Specjalne ostrzeżenia
Kventiax 200 mg tabletki powlekane

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Kventiax

Przed rozpoczęciem terapii produktem leczniczym Kventiax, zawierającym kwetiapinę w postaci hemifumaranu, należy dokładnie rozważyć profil bezpieczeństwa leku w odniesieniu do konkretnego rozpoznania u pacjenta i stosowanej dawki. Poniższe informacje dotyczą szczegółowych ostrzeżeń i środków ostrożności, które są niezbędne dla bezpiecznego stosowania leku.¹

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Kwetiapina nie jest zalecana do stosowania u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat ze względu na brak wystarczających danych klinicznych. W badaniach klinicznych stwierdzono, że w porównaniu do znanego profilu bezpieczeństwa u dorosłych, u młodszych pacjentów mogą wystąpić specyficzne działania niepożądane z większą częstością, takie jak:²

• zwiększony apetyt
• podwyższone stężenie prolaktyny w surowicy
• wymioty
• zapalenie błony śluzowej nosa
• omdlenia

Dodatkowo zaobserwowano zwiększenie ciśnienia tętniczego krwi, które nie było wcześniej obserwowane w badaniach u dorosłych. U tej grupy pacjentów występują również częściej objawy pozapiramidowe oraz może pojawić się zwiększona drażliwość.³

Należy podkreślić, że długoterminowy wpływ leczenia kwetiapiną na bezpieczeństwo, w tym na wzrost i dojrzewanie u dzieci i młodzieży, nie był badany przez okres dłuższy niż 26 tygodni. Nie znany jest również długoterminowy wpływ terapii na rozwój poznawczy i behawioralny.⁴

Ryzyko samobójstwa i zachowań samobójczych

Depresja w przebiegu zaburzeń afektywnych dwubiegunowych wiąże się ze zwiększonym ryzykiem występowania myśli samobójczych, samookaleczeń oraz samobójstw. Ryzyko to utrzymuje się do momentu wystąpienia znaczącej remisji. Ponieważ poprawa stanu pacjenta może nie nastąpić w ciągu pierwszych kilku tygodni leczenia lub dłużej, pacjenci powinni pozostawać pod ścisłą kontrolą lekarską do czasu uzyskania poprawy.⁵

Lekarze powinni również wziąć pod uwagę ryzyko zachowań samobójczych w przypadku nagłego odstawienia kwetiapiny. Szczególnej uwagi wymagają pacjenci:⁶

• z zachowaniami samobójczymi w wywiadzie
• wykazujący przed rozpoczęciem leczenia znaczne skłonności samobójcze
• w wieku poniżej 25 lat

W trakcie leczenia, szczególnie na początku terapii i przy zmianie dawki, należy uważnie obserwować pacjentów, szczególnie tych z grupy podwyższonego ryzyka. Pacjentów oraz ich opiekunów należy poinformować o konieczności zwrócenia uwagi na wszelkie objawy klinicznego nasilenia choroby, wystąpienia zachowań lub myśli samobójczych oraz nietypowych zmian w zachowaniu.⁷

Badania epidemiologiczne wykazały zwiększone ryzyko samookaleczeń i samobójstwa u pacjentów w wieku od 25 do 64 lat, u których nie występowały wcześniej samookaleczenia, podczas stosowania kwetiapiny razem z innymi lekami przeciwdepresyjnymi.⁸

Ryzyko zaburzeń metabolicznych

Ze względu na obserwowane ryzyko pogorszenia profilu metabolicznego podczas terapii kwetiapiną, należy na początku leczenia oraz regularnie w jego trakcie monitorować następujące parametry:⁹

• masa ciała
• stężenie glukozy we krwi
• profil lipidowy

W przypadku stwierdzenia pogorszenia tych parametrów, konieczne jest odpowiednie postępowanie kliniczne.

Objawy pozapiramidowe (EPS)

W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo u dorosłych pacjentów stosowanie kwetiapiny wiązało się ze zwiększoną częstością występowania objawów pozapiramidowych w porównaniu do placebo, szczególnie u pacjentów leczonych z powodu epizodów ciężkiej depresji w przebiegu zaburzeń afektywnych dwubiegunowych.¹⁰

Stosowanie kwetiapiny może powodować akatyzję – stan charakteryzujący się subiektywnym odczuwaniem nieprzyjemnego lub dokuczliwego niepokoju wraz z niemożnością stania lub siedzenia w jednym miejscu. Objaw ten występuje najczęściej w ciągu pierwszych kilku tygodni leczenia. U pacjentów z takimi objawami zwiększenie dawki może być szkodliwe.¹¹

W przypadku wystąpienia objawów dyskinez późnych (zaburzeń ruchowych pojawiających się po długotrwałym stosowaniu leków przeciwpsychotycznych), należy rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie kwetiapiny. Objawy te mogą się pogłębić lub nawet rozwinąć po przerwaniu terapii.¹²

Senność i zawroty głowy

Leczenie kwetiapiną często wiąże się z sennością i objawami pokrewnymi (uspokojeniem). W badaniach pacjentów z epizodami depresyjnymi w zaburzeniach afektywnych dwubiegunowych, objawy te pojawiały się zwykle w ciągu pierwszych 3 dni leczenia i miały głównie łagodne do umiarkowanego nasilenie.¹³

Pacjenci, u których występuje senność o znacznym nasileniu, mogą wymagać częstszych kontroli lekarskich przez minimum 2 tygodnie od momentu wystąpienia senności lub do czasu poprawy. W takich przypadkach może być konieczne rozważenie przerwania leczenia.¹⁴

Niedociśnienie ortostatyczne

Podczas terapii kwetiapiną może wystąpić niedociśnienie ortostatyczne oraz związane z nim zawroty głowy, które podobnie jak senność, pojawiają się zazwyczaj w początkowym okresie zwiększania dawki. Te objawy mogą zwiększać ryzyko urazów związanych z upadkami, szczególnie u pacjentów w podeszłym wieku.¹⁵

Szczególna ostrożność zalecana jest u pacjentów z:¹⁶

• rozpoznaną chorobą układu sercowo-naczyniowego
• chorobą naczyń mózgowych
• innymi stanami predysponującymi do niedociśnienia tętniczego

W przypadku wystąpienia niedociśnienia ortostatycznego należy rozważyć zmniejszenie dawki lub wolniejsze jej zwiększanie, szczególnie u pacjentów ze współistniejącą chorobą układu krążenia.¹⁷

Zespół bezdechu sennego

U pacjentów przyjmujących kwetiapinę zgłaszano przypadki zespołu bezdechu sennego. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów:¹⁸

• przyjmujących jednocześnie leki hamujące ośrodkowy układ nerwowy (OUN)
• z zespołem bezdechu sennego w wywiadzie
• należących do grupy ryzyka (pacjenci z nadwagą/otyłością, pacjenci płci męskiej)

Napady drgawkowe

W kontrolowanych badaniach klinicznych nie wykazano różnicy w częstości występowania napadów drgawkowych u pacjentów leczonych kwetiapiną w porównaniu do placebo. Brak jednak danych dotyczących częstości występowania drgawek u pacjentów z napadami drgawkowymi w wywiadzie.¹⁹

Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwpsychotycznych, należy zachować ostrożność podczas leczenia pacjentów z napadami drgawkowymi w wywiadzie.²⁰

Złośliwy zespół neuroleptyczny

Złośliwy zespół neuroleptyczny może wystąpić podczas stosowania leków przeciwpsychotycznych, w tym kwetiapiny. Objawy kliniczne tego zespołu obejmują:²¹

• hipertermię (znacznie podwyższoną temperaturę ciała)
• zaburzenia stanu psychicznego
• sztywność mięśni
• zaburzenia czynności układu autonomicznego
• zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej

W przypadku wystąpienia tych objawów należy natychmiast przerwać leczenie kwetiapiną i wdrożyć odpowiednią terapię.²²

Ciężka neutropenia i agranulocytoza

W badaniach klinicznych kwetiapiny zgłaszano przypadki ciężkiej neutropenii (liczba neutrofilów poniżej 0,5 x 10⁹/l). Większość przypadków ciężkiej neutropenii wystąpiła w ciągu pierwszych kilku miesięcy leczenia kwetiapiną. Nie stwierdzono wyraźnej zależności od dawki leku.<sup data-drug="Kventiax 200 mg tabletki powlekane" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="W badaniach klinicznych kwetiapiny zgłaszano występowanie ciężkiej neutropenii (liczba neutrofilów 23

Z doświadczeń po wprowadzeniu leku do obrotu wynika, że w niektórych przypadkach ciężkiej neutropenii nastąpił zgon pacjenta. Do prawdopodobnych czynników ryzyka neutropenii należą:²⁴

• mała liczba leukocytów przed rozpoczęciem leczenia
• neutropenia wywołana przez leki w wywiadzie

Należy jednak pamiętać, że neutropenia może wystąpić również u pacjentów bez wcześniejszych czynników ryzyka. Leczenie kwetiapiną należy przerwać, jeśli liczba neutrofilów spadnie poniżej 1,0 x 10⁹/l. Pacjenci powinni być obserwowani pod kątem objawów infekcji, a liczba neutrofilów powinna być monitorowana do momentu, gdy przekroczy wartość 1,5 x 10⁹/l.<sup data-drug="Kventiax 200 mg tabletki powlekane" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Jednakże, w niektórych przypadkach neutropenia wystąpiła u pacjentów bez wcześniejszych czynników ryzyka. Należy przerwać leczenie kwetiapiną, jeśli liczba neutrofilów wynosi 25

U pacjentów z infekcją lub gorączką, szczególnie przy braku oczywistych czynników predysponujących, należy zawsze rozważyć możliwość neutropenii i wdrożyć odpowiednie postępowanie kliniczne.²⁶

Należy poinformować pacjentów o konieczności natychmiastowego zgłaszania objawów mogących wskazywać na agranulocytozę lub zakażenie (gorączka, osłabienie, senność, ból gardła) w dowolnym momencie podczas leczenia Kventiax. U takich pacjentów należy niezwłocznie sprawdzić liczbę krwinek białych oraz bezwzględną liczbę neutrofilów.²⁷

Działania przeciwcholinergiczne

Norkwetiapina, aktywny metabolit kwetiapiny, wykazuje umiarkowane do silnego powinowactwo do różnych podtypów receptorów muskarynowych. To może prowadzić do działań niepożądanych o charakterze przeciwcholinergicznym podczas stosowania kwetiapiny w zalecanych dawkach, szczególnie gdy jest ona podawana jednocześnie z innymi lekami o działaniu przeciwcholinergicznym lub w przypadku przedawkowania.²⁸

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów:²⁹

• z rozpoznanym zatrzymaniem moczu (obecnie lub w przeszłości)
• z klinicznie istotnym przerostem gruczołu krokowego
• z niedrożnością jelit lub podobnymi zaburzeniami
• ze zwiększonym ciśnieniem wewnątrzgałkowym
• z jaskrą z wąskim kątem przesączania

Interakcje lekowe

Jednoczesne stosowanie kwetiapiny z silnymi induktorami enzymów wątrobowych, takimi jak karbamazepina lub fenytoina, może znacząco obniżyć stężenie kwetiapiny w osoczu, co z kolei może wpłynąć na skuteczność leczenia.³⁰

U pacjentów otrzymujących induktory enzymów wątrobowych można rozpocząć leczenie kwetiapiną, jeśli lekarz uważa, że korzyści przeważają nad ryzykiem odstawienia induktora. Ważne jest, aby wszelkie zmiany w leczeniu induktorem enzymów wątrobowych przeprowadzać stopniowo, a jeśli to konieczne, zastąpić go lekiem nieindukującym tych enzymów (np. walproinianem sodu).³¹

Wpływ na masę ciała

U pacjentów przyjmujących kwetiapinę obserwowano przyrost masy ciała. Należy regularnie monitorować masę ciała pacjenta i wdrożyć odpowiednie postępowanie zgodnie z wytycznymi dotyczącymi stosowania leków przeciwpsychotycznych.³²

Hiperglikemia i cukrzyca

Podczas stosowania kwetiapiny rzadko zgłaszano przypadki hiperglikemii, rozwoju lub nasilenia cukrzycy, której czasem towarzyszyła kwasica ketonowa lub śpiączka, w tym kilka przypadków śmiertelnych. W niektórych przypadkach donoszono o wcześniejszym zwiększeniu masy ciała, co może być czynnikiem predysponującym.³³

Zaleca się odpowiednie monitorowanie kliniczne pacjentów zgodnie z wytycznymi dotyczącymi stosowania leków przeciwpsychotycznych. Pacjenci przyjmujący kwetiapinę powinni być obserwowani pod kątem objawów hiperglikemii (takich jak polidypsja, poliuria, polifagia i osłabienie), a pacjenci z cukrzycą lub wysokim ryzykiem jej wystąpienia powinni być regularnie kontrolowani pod kątem pogorszenia kontroli glikemii.³⁴

Zmiany parametrów lipidowych

W badaniach klinicznych kwetiapiny obserwowano niekorzystne zmiany profilu lipidowego, w tym:³⁵

• zwiększenie stężenia triglicerydów
• zwiększenie stężenia cholesterolu LDL
• zwiększenie stężenia cholesterolu całkowitego
• obniżenie stężenia frakcji HDL

W przypadku zaburzeń parametrów lipidowych należy wdrożyć odpowiednie postępowanie kliniczne.³⁶

Wydłużenie odstępu QT

W badaniach klinicznych i w trakcie stosowania zgodnego z Charakterystyką Produktu Leczniczego, kwetiapina nie wykazywała trwałego wydłużenia absolutnego odstępu QT. Jednakże po wprowadzeniu leku do obrotu zgłaszano przypadki wydłużenia odstępu QT podczas stosowania kwetiapiny w dawkach terapeutycznych oraz po przedawkowaniu.³⁷

Szczególną ostrożność należy zachować podczas stosowania kwetiapiny u pacjentów z:³⁸

• chorobami układu sercowo-naczyniowego
• wydłużeniem odstępu QT w wywiadzie rodzinnym
• jednoczesnym stosowaniem innych leków wydłużających odstęp QT
• jednoczesnym stosowaniem leków neuroleptycznych
• wrodzonym zespołem wydłużonego odstępu QT
• zastoinową niewydolnością serca
• przerostem mięśnia sercowego
• hipokaliemią
• hipomagnezemią

Kardiomiopatia i zapalenie mięśnia sercowego

W badaniach klinicznych i po wprowadzeniu do obrotu zgłaszano przypadki kardiomiopatii i zapalenia mięśnia sercowego. U pacjentów, u których podejrzewa się te schorzenia, należy rozważyć przerwanie leczenia kwetiapiną.³⁹

Ciężkie skórne działania niepożądane

Podczas leczenia kwetiapiną bardzo rzadko zgłaszano ciężkie skórne działania niepożądane (SCAR), które mogą zagrażać życiu lub prowadzić do zgonu, takie jak:⁴⁰

• zespół Stevensa-Johnsona (SJS)
• toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN)
• ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP)
• rumień wielopostaciowy (EM)
• <a href="/tag/wysypka-polekowa-z-eozynofilia/” title=”wysypka polekowa z eozynofilią” class=”to-tag” data-termid=”116778″>wysypka polekowa z eozynofilią i objawami układowymi (DRESS)

SCAR zazwyczaj występują pod postacią jednego lub więcej objawów, takich jak:⁴¹

• rozległa wysypka skórna (często swędząca lub związana z krostkami)
• złuszczające zapalenie skóry
• gorączka
• uogólnione powiększenie węzłów chłonnych
• eozynofilia lub neutrofilia

Większość z tych reakcji wystąpiła w ciągu 4 tygodni od rozpoczęcia leczenia, a reakcje DRESS mogą wystąpić w ciągu 6 tygodni. W przypadku pojawienia się objawów wskazujących na ciężkie reakcje skórne, należy natychmiast przerwać stosowanie kwetiapiny i rozważyć alternatywne leczenie.⁴²

Objawy odstawienia

Po nagłym przerwaniu stosowania kwetiapiny opisywano ostre objawy odstawienia, takie jak:⁴³

• bezsenność
• nudności
• ból głowy
• biegunka
• wymioty
• zawroty głowy
• drażliwość

Zaleca się stopniowe odstawianie leku w okresie co najmniej 1-2 tygodni.⁴⁴

Pacjenci w podeszłym wieku z psychozą związaną z otępieniem

Kwetiapina nie jest zatwierdzona do leczenia psychozy związanej z otępieniem. W randomizowanych badaniach kontrolowanych placebo u pacjentów z otępieniem stosujących atypowe leki przeciwpsychotyczne wykazano około trzykrotnie zwiększone ryzyko wystąpienia naczyniowo-mózgowych zdarzeń niepożądanych. Mechanizm tego zjawiska nie jest znany.⁴⁵

W metaanalizie badań atypowych leków przeciwpsychotycznych wykazano, że pacjenci w podeszłym wieku z psychozą związaną z otępieniem mają zwiększone ryzyko zgonu w porównaniu z grupą placebo. W dwóch 10-tygodniowych badaniach kontrolowanych placebo z kwetiapiną w tej samej populacji (n=710, średnia wieku: 83 lata), częstość zgonów u pacjentów leczonych kwetiapiną wynosiła 5,5% w porównaniu do 3,2% w grupie placebo.⁴⁶

Choroba Parkinsona i parkinsonizm

W retrospektywnym badaniu populacyjnym oceniającym stosowanie kwetiapiny w leczeniu dużej depresji wykazano zwiększone ryzyko zgonu podczas stosowania kwetiapiny u pacjentów powyżej 65 roku życia. Zależność ta nie była obserwowana po wykluczeniu z analizy pacjentów z chorobą Parkinsona.^{65 lat. Zależność ta nie była obserwowana po wykluczeniu z analizy pacjentów z chorobą Parkinsona.”>47}

Należy zachować szczególną ostrożność podczas przepisywania kwetiapiny pacjentom w podeszłym wieku z chorobą Parkinsona.⁴⁸

Dysfagia

Podczas leczenia kwetiapiną zgłaszano przypadki dysfagii (zaburzeń połykania). Kwetiapinę należy stosować z zachowaniem ostrożności u pacjentów zagrożonych zachłystowym zapaleniem płuc.⁴⁹

Zaparcia i niedrożność jelit

Zaparcie stanowi czynnik ryzyka niedrożności jelit. Podczas leczenia kwetiapiną zgłaszano przypadki zaparć i niedrożności jelit, w tym przypadki śmiertelne u pacjentów z grupy wysokiego ryzyka. Szczególnie narażeni są pacjenci:⁵⁰

• przyjmujący równocześnie liczne leki zmniejszające motorykę jelit
• niezdolni do zgłoszenia objawów zaparcia

U pacjentów z niedrożnością jelit należy stosować ścisłe monitorowanie stanu klinicznego oraz szybkie wdrożenie odpowiednich działań terapeutycznych.⁵¹

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (VTE)

Podczas stosowania leków przeciwpsychotycznych zgłaszano przypadki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE). U pacjentów leczonych lekami przeciwpsychotycznymi często występują nabyte czynniki ryzyka zakrzepicy z zatorami w układzie żylnym, dlatego przed rozpoczęciem oraz w trakcie leczenia kwetiapiną należy zidentyfikować wszystkie potencjalne czynniki ryzyka VTE i podjąć odpowiednie działania zapobiegawcze.⁵²

Zapalenie trzustki

W badaniach klinicznych oraz po wprowadzeniu kwetiapiny do obrotu odnotowano przypadki zapalenia trzustki, jednak związek przyczynowo-skutkowy nie został jednoznacznie ustalony. W raportach uzyskanych po wprowadzeniu leku do obrotu, u wielu pacjentów występowały czynniki ryzyka zapalenia trzustki, takie jak:⁵³

• podwyższone stężenie triglicerydów
• kamienie żółciowe
• spożywanie alkoholu

Należy jednak pamiętać, że nie wszystkie przypadki zapalenia trzustki wiązały się z powyższymi czynnikami ryzyka.

Informacje dodatkowe

Dane dotyczące stosowania kwetiapiny w skojarzeniu z diwalproinianem lub litem w leczeniu ostrych epizodów maniakalnych o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego są ograniczone. Leczenie skojarzone było jednak dobrze tolerowane, a dane wykazały dodatkowy efekt terapeutyczny w 3. tygodniu stosowania.⁵⁴

Niewłaściwe stosowanie i nadużywanie

Zgłaszano przypadki niewłaściwego stosowania i nadużywania kwetiapiny. Należy zachować ostrożność podczas przepisywania leku pacjentom z uzależnieniem od alkoholu lub leków w wywiadzie.⁵⁵

Zawartość laktozy i sodu

Produkt leczniczy Kventiax zawiera laktozę i nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, z brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.⁵⁶

Zawartość laktozy w poszczególnych dawkach produktu:

Produkt zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na tabletkę, co oznacza, że produkt uznaje się za „wolny od sodu”.⁵⁷