interakcji z alkoholem, które może nasilać depresyjne działanie na ośrodkowy układ nerwowy (OUN) oraz zwiększać ryzyko przedawkowania, zwłaszcza w połączeniu z innymi lekami. Istotne jest monitorowanie pacjentów pod kątem myśli i zachowań samobójczych, szczególnie w pierwszych tygodniach terapii oraz u osób poniżej 25 roku życia, u których ryzyko to jest podwyższone. Lek nie jest wskazany dla dzieci i młodzieży poniżej 18 lat ze względu na zwiększone ryzyko zachowań samobójczych i agresji. Ponadto, wenlafaksyna może wywołać zespół serotoninowy, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu innych leków serotoninergicznych (np. SSRI, SNRI, tryptany, lit, ziele dziurawca), objawiający się m.in. pobudzeniem, hipertermią, tachykardią i zaburzeniami neuromięśniowymi. Zaleca się ścisłą obserwację pacjentów podczas terapii, szczególnie przy zmianach dawkowania.
akatyzja, arytmia, cholesterol w surowicy, ciśnienie tętnicze krwi, depresja, dysfagia, fałszywie dodatni wynik, hipomania, hiponatremia, inhibitor zwrotnego wychwytu noradrenaliny i serotoniny, inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny, jaskra z wąskim kątem przesączania, krwotok poporodowy, lek przeciwdepresyjny, mania, niepokój psychoruchowy, ośrodkowy układ nerwowy, remisja, torsade de pointes, tryptan, wzmożone odruchy, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie czynności seksualnych, zaburzenie psychiczne, zawał mięśnia sercowego, zespół nieprawidłowego wydzielania hormonu antydiuretycznego, zespół odstawienny, zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Venlafaxine Aurovitas 150 mg
Chlorowodorek wenlafaksyny, dostępny w dawkach 37,5 mg, 75 mg i 150 mg w formie kapsułek o przedłużonym uwalnianiu (Venlafaxine Aurovitas), wykazuje szeroki profil działań niepożądanych, które należy uwzględnić podczas terapii. Najczęściej występujące działania niepożądane (≥1/10) to nudności, suchość w jamie ustnej, ból głowy oraz nadmierne pocenie się, w tym poty nocne. Wenlafaksyna może powodować poważne zaburzenia hematologiczne (agranulocytoza, niedokrwistość aplastyczna, pancytopenia, neutropenia, trombocytopenia) oraz reakcje anafilaktyczne, które wymagają natychmiastowej interwencji. Ponadto obserwuje się zaburzenia endokrynologiczne, takie jak nieprawidłowe wydzielanie hormonu antydiuretycznego i hiperprolaktynemię, co może prowadzić do hiponatremii i innych powikłań metabolicznych. W zakresie układu nerwowego najczęstsze objawy to ból głowy, zawroty głowy i senność, ale mogą wystąpić także poważne stany, takie jak złośliwy zespół neuroleptyczny, zespół serotoninowy czy drgawki. Działania niepożądane obejmują również zaburzenia psychiczne, w tym myśli i zachowania samobójcze, manię, majaczenie i omamy, co wymaga szczególnej obserwacji pacjentów, zwłaszcza na początku leczenia i przy zmianach dawkowania.
agranulocytoza, akatyzja, ból głowy, chlorowodorek wenlafaksyny, częstoskurcz komorowy, depersonalizacja, drgawki, dyskineza, dyskineza późna, eozynofilia płucna, hiperprolaktynemia, hipomania, hiponatremia, jaskra z zamkniętym kątem, kapsułka o przedłużonym uwalnianiu, kołatanie serca, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwotok maciczny, krwotok miesiączkowy, krwotok poporodowy, majaczenie, mania, martwicze oddzielanie się naskórka, migotanie komór, myśli samobójcze, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość aplastyczna, nieprawidłowe wydzielanie hormonu antydiuretycznego, nieprawidłowe wyniki testów wątrobowych, nudności, objawy odstawienia, obrzęk naczynioruchowy, omamy, pancytopenia, pocenie się, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowa choroba płuc, stan splątania, suchość w jamie ustnej, tachykardia, torsade de pointes, trombocytopenia, wydłużenie odstępu QT, wydłużony czas krwawienia, zaburzenia ejakulacji, zaburzenia erekcji, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół serotoninowy, zespół Stevensa-Johnsona, złośliwy zespół neuroleptyczny, zmniejszenie łaknienia, zwiększone stężenie prolaktyny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Kventiax 200 mg tabletki powlekane
Przed rozpoczęciem terapii kwetiapiną (Kventiax) należy szczegółowo ocenić profil bezpieczeństwa w kontekście rozpoznania i dawki. Lek nie jest zalecany u pacjentów poniżej 18 lat ze względu na brak danych oraz zwiększone ryzyko działań niepożądanych, takich jak wzrost apetytu, hiperprolaktynemia, wymioty, zapalenie błony śluzowej nosa, omdlenia, podwyższone ciśnienie tętnicze oraz objawy pozapiramidowe. U dorosłych obserwuje się ryzyko nasilenia myśli i zachowań samobójczych, szczególnie w początkowym okresie leczenia i u osób poniżej 25 roku życia. Konieczna jest ścisła kontrola kliniczna, zwłaszcza przy zmianach dawki. Monitorowanie parametrów metabolicznych (masa ciała, glikemia, profil lipidowy) jest obligatoryjne ze względu na ryzyko hiperglikemii, dyslipidemii i przyrostu masy ciała. Występują także działania niepożądane ze strony układu pozapiramidowego, w tym akatyzja i dyskinezy późne, które mogą wymagać modyfikacji dawki lub odstawienia leku.
agranulocytoza, akatyzja, choroba Parkinsona, ciężka depresja, diwalproinian, dysfagia, dyskineza późna, działanie przeciwcholinergiczne, eozynofilia, fosfokinaza kreatynowa, hemifumaran kwetiapiny, hiperglikemia, hipertermia, induktor enzymu wątrobowego, jaskra z wąskim kątem, kardiomiopatia, kwasica ketonowa, napady drgawkowe, neutrofilia, neutropenia ciężka, niedociśnienie ortostatyczne, nietolerancja galaktozy, objawy pozapiramidowe, ostra uogólniona osutka krostkowa, parkinsonizm, polidypsja, polifagia, poliuria, przerost gruczołu krokowego, psychoza związana z otępieniem, remisja, rumień wielopostaciowy, stężenie prolaktyny, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, wydłużenie odstępu QT, wysypka polekowa z eozynofilią, zaburzenia afektywne dwubiegunowe, zachłystowe zapalenie płuc, zachowania samobójcze, zapalenie błony śluzowej nosa, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie trzustki, zatrzymanie moczu, zespół bezdechu sennego, zespół Stevensa-Johnsona, złośliwy zespół neuroleptyczny, złuszczające zapalenie skóry, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Solian 100 mg
Amisulpryd (Solian) wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które wymagają uważnego monitorowania podczas terapii. Do najczęstszych należą objawy pozapiramidowe, takie jak drżenia, wzmożone napięcie mięśniowe, hipokineza, akatyzja i dyskineza, których nasilenie jest dawkozależne i zwykle niskie przy dawkach 50-300 mg/dobę. Często obserwuje się także ostrą dystonię (kurczowy kręcz szyi, szczękościsk), która ustępuje po podaniu leków przeciwparkinsonowskich bez konieczności przerwania terapii. Rzadziej występuje późna dyskineza, na którą leki przeciwparkinsonowskie mogą działać niekorzystnie. Istotne są również poważne działania kardiologiczne, takie jak bradykardia, wydłużenie odstępu QT oraz komorowe zaburzenia rytmu (torsade de pointes, częstoskurcz komorowy, migotanie komór), które mogą prowadzić do zatrzymania krążenia i nagłego zgonu. Wśród działań naczyniowych odnotowano niedociśnienie, podwyższenie ciśnienia tętniczego oraz zakrzepicę żylną, w tym zatorowość płucną, z nieznaną częstością występowania. Hiperprolaktynemia, występująca często, może powodować mlekotok, ginekomastię, zaburzenia miesiączkowania i funkcji seksualnych, a rzadziej prowadzić do rozwoju prolactinomy przysadki.
agranulocytoza, akatyzja, amisulpryd, bradykardia, częstoskurcz komorowy, dyskineza, fotosensytywność, hepatotoksyczność, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hipersaliwacja, hipertriglicerydemia, hiponatremia, komorowe zaburzenia rytmu, kręcz szyi, leukopenia, migotanie komór, napad padaczkowy, neutropenia, objawy pozapiramidowe, obrzęk naczynioruchowy, osteopenia, osteoporoza, ostra dystonia, pokrzywka, późna dyskineza, prolaktynoma, rabdomioliza, szczękościsk, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QT, zachłystowe zapalenie płuc, zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żylna, zatorowość płucna, zatrzymanie moczu, zespół niespokojnych nóg, zespół odstawienia, zespół SIADH, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Kwetaplex 300 mg
Kwetiapina, atypowy lek przeciwpsychotyczny z grupy diazepiny, oksazepiny i tiazepiny (kod ATC: N05AH04), wykazuje złożony profil farmakodynamiczny, obejmujący wysokie powinowactwo do receptorów serotoninowych 5HT₂, histaminowych oraz α1-adrenergicznych, a także znaczące powinowactwo do receptorów dopaminowych D₁ i D₂. Jej aktywny metabolit, norkwetiapina, wykazuje dodatkowo umiarkowane do wysokiego powinowactwo do receptorów muskarynowych, co może tłumaczyć efekty antycholinergiczne. Kwetiapina charakteryzuje się większą selektywnością wobec receptorów 5HT₂ niż D₂, co przekłada się na relatywnie niskie ryzyko pozapiramidowych działań niepożądanych. Działanie przeciwdepresyjne jest prawdopodobnie związane z hamowaniem transportera noradrenaliny (NET) oraz częściowym agonizmem receptorów 5HT1A przez norkwetiapinę. Farmakokinetycznie, okres półtrwania wynosi około 7 godzin, jednak blokada receptorów 5HT₂ i D₂ utrzymuje się do 12 godzin, co uzasadnia dawkowanie dwa razy na dobę w leczeniu schizofrenii i manii.
agonista dopaminowy, akatyzja, atypowy lek przeciwpsychotyczny, choroba afektywna dwubiegunowa, diwalproeks, dysfagia, dyskinezja, dystonia, działanie niepożądane mózgowo-naczyniowe, działanie niepożądane pozapiramidowe, działanie pozapiramidowe, efekt antycholinergiczny, emisyjna tomografia pozytonowa, epizod depresyjny, epizod maniakalny, kwas walproinowy, kwetiapina, lek przeciwpsychotyczny, lek stabilizujący nastrój, neutropenia, niedoczynność tarczycy, norkwetiapina, objaw pozapiramidowy, receptor benzodiazepinowy, receptor dopaminowy, receptor histaminowy, receptor muskarynowy, receptor neuroprzekaźnikowy, receptor serotoninowy, receptor α1-adrenergiczny, receptor α2-adrenergiczny, schizofrenia, skala MADRS, skala PANSS, skala YMRS, sole litu, transporter noradrenaliny, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie nastroju, zaburzenie pozapiramidowe, zaburzenie schizoafektywne, zapobieganie nawrotom, zmętnienie soczewki - Leksykon leków
Przedawkowanie – ABILIUM 5 mg
Przedawkowanie arypiprazolu, substancji czynnej Abilium 5 mg, może prowadzić do poważnych objawów klinicznych, choć nie odnotowano zgonów nawet przy dawkach do 1260 mg u dorosłych i 195 mg u dzieci. U dorosłych dominują zaburzenia neurologiczne (letarg, senność), kardiologiczne (tachykardia, nadciśnienie tętnicze) oraz objawy ze strony przewodu pokarmowego (nudności, wymioty, biegunka). U pacjentów pediatrycznych obserwuje się przede wszystkim zaburzenia świadomości (senność, przejściowa utrata świadomości) oraz objawy pozapiramidowe, takie jak dystonia, akatyzja i parkinsonizm jatrogenny. Obraz kliniczny różni się w zależności od wieku, dawki i indywidualnych czynników pacjenta.
akatyzja, biegunka, drożność dróg oddechowych, dystonia, elektrokardiogram, hemodializa, leczenie objawowe, leczenie podtrzymujące, letarg, monitorowanie układu krążenia, nadciśnienie tętnicze, nudności, objawy pozapiramidowe, parametry farmakokinetyczne, parkinsonizm jatrogenny, przedawkowanie arypiprazolu, senność, tachykardia, utrata świadomości, węgiel aktywny, wentylacja mechaniczna, wiązanie z białkami osocza, wymioty, zaburzenie hemodynamiczne, zaburzenie neurologiczne - Leksykon leków
Działania niepożądane – Ayupil 25 mg
Lek Ayupil zawiera klozapinę, której profil działań niepożądanych obejmuje zarówno często występujące objawy, takie jak senność, zawroty głowy, częstoskurcz, zaparcia i nadmierne wydzielanie śliny, jak i poważne powikłania, w tym agranulocytozę (0,78% skumulowanej częstości, głównie w pierwszych 18 tygodniach terapii), napady padaczkowe, zaburzenia sercowo-naczyniowe oraz gorączkę. Agranulocytoza wymaga systematycznego monitorowania liczby leukocytów ze względu na ryzyko posocznicy i zgonu. Klozapina obniża próg drgawkowy w sposób zależny od dawki, co zwiększa ryzyko napadów, zwłaszcza przy szybkim zwiększaniu dawki lub u pacjentów z padaczką. Wskazane jest unikanie karbamazepiny ze względu na ryzyko zahamowania czynności szpiku kostnego. Ponadto, klozapina może powodować zmiany w EKG, w tym obniżenie odcinka ST i odwrócenie załamków T, a także rzadkie, ale potencjalnie śmiertelne zapalenie mięśnia sercowego i kardiomiopatię.
agranulocytoza, akatyzja, arytmia, ciężka hiperglikemia, cukrzyca, częstoskurcz, depresja oddechowa, dysfagia, dyzartria, działanie niepożądane sercowo-naczyniowe, eozynofilia, granulocytopenia, hipercholesterolemia, hipertermia, hipertriglicerydemia, kardiomiopatia, klozapina, kwasica ketonowa, leukocytoklastyczne zapalenie naczyń, leukopenia, majaczenie, morfologia krwi, nadmierne wydzielanie śliny, napad miokloniczny, napad padaczkowy, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność jelit, niewydolność nerek, obniżenie odcinka ST, obrzęk naczynioruchowy, ostre śródmiąższowe zapalenie nerek, piorunująca martwica wątroby, pleurothotonus, późna dyskineza, priapizm, rabdomioliza, śpiączka hiperosmolarna, śródmiąższowe zapalenie nerek, układowy toczeń rumieniowaty, uogólniony napad padaczkowy, upośledzenie drożności nosa, uspokojenie polekowe, wysięk opłucnowy, wysięk osierdziowy, wytrysk wsteczny, zaburzenie psychotyczne, zaburzenie tolerancji glukozy, zakrzepica z zatorowością, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, zapalenie wątroby, zapaść krążeniowa, zatrzymanie oddychania, zatrzymanie pracy serca, zespół niespokojnych nóg, złośliwy zespół neuroleptyczny, żółtaczka cholestatyczna, zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych - Leksykon leków
Działania niepożądane – Zolaxa 15 mg
Olanzapina (Zolaxa) w dawkach 15 mg i 20 mg wykazuje szeroki profil działań niepożądanych, z najczęstszymi objawami obejmującymi zaburzenia metaboliczne (w tym istotny klinicznie przyrost masy ciała, hiperlipemię oraz hiperglikemię z cukromoczem), neurologiczne (senność, zawroty głowy, zaburzenia pozapiramidowe takie jak akatyzja, parkinsonizm i dyskineza) oraz hematologiczne (eozynofilia, leukopenia, neutropenia). Częstość występowania senności i zwiększenia masy ciała wynosi ≥1/10, natomiast inne działania, takie jak hiperprolaktynemia, niedociśnienie ortostatyczne, zaburzenia enzymów wątrobowych (ALT, AST, fosfataza zasadowa, gamma-GT), a także reakcje antycholinergiczne, występują z częstością ≥1/100 do <1/10. Monitorowanie parametrów metabolicznych, hematologicznych i wątrobowych jest kluczowe, zwłaszcza u pacjentów z ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych i cukrzycy.
akatyzja, astenia, ból stawów, cholesterol, cukromocz, dna moczanowa, dyskineza, efekt antycholinergiczny, eozynofilia, fosfataza zasadowa, gamma-glutamylotransferaza, ginekomastia, glukoza, gorączka, hiperprolaktynemia, hiperurykemia, laktoza jednowodna, lecytyna sojowa, leukopenia, mlekotok, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, obrzęk, olanzapina, parkinsonizm, podwyższona fosfokinaza kreatyninowa, podwyższone aminotransferazy, przyrost masy ciała, senność, triglicerydy, wysypka, wzmożony apetyt, zaburzenia gospodarki węglowodanowej, zaburzenia miesiączkowania, zawroty głowy, zmęczenie, żółcień pomarańczowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Etiagen
Kwetiapina (Etiagen) wykazuje zróżnicowany profil bezpieczeństwa, który wymaga indywidualnej oceny w zależności od diagnozy i dawki. Nie jest zalecana u pacjentów poniżej 18 roku życia ze względu na zwiększone ryzyko działań niepożądanych, takich jak wzrost apetytu, hiperprolaktynemia, wymioty, zapalenie błony śluzowej nosa, omdlenia, wzrost ciśnienia tętniczego oraz zmiany w funkcji tarczycy. U dorosłych obserwuje się ryzyko objawów pozapiramidowych, akatyzji, senności, niedociśnienia ortostatycznego, zespołu bezdechu sennego, neutropenii (granulocyty <1,0 x 10⁹/l wymagają przerwania terapii), zaburzeń metabolicznych (wzrost masy ciała, hiperglikemia, dyslipidemia) oraz potencjalnego wydłużenia odstępu QT, szczególnie u pacjentów z chorobami serca lub stosujących inne leki wydłużające QT. Należy monitorować parametry metaboliczne (masa ciała, glikemia, profil lipidowy) oraz liczbę granulocytów, a także zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu leków serotoninergicznych ze względu na ryzyko zespołu serotoninowego.
agranulocytoza, akatyzja, bezdech senny, choroba zakrzepowo-zatorowa, dysfagia, działania niepożądane skórne, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hipotonia, jaskra, kardiomiopatia, kwasica ketonowa, mania dwubiegunowa, nadciśnienie tętnicze, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, nieżyt nosa, objawy pozapiramidowe, późne dyskinezy, przerost prostaty, rumień wielopostaciowy, schizofrenia, toksyczna nekroliza naskórka, zaburzenia psychotyczne, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zapalenie trzustki, zatrzymanie moczu, zespół DRESS, zespół odstawienny, zespół serotoninowy, zespół Stevensa-Johnsona, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon substancji czynnych
Prochloroperazyna – Właściwości farmakodynamiczne
Prochloroperazyna, klasyfikowana pod kodem ATC N05AB04, jest pochodną fenotiazyny z grupą piperazynową, wykazującą silne działanie neuroleptyczne i przeciwpsychotyczne. Jej mechanizm działania opiera się na blokowaniu receptorów dopaminergicznych D2 w ośrodkowym układzie nerwowym, w tym w ośrodkach podkorowych, podwzgórzu oraz układzie limbicznym. Substancja ta wykazuje również silne działanie przeciwwymiotne, realizowane poprzez hamowanie receptorów w chemoreceptorowej strefie wyzwalającej (CTZ) w pniu mózgu oraz modulację przewodnictwa nerwu błędnego w przewodzie pokarmowym. Prochloroperazyna jest dostępna w postaci dimaleinianu w preparacie Chloropernazinum.
akatyzja, chemoreceptor, dimaleinian prochloroperazyny, działanie przeciwwymiotne, jądra podstawy mózgu, nerw błędny, neuroleptyk, objawy pozapiramidowe, ośrodkowy układ nerwowy, ostra dystonia, parkinsonizm polekowy, pochodna fenotiazyny, podwzgórze, późna dyskineza, prochloroperazyna, receptor dopaminergiczny, receptor dopaminergiczny D1, receptor dopaminergiczny D2, układ limbiczny, układ pozapiramidowy