Wpływ kwetiapiny na płodność, ciążę i laktację

Przepisując produkt leczniczy Kventiax (tabletki powlekane zawierające kwetiapinę) kobietom w wieku rozrodczym, ciężarnym lub karmiącym piersią, lekarz powinien uwzględnić szczególne aspekty bezpieczeństwa stosowania tego leku w odniesieniu do płodności, ciąży oraz laktacji. Poniżej przedstawiono kluczowe informacje, które należy przekazać pacjentce oraz uwzględnić przy podejmowaniu decyzji terapeutycznych.¹

Stosowanie kwetiapiny w ciąży

Przed przepisaniem kwetiapiny kobiecie ciężarnej należy dokładnie rozważyć stosunek potencjalnych korzyści do ryzyka. Dostępne dane nie pozwalają na jednoznaczne określenie bezpieczeństwa stosowania leku w ciąży.²

Pierwszy trymestr ciąży

Ocena danych dotyczących ekspozycji na kwetiapinę w pierwszym trymestrze ciąży (obejmujących od 300 do 1000 zakończonych ciąż), w tym raportów indywidualnych oraz badań obserwacyjnych, nie wykazała jednoznacznie zwiększonego ryzyka występowania wad wrodzonych u płodu związanych z leczeniem kwetiapiną. Należy jednak pamiętać, że ilość danych nie jest wystarczająca do całkowitego wykluczenia takiego ryzyka.³

Badania przedkliniczne na modelach zwierzęcych wykazały toksyczny wpływ kwetiapiny na rozród, co stanowi dodatkowy czynnik, który należy uwzględnić przy ocenie bezpieczeństwa stosowania leku w ciąży.⁴

Z powyższych względów kwetiapina powinna być stosowana u kobiet ciężarnych wyłącznie w sytuacjach, gdy korzyści wynikające z leczenia przewyższają potencjalne zagrożenia dla płodu.⁵

Trzeci trymestr ciąży

Szczególną ostrożność należy zachować przy stosowaniu kwetiapiny w trzecim trymestrze ciąży. U noworodków, których matki przyjmowały leki przeciwpsychotyczne (w tym kwetiapinę) w ostatnim trymestrze ciąży, mogą wystąpić działania niepożądane o różnym nasileniu i czasie trwania.⁶

Objawy, które mogą wystąpić u noworodków po ekspozycji na kwetiapinę w trzecim trymestrze ciąży, obejmują:⁷

• Objawy pozapiramidowe – zaburzenia napięcia mięśniowego, ruchy mimowolne
• Objawy odstawienia – mogące wynikać z nagłego przerwania ekspozycji na lek po porodzie
• Pobudzenie – nadmierna aktywność, niepokój
• Hipertonia – zwiększone napięcie mięśniowe
• Hipotonia – obniżone napięcie mięśniowe
• Drżenie – mimowolne, rytmiczne ruchy kończyn lub całego ciała
• Senność – nadmierna skłonność do zasypiania
• Zespół zaburzeń oddechowych – problemy z prawidłowym oddychaniem
• Zaburzenia karmienia – trudności z przyjmowaniem pokarmu przez noworodka

Ze względu na możliwość wystąpienia powyższych objawów, noworodki, których matki przyjmowały kwetiapinę w trzecim trymestrze ciąży, powinny być po urodzeniu uważnie monitorowane pod kątem występowania działań niepożądanych.⁸

Stosowanie kwetiapiny w okresie karmienia piersią

Dane dotyczące przenikania kwetiapiny do mleka kobiecego są bardzo ograniczone. Na podstawie dostępnych doniesień wykazano, że wydzielanie kwetiapiny do mleka matki podczas stosowania leku w dawkach terapeutycznych charakteryzuje się niespójnością – co oznacza, że stężenia leku w mleku mogą być zmienne i trudne do przewidzenia.⁹

Z uwagi na brak wystarczających, wiarygodnych danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania kwetiapiny podczas karmienia piersią, decyzja o kontynuowaniu lub przerwaniu karmienia piersią bądź kontynuowaniu lub przerwaniu leczenia produktem Kventiax powinna być podjęta po starannym rozważeniu:¹⁰

• korzyści dla dziecka wynikających z karmienia piersią
• korzyści dla matki wynikających z leczenia kwetiapiną

Wpływ kwetiapiny na płodność

Bezpośredni wpływ kwetiapiny na płodność u ludzi nie został zbadany w dedykowanych badaniach klinicznych.¹¹

W badaniach przedklinicznych na szczurach zaobserwowano efekty związane ze zwiększonym stężeniem prolaktyny w surowicy krwi, które mogą potencjalnie wpływać na płodność. Wyniki te jednak nie mogą być bezpośrednio ekstrapolowane na ludzi ze względu na różnice międzygatunkowe.¹²

Należy pamiętać, że leki przeciwpsychotyczne, w tym kwetiapina, mogą podwyższać stężenie prolaktyny, co teoretycznie może prowadzić do zaburzeń cyklu miesiączkowego i potencjalnie wpływać na płodność u kobiet. W przypadku planowania ciąży przez pacjentkę przyjmującą kwetiapinę, zaleca się indywidualną ocenę korzyści i ryzyka kontynuacji leczenia.

Podsumowanie informacji dla lekarza

Podejmując decyzję o leczeniu kwetiapiną kobiety w wieku rozrodczym, ciężarnej lub karmiącej piersią, lekarz powinien:¹³

1. Przeprowadzić dokładną ocenę stosunku korzyści do ryzyka związanego z terapią
2. Poinformować pacjentkę o możliwych zagrożeniach dla płodu, zwłaszcza przy stosowaniu kwetiapiny w trzecim trymestrze ciąży
3. Uprzedzić, że noworodek będzie wymagał szczególnej obserwacji po porodzie, jeśli matka przyjmowała kwetiapinę w ostatnim okresie ciąży
4. W przypadku karmienia piersią, rozważyć alternatywne metody leczenia lub ewentualne przerwanie karmienia piersią, w zależności od stanu klinicznego matki i korzyści dla dziecka
5. Rozważyć monitorowanie stężenia prolaktyny u pacjentek przyjmujących kwetiapinę, które planują ciążę

Należy podkreślić, że produkt leczniczy Kventiax (kwetiapina) powinien być stosowany w ciąży wyłącznie wtedy, gdy potencjalne korzyści zdecydowanie przewyższają ryzyko dla płodu, oraz że podczas leczenia kwetiapiną kobiet karmiących piersią decyzje powinny być podejmowane indywidualnie, z uwzględnieniem stanu klinicznego pacjentki i dobra dziecka.